περιβάλλον και πολιτική

Posts Tagged ‘χωροταξία

Το άρθρο που κατέβασε το energypress.gr

leave a comment »

[ΔΔΣ: νομίζω ότι θα πρέπει να θεωρήσω τιμητικό το ότι το energypress αφού δημοσίευσε το κείμενο-εργασία μου μετά το κατέβασε. Είναι δύο πράγματα προφανή: 1) Τους ενόχλησε πολύ. 2) Αυτά που γράφονται σε αυτό ισχύουν και γιαυτό προτιμούν την συγκάλυψη και όχι τον επιστημονικό και δημοκρατικό διάλογο και αντιπαράθεση απόψεων.]

ΑΠΕ, Κλιματική Αλλαγή και η αντιμετώπιση των Αιολικών Πάρκων από την δικαστική εξουσία και τους πολίτες. Στοιχεία από την περίπτωση της Εύβοιας.

Δημήτριος Δ. Σουφλέρης

Δικηγόρος, επιμ/θείς στο ΕΚΠΑ στη Βιώσιμη Ανάπτυξη και το Περιβάλλον,

Imperialx Clean Power Professional Certificate

Oκτώβριος 2019

Πρόλογος

Η πολύ μεγάλη υπόθεση της αποκαλούμενης κλιματικής αλλαγής κατά την προσωπική μου άποψη χρησιμοποιείται άκριτα και καθ’ υπερβολήν για την υπέρμετρη ανάπτυξη των ΑΠΕ, ενώ η επιστημονική σύνεση θα απαιτούσαν περισσότερη δουλειά για το θέμα. Επιπλέον έχουν παραγκωνισθεί πλήρως μεγάλες και κεφαλαιώδους σημασίας δράσεις, πράξεις και πρακτικές που και προβλέπονται και απαραίτητες είναι. Με αυτό τον τρόπο όμως είναι προφανές ότι όχι μόνο δεν βαδίζουμε καλά, αλλά και ότι επαναλαμβάνουμε τα λάθη του παρελθόντος, δημιουργώντας για εμάς και τα παιδιά μας ένα μάλλον ζοφερό μέλλον.

Εισαγωγή

Αυτό που συμβαίνει στην σημερινή Ελλάδα, με την καταστροφή των βουνών μας, με αρκετούς τρόπους και αναλογίες το έχουμε ξαναζήσει. Στις δεκαετίες του 50 και του 60 είδαμε να γίνονται τσιμέντο και βορά στους εργολάβους και την αντιπαροχή οι ελληνικές πόλεις. Στις δεκαετίες του 70 και του 80 ήρθε η σειρά των ελληνικών νησιών στο όνομα του τουρισμού. Παρόλο που τόσες φωνές έχουν ακουσθεί και είναι κοινός τόπος ότι αυτή η ανάπτυξη των ελληνικών πόλεων και της αποκαλούμενης βιομηχανίας του ελληνικού τουρισμού έχουν ζημιώσει βαριά και ανεπίστρεπτα τους αστικούς ιστούς των πόλεών μας και χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμών στην ηπειρωτική και νησιωτική χώρα, στις μέρες μας ζούμε μία απίστευτη επίθεση κατά των ορεινών όγκων της χώρας, στο όνομα της χαρακτηριζόμενης ως απαραίτητης και σωτήριας ανάπτυξης των ΑΠΕ. Η αιτιολογική βάση της ανάγκης για την ανάπτυξή τους βρίσκεται στην κρατούσα θέση και άποψη ότι αυτές είναι οι προσφορότερες για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μας και ταυτόχρονη αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και του ενδεχομένου υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Είναι αλήθεια ότι την τελευταία 25ετία μοιάζει να υπάρχουν αλλαγές και έντονες διακυμάνσεις στο κλίμα της Γης. Κάτι βεβαίως που δεν είναι άγνωστο από το πλανητικό παρελθόν και μάλιστα με ακόμη πιο έντονα φαινόμενα. Είναι επίσης αλήθεια ότι οι ενεργειακές μας ανάγκες αυξάνονται αλματωδώς και ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα επιφέρει κολοσσιαίες μεταβολές στο περιβάλλον.

Από αυτές όμως τις αλήθειες, μέχρι την καλλιέργεια ως απαράβατου θεωρήματος της ιδέας ότι δια των ΑΠΕ θα σώσουμε τον πλανήτη, ότι με ανεμογεννήτριες σε κάθε βουνό και νησί της Ελλάδας θα καλύψουμε τις υποχρεώσεις μας νομικές και μη νομικές για συνεισφορά στον έλεγχο της κλιματικής αλλαγής κλπ και ότι ταυτοχρόνως θα βελτιωθούμε αναπτυξιακά και ενεργειακά, η απόσταση δεν είναι ένα λογικό βήμα. Είναι περισσότερο ένα υπερβολικό, πρόωρο και πολύ άσχημα υλοποιούμενο άλμα, που συμπαρασύρει οικονομίες, οικοσυστήματα και κοινωνίες.

Στην Ελλάδα -που παρεμπιπτόντως είναι η χώρα που έγινε το πρώτο παραγωγικό α/π στην Ευρώπη- η αιολική ενέργεια άρχισε να αναπτύσσεται με συνεχώς επιταχυνόμενους ρυθμούς από το 2000 και μετά. Από την αρχή υπήρξαν κάποιες αντιρρήσεις, το κυρίαρχο αφήγημα όμως εν γένει έπειθε τους πολλούς. Στα μεταμνημονιακά χρόνια η κατάσταση γίνεται ιδιαιτέρως επιθετική και την τελευταία 5ετία έχει λάβει καταιγιστικούς ρυθμούς.

Ταυτοχρόνως όμως αυξήθηκαν και οι αντιδράσεις ενώ όλο και περισσότεροι άρχισαν να καταλαβαίνουν ότι κάτι δεν πάει καλά με όλη αυτή την υπόθεση. Δεν μπορεί να έχει αυξηθεί το τέλος ΑΠΕ (ΕΤΜΕΑΡ) 3500% μέσα σε μία 8ετία, δεν μπορεί να γεμίζουμε α/γ τα βουνά και τα νησιά μας, να σκάβουμε, να τσιμεντώνουμε, να κόβουμε δάση κλπ, να χάνουν την δουλειά τους κτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι ή ενασχολούμενοι με τον εναλλακτικό τουρισμό και όλα αυτά να θεωρούμε ότι είναι καλά, απαραίτητα και ο μόνος δρόμος.

Οι αντιδρώντες πολίτες δυστυχώς δεν έχουν και πολλά μέσα στα χέρια τους. Πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί, οικονομικά συμφέροντα και ΜΜΕ στηρίζουν το προαναφερόμενο θεώρημα και παρουσιάζουν τους αντιδρούντες ως γραφικούς, μη προοδευτικούς και ίσως ακόμη και ως φιλικούς προς ακραία συντηρητικούς ηγέτες. Η κυριότερη μέχρι σήμερα θεσμική μορφή αντίδρασης υπήρξε η δικαστική προσφυγή, ιδίως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).

Οι προσπάθειες αντιμετώπισης των α/π δια της προσφυγής στο ΣτΕ ποτέ δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχείς αλλά πλέον έχει γίνει απελπιστικά αλυσιτελείς μετά από πολύ πρόσφατες αποφάσεις του που αφορούσαν την Νότιο Εύβοια (ΣτΕ 47/2018) και την Μάνη (ΣτΕ 1469/2018).

Η Ν. Εύβοια είναι η περισσότερο επιβαρυμένη με α/π (αιολικά πάρκα) περιοχή στην Ελλάδα. Ταυτοχρόνως μεγάλο μέρος έχει εδώ και πολλά χρόνια ενταχθεί στο δίκτυο NATURA 2000. Είναι γεμάτη αρχαιολογικούς χώρους (κάστρα, δρακόσπιτα κα), έχει πανέμορφα φαράγγια και αρκετές κορφές βουνών (την Όχη με τις πολλές βραχοκορφές, καταφύγιο ορειβατικό, ένα αρχέγονο καστανόλογγο σε μικρό οροπέδιο στα 1000 περίπου μέτρα υψόμετρο, το πιο γνωστό στην Ελλάδα αρχαίο κτίσμα από αυτά που αποκαλούνται “δρακόσπιτα” κα).

Για την Μάνη τι να πει κανείς. Το τοπίο της Μάνης είναι ιδιαίτερο τόσο ως προς τη φυσική διαμόρφωση όσο και ως προς την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του. Στη Μάνη υπάρχουν πολλοί πέτρινοι πύργοι, 7 κάστρα, πληθώρα αρχαιολογικών χώρων, βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες με εξαίρετες αγιογραφίες. Στην περιοχή βρίσκονται οι 98 από τους 118 οικισμούς της Πελοποννήσου που έχουν χαρακτηριστεί επίσημα παραδοσιακοί, μαζί με πολλά σπήλαια, καλντερίμια και φαράγγια για πεζοπόρους. Τα χωριά της Μάνης διατηρούν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τον ιδιαίτερο τρόπο ζωής τους. Και όμως σε προσφυγή ενώπιον του ΣτΕ, της Ελληνικής Ορθολογικής Εταιρείας και 1.196 κατοίκων, με επιδίωξη την προστασία αυτού του μοναδικού ευρωπαϊκά τόπου από την ασύμβατη εγκατάσταση βιομηχανικών α/π η απόφαση του δικαστηρίου ήταν απορριπτική.

Οι συνθήκες του προβλήματος

Για την αρχική προσέγγιση του θέματος θα δοθούν κάποιες εικόνες που το αφορούν και έρχονται από διάφορες κατευθύνσεις.

Ας ξεκινήσουμε με μία “καλή είδηση” από τον τύπο. Διαβάζουμε στον ιστότοπο ecopress (http://ecopress.gr/?p=15332), αλλά και σε σχεδόν σε όλες τις εφημερίδες: “Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά ανανεώθηκε η θητεία του καθηγητή Αρθούρου Ζερβού ως προέδρου του παγκοσμίου Δικτύου Πολιτικής για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας REN 21. Η εκλογή του κ. Αρθούρου Ζερβού έγινε κατά τη διάρκεια των εργασιών του REN21 Academy, στο οποίο συμμετείχαν πάνω από 200 μέλη από 150 οργανισμούς εκπροσωπώντας 80 χώρες, με αντικείμενο την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ στους τομείς θέρμανσης, μεταφορών και εξελιγμένων ενεργειακών συστημάτων. Ο Πρόεδρος και το ΔΣ της ΕΛΕΤΑΕΝ συγχαίρουν τον Καθηγητή Αρθούρο Ζερβό για την τρίτη συνεχόμενη επανεκλογή στη θέση του Προέδρου της διοικητικής επιτροπής του Παγκοσμίου Δικτύου Πολιτικής για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας τον 21ο Αιώνα REN21. «Θα συνεχίσω με πείσμα τις προσπάθειες για την υλοποίηση του οράματος για μια παγκόσμια οικονομία βασισμένη σε ΑΠΕ», δήλωσε ο κ. Ζερβός.

Η είδηση αυτή ήδη μας βάζει στο πλαίσιο της διεθνούς σκηνής και των ισχυρών παικτών και τάσεων που το διαμορφώνουν. Αυτό είναι η πρώτη παράμετρος που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ενασχολούμενοι με τις ΑΠΕ και ιδίως την αιολική ενέργεια, την πιο διαδεδομένη εξ αυτών.

Η επόμενη σκηνή διαδραματίσθηκε στα μέσα Νοεμβρίου στα δικαστήρια της Χαλκίδας. Πρόκειται για συζήτηση ασφαλιστικών μέτρων, η οποία είχε ως αντικείμενο το κατασκευαζόμενο αυτή τη χρονική περίοδο αιολικό πάρκο στην Βάθεια της Εύβοιας, από την εταιρεία ΤΕΡΝΑ και αφορούσε τον κίνδυνο που διατρέχουν κάτοικοι της περιοχής από την πτώση βράχων εξαιτίας των χωματουργικών έργων που γίνονται κατά την κατασκευή του α/π. Δικηγόροι και δικαστής φαίνονταν να έχουν μικρή σχέση με το τι πραγματικά σημαίνει ένα α/π. Ο δικαστής αρνείτο να δει χάρτη της περιοχής, κάτι που θα τον βοηθούσε να σχηματίσει ευκολότερα και καλύτερα την εικόνα του τόπου. Ο μάρτυρας της εταιρείας στις ερωτήσεις των δικηγόρων των αιτούντων-κατοίκων αρνείτο πεισματικά να απαντήσει. Και μέσα σε αυτή την μάλλον αστεία εικόνα η πιο σημαντική λεπτομέρεια ήταν η ακόλουθη: όταν ασκήθηκαν τα ασφαλιστικά μέτρα (στο τέλος Ιουνίου) το έργο δεν είχε κατασκευασθεί, ήταν σχεδόν στο ξεκίνημά του. Όταν συζητήθηκαν -μετά από μία αναβολή τον Σεπτέμβριο- το έργο έχει σχεδόν αποπερατωθεί. Συνεπώς η επείγουσα περίπτωση ή ο επικείμενος κίνδυνος (αναγκαίες προϋποθέσεις για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων) καθώς και η δυνατότητα για προσωρινή ρύθμιση και προστασία (δηλαδή το αντικείμενο που παρέχεται από τα ασφαλιστικά μέτρα) έχουν ουσιαστικά παρέλθει. Συνεπώς κατ΄ ουσίαν πλέον λείπει το αντικείμενο της διεξαχθείσας δίκης. Είναι προφανέστατα αναμενόμενο να απορριφθούν στην συνέχεια τα αιτούμενα ασφ. μ. για τους προαναφερθέντες λόγους..

Οι δίκες όμως δεν κερδίζονται κατ΄ αυτό το τρόπο και τα περιβαλλοντικά αγαθά ούτε διασώζονται ούτε προστατεύονται.

Μέσα σε τέτοια πλαίσια λίγο ή πολύ διαδραματίζεται η υπόθεση των ΑΠΕ στη χώρα μας. Δηλαδή από την μία μεριά ισχυρότατα οικονομικά, πολιτικά και επιστημονικά συμφέροντα τα προωθούν τοπικά και παγκοσμίως. Και αφετέρου η προάσπιση θεμάτων περιβαλλοντικής υφής ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων διενεργείται κατά τρόπο φτωχό και απογοητευτικό, εξαιτίας ευθυνών που βαρύνουν και την δικαστική εξουσία και τους πολίτες που προσφεύγουν (ή δεν προσφεύγουν) σε αυτήν. Επ’ αυτού όμως αναλυτικότερα και πληρέστερα στην συνέχεια.

Η δικαιολογητική βάση των ΑΠΕ

Ποια όμως είναι η κύρια δικαιολογητική βάση για τις ΑΠΕ; Είναι η υπόθεση της κλιματικής αλλαγής εξαιτίας της αύξησης κυρίως του διοξειδίου του άνθρακος (CO2) και δευτερευόντως ακόμη 5 αερίων στην γήινη ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα την υπερθέρμανση του πλανήτη λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου. Το CO2 έχει δαιμονοποιηθεί τόσο πολύ που για τον μέσο άνθρωπο μοιάζει να είναι κάτι το απόλυτα κακό, κάτι που μόνο η ανθρώπινη δραστηριότητα γεννά κλπ. Ξεχνούν οι περισσότεροι ότι το CO2 είναι ένα από τα βασικά συστατικά αέρια της ατμόσφαιρας. Περιττό να αναφερθεί ότι σε τέτοιες συνθήκες παρασιωπάται ότι οι κύριοι ελεγκτές και παράγοντες απορρόφησης του CO2 είναι τα δάση και εν γένει τα φυτά και κυρίως οι ωκεανοί της γης. Ο μέσος όμως άνθρωπος οδηγείται σιγά-σιγά να πιστεύει ότι τη δουλειά αυτή -δηλαδή τον έλεγχο του CO2- τη κάνουν οι ΑΠΕ.

H αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου θεωρείται -κατά την κρατούσα άποψη- μετά βεβαιότητος ανθρωπογενής. Κύρια πηγή αυτών θεωρείται η καύση των ορυκτών καυσίμων. Χωρίς να μπορεί να αμφισβητηθεί η σε μεγάλο βαθμό η επί μέρους αλήθεια των προηγουμένων, όμως τα τελικά συμπεράσματα και η μεγάλη βεβαιότητα επ’ αυτών, για τον σκεπτόμενο άνθρωπο δημιουργούν απορίες και σοβαρά ερωτήματα. Είναι βέβαιο ότι πέρα από τις αδιαμφισβήτητες τεράστιες επιρροές μας επί του πλανήτη, επιπλέον τις τελευταίες 3 δεκαετίες βιώνουμε μία σημαντική κλιματική διακύμανση. Από εκεί και πέρα όμως μπροστά μας ανοίγετε ο δρόμος της επιστήμης και της γνώσης -μακρύς και δύσκολος- μακριά από συμφέροντα οικονομικά και πολιτικά, για να μπορέσουμε να φθάσουμε στις βεβαιότητες και τις μεθόδους που θα προστατεύσουν το μέλλον μας. Ο δρόμος όμως αυτός μάλλον έχει αποκρυβεί και χαθεί πίσω από μεγάλα συνέδρια, διεθνείς συμφωνίες, πολύπλοκα θεσμικά όργανα, σχεδόν προπαγανδιστική ενημέρωση και βαρύγδουπες δηλώσεις.

Πως μπορεί λοιπόν να αντιμετωπισθεί αυτή η κατάσταση; Και μπορεί να αντιμετωπισθεί εάν όλα τα κυρίαρχα ΜΜΕ, οι διεθνείς οικονομικοί και πολιτικοί φορείς, τα ΗΕ, το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας κλπ στηρίζουν αναφανδόν τις απόψεις περί ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, υπερθέρμανσης του πλανήτη και συνακόλουθης αναγκαιότητας των ΑΠΕ;

Κατά τη γνώμη μου η ουσιαστική αντιμετώπιση βρίσκεται στην πραγματική αλήθεια. Την αλήθεια της επιστήμης και του πραγματικού συμφέροντος του συνόλου των μελών των ανθρώπινων κοινωνιών. Την αλήθεια που μπορεί να προσεγγισθεί με κόπο και ιδρώτα, ελεύθερη σκέψη και έντιμη στάση. Μόνο έτσι μπορούν οι εμπλεκόμενοι στο θέμα (που έχει πλανητικές διαστάσεις) να φθάσουν σε κοινό τόπο και να θέσουν τις βάσεις για ένα καλύτερο περιβαλλοντικό μέλλον. Ένα μέλλον με γνώμονα τον άνθρωπο, την εξέλιξη του, την μείωση της ενεργειακής ανάγκης και την προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος. Ο δρόμος αυτός είναι μακρύς και δύσκολος όπως προειπώθηκε, αλλά μπορούμε να τον ακολουθήσουμε.

Περί της κλιματικής αλλαγής

Μπορεί η επιστήμη να έχει φθάσει σε τόσο σαφή, σίγουρα και μονολιθικά συμπεράσματα σε ένα τόσο σύνθετο ζήτημα, όπως αυτό της κλιματικής αλλαγής και της συνακόλουθης αντιμετώπισης του με ναυαρχίδα τις ΑΠΕ, μέσα σε τόσο λίγα χρόνια; Γιατί ουσιαστικά μιλάμε για κάτι που γεννήθηκε στα τέλη του 80 και τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και σε λιγότερο από 10 χρόνια είχε εγκαθιδρυθεί ως το κυρίαρχο και πανίσχυρο μοντέλο, το πολιτικώς ορθό, που όποιος το αντιστρατεύεται είναι ύποπτος, ανόητος, με τις δυνάμεις του κακού, φασίστας κλπ.

Αντί να γίνεται λόγος με βεβαιότητα για την κλιματική αλλαγή θα ήταν ορθότερο να γίνεται αναφορά σε θεωρία της κλιματικής αλλαγής. Θέλει πολλά χρόνια για την επιβεβαίωση μιας δύσκολης και πολύπλοκης επιστημονικής υπόθεσης ή μιας θεωρίας. Και στην εποχή μας που πολλά από τα επί αιώνες κρατούντα στα μοντέλα των φυσικών επιστημών ταράζονται και αμφισβητούνται το να υποστηρίζεται και να χτίζεται ένα οικονομικό και εν πολλοίς περιβαλλοντικό μέλλον με κάτι τόσο πρόσφατο είναι προφανώς τουλάχιστον αντιεπιστημονικό. Και μάλλον και ύποπτο. Πολλώ δε μάλλον όταν μιλάμε για ένα από τα πιο σύνθετα, πολύπλοκα και πολυπαραγοντικά θέματα του πλανήτη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τις δεκαετίες του 70 και του 80 γινόταν συζήτηση όχι για υπερθέρμανση του πλανήτη αλλά για ψύξη του με μία νεότερη μικρή παγετωνική περίοδο(εικόνες 1-3). Αλλά και σήμερα και πάλι υπάρχουν απόψεις ότι αυτό μπορεί να ξανασυμβεί σε ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον, μετά την περίοδο υπερθέρμανσης του πλανήτη λόγω της κλιματικής αλλαγής. Εν τω μεταξύ ήδη παρουσιάζεται και η θέση ότι ήδη το κλίμα έχει μπει σε περίοδο ψύξης αντί για ανόδου της θερμοκρασίας.

Επίσης ενδιαφέρον έχει να θυμηθούμε ότι το μεγάλο περιβαλλοντικό πρόβλημα στην δεκαετία του 80 ήταν η όξινη βροχή (acid rain). To πρόβλημα της όξινης βροχής είχε έντονα απασχολήσει τον δυτικό βιομηχανικό κόσμο. Ως πιθανή αιτία θεωρούντο οι εκπομπές συγκεκριμένων αερίων ρύπων από μεγάλες βιομηχανίες. Τι όμως έγινε στην συνέχεια με το πρόβλημα αυτό; Λύθηκε, εκκρεμεί, ξεπεράστηκε ή απλά άλλαξε το επικοινωνιακό βάρος στην διαχείριση ενός περιβαλλοντικού προβλήματος;

Εικ. 1. The Cooling of America (“Το ξεπάγιασμα της Αμερικής” στο περιοδικό TIME, 24 Δεκ. 1979)

πηγή φωτογραφίας: http://content.time.com/time/magazine/0,9263,7601791224,00.html

Εικ. 2. The Cooling World (“Ο κόσμος που παγώνει” στο περιοδικό NEWSWEEK, 28 Aπρ. 1975)

(πηγή φωτογραφίας: https://longreads.com/2017/04/13/in-1975-newsweek-predicted-a-new-ice-age-were-still-living-with-the-consequences/)

Εικ. 3. Experts say a new ice age is imminent (“Οι ειδικοί λένε ότι επίκειται μια νέα εποχή των Παγετώνων” στο περιοδικό SCIENCE & MECHANICS, Νοέμβριος 1969)

πηγή φωτογραφίας: http://www.therxforum.com/showthread.php?t=725297&page=51

Μετά λοιπόν τις αμφιβολίες και τις υποθέσεις για ψύχρανση του παγκόσμιου κλίματος των δεκαετιών 70 και 80, το 1988 ιδρύεται η IPCC (The Intergovernmental Panel on Climate Change) και το 1992 γίνεται η συνδιάσκεψη του Ρίο. Εκεί τίθεται στα πλαίσια μιας διεθνούς συνθήκης ως σοβαρό παγκόσμιο θέμα η κλιματική αλλαγή. Δεν τίθεται όμως αυτό και μόνο ως σοβαρό περιβαλλοντικό ζήτημα πλανητικής κλίμακας. Είναι ένα ανάμεσα σε άλλα 5 μεγάλα θέματα που η συνθήκη αυτή προβλέπει. Πάρα ταύτα είναι αυτό που στις επόμενες 2 δεκαετίες προβάλλεται, ενισχύεται και καταξιώνεται στη συνείδηση του μέσου ανθρώπου ως ύψιστης σημασίας.

Κατόπιν τα πράγματα ακολούθησαν καταιγιστικό ρυθμό. Η άποψη ότι η κλιματική αλλαγή είναι γεγονός, και ότι είναι ανθρωπογενής, ότι οφείλεται στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και αυτό με τη σειρά του στην αύξηση των εκπομπών κυρίως του CO2 και ότι η κύρια λύση είναι η ΑΠΕ έγινε το σύγχρονο ευαγγέλιο, οι ιερές γραφές. Συνακόλουθα ξεκίνησε ο προσηλυτισμός και οι σταυροφορίες και σε επίπεδο οικονομικό και τεχνικό οι ΑΠΕ ανεπτύχθησαν και διείσδυσαν ευρύτατα και συνεχίζουν δριμύτερες σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Ήδη το 1998 υπήρξε μία πρώτη σοβαρή διαμαρτυρία εκ μέρους Γερμανών ακαδημαϊκών, το λεγόμενο Μανιφέστο του Darmstadt, που εξέθεταν την ανησυχία και διαφωνία τους για την καταστροφή του περιβάλλοντος τις Γερμανίας από τα αιολικά πάρκα.

Τα α/π στην Εύβοια

Από το 1999 αρχίζει η κατασκευή και επέκταση των α/π στην Καρυστία της Εύβοιας. Παρά τις αντιδράσεις του ΣΠΠΕΝΚ (Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Νότιας Καρυστίας) και την προσπάθειά του ενημέρωσης του τοπικού πληθυσμού, παρά το γεγονός ότι η περιοχή είχε ήδη ενταχθεί στο δίκτυο NATURA 2000, η Νότια Εύβοια έφθασε μέσα σε λιγότερο από 15 χρόνια να έχει γίνει η πιο επιβαρυμένη με α/π περιοχή της Ελλάδας(εικόνα 4). Και σήμερα όχι μόνο αυτό δεν έχει σταματήσει, αλλά αντίθετα, σαν το κώνειο απλώνεται προς το υπόλοιπο σώμα του νησιού, προς τα βόρεια, αφού ήδη έχουν εγκατασταθεί α/γ στην Κορασίδα (περιοχή Αυλωναρίου)και μέσα στους 5 τελευταίους μήνες στην Βάθεια (Αμάρυνθος, στις περιοχές Σερβούνι και Κοτύλαιο).

Εικ. 4. Αιολικοί Σταθμοί στη Νότια Εύβοια

πηγή φωτογραφίας: https://www.ochi.gr/en/node/56

Την ίδια περίοδο έγινε απόπειρα από αμφιλεγόμενο επιχειρηματία να εγκατασταθεί α/π στη Κύμη. Με επιχειρήματα τόσο “αεριτζίδικα” όπως ότι έτσι θα αυξηθεί ο τουρισμός γιατί θα έρχονται να δούνε τις α/γ. Η αυτοδιοίκηση υπήρξε αρχικά θετική. Μετά από συγκροτημένη αντίδραση πολιτών, με επιχειρήματα και επιστημονικό λόγο τελικά ομόφωνα το τότε Δημοτικό Συμβούλιο (περίοδος 2001-2002) είχε απορρίψει την δημιουργία α/π στη Κύμη. Επίσης είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι το Δημοτικό Συμβούλιο του τότε Δήμου Κύμης είχε και σε μεταγενέστερη χρονική στιγμή διακηρύξει την μη αποδοχή εγκατάστασης α/π στην Κύμη, ομοίως είχε αρνηθεί και την εγκατάσταση θαλάσσιων α/π στον κόλπο της Κύμης. Στην περιοχή δημιουργήθηκε ο ΣΔΑΠΠΕ ΚΥΜΗΣ (Σύλλογος Δασοπροστασίας και Προστασίας Περιβάλλοντος Κύμης) που έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην υπόθεση της αντίδρασης κατά των α/π. Οι κάτοικοι της περιοχής υπέγραψαν και κοινοποίησαν Διακήρυξη για το περιβάλλον της περιοχής τους το 2007-2008.

Τίποτε και κανείς όμως δεν παρέχει προστασία και σιγουριά στις σημερινές συνθήκες. Αρκεί να κοιτάξει κανείς τους χάρτες της ΡΑΕ. Σχεδόν και στο καταφύγιο της Δίρφυς, στα ριζά της κορυφής, αιτούνται άδειες εγκατάστασης α/π.

Η δεκαετία του 2000

Θα μπορούσε να ονομασθεί για το συζητούμενο θέμα η σιωπηλή δεκαετία ή η υπόγεια δεκαετία. Γιατί; Γιατί ουσιαστικά διεξήχθη ένας υπόγειος πόλεμος ή επιεικώς μιλώντας μία ισχυρή αντιπαράθεση ανάμεσα από την μια μεριά στις απόψεις τις ενισχυτικές των ΑΠΕ και ιδίως των α/π και από την άλλη των τοπικών κοινωνιών και αρχικά των λίγων που τοποθετήθηκαν αρνητικά ενωρίς για το ζήτημα, λόγω των μεγάλων λοιπών περιβαλλοντικών επιπτώσεων και της αμφίβολης ενεργειακής ωφελιμότητας της αιολικής ενέργειας.

Η πολιτεία χαρακτηρίζεται ως προς την συμπεριφορά της από κάποια αμφιθυμία. Η κρατούσα θέση είναι υπέρ των ΑΠΕ. Το ίδιο είναι σε γενικές γραμμές και η θέση των media. Όμως από το αιολικό λόμπι συνεχώς ακούγονται διαμαρτυρίες για καθυστερήσεις, πολυνομία, δυσκολία υπέρμετρη αδειοδοτήσεων κλπ. Πρωτοπόροι στη προώθηση είναι η Greenpeace, η ΕΛΕΤΑΕΝ, ο Ελληνικός Σύνδεσμος Επενδυτών ΑΠΕ, η Μονάδα Ανανεώσιμων Ενεργειακών Πόρων του ΕΜΠ κα. Με επιχειρήματα που από ένα σημείο και πέρα είναι απλά επαναλαμβανόμενα αλλά προωθούνται ισχυρά από ΜΜΕ και πληθώρα φορέων και οργανώσεων σιγά-σιγά όλοι σχεδόν πείθονται για την μεγάλη ανάγκη (αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής), τον κακό παράγοντα (CO2), την απόλυτα ορθή λύση (ΑΠΕ) και την υστέρηση της Ελλάδας στον τομέα (λόγω πολλών αδειοδοτικών διαδικασιών ή μη ικανοποιητικών χρηματοδοτικών εργαλείων). Αναγκαίο για την προώθηση των ΑΠΕ είναι πάντοτε και ένα ευρύτερο και πολυπλοκότερο δίκτυο υψηλής τάσης. Για το λόγο αυτό επίσης ασκήθηκαν πιέσεις και ελήφθησαν νομοθετικά μέτρα τη δεκαετία του 2000.

Την ίδια περίοδο συνεχίστηκαν και μπορεί να ειπωθεί ολοκληρώθηκαν τα αναγκαία βήματα προς την πλήρη απελευθέρωση της ηλεκτρικής αγοράς, που αρχικά ρυθμίσθηκε με το νόμο Ν. 2773/99 (Τεύχος ΦΕΚ Α’ 286/22-12-99): «Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας-Ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και λοιπές διατάξεις.» Δέλεαρ για τους καταναλωτές στην απελευθερωμένη ηλεκτρική ενέργεια ήταν η μείωση του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος. Περιττό να ειπωθεί ότι κάποια χρόνια μετά όλοι γνωρίζουμε ότι το ηλεκτρικό ρεύμα στη χώρα μας έχει υπέρμετρα ακριβύνει και ανάμεσα στα άλλα οικονομικά προβλήματα αντιμετωπίζουμε και την ενεργειακή φτώχεια.

Την δεκαετία του 2000 είναι ακόμη ισχυρή η συμβολή του ΣτΕ, δια του Ε’ Τμήματός του στην διαμόρφωση νομολογικών και εννοιολογικών εργαλείων για την ευρεία προστασία του περιβάλλοντος. Οι βάσεις είχαν τεθεί την προηγούμενη δεκαετία, κυρίως επί της προεδρίας του Μιχ. Δεκλερή (Αντιπρόεδρος και Πρόεδρος του Ε΄ Τμήματος κατά την δεκαετία 1990-1999).Το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ με την πλούσια νομολογία του έχει αποτελέσει ξεχωριστή πηγή δικαίου για την ελληνική έννομη τάξη. Παρά το γεγονός ότι η νομολογία αυτή δεν είναι δεσμευτική έχει συμβάλλει στη διαμόρφωση και επεξεργασία μιας σειράς αρχών όπως, η αρχή της βιωσιμότητας, η αρχή της βιοποικιλότητας, η αρχή της ήπιας αναπτύξεως ευπαθών οικοσυστημάτων, η αρχή της πολιτιστικής κληρονομιάς, η αρχή του βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος. Κατάσταση που μάλλον πλέον ανήκει στο παρελθόν.

Στη διεθνή σκηνή οι παλινδρομήσεις είναι λίγες. Γίνονται διεθνείς συνδιασκέψεις, συνεχώς τίθενται νέοι και πιο φιλόδοξοι στόχοι υπέρ των ΑΠΕ από ΕΕ, ΟΗΕ κλπ. Η κλιματική αλλαγή γίνεται το κύριο επιστημονικό και περιβαλλοντικό αφήγημα και οι ΑΠΕ το “ιερό δισκοπότηρο”. Παρουσιάζονται ως ο τέλειος τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος. Σε γενικές γραμμές θα μπορούσε να ειπωθεί ότι θέλουν να πείσουν ότι είναι ή μόνη λύση.

Εντός του αφηγήματος των ΑΠΕ τα α/π και οι α/γ (ανεμογεννήτριες) είναι η κορωνίδα. Το ισχυρότερο λόμπι, η πιο διαδεδομένη εικόνα. Σε όλες τις φιλοπεριβαλλοντικές εικονογραφήσεις βλέπουμε το γνώριμο σχήμα της α/γ -ένας ψηλός μεταλλικός πυλώνας με μία τριπλή έλικα. Τείνει να γίνει το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο. Το σύμβολο που υπόσχεται τη λύση, τη σωτηρία.

Είναι όλοι σύμφωνοι με τα α/π και τις α/γ;

Στην κυρίαρχη κατάσταση που εν συντομία περιγράφηκε προηγουμένως υπάρχουν και κάποιοι που αντιστέκονται. Ίσως όχι πολλοί για το σύνολο της χώρας. Όμως με σαφώς αυξητική τάση και κυρίως, για όσους με συνέπεια αντιδρούν στο κυρίαρχο μοντέλο ΑΠΕ και α/π, αυτό που θα πρέπει να τους αναγνωρισθεί είναι η συνεχής προσπάθεια για σοβαρή και επιστημονική αντιμετώπιση του ζητήματος. Δυστυχώς όμως τα ΜΜΕ τους αποφεύγουν και “σνομπάρουν” και η αντίθετη πλευρά (το αιολικό λόμπι) τους συκοφαντεί ως γραφικούς, ύποπτους, ακόμη και ως υπερασπιστές των συμφερόντων των πετρελαϊκών εταιρειών ή του Τραμπ.

Βεβαίως τίποτε από αυτά δεν έχει την παραμικρή σχέση με την πραγματικότητα.

Κάνοντας μία σοβαρή σύνοψη των βασικών θέσεων γύρω από τις οποίες επικεντρώνεται η αντίδραση και αντίλογος στο κυρίαρχο μοντέλο των ΑΠΕ, θα διακρίνουμε τις εξής:

  1. ΝΑΙ υπάρχει μεγάλο και σοβαρό θέμα ίσως και πρόβλημα ως προς το παγκόσμιο κλίμα. Όμως η εξαγωγή σίγουρων και αδιαμφισβήτητων συμπερασμάτων επ’αυτού δεν είναι εύκολη και χρειάζεται ακόμη πολύ και αντικειμενική δουλειά.

  2. ΝΑΙ πρέπει να αγωνιστούμε για βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης και για βελτίωση της.

  3. ΟΧΙ όμως: οι παρουσιαζόμενες ΑΠΕ και ιδίως το κομμάτι που εδώ μας απασχολεί, τα α/π ΔΕΝ είναι η μαγική λύση.

  • Και μάλιστα όχι μόνο δεν είναι η μαγική λύση, αλλά αντιθέτως δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιλύουν:

  • Καταστρέφουν δάση, δασικές εκτάσεις, θαμνότοπους, περιοχές μακίας βλάστησης κλπ.

  • Αλλοιώνουν και υποβαθμίζουν τα βουνά μας (πχ εκσκαφές, κατακρημνίσεις και συμβολή στην ερημοποίησή τους).

  • Προκαλούν υποβάθμιση έως και απώλεια οικοτόπων και οικοσυστημάτων.

  • Δημιουργούν μεγάλο πρόβλημα σταθερότητας και ασφαλείας στο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.

  • Επιβαρύνουν πολυεπίπεδα την πραγματική οικονομία και τα συμφέροντα των καταναλωτών.

  • Προκαλούν αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος μέσω του λεγόμενου παλιότερα τέλους ΑΠΕ και πλέον ΕΤΜΕΑΡ κατά 20-25%.

  • Αναλώνουν κεφάλαια κονδυλίων της ΕΕ σε επιδοτήσεις, ενώ αυτά θα μπορούσαν να ενισχύσουν άλλους κλάδους της οικονομίας.

  • Ενισχύουν επιχειρηματικά και οικονομικά συμφέροντα που πιθανά και μάλλον προφανώς ο τρόπος λειτουργίας τους εντός της αγοράς δημιουργεί συνθήκες μονοπωλίων, καρτέλ και αν όχι τα προηγούμενα πάντως σίγουρα σοβαρών στρεβλώσεων.

Προσφυγή στη Δικαιοσύνη

Παρ’ όλα αυτά και μέσα σε όλα αυτά κάποιοι αγωνίζονται για λύσεις και σωτηρία του φυσικού περιβάλλοντος. Και στα πλαίσια αυτά απευθύνονται στην ελληνική Δικαιοσύνη. Και προσδοκούν από εκεί παρέμβαση, ρύθμιση, προστασία και εν τέλει δικαίωση.

Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν τα αποτελέσματα ενώπιον της Δικαιοσύνης είναι τα επιθυμητά, εάν είναι σε τελική ανάλυση καλά ή όχι για τους προσφεύγοντες και επιδιώκοντες κάποιο είδος προστασίας από την άναρχη, αντιπεριβαλλοντική και πολλαπλά προβληματική επέκταση των α/π.

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό -κατά την προσωπική μου άποψη- είναι ότι τα αποτελέσματα από την προσφυγή στη δικαιοσύνη είναι από πενιχρά έως απογοητευτικά.

Γιατί η προσφυγή στη δικαιοσύνη δεν αποδίδει σημαντικά θετικά αποτελέσματα

Μπορούμε να διακρίνουμε δύο παράγοντες στην διαμόρφωση της παραπάνω αρνητικής απαντήσεως:

Ι) Την δικαστική εξουσία, την ίδια τη δικαιοσύνη και τους λειτουργούς της.

ΙΙ) Τους πολίτες συνολικά, είτε προσφεύγοντες στη δικαιοσύνη είτε όχι.

Ως προς την δικαστική εξουσία

Οι εξηγήσεις επί του πρώτου εκ των ανωτέρω έχουν εν συντομία ως εξής και κατά βάσιν μας οδηγούν ενώπιον τριών ζητημάτων – ερωτημάτων (και πολλών άλλων επί μέρους ερωτήσεων και αποριών):

Α) Περιμένουμε από τους δικαστές που ζουν και λειτουργούν εντός αυτής της κοινωνίας και εντός αυτών των τρεχουσών και κρατουσών αντιλήψεων να διαφοροποιηθούν κατά τρόπο ρηξικέλευθο; Δηλαδή περιμένουμε να ψάξουν βαθύτερα, ουσιαστικότερα και εν τέλει επιστημονικότερα (ως προς τις περιβαλλοντικές επιστήμες) τα ζητήματα που τίθενται;

Αυτό θα σήμαινε εντρύφηση στην υπόθεση της κλιματικής αλλαγής, των ζητημάτων παραγωγής και παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, των αξιών που εμπεριέχονται στο φυσικό κεφάλαιο και στην αξία της Φύσης ως Όλου και ως κοινού πανανθρώπινου αγαθού. Αυτό επίσης θα σήμαινε γνώσεις και αντίληψη εννοιών όπως σταθερότητα ηλεκτρικού δικτύου, σημασία των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, κόστη παραγωγής και τιμές πώλησης του ηλεκτρικού ρεύματος, LCOE κ.α.π. Επίσης εξοικείωση με την απελευθερωμένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τις προοπτικές των διακρατικών και διευρωπαϊκών διασυνδέσεων.

Θα απαιτούσε όμως κυριότερα γνώση και πιο πολύ αντίληψη εννοιών όπως οικοσυστημική αξία, αλληλοσύνδεση και αλληλεξάρτηση οικοτόπων, πολυπλοκότητα και ευθραστότητα των ζώντων οργανισμών. Και ακόμη ερημοποίηση, ιδιαιτερότητες της παραμεσόγειας βλάστησης, και ξεχωριστός γεωγραφικός χαρακτήρας μιας χώρας όπως η Ελλάδα, ταυτόχρονα εκπληκτικά ορεινής και αρχιπελαγικής. Τέλος ας τονισθεί ότι ο Έλληνας δικαστής πρέπει να θυμάται ότι ζει και δικαιοδοτεί στο πλουσιότερο από πλευράς πανίδας και χλωρίδας σημείο της Ευρώπης.

Δυστυχώς με όλα τα προηγούμενα ο μέσος Έλληνας δικαστής δεν έχει ιδιαίτερα καλή σχέση. Κάτι που ως ένα βαθμό είναι απολύτως φυσιολογικό, λόγω της ευρύτητας και πολυπλοκότητας των ζητημάτων αυτών. Αφού τα δύο κύρια αντικείμενα, που είναι η ενέργεια και το περιβάλλον είναι μεν από τα σημαντικότερα και απολύτως απαραίτητα για τη ίδια τη ζωή μας, ταυτοχρόνως όμως απίστευτα σύνθετα, πολυπαραγοντικά, σχεδόν χαοτικά και εν τέλει πολύ δύσκολα και επίπονα για την επιστημονική κατάκτησή τους.

Β) Τίθεται όμως και ένα άλλο ερώτημα συναφές με το θέμα: Μπορεί η ελληνική δικαιοσύνη να θέσει σε ριζικά ορθότερο δρόμο την ελληνική διοίκηση; Και στο ερώτημα αυτό οδηγούμαστε γιατί κατά βάσιν η προσπάθεια για αντιμετώπιση των α/π γίνεται ενώπιον του ΣτΕ. Δηλαδή ενώπιον του ανώτερου δικαστηρίου που έχει ως κύριο αντικείμενο τις διοικητικές υποθέσεις. Έχει όμως βελτιωθεί η ελληνική διοίκηση λόγω της διοικητικής δικαιοσύνης;

Το ερώτημα είναι βεβαίως σε μεγάλο βαθμό ρητορικό. Προσωπική μου πεποίθηση όμως είναι ότι η ελληνική διοίκηση είναι ο μεγάλος ασθενής του κράτους και ότι και να κάνει η δικαιοσύνη σίγουρα δεν μπορούν να γίνουν θαύματα, Για να θεραπευθεί κάποιος, πρώτος όρος είναι η επιθυμία του και δεύτερος όρος είναι η συνεργασία του. Και τα δύο αυτά σε γενικές γραμμές λείπουν από την ελληνική διοίκηση.

Συνεχίζοντας τις σκέψεις για διόρθωση και σωτηρία από τα λάθη -ουσιαστικά πρόκειται για συλλογικά εγκλήματα- μπορούμε να ρωτήσουμε: Γιατί δεν σώθηκε η Ελλάδα και στα ζητήματα αστικής ανάπτυξης, πολεοδόμησης, οικοπεδοποίησης και αυθαίρετης δόμησης, γιατί παρά τις χιλιάδες νομοθετικών ρυθμίσεων και δεκάδες χιλιάδες αποφάσεις δικαστηρίων τελικά βρισκόμαστε με το 95% των αστικών ιστών κατεστραμμένων ή υπέρμετρα αντιλειτουργικών και απάνθρωπα άσχημων;

Γ) Το τελευταίο μεγάλο ζήτημα-ερώτημα που γεννάται είναι η ακόλουθη σκέψη: Η δικαιοσύνη δεν ενεργεί μόνη της. Ενεργεί και δρα μέσα στα πλαίσια ενός τριπλού συστήματος, που περιλαμβάνει και την νομοθεσία και την κυβέρνηση. Κάτι σαν την τριπλή πτερωτή έλικα των α/γ. Και όπως η έλικα της α/γ δεν μπορεί να λειτουργήσει όταν είτε λείπει, είτε είναι ελαττωματικό ένα από τα πτερύγια, ομοίως και η δικαιοσύνη χάνει την ικανότητά της για καλή λειτουργία όταν πάσχει κάποιο από τα άλλα δύο. Συνεπώς οι δυσλειτουργίες της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας έχουν άμεση επίπτωση και στην δικαιοσύνη. Δεν μπορεί να έχεις κακούς ή προβληματικούς νόμους και καλή δικαιοσύνη. Δεν μπορεί να έχεις απείθαρχες, κακότροπες και κουτοπόνηρες κυβερνήσεις και διοίκηση και ταυτοχρόνως καλή δικαιοσύνη. Δεν μπορεί η εκτελεστική εξουσία να παραβιάζει ή να μην σέβεται δικαστικές αποφάσεις και να περιμένουμε αποδοτική δικαιοσύνη. Δεν μπορεί να διαπλέκεται η κυβέρνηση με τους ανώτατους δικαστές (έστω και σε μεμονωμένα περιστατικά) και να αναμένουμε σεβασμό και αποδοχή του δικαστή και του δικαιοδοτικού του ρόλου από τον απλό πολίτη, από τον λαό.

Εν τελική αναλύσει, δεν μπορεί να αλλοιώνεται ο πυρήνας των συνταγματικών ρυθμίσεων που έχει περιβαλλοντικό σκοπό, μέσα από θεσμικά επινοήματα, νόμων, υπουργικών αποφάσεων, ειδικών χωροταξικών πλαισίων ή προσαρμογών στο ευρωενωσιακό δίκαιο και να πιστεύουμε ακόμη ότι οι κρίνοντες δικαστές θα σταθούν στο πλευρό της πραγματικής περιβαλλοντικής προστασίας και όχι της εικονικής που διαμορφώνεται μέσα από όλα αυτά.

Ως προς τους πολίτες

Όπως αναφέρθηκε αρχικά, ο δεύτερος παράγων που επιδρά αρνητικά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούν τα α/π, είναι οι ίδιοι οι πολίτες, συνεπώς κατά κάποιον τρόπο είμαστε όλοι εν δυνάμει υπεύθυνοι για το πρόβλημα που υπάρχει και κάθε χρόνο που περνά κακοφορμίζει και περισσότερο.

Γιατί; Ποιοι είναι συγκεντρωτικά και περιληπτικά οι λόγοι;

α) Στις περισσότερες των περιπτώσεων οι πολίτες δεν κάνουν χρήση των έννομων μέσων που υπάρχουν. Ή για να είμαστε πιο ακριβείς λίγοι κάνουν λίγα και για λίγο. Δηλαδή λίγοι πολίτες, κάνουν λίγα πράγματα και σε λίγες μόνο περιπτώσεις.

Έτσι όμως δεν μπορεί να δημιουργηθούν συνθήκες για αντιμετώπιση του προβλήματος.

Ειδικότερα:

β) Δεν μπορεί μόνο μια τρομερά μικρή μειοψηφία πολιτών να ενεργοποιείται και να δρα, να αναλαμβάνει το οικονομικό και ακόμα σοβαρότερα το προσωπικό κόστος που απαιτούν αυτές οι υποθέσεις και ταυτοχρόνως να περιμένουμε ότι θα προχωρήσουμε σε λύσεις ή έστω σε σημαντική βελτίωση.

γ) Ούτε μπορεί όλα να λυθούν στο ΣτΕ. Ή να λυθούν από το ΣτΕ. Τότε τι ρόλο έχει η αστική δικαιοσύνη ή η ποινική δικαιοσύνη ή οι εξωδικαστικές πράξεις που μπορεί να έχουν νομικό αντίκτυπο; Πχ Εξώδικα, Αιτήσεις προς αρμόδιες υπηρεσίες, Συμμετοχή σε διαβουλεύσεις και συλλογικά όργανα, υποβολή εντύπων όπως το Δ11 (Έντυπο απόψεων ενδιαφερομένου κοινού επί της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων έργου ή δραστηριότητας – κατηγ. Α’ για τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης) κλπ.

Επισημαίνεται ιδίως ότι το δικαίωμα αναφοράς προς τις υπηρεσίες (ενν. οι δημόσιες υπηρεσίες, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα ν.π.δ.δ) και η υποχρέωση αυτών να ανταποκριθούν είναι κατοχυρωμένο σύμφωνα με το α. 10 του Συντάγματος. Στο προηγούμενο δικαίωμα περιλαμβάνεται και η παροχή πληροφοριών -κάτι προφανέστατα απαραίτητο έως και πολύτιμο σε περιβαλλοντικά ζητήματα.

δ) Ειδικά η περιβαλλοντική πληροφόρηση -πέραν των προαναφερομένων και γενικά ισχυόντων- είναι υποχρέωση του κράτους θεσμικά κατοχυρωμένη στο εσωτερικό δίκαιο αλλά και στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κοινοτ. Οδηγ. 90/313/ΕΟΚ, μάλιστα τα κράτη μέλη υποχρεώνουν τις δημόσιες αρχές να χορηγούν πληροφορίες για το περιβάλλον σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, χωρίς το πρόσωπο αυτό να πρέπει να αποδεικνύει συμφέρον).

ε) Τελικά οι υποθέσεις που φθάνουν στο στάδιο της δικαστικής διερεύνησης είναι λίγες (φυσικά με εκπληκτικά λιγότερα θετικά αποτελέσματα), ενώ εδώ και 18 χρόνια ζούμε με συνεχώς αυξανόμενη ένταση και σοβαρότητα το πρόβλημα. Στα μεταμνημονιακά έτη έχει λάβει όχι απλώς μεγάλες και σοβαρές διαστάσεις, αλλά έχει προσλάβει τα χαρακτηριστικά μιας τραγωδίας για το ελληνικό περιβάλλον και πολιτισμό. Όμως εν τελική αναλύσει είναι πολύ λίγες οι περιπτώσεις που πολίτες, ΜΚΟ, θεσμικοί φορείς κλπ ασχολούνται και επιλέγουν και στηρίζουν τον δικαστικό αγώνα ή την σοβαρή νομική αντιμετώπιση.

Για το λόγο αυτό αναμενόμενο είναι και η αντιμετώπιση εκ μέρους της δικαστικής εξουσίας να είναι αυτή που ταιριάζει σε κάτι που πιθανότατα για τον μέσο δικαστή δεν αποτελεί σημαντικό ζήτημα, δεν είναι επιτακτικό αίτημα της ελληνικής κοινωνίας, δεν εγγίζει τον ευρύ πληθυσμό ή αυτοί που το θίγουν είναι ίσως υπερβολικοί, περίεργοι, κόντρα στα διεθνή δεδομένα κλπ.

στ) Τελευταία σκέψη-σχόλιο στην θέση-στάση των πολιτών για το ζήτημα είναι τούτο: η αντιμετώπιση των ΑΠΕ γενικά και των α/π ειδικά και των εξ αυτών προβλημάτων δεν συγκινούν και τον κύριο όγκο των περιβαλλοντικών οργανώσεων, των οικολόγων και των αυτοπροσδιοριζόμενων ως κομμάτων της οικολογίας. Όλοι αυτοί κυρίως είναι από ένθερμοι οπαδοί και υποστηρικτές των ΑΠΕ έως σκεπτικιστές. Κρίμα βεβαίως -γιατί χωρίς φυσικά να αμφισβητείται δυνατότητα για διαφορετική άποψη και θέση- όμως συνήθως η θέση όλων αυτών πάσχει σε ένα σοβαρότατο επίπεδο: Ξεχνούν ότι η οικολογία είναι ολιστική και ότι η πραγματική αειφορία και βιωσιμότητα δεν μπορεί να υπάρχουν όπου ενεργούμε με τρόπους αποδεδειγμένα προβληματικούς εάν όχι και απελπιστικά λανθασμένους.

Επίλογος

Η δικαιοσύνη μέσα σε αυτές τις συνθήκες πρέπει να ανέλθει στο ύψος που οφείλει ερευνώντας, προχωρώντας πέρα από τα συνήθη και τις τυπικότητες, στηριζόμενη σε γρηγορούσες συνειδήσεις, πρωτοπορώντας και ανοίγοντας δρόμο για ένα γνήσια βιώσιμο και αειφορικό μέλλον.

Δράση λοιπόν πολυεπίπεδη με κουράγιο και καρτερία και με γνώμονα το καλύτερο για τις ανθρώπινες κοινωνίες και για τη φύση. Με την επιστήμη συνοδοιπόρο αλλά όχι υποκριτικό οδηγό.

Άλλες αναφορές:

  1. Global cooling στη Wikipedia

  2. Τα αρχεία του περιοδικού ΤΙΜΕ στο διαδίκτυο (http://time.com/vault/)

  3. Is This Time Magazine Cover About ‘Global Cooling’? στο https://www.snopes.com/fact-check/time-magazine-cover-global-cooling/

  4. 1988-2008: Climate Then and Now στο https://dotearth.blogs.nytimes.com/2008/06/23/1988-2008-climate-then-and-now/

  5. “To The Horror Of Global Warming Alarmists, Global Cooling Is Here” στο https://www.forbes.com/sites/peterferrara/2013/05/26/to-the-horror-of-global-warming-alarmists-global-cooling-is-here/#d7696464dcf5

Αειφόρος Ανάπτυξη και Περιβάλλον. Η περίπτωση αξιοποίησης του Ελληνικού

leave a comment »

Επιστημονική Ημερίδα
«Αειφόρος Ανάπτυξη και Περιβάλλον.
Η περίπτωση αξιοποίησης του Ελληνικού»
Πάντειο Πανεπιστήμιο, 27 Ιουνίου 2016

>>> για διευκόλυνση για τυχόν ενδιαφερόμενους. Το θέμα του Ελληνικού είναι πολύ σποδαίο. Γνώρισα κάποιους από τους συντελεστές της πιο μάνω ημερίδας. Δεν ασχολούμαι με το θέμα, αλλά το αρχειοθετώ εδώ για πιθανή χρήση του:

Written by dds2

Νοέμβριος 22, 2016 at 4:09 μμ

Δρόμος Φωκιανός-Κυπαρίσσι (Πελοπόννησος). Υποβάθμιση περιβάλλοντος και αλλοίωση τοπίου

leave a comment »

Η γνωστή πανελλαδική καταστροφή… Αν και μακριά σχετικά, προσθέτω και εγώ την διαμαρτυρία μου.

περισσότερα στο

https://www.youtube.com/watch?v=IOabJctSW04&feature=youtu.be

Written by dds2

Ιουνίου 24, 2016 at 2:27 μμ

φωτογραφικές αναδημοσιεύσεις από το βιβλίο του Ι. Ροηλίδη

leave a comment »

Παρουσιάζονται τα κείμενα που αφορούν αποκλειστικά-κύρια την Χαλκίδα και όχι αυτά που είναι γενικότερου ενδιαφέροντος, τα οποία είναι περισσότερα και μάλλον και πιο ενδιαφέροντα. Ο ενδιαφερόμενος ας αγοράσει το βιβλίο. Άλλωστε είναι πιο ευχάριστο να διαβάζει κανείς σε βιβλίο…

Σελ. 37-39: «Η πόλη της Χαλκίδας και οι αναπτυξιακοί ρυθμοί της«, επιστολή, εφημ. Πανευβοϊκό Βήμα, 24.9.1987

Ροηλίδης1 Ροηλίδης2

Ξύπνα! Ξεπουλούν τις παραλίες μας! Υπογράφουμε εδώ

leave a comment »

Γιατί είναι σημαντικό;
Ακούγεται εξωφρενικό, αλλά αυτό το καλοκαίρι ίσως να είναι το τελευταίο που θα μπορούμε να χαρούμε ελεύθερα τις Ελληνικές παραλίες! Αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση σχεδιάζει εγκληματικό νομοσχέδιο για να ξεπουλήσει τις παραλίες μας σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Αν αυτό περάσει, τα παιδιά μας κινδυνεύουν να κληρονομήσουν μια Ελλάδα με τσιμεντωμένες παραλίες, που κάθε σπιθαμή τους θα ανήκει σε εταιρίες και πρόσβαση θα έχουν μόνο όσοι πληρώνουν. Έχουμε όμως μια ευκαιρία να αποτρέψουμε αυτό το έκτρωμα πριν είναι πολύ αργά.

Την Τρίτη κλείνει η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο και οι Υπουργοί Οικονομικών και Τουρισμού ελπίζουν να περάσει απαρατήρητο. Έχει όμως ήδη αρχίσει να γιγαντώνεται ένα κίνημα αντίδρασης και εμείς σκοπεύουμε να τους παραδώσουμε χιλιάδες φωνές διαμαρτυρίας και να δημιουργήσουμε θύελλα στα ΜΜΕ. Αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που θέλει η κυβέρνηση λίγο πριν τις Ευρωεκλογές — μια τεράστια κατακραυγή από χιλιάδες πολίτες που θα ξεσκεπάσει το σκάνδαλο.

Ας δημιουργήσουμε λοιπόν ένα τσουνάμι διαμαρτυρίας από κάθε γωνιά της Ελλάδας, για να σταματήσουμε το σχέδιο νόμου πριν φτάσει στη Βουλή. Υπόγραψε το ψήφισμα τώρα και διάδωσέ το στους πάντες!

Το νομοσχέδιο όχι μόνο νομιμοποιεί τις αυθαίρετες επιχειρήσεις που ήδη καταπατούν παράνομα τις παραλίες αλλά μάλιστα επιτρέπει σε εταιρίες να καλύψουν κάθε σπιθαμή δημόσιας παραλίας στην Ελλάδα με ομπρέλες και πλαστικές ξαπλώστρες, να χτίσουν πάνω στο κύμα, ακόμη και να μπαζώσουν τις θάλασσες!

Οι παραλίες της Ελλάδας έχουν επιβιώσει χιλιάδες χρόνια ιστορίας και οι προγονοί μας έδωσαν αγώνες για να μπορούμε να χαιρόμαστε ελεύθερα τους φυσικούς θησαυρούς αυτής της χώρας. Τώρα είναι η δική μας σειρά να ενώσουμε τις φωνές μας για να προστατεύσουμε τη φυσική μας κληρονομιά για τις επόμενες γενιές. Η μόνη δύναμη που μπορεί να σταματήσει αυτό το έγκλημα είμαστε όλοι εμείς! Υπόγραψε το ψήφισμα τώρα και προώθησε το σε φίλους και γνωστούς.

ΥΠΟΓΡΑΨΕ ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ

Ως πολίτες, δηλώνουμε εξοργισμένοι με το σχέδιό σας να ξεπουλήσετε τις παραλίες της χώρας μας σε ιδιώτες. Σας ζητάμε να αποσύρετε αμέσως το σχέδιο νόμου για τον αιγιαλό και την παραλία που νομιμοποιεί αυθαίρετες επιχειρήσεις και επιτρέπει την πλήρη εκμετάλλευση, το χτίσιμο και το μπάζωμα των παραλιών μας από εταιρίες. Έχετε υποχρέωση να σεβαστείτε το Σύνταγμα της χώρας μας το οποίο προστατεύει το δικαίωμα των πολιτών για ελεύθερη πρόσβαση στην ακτή, να προστατεύσετε τον φυσικό πλούτο της Ελλάδας και να τον διατηρήσετε για τις επόμενες γενιές και για το μέλλον του τουρισμού.

https://secure.avaaz.org/el/petition

 

Το ελληνικό τοπίο, του Αντ. Β. Καπετάνιου

leave a comment »

Το ελληνικό τοπίο

Τοπίο σμιλεμένο, της ρυτίδας και του ρόζου, τοπίο ελληνικό… (6ο από το 7ο)

(απόσπασμα, για παραπομπή ΕΔΩ)

Το ελληνικό τοπίο

Του Αντώνιου Β. Καπετάνιου

Χάνοντας τοπία, ζώντας σε μη τόπους…

«Στο Αιγάλεω, κατ’ απ’ τον Κηφισό,
πλάι στην πλατεία,
ένα οικόπεδο παίρνει αξία.
(…)
Δίχως κανένας να επεμβαίνει,
κάτω απ’ τον άνεμο, τον ήλιο τον καυτό
διπλασιάζει την αξία του το οικόπεδο αυτό».

(«Παίρνει αξία», Χρίστος Δάλκος)

Το μέγα άλλοθι: η ανάπτυξη. Με αυτήν δικαιολογούνται πράξεις του ανθρώπου που μεταλλάσσουν δραματικά τον κόσμο του, τα τοπία του, και τον οδηγούν σε ανείπωτες και -στις περισσότερες των περιπτώσεων- μη συνειδητές απώλειες. Αδιαμφισβήτητα μιλούμε για δυναμική πορεία του κόσμου, για θεώρησή του στα πλαίσια της εξέλιξής του, σύμφωνα με τις ποιότητες, τις αρχές και τις αξίες που θεμελιωδώς προσδιορίζονται κι έχουν να κάμουν με τον οντολογικό μετρημό του ανθρώπου στο φυσικό του περιβάλλον και την απορρέουσα από τούτο δραστηριότητά του. Ο μη συνειδητός όμως χαλασμός του κόσμου, λόγω της ανορθόδοξης δραστηριότητας του λειτουργού, της ασύμβατης με το νομοτελειακό του προορισμό, που συνίσταται στην ισόρροπη και όχι παράτροπη πορεία του, οδηγεί στην αποδόμηση, στην υποβάθμιση κι εντέλει στην απώλεια τόπων, βασικών για τη συνέχεια του ανθρώπου πάνω στη γη. Η κυριάρχηση νόμου μηχανικού στη ζήση του και η απομάκρυνσή του από τα γύρα, κάμει αυτόν να πράττει με ματαιότητα πνεύματος και να λειτουργεί ασυναίσθητα, παρά νοητικά. Ως τέτοιος ο μεταπολεμικός Έλλην, αφέθηκε στον «πυρετό της ανοικοδόμησής του», χαλνώντας τη σχέση του με την ελληνική φύση και το ελληνικό τοπίο, ζώντας στη θυελλώδικη κρίση της «ανάπτυξης» -μια πράξη φθοροποιό, που τη συνεχεί ως τα σήμερα! Έτσι απογίνηκε αλλότριος στη γη του, απέμεινε να ζει ασύμβατα σε τόπους χλωρωτικούς και να κατατρέχεται από μη συνειδητό αισχύλειο δράμα. Εντέλει, η καταδίκη τού φύσει τοπιακού Έλληνα συγκροτήθη με τη ζήση του σε μη-τόπους!…

από το ΓΑΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ, στο http://www.greekarchitects.gr/gr/….d8437

Τα προηγούμενα:

Διαδικασία χαρακτηρισμού και κήρυξης αναδάσωσης – Συνταγματική προστασία δασών (23/2013 ΔΕφΙωαν)

leave a comment »

ΔΕφΙωαννίνων 23/2013 – Ακυρωτική Διαδικασία [Διαδικασία χαρακτηρισμού και κήρυξης αναδάσωσης – Συνταγματική προστασία δασών]

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΚΑΙΟ

Τεύχος 3/2013, Ιούλιος – Αύγουστος – Σεπτέμβριος

Φυσικό Περιβάλλον – Ενέργεια – Χωροταξία – Πολεοδομία – Δόμηση – Δημόσια Έργα – Μνημεία

Εκδίδεται από το 1997 – Τριμηνιαία έκδοση

Πρόεδρος: Θ. Κογεβίνας, Πρόεδρος Εφετών ΔΔ

Εισηγητής: Β. Μωυσίδης, Εφέτης ΔΔ

Δικηγόροι: Β. Δωροβίνης, Σ. Κουλούρης, Πάρεδρος ΝΣΚ

Κάθε αποψιλούμενη δασική έκταση, δημόσια ή ιδιωτική, κηρύσσεται υποχρεωτικά αναδασωτέα με μόνη την αντικειμενική διαπίστωση της συνδρομής των προϋποθέσεων της συνταγματικής διατάξεως του άρθ. 117 παρ. 3. Μόνον αν το δάσος ή οι δασικές εκτάσεις είχαν απολέσει τον δασικό τους χαρακτήρα πριν την 11.6.1975 για νόμιμη αιτία και όχι συνεπεία αυθαίρετης και παράνομης ανθρώπινης ενέργειας, καθίσταται δε αδύνατη η ανατροπή της καταστάσεως που έχει δημιουργηθεί, συντρέχει περίπτωση εξαιρέσεως από την υποχρέωση αναδασώσεως. Προκειμένου να στοιχειοθετηθεί υποχρέωση της Διοικήσεως να εξετάσει κατ΄ ουσίαν και ενδεχομένως ν΄ ανακαλέσει απόφασή της περί αναδασώσεως, πρέπει να τεθούν υπ΄ όψη της νέα συγκεκριμένα στοιχεία, τα οποία αληθή υποτιθέμενα, ανατρέπουν την πραγματική βάση, στην οποία στηρίχθηκε η έκδοσή της, θεμελιώνοντας πλάνη περί τα πράγματα. Άλλως η απόφαση περί αναδασώσεως είναι δυνατόν ν΄ αρθεί, μόνον όταν έχει υλοποιηθεί και έχει ολοκληρωθεί η αναδημιουργία της καταστραφείσας δασικής βλαστήσεως. Η διαδικασία προσωρινής επίλυσης αμφισβητήσεων για τον χαρακτήρα εκτάσεως ως δάσους ή δασικής, η οποία εκκινεί με πράξη του οικείου Δασάρχη και η διαδικασία κήρυξης εκτάσεως αναδασωτέας, η οποία ενεργείται από τον οικείο Γεν. Γραμματέα Περιφέρειας, είναι διαδικασίες διακεκριμένες μεταξύ τους. Η κήρυξη εκτάσεως αναδασωτέας επιβάλλεται υποχρεωτικά, με σκοπό ν΄ ανακτήσει η συγκεκριμένη έκταση τον χαρακτήρα της ως δάσους ή δασικής, τον οποίο απώλεσε για έναν από τους λόγους του άρθ. 117 παρ. 3 Συντ. Πρόκειται για διαδικασία αποκατάστασης ή ανάκτησης φυσικού κεφαλαίου που καταστράφηκε, η οποία διακρίνεται από τη διαδικασία έγκυρης διαπίστωσης ότι ορισμένη έκταση αποτελεί ή όχι δασικό οικοσύστημα. Στην τελευταία αυτή περίπτωση το αρμόδιο όργανο προβαίνει προσωρινά, μέχρι να καταρτισθεί δασολόγιο, στη διαπίστωση, αν μία έκταση αποτελεί ή όχι κατά τον χρόνο άσκησης της αρμοδιότητάς του δασικό οικοσύστημα, προκειμένου να παρασχεθεί η κατά το Σύνταγμα οφειλόμενη προστασία. Αν ο Δασάρχης, ασκώντας την κατ΄ άρθ. 14 Ν 998/1979 αρμοδιότητά του, διαπιστώσει ότι μία έκταση, η οποία είχε κατά το παρελθόν δασικό χαρακτήρα, τον έχει απωλέσει για κάποιον από τους λόγους των άρθ. 117 παρ. 3 Συντ. και 38 Ν 998/1979, οφείλει ν΄ απόσχει του χαρακτηρισμού και να παραπέμψει την υπόθεση στο αρμόδιο για την κήρυξή της αναδασωτέας όργανο, δηλ. στον Γενικό Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας κατ΄ άρθ. 41 παρ. 3 Ν 998/1979. Αν έχει προηγηθεί η κήρυξη εκτάσεως αναδασωτέας, δηλ. ως καταστραφέντος δασικού οικοσυστήματος, το οποίο χρήζει αποκαταστάσεως, δεν υπάρχει πλέον έδαφος χαρακτηρισμού της ως δασικής ή μη. Τα όργανα του άρθ. 14 Ν 998/1979, δεσμευόμενα από τη μη ελεγχόμενη παρεμπιπτόντως πράξη αναδάσωσης, οφείλουν ν΄ απόσχουν από την έκδοση πράξεως χαρακτηρισμού ή να περιορισθούν στη διαπίστωση ότι η συγκεκριμένη έκταση έχει κηρυχθεί αναδασωτέα και εκ του λόγου αυτού αποτελεί δασική έκταση. Αν έχει περαιωθεί η κατ΄ άρθ. 14 επ. Ν 998/1979 διαδικασία καταλήγοντας στη διαπίστωση ότι η συγκεκριμένη έκταση δεν έχει χαρακτήρα δάσους ή δασικής εκτάσεως, δεν υπάρχει δυνατότητα κήρυξής της αναδασωτέας κατ΄ άρθ. 38 Ν 998/1979, εκτός αν υπάρξουν νεότερα στοιχεία, που δεν είχαν τεθεί υπ΄ όψη της Διοικήσεως, όταν προέβαινε στον κατ΄ άρθ. 14 Ν 998/1979 χαρακτηρισμό ή η έκταση αποκτήσει δασική μορφή επιγενομένως, δηλ. μετά τον χαρακτηρισμό της ως μη δασικής. Αυτή την έννοια έχει και η διάταξη της παρ. 2 άρθ. 21 Ν 3208/2003.

[…] 2. Επειδή με την υπό κρίση αίτηση, η οποία παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο τούτο λόγω αρμοδιότητας με την από 15.4.2011 Πράξη του Προέδρου του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, ζητείται παραδεκτώς η ακύρωση της 15627/2.8.2010 απόφασης Γεν. Γραμματέα Περιφέρειας Ιονίων Νησιών, με την οποία ανακλήθηκε η με 5196/5.4.2007 απόφαση του ιδίου Γραμματέα, με την οποία εκηρύχθη αναδασωτέα έκταση εμβαδού 7.124 τ.μ., στη θέση Νησίδα Καλκιονήσι Δημοτικού Διαμερίσματος Γάιου Περιφέρειας Δήμου Παξών Ν. Κέρκυρας. […] [8]

5. Επειδή μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος το 2001, η μεν παρ. 1 του άρθ. 24 αυτού αντικατασταθείσα διατυπώθηκε ως εξής: «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η σύνταξη δασολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους …», υπό δε το άρθρο τούτο (24) προστέθηκε η εξής ερμηνευτική δήλωση: «Ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα νοείται το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, τα οποία μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα χλωρίδα και πανίδα αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης βιοκοινότητα (δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο παραπάνω σύνολο η αγρία ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά».

6. Επειδή με την 32/2013 [9] απόφαση της Ολομέλειας του Συμβου-λίου της Επικρατείας κρίθηκε ότι κατά την έννοια της ανωτέρω ερμηνευτικής δηλώσεως, κριτήριο υπάρξεως του δασικού οικοσυστήματος είναι η οργανική ενότητα της επ΄ αυτού βλαστήσεως, τούτο δε κρίνεται εν όψει του είδους και της ηλικίας αυτής καθώς και της κατά τα ανωτέρω θέσεως του εδάφους, επί του οποίου φύεται και των επικρατουσών σε αυτό συνθηκών. Επίσης εκρίθη ότι οι προαναφερόμενες διατάξεις του άρθ. 3 Ν 998/1979 είναι αντίθετες προς το άρθ. 24 Συντ. και την υπό το άρθ. 24 Συντ. ερμηνευτική δήλωση για τους εξής λόγους: α) η της περ. I της παρ. 3 του άρθ. 3, διότι εξαρτά την ύπαρξη ενός δασικού οικοσυστήματος από τη δυνατότητα οικονομικής του εκμεταλλεύσεως, η οποία ενδέχεται μεν να υπάρχει πλην δεν είναι υποχρεωτική, επανεισάγουσα έτσι στη θέση των υιοθετηθέντων από τον αναθεωρητικό νομοθέτη ορισμών της δασικής οικολογίας εκείνους στης δασοπονίας, β) η του πρώτου εδαφίου της περ. II της παρ. 3 του άρθ. 3, διότι πέραν του ότι το δασικό οικοσύστημα πρέπει, σύμφωνα με αυτή, κατά την αμέσως ανωτέρω αντίθετη προς το Σύνταγμα διάταξη, ν΄ αποτελείται αποκλειστικά από δασοπονικά μόνο είδη, εξαρτά την ιδιότητά του ως δασικού οικοσυστήματος από έκταση, της οποίας το ελάχιστο εμβαδόν καθορίζεται αριθμητικώς αδιαφόρως της θέσεως της και των επικρατουσών σε αυτήν εδαφολογικών, κλιματικών και άλλων συνθηκών, γ) η του πρώτου εδαφίου της περ. ΙΙΙ της παρ. 3 του άρθ. 3, διότι πέραν του ότι το δασικό οικοσύστημα πρέπει, κατά την κατά τα ανωτέρω αντίθετη προς το Σύνταγμα διάταξη, ν΄ αποτελείται από δασοπονικά μόνο είδη, εξαρτά την ιδιότητα ενός οικοσυστήματος ως δασικού, όχι από την εν όψει του είδους και της ηλικίας της δασικής βλαστήσεως καθώς και των ιδιομορφιών της περιοχής, όπου αυτή φύεται επίτευξη της οργανικής της ενότητας, αλλά από το ανελαστικό αριθμητικό κριτήριο της συγκομώσεως του εδάφους, όπου αυτή φύεται. Περαιτέρω εκρίθη ότι επειδή το τελευταίο εδάφιο της υπό το άρθ. 24 Συντ. ερμηνευτικής δηλώσεως θέτει ως κριτήριο της διακρίσεως δάσους και δασικής εκτάσεως όχι το υψηλό ή το θαμνώδες της επ΄ αυτής βλαστήσεως, αλλά το αραιό ή μη αυτής, οι ανωτέρω διατάξεις πέραν της κατά τα ανωτέρω αντισυνταγματικότητάς τους, διότι προϋποθέτουν την ύπαρξη δασοπονικών μόνον ειδών και μάλιστα επί αριθμητικώς προσδιοριζόμενης ελαχίστης εκτάσεως, προσκρούουν και στο τελευταίο εδάφιο της υπό το άρθ. 24 Συντ. ερμηνευτικής δηλώσεως, διότι δεν θέτουν ως κριτήριο χαρακτηρισμού μιας εκτάσεως ως δάσους ή δασικής το αραιό ή μη της επ΄ αυτής δασικής βλαστήσεως, αλλ΄ άλλο κριτήριο που συνάπτεται με το ύψος της βλαστήσεως, εφ΄ όσον η άνω του 25% συγκόμωση των επί μιας εκτάσεως δασοπονικών ειδών συνεπάγεται τον χαρακτηρισμό της τόσο ως δάσους, άρα μη αραιής βλαστήσεως όσο και ως δασικής εκτάσεως άρα αραιής βλαστήσεως, αρκεί στην τελευταία αυτή περίπτωση (για τον χαρακτηρισμό της δηλ. ως δασικής) η βλάστηση να είναι θαμνώδης, άρα χαμηλή, ακόμα και αν η συγκόμωσή της είναι 100%. Κατά την ίδια δε απόφαση, σύμφωνα με την υπό το άρθ. 24 Συντ. ερμηνευτική δήλωση, το δάσος και η δασική έκταση μπορεί ν΄ αποτελούνται από οποιοδήποτε είδος ή είδη άγριων ξυλωδών φυτών, δασοπονικών ή μη, εφ΄ όσον αυτά αποτελούν οργανική ενότητα, η οποία εξ άλλου δεν εξαρτάται από μαθηματικώς οριζόμενο ποσοστό συγκομώσεως.

7. […] Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών [10] κάθε αποψιλούμενη δασική έκταση, δημόσια ή ιδιωτική, κηρύσσεται υποχρεωτικώς αναδασωτέα με μόνη την αντικειμενική διαπίστωση της συνδρομής των προϋποθέσεων που προβλέπει η ως άνω συνταγματική διάταξη. Μόνο εάν το δάσος ή οι δασικές εκτάσεις είχαν απολέσει το δασικό τους χαρακτήρα προ της 11ης Ιουνίου 1975 για νόμιμη αιτία και όχι συνεπεία αυθαίρετης και παράνομης ανθρώπινης ενέργειας, καθίσταται δε αδύνατη η ανατροπή της καταστάσεως που έχει δημιουργηθεί, συντρέχει περίπτωση εξαιρέσεως από την υποχρέωση αναδασώσεως. Προκειμένου δε να στοιχειοθετηθεί κατ΄ αρχήν υποχρέωση της Διοικήσεως να εξετάσει κατ΄ ουσίαν και ενδεχομένως ν΄ ανακαλέσει απόφασή της περί αναδασώσεως, πρέπει να τεθούν υπ΄ όψη της νέα συγκεκριμένα στοιχεία, τα οποία αληθή υποτιθέμενα, ανατρέπουν την πραγματική βάση, στην οποία στηρίχθηκε η έκδοση αυτής, θεμελιώνοντας πλάνη περί τα πράγματα. Άλλως η απόφαση περί αναδασώσεως είναι δυνατόν να αρθεί, μόνον όταν έχει αυτή υλοποιηθεί και έχει ολοκληρωθεί η αναδημιουργία της καταστραφείσας δασικής βλαστήσεως (ΣτΕ 4456/2010, 634,1740/2012 κ.ά.).

8. Επειδή εξ άλλου από τον συνδυασμό των παρατιθέμενων στην προηγούμενη σκέψη διατάξεων με αυτές των άρθ. 10 παρ. 3, 11 παρ. 1, 12 παρ. 1, 2, 4, 5 και 7, 13 παρ. 1 και 3 και 14 Ν 998/1979 καθώς και του άρθ. 2 παρ. 1 και 2 ΠΔ 1141/1980 (ΦΕΚ Α΄ 288), προκύπτει ότι η διαδικασία προσωρινής επιλύσεως αμφισβητήσεων για τον χαρακτήρα εκτάσεως ως δάσους (ή δασικής εκτάσεως) ή μη, η οποία εκκινεί με πράξη του οικείου Δασάρχη και η διαδικασία κηρύξεως εκτάσεως ως αναδασωτέας, η οποία ενεργείται από τον οικείο Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας, είναι διαδικασίες κατ΄ αρχήν διακεκριμένες μεταξύ τους. Ειδικότερα η κήρυξη εκτάσεως ως αναδασωτέας επιβάλλεται κατά το Σύνταγμα και τον νόμο υποχρεωτικώς, με σκοπό ν΄ ανακτήσει η συγκεκριμένη έκταση τον χαρακτήρα της ως δάσους ή δασικής εκτάσεως, τον οποίο απώλεσε για έναν από τους λόγους που μνημονεύονται στο άρθ. 117 παρ. 3 Συντ. Πρόκειται δηλ. για διαδικασία αποκαταστάσεως ή ανακτήσεως φυσικού κεφαλαίου που καταστράφηκε, ήτοι του δασικού οικοσυστήματος, η οποία διακρίνεται σαφώς από τη διαδικασία έγκυρης διαπιστώσεως ότι ορισμένη έκταση αποτελεί ή όχι δασικό οικοσύστημα. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθ. 14 998/1979, το αρμόδιο όργανο προβαίνει και μάλιστα προσωρινά, μέχρι να καταρτισθεί δασολόγιο, στη διαπίστωση, αν μία έκταση αποτελεί ή όχι κατά τον χρόνο ασκήσεως της αρμοδιότητάς του δασικό οικοσύστημα, προκειμένου να παρασχεθεί η κατά το Σύνταγμα οφειλόμενη στην έκταση αυτή προστασία. Επομένως αν ο Δασάρχης, ασκώντας την κατ΄ άρθ. 14 Ν 998/1979 αρμοδιότητά του, διαπιστώσει ότι μία έκταση, η οποία είχε κατά το παρελθόν δασικό χαρακτήρα, τον έχει απολέσει για κάποιον από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθ. 117 παρ. 3 Συντ. και στο άρθ. 38 Ν 998/1979, οφείλει να απόσχει του χαρακτηρισμού και να παραπέμψει την υπόθεση στο αρμόδιο για την κήρυξη αυτής ως αναδασωτέας όργανο, δηλ. στον Γενικό Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3 άρθ. 41 Ν 998/1979. Αντιστρόφως, αν έχει προηγηθεί η κήρυξη εκτάσεως ως αναδασωτέας, δηλ. ως καταστραφέντος δασικού οικοσυστήματος, το οποίο χρήζει αποκαταστάσεως, δεν υπάρχει πλέον έδαφος χαρακτηρισμού της εκτάσεως ως δασικής ή μη. Τα όργανα του άρθ. 14 Ν 998/1979, δεσμευόμενα από τη μη ελεγχόμενη παρεμπιπτόντως πράξη αναδασώσεως, οφείλουν είτε να απόσχουν από την έκδοση πράξεως χαρακτηρισμού είτε να περιορισθούν απλώς στη διαπίστωση ότι η συγκεκριμένη έκταση έχει κηρυχθεί αναδασωτέα και εκ του λόγου αυτού αποτελεί δασική έκταση. Αν εξ άλλου έχει περαιωθεί η κατά τα άρθ. 14 επ. Ν 998/1979 διαδικασία και έχει καταλήξει στη διαπίστωση ότι η συγκεκριμένη έκταση δεν έχει τον χαρακτήρα δάσους ή δασικής εκτάσεως, κατ΄ αρχήν δεν υπάρχει δυνατότητα κηρύξεως της εκτάσεως αυτής ως αναδασωτέας, κατ΄ άρθ. 38 Ν 998/1979, εκτός αν είτε υπάρξουν νεότερα στοιχεία, δηλ. πραγματικά δεδομένα, τα οποία δεν είχαν τεθεί υπ΄ όψη της Διοικήσεως, όταν προέβαινε στον κατ΄ άρθ. 14 Ν 998/1979 ως άνω χαρακτηρισμό είτε η έκταση αυτή, αποκτήσει δασική μορφή επιγενομένως, δηλ. μετά τον χαρακτηρισμό της ως μη δασικής (ΣτΕ 3448/2007 7μ., 838/2002 7μ.). Αυτή την έννοια έχει εξ άλλου και η διάταξη της παρ. 2 του άρθ. 21 Ν 3208/2003, η οποία αποδίδοντας την ανωτέρω νομολογία του Δικαστηρίου, ορίζει μεταξύ άλλων ότι: «… Οι εκτάσεις που κρίθηκαν από τις επιτροπές της παρ. 3 του άρθ. 10 [Ν 998/1979] ως μη δασικές, δεν υπάγονται στις διατάξεις του Δασικού Κώδικα, τυχόν δε αποφάσεις, με τις οποίες οι εν λόγω εκτάσεις κηρύχθηκαν αναδασωτέες … αίρονται υποχρεωτικά, με πράξη του αρμοδίου οργάνου» (ΣτΕ 1740/2012). […] [11]

10. Επειδή στην προκειμένη περίπτωση από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Με την από 10.3.1976 αίτησή τους οι Χ κ.λπ. ζήτησαν την αναγνώριση κυριότητας επί εκτάσεως δασικού χαρακτήρα, 90 στρ. (κατά την αίτησή τους) και 107 στρ. (κατά την επιτόπια εμβαδομέτρηση), η οποία αποτελεί το νησί Καλκιονήσι (ή Καλτσονήσι) Περιφέρειας Παξών Κέρκυρας. Από τον Δασολόγο του Δασαρχείου Κέρκυρας Δ1 συντάσσεται, κατόπιν αυτοψίας, η από 9.4.1976 έκθεση επί της διεκδικουμένης αυτής εκτάσεως, στην οποία αναφέρεται ότι: το νησί καλλιεργείτο κατά το παρελθόν στο μεγαλύτερο μέρος αυτού (ολόκληρη η έκταση που καλλιεργείτο ήταν περιφραγμένη με μανδρότοιχο, βρέθηκαν δε μέσα σε αυτή παλιές βαθμίδες, δύο παλιές ασβεστοκάμινοι, παλιά άτομα ελιάς, ίχνη δύο κατοικιών, δεξαμενής νερού, μαντριού, φούρνου και καμινιού), στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε με συνέπεια να καλυφθεί από πλούσια βλάστηση. Στο νησί υπάρχει ως κύριο είδος βλάστησης το πουρνάρι, ηλικίας από 100 ετών (το παλαιότερο) έως 5 ετών (το νεότερο) καθώς και ομάδες πρίνου δενδρώδους μορφής, ηλικίας 40-60 ετών και δευτερεύον είδος είναι δένδρα (μυρτιές, σχίνοι, ασφάκες, ασπάλαθοι, ελιές, αμυγδαλιές, μουριές, δάφνες) σε μείξη με τα παραπάνω κύρια είδη. Ολόκληρο το νησί παρουσιάζει αυξημένη υψηλή δασοκάλυψη πλην του νοτιοανατολικού τμήματος αυτού, του οποίου η βλάστηση είναι πενιχρή λόγω της επίδρασης των ισχυρών θαλάσσιων ανέμων και ότι δεν υφίσταται βλάστηση σε μία ζώνη πλάτους 5 έως 10 μ. πλησίον της παραλίας, λόγω της ίδιας ως άνω επιδράσεως. Το ξυλαπόθεμα του νησιού κυμαίνεται σε 3 τόνους/στρ. Με την …/4.7.1988 απόφαση του τότε Υπουργού Γεωργίας αναγνωρίσθηκε το παραπάνω νησί (Καλτσονήσι) ως ιδιωτική έκταση δασικού χαρακτήρα, σύμφωνα με το άρθ. 8 Ν 998/1979, το εμβαδόν αυτής προσδιορίσθηκε στα 96.500 τ.μ., ως κύριοι δε αυτής αναγνωρίσθηκαν οι Φ (μετά τον θάνατο του συζύγου της Χ), Φ1, Φ2, Φ3 και Φ4 (και τα τέκνα αυτής: Φ5, Φ6, Φ7) και στη συνεχεία, με το από 18.8.1988 πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής δασικής έκτασης, η εν λόγω έκταση παραδόθηκε σε αυτούς. Εν τω μεταξύ, με την …/24.1.1984 απόφαση του τότε Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών, η οποία εκδόθηκε κατ΄ εξουσιοδότηση των άρθ. 1 και 5 Ν 1469/1950 και δημοσιεύθηκε στην ΕτΚ (τόμ. Β΄ 148/15.3.1984), το εν λόγω νησί χαρακτηρίσθηκε ως «τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους», διότι παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον από πλευράς φυσικού τοπίου. Κατά την αυτοψία, που διενεργήθηκε την 1.3.2007, από τη δασοπόνο Δ2, υπάλληλο της Δ/νσης Δασών Κέρκυρας, για την οποία συντάχθηκε η από 7.3.2007 έκθεση αυτοψίας, διαπιστώθηκε ότι στο παραπάνω νησί έγινε παράνομη αποψίλωση, σε άγνωστο χρόνο, δασικού χαρακτήρα έκτασης 7.124 τ.μ. Στην έκθεση αυτή αναφέρεται ειδικότερα ότι η αποψιλωθείσα έκταση συνορεύει σε όλες τις πλευρές της με ιδιωτική έκταση δασικού χαρακτήρα, ότι από την έκδοση της προαναφερομένης …/4.7.1988 αποφάσεως του τότε Υπουργού Γεωργίας, με την οποία αναγνωρίσθηκε ο δασικός χαρακτήρας του νησιού χωρίς να έχει εξαιρεθεί κανένα τμήμα του, ούτε να έχει επέλθει οποιαδήποτε μεταβολή (σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας) μέχρι την αυτοψία κανείς δεν αμφισβήτησε τον δασικό της χαρακτήρα: Επίσης αναφέρεται ότι: «Η (αποψιλωθείσα) έκταση καλυπτόταν στο μεγαλύτερο μέρος της από άτομα της διάπλασης των αειφύλλων πλατυφύλλων (πουρνάρι, αγριελιά, σχοίνος κ.λπ.) καθώς και από άτομα κυπαρίσσου προς τη νότια πλευρά της. Το μέσο ύψος της δασικής βλάστησης εκτιμάται στα 3,5 μ., η εκτιμούμενη ηλικία από 20 έως άνω των 50 ετών και ο βαθμός συγκόμωσης 0,8-1. Εντός της εν λόγω έκτασης μετά την αποψίλωση έχουν απομείνει λίγα διάσπαρτα άτομα πουρναριού, καθώς και άτομα κυπαρίσσου προς τη νότια πλευρά (μερική αποψίλωση). Μετά την απομάκρυνση της δασικής βλάστησης εμφανίσθηκαν ίχνη παλιάς καλλιέργειας (εγκαταλειμμένα ελαιόδενδρα, παλιές βαθμίδες – ξηρολιθιές, παλιά πέτρινα τοιχεία και δύο παλιά μισογκρεμισμένα κτίσματα)». Με βάση τις διαπιστώσεις αυτές και μετά τη με αρ. πρωτ. …/29.3.2007 εισήγηση της Δ/νσης Δασών Ν. Κέρκυρας, η παραπάνω έκταση (7.124 τ.μ.) κηρύχθηκε αναδασωτέα με την …/5.4.2007 απόφαση του Γεν. Γραμματέα Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, με σκοπό, όπως αναφέρεται στην απόφαση αυτή, τη διατήρηση του δασικού χαρακτήρα αυτής, τον αποκλεισμό της διάθεσής της για άλλη χρήση και την αποκατάσταση της καταστραφείσας από την παράνομη αποψίλωση δασικής βλάστησης, αποτελουμένης από πουρνάρι, σχοίνο, αγριελιά και άλλα άτομα της διάπλασης των αείφυλλων πλατύφυλλων καθώς και από άτομα κυπαρίσσου προς τη νότια πλευρά της. Στη συνέχεια με την από 22.3.2007 αίτησή του ο Φ5 ζήτησε την έκδοση πράξης χαρακτηρισμού για την ως άνω νησίδα Καλτσονήσι (96.500 τ.μ.). Κατά την αυτοψία που διενεργήθηκε από τη δασολόγο Δ2, υπάλληλο της Δ/νσης Δασών Κέρκυρας (βλ. την από 4.4.2008 έκθεση αυτοψίας), διαπιστώθηκε ότι η έκταση των 11.831,03 τ.μ., στην οποία περιλαμβάνεται και η ως άνω αποψιλωθείσα έκταση, για την οποία διατάχθηκε η αναδάσωση: «Καλύπτεται από δασικά είδη της διάπλασης αειφύλλων πλατύφυλλων (πουρνάρι, σχοίνος, ασπάλαθος, αγριελιά), ηλικίας 10-50 ετών, μέσου ύψους 1-3 μ. με βαθμό συγκόμωσης 0,5. Σε όλη την έκταση υπάρχουν βαθμίδες από ξηρολιθοδομή και ελαιόδενδρα μεγάλης ηλικίας, τα οποία είναι καταπιεσμένα λόγω της ανάπτυξης της δασικής βλάστησης αλλά και λόγω της εγγύτητας στη θάλασσα. Στο κέντρο περίπου της έκτασης υπάρχει παλιά ερειπωμένη οικία, ενώ στο ανατολικό όριο βρίσκεται μικρό ερειπωμένο οίκημα, το οποίο είχε μάλλον χρήση βοηθητικού χώρου (αποθήκη). Το σύνολο σχεδόν της έκτασης περικλείεται από τοίχο από ξηρολιθοδομή. Στις αεροφωτογραφίες έτους 1945 του αρχείου της υπηρεσίας η εν λόγω έκταση στο σύνολό της εμφανίζεται με αγροτική μορφή. Τα φυόμενα δασικά είδη αποτελούν οργανική ενότητα, η οποία δύναται με δασική εκμετάλλευση να παράγει δασικά προϊόντα. Η δασική βλάστηση δεν είναι αραιή. Η δασική βλάστηση δεν είναι πενιχρή. Η έκταση έχει συντελεστή συγκόμωσης μεγαλύτερο του 25%. Το εμβαδόν της έκτασης είναι μεγαλύτερο των 0.3 εκταρίων. Η δασική βλάστηση εμφανίζεται με μορφή θάμνων. Η δασική βλάστηση δεν παρουσιάζει κατακόρυφη δομή. Κατά τη φωτοερμηνεία των αεροφωτογραφιών της ΓΥΣ του αρχείου της Δ/νσης Δασών Κέρκυρας προέκυψε για την ίδια ως άνω έκταση ότι: Κατά το έτος 1945 ορίζεται ολόκληρη προφανώς από λιθόδμητο τοίχο, ενώ και εντός του υπάρχουν λιθιές κατά μήκος των ισοϋψών, αλλά εγκάρσιος σε αυτές τοίχος. Στο ανατολικό όριο της έκτασης υπάρχει κτίσμα (μάλλον οικία), ενώ η έκταση καλύπτεται κυρίως από χαμηλή βλάστηση, πιθανότατα αγρωστώση, με τα μεγαλύτερα δένδρα (ελαιόδενδρα) να εμφανίζονται κυρίως σε ομάδες. Κατά το έτος 1960, η έκταση αυτή εμφανίζει μορφή όμοια με αυτήν του έτους 1945. Κατά το έτος 1981, στην έκταση, έχει εγκατασταθεί δασική βλάστηση στη βόρεια κυρίως πλευρά και σε μικρότερο βαθμό στο κέντρο. Η οικία στο ανατολικό τμήμα είναι εμφανώς εγκαταλελειμμένη και έχει καταστραφεί η οροφή της, ενώ οι λιθιές και οι τοίχοι που ορίζουν την έκταση αυτή, δεν είναι πλέον ευδιάκριτοι, πιθανόν λόγω της εγκατάλειψης, αλλά και λόγω της ανάπτυξης της δασικής βλάστησης κατά θέσεις. Το έτος 1984, η εν λόγω έκταση έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Τα όριά της δεν είναι πλέον σαφή και έχει αναπτυχθεί σε όλο το εμβαδόν θαμνώδης κυρίως δασική βλάστηση». Εν όψει των παραπάνω διαπιστώσεων, η παραπάνω δασολόγος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω έκταση (των 11.831,03 τ.μ.) εμπίπτει στην παρ. 1 του άρθ. 12 Ν 3208/2003 και δεν εμπίπτει στην παρ. 3 του ιδίου άρθρου (δεν καλύπτεται από δάσος δρυός, πεύκης, οξυάς, ελάτης, πλατάνου, σκλήθρου και καστανιάς) και σύμφωνα με το άρθ. 21 παρ. 8 Ν 3208/2003, δεν υπάγεται στις διατάξεις του Δασικού Νόμου. Με βάση τα παραπάνω ο Δ/ντής Δασών Ν. Κέρκυρας, αποδεχόμενος το ως άνω συμπέρασμα της δασολόγου, εξέδωσε τη με αριθ. πρωτ. …/7.4.2008 πράξη χαρακτηρισμού, σύμφωνα με την οποία η παραπάνω έκταση (11.831,03 τ.μ.) χαρακτηρίσθηκε ως δασική έκταση του άρθ. 3 παρ. 2 Ν 998/1979, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθ. 1 Ν 3208/2003, υπαγομένη στην κατηγορία α΄ του άρθ. 4 παρ. 1 και στις κατηγορίες γ΄, δ΄, ε΄ του άρθ. 4 παρ. 2 του ιδίου ως άνω νόμου. Μετά τη δημοσίευση και την οριστικοποίηση της πράξης αυτής (δεδομένου ότι κανείς δεν προσέφυγε εναντίον της), εκδόθηκε η με αριθ. πρωτ. …/7.7.2008 βεβαίωση τελεσιδικίας αυτής, στην οποία αναφέρεται ότι ειδικά για το τμήμα έκτασης εμβαδού 7.124,77 τ.μ., που αποτελεί μέρος της ως άνω έκτασης εμβαδού 11.831,03 τ.μ. και έχει κηρυχθεί αναδασωτέο με την …/5.4.2007 απόφαση ΓΓΠΙΝ, η βεβαίωση αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενώπιον αρχών για την εξασφάλιση πάσης φύσεως αδειών ή επεμβάσεων πριν την ολοκλήρωση της άρσης της ανωτέρω απόφασης κήρυξης ως αναδασωτέας. Ακολούθως με βάση την παραπάνω πράξη χαρακτηρισμού και κατόπιν της με αριθ. πρωτ. …/8.8.2008 σχετικής εισήγησης του Δ/ντή Δασών Κέρκυρας, ο Γεν. Γραμματέας Περιφέρειας Ιονίων Νησιών, με τη με αριθ. πρωτ. …/14.8.2008 απόφασή του, ανακάλεσε τη με αριθ. …/5.4.2007 απόφαση περί αναδάσωσης. Η απόφαση όμως αυτή δεν δημοσιεύθηκε στην ΕτΚ και επεστράφη για επανασύνταξη. Στη συνέχεια μετά την ισχύ του Ν 3698/2008 (άρθ. 36 παρ. 3), η Δ/νση Δασών Κέρκυρας, θεωρώντας με βάση τα προαναφερόμενα ότι είναι υποχρεωτική η άρση της αναδάσωσης για το τμήμα της έκτασης, εμβαδού 7.1,24,77 τ.μ., σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθ. 21 Ν 3208/2003, αφού δεν αποτελεί δάσος, παρέπεμψε την υπόθεση ενώπιον της πρωτοβάθμιας Επιτροπής Επίλυσης Δασικών Αμφισβητήσεων. Η Επιτροπή αυτή, αφού έλαβε υπ΄ όψη της: α) την προαναφερόμενη από 4.4.2008 έκθεση αυτοψίας του δασολόγου της Δ/νσης Δασών Ν. Κέρκυρας «σύμφωνα με την οποία η επίμαχη έκταση των 7.124,77 τ.μ. καλύπτεται από δασική βλάστηση αείφυλλων πλατύφυλλων και συγχρόνως εμπίπτει στην παρ. 1 του άρθ. 12 Ν 3208/2003, δηλ. εμφανίζεται με αγροτική μορφή το έτος 1945, δεν εμπίπτει στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου (διότι δεν καλύπτεται από δάσος δρυός, πεύκης, οξυάςν ελάτης, πλατάνου, σκλήθρου και καστανιάς), β) τη με αριθ. πρωτ. …/7.4.2008 πράξη χαρακτηρισμού και την κατά τα παραπάνω οριστικοποίηση αυτής και γ) τη με αριθ. πρωτ. …/10.9.2009 απάντηση του Υπουργείου Αγροτ. Ανάπτυξης σε σχετικά ερωτήματα της Επιτροπής, κατά την οποία «η έκταση εμβαδού 96.500 τ.μ. στη θέση Καλκιονήσι Γαΐου Παξών αναγνωρίσθηκε ως ιδιωτική έκταση δασικού χαρακτήρα και σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο άρθ. 10 Ν 3208/2003 δεν μπορεί να υπαχθεί στο άρθ. 12», με την …/28.4.2010 απόφασή της κατόπιν αποδοχής σχετικής εισήγησης του Δ/ντή Δασών, αποφάνθηκε να γίνει ανάκληση της …/5.4.2007 απόφασης ΓΓΠΙΝ περί κήρυξης ως αναδασωτέας της παραπάνω έκτασης των 7.124 τ.μ. στη νησίδα Καλτσονήσι, σύμφωνα με το άρθ. 21 παρ. 9 Ν 3208/2003. Με βάση την απόφαση αυτή και μετά την από 9.8.2010 εισήγηση του Δ/ντή Δασών Κέρκυρας, ο ΓΓΠΙΝ με την προσβαλλόμενη …/23.8.2010 απόφασή του, η οποία δημοσιεύθηκε στην ΕτΚ (ΦΕΚ Δ΄ …/30.9.2010), ανακάλεσε την …/2007 απόφαση και ήρε την αναδάσωση του παραπάνω τμήματος των 7.124 τ.μ., με την αιτιολογία ότι η έκταση αυτή εμφανίζεται με αγροτική μορφή κατά το έτος 1945, έχει τίτλους ιδιοκτησίας προ του 1946 με συνεχή διαδοχή και νομίμως μεταγεγραμμένων, εμπίπτει στην παρ. 1 του άρθ. 12 Ν 3208/2003 και δεν εμπίπτει στην παρ. 3 του ιδίου άρθρου και σύμφωνα με το άρθ. 21 παρ. 8 Ν 3208/2003 δεν υπάγεται στις διατάξεις του Δασικού Νόμου.

11. Επειδή ναι μεν με τις αριθ. πρωτ. …/7.4.2008 πράξη χαρακτηρισμού του Δ/ντη Δασών Ν. Κέρκυρας και την …/28.4.2010 απόφαση της πρωτοβάθμιας Επιτροπής Επίλυσης Δασικών Αμφισβητήσεων, η επίμαχη έκταση των 7.124 τ.μ. χαρακτηρίσθηκε ως δασική έκταση του άρθ. 3 παρ. 2 Ν 998/1979, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθ. 1 Ν 3208/2003, υπαγομένη στην κατηγορία α΄ του άρθ. 4 παρ. 1 και στις κατηγορίες γ΄, δ΄, ε΄ του άρθ. 4 παρ. 2 του ιδίου ως άνω νόμου και προσδιορίσθηκε ότι η ως άνω έκταση εμπίπτει στην παρ. 1 του άρθ. 12 Ν 3208/2003 και δεν εμπίπτει στην παρ. 3 του ιδίου άρθρου (διότι δεν καλύπτεται από δάσος δρυός, πεύκης, οξυάς, ελάτης, πλατάνου, σκλήθρου και καστανιάς), μη υπαγομένη σύμφωνα με το άρθ. 21 παρ. 8 Ν 3208/2003 στις διατάξεις του Δασικού Νόμου, με την αιτιολογία ότι σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της από 4.4.2008 έκθεσης αυτοψίας της δασολόγου Δ2, η δασική βλάστηση είναι θαμνώδης και δεν παρουσιάζει κατακόρυφη δομή, δεν εξετάσθηκε όμως αν η έκταση αυτή εν όψει της κατάστασής της, που περιγράφεται σε όλες τις αναφερόμενες στο ιστορικό εκθέσεις αυτοψίας, μπορούσε να θεωρηθεί δάσος κατά την έννοια του άρθ. 24 παρ. 1 Συντ. και της σχετικής ερμηνευτικής δήλωσης αυτού, ανεξαρτήτως της χαμηλής και θαμνώδους δασικής βλάστησης και του βαθμού συγκόμωσης αυτής. Και τούτο διότι αφ΄ ενός μεν σύμφωνα δε με όσα αναφέρθηκαν στην έκτη σκέψη της παρούσας, το τελευταίο εδάφιο της υπό το άρθ. 24 Συντ. ερμηνευτικής δηλώσεως θέτει ως κριτήριο της διακρίσεως δάσους και δασικής εκτάσεως όχι το υψηλό ή το θαμνώδες της επ΄ αυτής βλαστήσεως, αλλά το αραιό ή μη αυτής, ανεξαρτήτως μάλιστα του βαθμού συγκομώσεως, αφ΄ ετέρου δε στην αρχική από 9.4.1976 έκθεση αυτοψίας του Δασολόγου Δ1 αναφέρεται ότι το εν λόγω νησί «ήταν καλυμμένο από πλούσια βλάστηση και παρουσίαζε αυξημένη υψηλή δασοκάλυψη», στη μετέπειτα από 7.3.2007 έκθεση αυτοψίας της δασοπόνου Δ2 αναφέρεται ότι η αποψιλωθείσα έκταση περιστοιχίζεται από ιδιωτική έκταση δασικού χαρακτήρα και καλυπτόταν στο μεγαλύτερο μέρος της από άτομα της διάπλασης των αείφυλλων πλατύφυλλων, καθώς και από άτομα κυπαρίσσου στη νότια πλευρά της και στην τελευταία από 4.4.2008 έκθεση αυτοψίας αναφέρεται ότι η εν λόγω έκταση «καλύπτεται από δασικά είδη της διάπλασης αειφύλλων πλατύφυλλων (πουρνάρι, σχοίνος, ασπάλαθος, αγριελιά), ηλικίας 10-50 ετών … τα φυόμενα δασικά είδη αποτελούν οργανική ενότητα, η οποία δύναται με δασική, εκμετάλλευση να παράγει δασικά προϊόντα. Η δασική βλάστηση δεν είναι αραιή. Η δασική βλάστηση δεν είναι πενιχρή … Κατά το έτος 1981, στην έκταση έχει εγκατασταθεί δασική βλάστηση στη βόρεια κυρίως πλευρά και σε μικρότερο βαθμό στο κέντρο. Η οικία στο ανατολικό τμήμα είναι εμφανώς εγκαταλελειμμένη και έχει καταστραφεί η οροφή της, ενώ οι λιθιές και οι τοίχοι που ορίζουν την έκταση αυτή, δεν είναι πλέον ευδιάκριτοι, πιθανόν λόγω της εγκατάλειψης, αλλά και λόγω της ανάπτυξης της δασικής βλάστησης κατά θέσεις. Το έτος 1984, η εν λόγω έκταση έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Τα όριά της δεν είναι πλέον σαφή και έχει αναπτυχθεί σε όλο το εμβαδόν θαμνώδης κυρίως δασική βλάστηση».

12. Επειδή εν όψει των προαναφερομένων, η προσβαλλομενη με αρίθ. …/23.8.2010 απόφαση του Γεν. Γραμματέα Περιφέρειας Ιονίων Νησιών, που στηρίζεται στις παραπάνω πράξεις (…/7.4.2008 πράξη χαρακτηρισμού και …/28.4.2010 απόφαση της ΠΕΕΔΑ), με την οποία ανακλήθηκε η …/5.4.2007 απόφαση του ιδίου οργάνου περί αναδάσωσης της επίμαχης έκτασης με την ίδια ακριβώς με αυτές αιτιολογία, είναι πλημμελώς αιτιολογημένη, διότι έκρινε ότι η εν λόγω έκταση δεν εμπίπτει στην παρ. 3 του άρθ. 21 Ν 3208/2003, χωρίς να εξετάσει, όπως είχε υποχρέωση σύμφωνα με τα άρθ. 12 παρ. 3 και 21 παρ. 9 Ν 3208/2003, αν εν όψει της προαναφερομένης στην έκτη σκέψη 32/2013 απόφασης της Ολομέλειας του ΣτΕ, η επίμαχη έκταση είχε τη μορφή δάσους πριν την αποψίλωσή της λόγω της πυκνής δασικής βλάστησης που υπήρχε σε αυτή, όπως διαπιστώθηκε κατά τις αναφερόμενες στο ιστορικό αυτοψίες κατά την έννοια του άρθ. 3 παρ. 1 Ν 998/1979, οπότε δεν θα ήταν εφαρμοστέες οι διατάξεις των παρ. 8 και 9 του άρθρου 21 Ν 3208/2003 και δεν θα μπορούσε να εκδοθεί πράξη αυτής, ούτε να ανακληθεί η πράξη αναδάσωσής της, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν στις έβδομη και όγδοη σκέψεις της παρούσας. Συνεπώς, για τον λόγο αυτό που προβάλλεται βάσιμα, πρέπει να ακυρωθεί η απόφαση αυτή, ενώ παρέλκει ως αλυσιτελής η έρευνα των λοιπών λόγων ακυρώσεως. […]

[Δέχεται την αίτηση.]

πηγή: http://www.nbonline.gr/journals/5/volumes/266/issues/1222/lemmas/4873701

Written by dds2

Ιανουαρίου 27, 2014 at 6:21 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , ,