περιβάλλον και πολιτική

Posts Tagged ‘ιστορία

Ο Στρατηλάτης Κωνσταντίνος και ο Ελληνικός Λαός

leave a comment »

Το βιβλίο έφθασε στα χέρια μου από προσφορά της εφημερίδας ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Η ανάγνωσή του υπήρξε πολύ μα πολύ ενδιαφέρουσα. Μετά από αναζήτηση παραθέτω πιο κάτω το αγγλικό, από το Internet Archive, από όπου μπορεί σε πολλές διαφορετικές μορφές να κατέβει για ανάγνωση.

https://archive.org/details/constantineigree01hibb

constantineigree01hibb_0010

constantineigree01hibb_0011

Το βιβλίο στην ελληνική του έκδοση είναι το πιο κάτω και μπορεί να βρεθεί σε αρκετά βιβλιοπωλεία διαδικτυακά:

Ακολουθεί σχόλιο από τη σελίδα του βιβλιοπωλείου Πολιτεία, με σχόλιο αναγνώστη, το οποίο βρίσκω ενδιαφέρον πλην αδυνατώ να σχολιάσω. Ίσως μετά την ανάγνωση του πρωτοτύπου:

«Το 1915, ο μορφωμενος και πολυπραγμων(διπλωματης, στρατιωτικος, πολιτικος και δημοσιογραφος)Αμερικανος Paxton Hibben, σταλθηκε στην Ελλαδα ως ανταποκριτης του Associated Press προκειμενου να καλυψει τον Εθνικο Διχασμο που ηδη ξεκινουσε! Εκατσε εδω εως το 1917 και ειχε τη δυνατοτητα να συνομιλησει με τον Βασιλεα Κωνσταντινο, τον Ελευθεριο Βενιζελο και διαφορους αλλους πολιτικους, διπλωματες και αμεσα εμπλεκομενους. Μετα την αναχωρηση του απο εδω, αποφασισε να καταγραψει σε βιβλιο τα οσα απιστευτα ειδε. Το βιβλιο ομως εκδοθηκε τελικα το 1920, διοτι εν τω μεταξυ οι ΗΠΑ προσχωρησαν στον πολεμο, στο πλευρο της Ανταντ, την οποια δεν συνεφεραν τα συμπερασματα του Hibben! Με ευθυτητα και ειλικρινεια κατεγραψε τα αισχη των αγγλογαλλικων μυστικων υπηρεσιων, την μυωπικη πολιτικη των πρεσβαυτων της Ανταντ και την αγαστη συνεργασια τους με τον βενιζελισμο για την συκοφαντηση του Βασιλεως Κωνσταντινου. Τα δε συμπερασματα του ως προς την σταση και οπτικη του Κωνσταντινου ειναι μονο μερικως σωστα, χωρις ωστοσο να ευθυνεται ο Hibben γι’αυτο(δεν ειχε στην διαθεση του τοτε, τις μυστικες συμφωνιες Κωνσταντινου-Γερμανων που υπαρχουν στα γερμανικα διπλωματικα αρχεια). Ειναι απο τα βιβλια που αρεσκονται οι βασιλοφρονες να προβαλουν(αποκρυπτοντας τα στοιχεια των γερμανικων διπλωματικων αρχειων) και οι βενιζελικοι να αποκρυπτουν(το ιδιο ισχυει και με τα βιβλια των Driault και Thomson)! Δυστυχως στην Ελλαδα πρωτοεκδοθηκε μολις το 2005 σε επιμελεια και μεταφραση του γνωστου βασιλοφρονα Κωστα Μπαρμπη, η οποια ομως ειναι απαραδεκτη, αφου φτανει σε σημειο να κοβει φρασεις που δεν βολευουν την οπτικη του! Προσφατα δοθηκε ως ενθετο σε γνωστη κυριακατικη εφημεριδα. Τα δε αρνητικα σχολια των αναγνωστων της εφημεριδας στην σελιδα της στο fb, μονο και μονο επειδη ειδαν το ονομα «Κωνσταντινος», δειχνει το χαμηλοτατο επιπεδο ιστορικης γνωσης και την ελλειψη πολιτικης ωριμοτητας των Νεοελληνων…»

 

 

Written by dds2

Νοέμβριος 18, 2016 at 8:28 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with ,

περί του κρυφού σχολειού

leave a comment »

πηγή: http://www.antibaro.gr/article/14665

Γράφει ο Ανδρέας Σταλίδης.
[Το πρώτο μέρος δημοσιεύθηκε στην Εστία στις 22 Μαρτίου 2016 και το δεύτερο μέρος στις 5 Απριλίου στην Εστία.]

Στις 30.11.2012 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Γιώργου Κεκαυμένου «Κρυφό Σχολειό. Το Χρονικό μιας Ιστορίας» από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις. Πρόκειται για ευθεία απάντηση στον Άλκη Αγγέλου («Κρυφό Σχολειό. Το Χρονικό ενός μύθου», 1997), αλλά κυρίως στην αρμάδα πανεπιστημιακών και δημοσιογράφων, οι οποίοι με το φαινόμενο της ακαδημαϊκής ανακύκλωσης αναφορών ο ένας στον άλλον και όλοι μαζί στον Αγγέλου επιχειρούν την «αποδόμηση του εθνικού μύθου». Ο Κεκαυμένος ήταν καταπέλτης. Γκρεμοτσάκισε όλη την εππιχειρηματολογία των αποδομητών παρουσιάζοντας πλειάδα πρωτογενών πηγών και αμφισβητώντας την επιστημοσύνη τους.

Η κατηγορηματική άρνηση των ιστορικών αναθεωρητών ότι δήθεν η επιστημονική προσέγγιση απέκλεισε τελεσίδικα την υπόθεση απαγόρευσης της εκπαίδευσης των Χριστιανών και ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως περιγραφή ή ιστορική πηγή, ούτε καν ο παραμικρός υπαινιγμός για το αντίθετο, είναι μάλλον αντι-επιστημονική εξ ορισμού. Απέραντο θράσος να πιστεύουν ότι έχουν διατρέξει όλες τις ιστορικές πηγές και δύνανται να αποφαίνονται οριστικά.

Το γελοίον είναι ότι δεν διάβασαν καλά ούτε τον Αγγέλου(!), διότι εκείνος δεν υποστηρίζει ότι ο «μύθος» πλάθηκε όψιμα από κύκλους της Εκκλησίας το 1850-70 (όπως υποστηρίζουν αμετροεπώς οι ίδιοι, βάσει του πίνακα του Γύζη ή του ποίηματος «φεγγαράκι μου λαμπρό»), αλλά από ρομαντικούς κύκλους διαφωτιστών, αμέσως λίγο μετά την επανάσταση. Εξ ου και παραδέχεται την πρώτη πηγή του Στέφανου Κανέλλου το 1822. Ο σκελετός της επιχειρηματολογίας τους είναι απλός: ποτέ δεν διώχθηκε η παιδεία, άρα δεν υπήρξε η ανάγκη του κρυφού σχολειού. Διώχθηκε η παιδεία;

Πάμε στις πηγές.

Ο πρώτος Πατριάρχης μετά την Άλωση Γεννάδιος Σχολάριος, γράφει το 1460 «πού τα παιδευτήρια της σοφίας; Κατεπόθησαν υπό του Μωάμεθ». Το 1570 ο αρχιγραμματέας του θρόνου Θεοδόσιος Ζυγομαλάς γράφει σε επιστολή του στον Γερμανό λόγιο Μαρτίνο Κρούσιο, ο οποίος το 1584 εξέδωσε την πλούσια συλλογή κειμένων Turcograecia: «σοφία γαρ ή μαθήματα, δούλοι όντες νυν, ουκ έχομεν» και σε επόμενη επιστολή του: «εν δουλεία όντες, τα ελευθέροις ανήκοντα μαθήματα σπουδάζειν, ως δει, κωλύοντα». Ο κυνηγημένος Χριστόφορος Άγγελος γράφει το 1607 από την Οξφόρδη «ούτε σχολείο μπορεί να υπάρξει, ούτε και κάποιος δάσκαλος που θα ήθελε να διδάξει σε μαθητές μπορεί να παραμείνει κάπου». Ο Άγγλος περιηγητής George Sandys γράφει λίγα χρόνια αργότερα ότι «Το φως της γνώσης δεν επιτρέπεται …από τα άγρια κτήνη της ανθρωπότητας» στην προσφώνησή του στον διάδοχο του Βρετανικού Θρόνου και μετέπειτα βασιλιά Κάρολο Α. Την ίδια περίοδο ο Μελέτιος Πηγάς αναφέρει 30 χιλιάδες κομμένες γλώσσες στην Αίγυπτο επειδή «μιλούσαν ελληνικά».

Στο ίδιο μήκος κύματος πηγές για την δίωξη της παιδείας έχουμε το 1627 από Πατριάρχη Αλεξανδρείας Μητροφάνη Κριτόπουλο, τον διάδοχό του Γεράσιμο Α’ το 1631, τον Γάλλο Ιησουΐτη Francois Richard το 1650, ο οποίος μάλιστα περιγράφει τους διωγμούς της Ανατολικής Εκκλησίας ως «σκληρότερους από αυτούς της επιχής του Νέρωνα, του Δομητιανού και του Διοκλητιανού». Ακολουθούν πηγές του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Νεκταρίου το 1660, του Άγγλου διπλωμάτη Sir Paul Rycaut το 1678, ο οποίος μαρτυρεί πως ιδίοις όμασι διαπίστωσε και κρυφά σχολειά, αλλά και κρυφές εκκλησίες, σε βιβλίο όπου περιέγραφε τη ζωή στην Οθωμανική αυτοκρατορία για λογαριασμό του βασιλιά Καρόλου Β. Έχουμε τη μαρτυρία του Thomas Smith το 1680, του Ηλία Μηνιάτη το 1688, του Γεωργίου Φατζέα, μητροπολίτη Φιλαδελφείας το 1760, του Αδαμαντίου Κοραή το 1801 στο «Σάλπισμα Πολεμιστήριον» («μας στερούσι τα αναγκαία μέσα να συστήσωμεν σχολεία»), καθώς και σε κείμενο Κρητών επαναστατών το 1866.

[Ακολουθεί το δεύτερο μέρος, Εστία 5.4.2016′]

Η παράθεση των πηγών από το βιβλίο του Γιώργου Κεκαυμένου «Κρυφό Σχολειό. Το Χρονικό μιας Ιστορίας» (30.11.2012, Εναλλακτικές Εκδόσεις) συνεχίζεται με πιο συγκεκριμένες αναφορές σε κρυφά σχολειά.

Ο Κωνσταντίνος Κούμας το 1777, μαθητής του Κοραή και έγκλειστος ως τα 10 του χρόνια για τον φόβο αρπαγής, αναφέρει ότι ο Μητροπολίτης Λαρίσσης Διονύσος Καλλιάρχος άνοιξε το 1794 το παλαιό ελληνικό σχολείο μετά από 24 χρόνια που ήταν κλειστό. Ο Άγγλος καθηγητής Noehden το 1828 αναφέρει το Γυμνάσιον Μηλιωτικόν (Μηλιές Πηλίου) ότι «ήταν αρκετά μακρυά από το φθονερό μάτι του Τούρκου κυβερνήτη». Ο Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων το 1821 γράφει ότι «Το σχολείον της Σμύρνης εδιώκετο, δια μόνον έν μεγάλον έγκλημα, ότι διδάσκει μαθηματικά και φιλοσοφία», ενώ ταυτόχρονα αναρωτιέται «ποίον σχολείον ηδύνατο να σταθεί εις την Ελλάδα;». Ο Σ. Τρικούπης στην Ιστορία της Ελ. Επαναστάσεως αναφέρει σχετικά με τα αλληλοδιδακτικά σχολεία Χανίων και Ρεθύμνου το 1821 ότι «εθεωρήθησαν σχολεία αποστασίας και πολέμου, εκλείσθησαν μεσούντος του Μαρτίου και οι διδάσκαλοι εφυλακίσθησαν». Ακόμη και το Σουλτανικό φιρμάνι Χάττι Χουμαγιούν το 1856 παραδέχεται ότι πολλοί Οθωμανοί αξιωματούχοι εμπόδιζαν τους πληθυσμούς να ανοίξουν ή να επισκευάσουν σχολεία.

Ο Μακάριος Χριστιανόπουλος (Μαριδάκης) το 1743 γράφει αναφερόμενος «εις σένα τέκνον όπου μήτε ελληνικήν, μήτε λατινικήν έλαβες μάθησιν. Έμαθες να διαβάζεις ελευθέρως, ίσως μήτε ελευθέρως, εις τα απλά της εκκλησίας μας βιβλία», παρόλο που ζούσε στη «χρυσή πεντηκονταετία» 1720-1770 όπου οι διωγμοί κατά της παιδείας ήταν ελάχιστες με άνθιση σχολείων. Ο Ευγένιος Βούλγαρις το 1771 αναφέρει ρητά ότι είναι «επικίνδυνο» να μαθαίνεις ελληνικά γράμματα. Να σημειωθεί ότι πρόκειται για κορυφαίο του ελληνικού διαφωτισμού, ο οποίος γνώριζε την κατάσταση της παιδείας των Ελλήνων στην Οθωμανική αυτοκρατορία όσο ελάχιστοι, διδάσκοντας Νεύτωνα, Καρτέσιο και Βολταίρο στα Γιάννενα, την Κοζάνη, το Άγιο Όρος και στην Κωνσταντινούπολη επί 20 έτη.

Ο Νίκος Δραγούμης αναφέρει για τον πατέρα του Μάρκο Δραγούμη ότι «εκαυχάτο πάντοτε ότι εδάρη υπό Οθωμανού χάριν των ελληνικών γραμμάτων» και ότι πάντα υπήρχε ένας μαθητής ο οποίος πρόσεχε από το παράθυρο μήπως αντιληφθεί κανείς ότι γίνονταν μάθημα. Ο Στέφανος Κανέλλος, στην πιο γνωστή πηγή, γράφει στον Γερμανό συγγραφέα Iken ξεκάθαρα ότι «[οι Γραικοί] επροσπαθούσαν να συστένουν κοινά σχολεία κρυφίως». Ο Ιάκωβος Ρίζος-Νερουλός το 1826 γράφει ότι οι Τούρκοι απαγόρευαν αυστηρά την ίδρυση δημοσίων σχολείων». Τέλος, ο Φώτιος Χρυσανθακόπουλος (Φωτάκος), υπασπιστής του Κολοκοτρώνη γράφει στα απομνημονεύματά του ότι η παιδεία ήταν στα χέρια των ιερέων και ότι όλα αυτά «εγίνοντο εν τω σκότει και προφυλακτά από τους Τούρκους». Άλλες πηγές από τον Μισαήλ Αποστολίδη (1837), Γεώργιο Μαυροκορδάτο 1849, Κωνσταντίνο Φρεαρίτη 1863, Γεώργιο Χασιώτη 1881, μέχρι τον Γάλλο René Puaux (Πυώ) που μιλάει για  κρυφό σχολείο το 1913 στην οθωμανοκρατούμενη ακόμα Βόρειο Ήπειρο.

Δύο πηγές εκτός του βιβλίου αφορούν στην περίοδο πριν από την Άλωση για την περιοχή της Μικράς Ασίας. Μία πρωτογενής, του Ιωσήφ Βρυέννιου, ο οποίος έγραφε ότι «το διδάσκειν τοις Γραικοίς κεκόλασθαι» και μία δευτερογενής, του Σπύρου Βρυώνη (στο βιβλίο «Για τον εξισλαμισμό της Μ.Ασίας») ο οποίος καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα ότι η παιδεία απαγορευόταν για τους Χριστιανούς.

Με όλα αυτά, ο Κεκαυμένος εκτός από την ανατροπή της αποδόμησης πέτυχε και κάτι σπουδαιότερο: κατέδειξε ποια πλευρά είναι με τις πηγές, την επιστήμη και την ιστορική έρευνα και ποια πλευρά είναι με τη καταφυγή στην αυθεντία και την κλικοκρατία.

[Πρώτο μέρος – πρωτοσέλιδο της Εστίας 22.3.2016 και οπισθόφυλλο με τη συνέχεια του άρθρου
Δεύτερο μέρος – πρωτοσέλιδο της Εστίας 5.4.2016 και οπισθόφυλλο]

Κρυφό Σχολειό – http://www.kryfosxoleio.com

Written by dds2

Απρίλιος 5, 2016 at 11:44 πμ

Μουσείο Μακρονήσου και Πανελλήνια Ένωση Αγωνσιτών Μακρονήσου

leave a comment »

Written by dds2

Δεκέμβριος 14, 2015 at 11:07 μμ

Κοντογιάννη Ν., πολιτιστική και ιστορική τοπογραφία της Χαλκίδας από το Βυζάντιο μέχρι το τέλος της τουρκοκρατίας

leave a comment »

Written by dds2

Φεβρουαρίου 10, 2015 at 11:54 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with ,

Η ελληνική περιπλοκή (The Greek Entanglement), του Έντυ Μέγιερς

leave a comment »

[εξαιτίας των μελετών μου για την Ε.Α., τον Άρη Βελουχιώτη κλπ,  με αφορμή τον φετινό εορτασμό του Γοργοπόταμου -που σκέφθηκα να πάω αλλά τελικά δεν θα τα καταφέρω, άλλωστε θα πάει εκεί ο Τσίπρας,  οπότε κατά τις δικές μου αντιλήψεις έχουν όλα ξετσιπωθεί… Το πιο κάτω είναι το σχετικό με το θέμα κεφάλαιο από το βιβλίο «Η ελληνική περιπλολή » (Εξάντας, 1975) του ταξίαρχου Έντυ Μέγιερς, επικεφαλής των συμμετεχόντων εγγλέζων]

4. Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΟΥ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΥ

Εκείνο το απόγευμα, 19 Νοεμβρίου, ο Ζέρβας, συνοδευόμενος από μια μικρή σωματοφυλακή, με επισκέφθηκε στη σπηλιά μας. Με φίλησε θερμά κι από τα δυο μου μάγουλα, που τώρα είχαν γένια. Του ανταπέδωσα άφοβα τα φιλιά του. Είχε φτάσει, με τους πενήντα αντάρτες του, στο Μαυρολιθάρι το μεσημέρι. Ταχτοποίησε τους άντρες του στο χωριό και μετά ήρθε κατευθείαν σε μένα.

Ο Ζέρβας ήταν κοντός και παχουλός. Όταν γελούσε, πράγμα που έκανε πολύ συχνά, το σώμα του τρανταζόταν ολόκληρο και τα εύθυμα λαμπερά του μάτια διέψευδαν την αγριάδα της μαύρης και πυκνής γενιάδας του. Τη στιγμή που σταματούσε να γελάει, τα καστανά μάτια του έδιναν αμέσως στο στρογγυλό του πρόσωπο και στο γεμάτο του στόμα μια σοβαρή αλλά και έξυπνη έκφραση. Όταν έβγαλε το χακί στρατιωτικό πηλήκιό του, φάνηκαν τα πυκνά μαυρόγκριζα μαλλιά του που έδειχναν μια ηλικία λίγο πάνω από τα πενήντα. Φορούσε ένα παλιό στρατιωτικό χιτώνιο, χωρίς διακριτικά, χακί κυλότα ιππασίας κι ένα ζευγάρι ψηλές καφέ μπότες, προφανώς μεγάλες. Μια αγυάλιστη ζώνη, τύπου «Σαμ Μπράουν», γύρω απ” τη φαρδιά του μέση, στήριζε ένα μικρό αυτόματο πιστόλι κι ένα εγχειρίδιο που η στολισμένη λαβή του ορθωνόταν αυθάδικα έξω από το στομάχι του όταν καθόταν.

Εντυπωσιάστηκα αμέσως από την ξεχωριστή του προσωπικότητα και ύστερα από μερικές ευγενικές αστειότητες, είχε κερδίσει πλήρως την εμπιστοσύνη μου. Toυ εξήγησα την αποστολή μου. Του έδωσα όλες τις πληροφορίες που είχα συγκεντρώσει για τις τρεις γέφυρες και για τις φρουρές του εχθρού σ” αυτές και στην περιοχή της καθεμιάς, και του ανάλυσα λεπτομερειακά το σχέδιο που είχα καταστρώσει για την επίθεση στη γέφυρα του Γοργοπόταμου. Του πρόσφερα τους άντρες και τα μικρά εφόδια που είχα στη διάθεσή μου και του ζήτησα ν” αναλάβει τη διεύθυνση της επιχείρησης. Του είπα ότι θα ήμουν ευτυχής να θεωρηθώ σαν Επιτελάρχης του.

Με την επιφύλαξη ότι θα έπρεπε να συμφωνήσει με την επιλεγμένη ομάδα των ανταρτών του, ο Ζέρβας ενέκρινε πρόθυμα το σχέδιό μου. Σκεφτόταν ωστόσο ότι δεν θα ήταν λεπτό από μέρους μας να μην ζητήσουμε από τον Άρη να συμμετάσχει στη διεύθυνση της επιχείρησης μαζί μας, μια που θα πρόσφερε σ” αυτή μια τόσο σημαντική αναλογία ανταρτών. Δεν καταλάβαινα πώς θα μπορούσαν τρεις άντρες να διευθύνουν την ίδια επιχείρηση, αλλά ο Ζέρβας με καθησύχασε. «Θα την διευθύνω εγώ», είπε, «αλλά για τις κύριες αποφάσεις και τα σχέδια θα συμφωνήσουμε και οι τρεις».

Γρήγορα ανακάλυψα ότι ο Ζέρβας αποκαλούνταν Στρατηγός από τους άντρες του. Είχε υιοθετήσει αυτόν τον τίτλο γιατί πολλοί από τους Έλληνες στρατηγούς που είχαν φύγει από την Ελλάδα και την Κρήτη και υπηρετούσαν τώρα στη Μέση Ανατολή, ήταν νεώτεροι στη βαθμολογική κλίμακα απ” αυτόν. Δεν του είχαν επιτρέψει να πολεμήσει το 1941 εξαιτίας των παλιών του σχέσεων μ” ένα δημοκρατικό, βενιζελικό κόμμα που ονομαστικός του αρχηγός, εξόριστος εκείνη την εποχή στη Νότια Γαλλία, ήταν ο Στρατηγός Πλαστήρας. Με μεγάλη μου έκπληξη έμαθα ότι ο Μεταξάς δεν είχε επιτρέψει σε κανένα ανώτερο Έλληνα αξιωματικό να πολεμήσει ενάντια στον Άξονα, ακόμα κι όταν η χώρα βρισκόταν σε μεγάλο κίνδυνο και τους είχε απόλυτη ανάγκη.

Ο Ζέρβας πήρε το τσάι μαζί μας πριν να φύγει. Το γεύμα αυτό δεν ήταν παρά ένα φλυτζάνι τσάι του βουνού κι ένα κομμάτι μαύρο ψωμί τηγανισμένο με ελαιόλαδο. Κανονίσαμε να τον συναντήσουμε την άλλη μέρα στο Μαυρολιθάρι, όπου είπε ότι θα μας ετοίμαζε καταλύματα. Καταλύματα! Τι αλλαγή και τι πολυτέλεια, ύστερα από την πρωτόγονη σπηλιά μας! Με τόσους αντάρτες γύρω τους, το ηθικό των χωρικών είχε ανεβεί πολύ ψηλά και από κει και μπρος, όπου υπήρχε αντάρτικη οργάνωση στην περιοχή, κανένας Έλληνας δεν έφερνε αντίρρηση για την παρουσία μας στο χωριό του.

Εκείνη τη νύχτα έπεσε και το πρώτο χιόνι. Το άλλο πρωί, οι κακοτράχαλες κορφές των βουνών, και οι δασωμένες από έλατα πλαγιές τους, παρουσίαζαν ένα θαυμάσιο θέαμα κάτω από τον καινούργιο και αστραφτερό άσπρο τους μανδύα. Παρά τη σκέψη της σπιτικής θαλπωρής που μας περίμενε στο Μαυρολιθάρι, ένιωθα σχεδόν λύπη που θα εγκαταλείπαμε τη σπηλιά που είχε σταθεί για μας ένα τόσο φιλόξενο καταφύγιο κι όπου, κάτω από την άγρυπνη φροντίδα του Μπάρμπα – Νίκου οι χωρικοί της Στρώμνης μας τάιζαν, ενώ εμείς, σαν τα μικρά πουλιά που περιμένουν στη φωλιά να μεγαλώσουν τα φτερά τους, ανίκανοι να κινηθούμε στο ύπαιθρο ή να προστατέψουμε τον εαυτό μας, περιμέναμε ανυπόμονα και τελικά είχαμε εξασφαλίσει την αναγκαία δύναμη ανταρτών που θα μας επέτρεπε να βγούμε από το καβούκι μας και να πραγματοποιήσουμε το έργο μας.

Πηγαίνοντας προς το Μαυρολιθάρι με μια συνοδεία από είκοσι μουλάρια, φορτωμένα με τα εφόδιά μας, και καθώς παίρναμε τη στροφή ενός στενού μονοπατιού, είδα ξαφνικά μπροστά μας τον Καραλίβανο που περίμενε να μας χαιρετήσει καθώς περνούσαμε. Όταν πλησιάσαμε, σηκώθηκε όρθιος και μας χαιρέτησε. Τον αγνόησα προσπερνώντας και το ίδιο έκαναν και οι αξιωματικοί μου. Λίγα βήματα παρακάτω ο Κρις με πλησίασε και είπε: «Αν δεν ήσουν Εγγλέζος, ο Καραλίβανος θα σου έκοβε το κεφάλι γι” αυτό που έκανες!».

«Ναι», απάντησα. «Αλλά όταν συναντηθώ με τον Άρη, μπορεί ο Καραλίβανος να δυσκολευτεί να διατηρήσει τα κεφάλι του στους ώμους του».

Στο Μαυρολιθάρι σκορπιστήκαμε σε διάφορα σπίτια. Εμένα και τον Κρις μας οδήγησαν σ” εκείνο που είχε καταλύσει ο Ζέρβας. Οι σπιτονοικοκύρηδες ήταν πολύ φτωχοί, αλλά έκαναν ό,τι μπορούσαν για να μας περιποιηθούν και μας παραχώρησαν ακόμα και τα κρεβάτια τους. Η φιλοξενία και η γενναιοδωρία αυτών των βουνίσιων χωρικών ήταν αληθινά αξιοθαύμαστες.

Το απόγευμα, έφτασε ο Άρης με τους αντάρτες του. Ήταν ένας κοντός άντρας, στο ίδιο ύψος με τον Ζέρβα, αλλά πιο γεροδεμένος απ” αυτόν. Η μακρυά, μαύρη του γενιάδα, που εξισορροπούνταν από το μαύρο, γούνινο, κοζάκικο καπέλο του, έδινε στο πρόσωπό του μια ήπια, σχεδόν καλογερίστικη έκφραση, αλλά τα μάτια του ήταν βαθιά χωμένα στις κόγχες τους και — εκτός όταν χαμογελούσε — έριχναν μια αγριάδα στα χαρακτηριστικά του, που δεν χαλάρωναν παρά μονάχα όταν έπινε κρασί. Σιωπηλός και με αυστηρή έκφραση, μου έδινε πάντα την εντύπωση ότι είναι σε διαρκή επιφυλακή ενάντια σε κάποιον ή σε κάτι. Από την πρώτη μας συζήτηση συμπέρανα ότι, συμφωνώντας να συνεργαστεί μαζί μας στην ανατίναξη του Γοργοπόταμου, παράβαινε τις οδηγίες των ανωτέρων του στην Αθήνα να μην επιτίθεται σε συγκροτημένες εχθρικές δυνάμεις και ότι η παράβαση αυτή θα του στοίχιζε πιθανόν σοβαρές επιπλήξεις. Δεν απόκλεισε το ενδεχόμενο να φτάσουν στο μεταξύ διαταγές που να του απαγορεύουν να μας βοηθήσει, αλλά στην περίπτωση που οι διαταγές αυτές δεν θα έφταναν, ήταν έτοιμος να συνεργαστεί μαζί μας.

Την άλλη μέρα, 21 Νοεμβρίου, ανέπτυξα πάλι το σχέδιό μου για την επίθεση — και στους δυο αρχηγούς αυτή τη φορά. Έχοντάς το αναπροσαρμόσει σύμφωνα με την απροσδόκητη και ιδιαίτερα ευνοϊκή αύξηση των διαθέσιμων ανταρτών, εξήγησα λεπτομερειακά τα πλεονεκτήματα που θα είχε μια επίθεση κατά τη διάρκεια μιας από εκείνες τις νύχτες που το φεγγάρι θα ήταν γεμάτο. Η ύπαρξη του βαθιού αυχένα, που χώριζε τις δυο άκρες της γέφυρας — διακόσιες περίπου γυάρδες μήκος — έκανε αναγκαία τη σύσταση δυο εντελώς ανεξάρτητων ομάδων, που η καθεμιά θα χτυπούσε τα οχυρωμένα φυλάκια των Ιταλών σε κάθε άκρη. Στο νότιο άκρο, μια ισχυρότερη ομάδα έπρεπε όχι μονάχα να προσβάλει την αμυντική θέση του εχθρού, αλλά και να εξουδετερώσει τις τρεις ξύλινες παράγκες όπου έμενε ολόκληρη η φρουρά όταν ήταν εκτός υπηρεσίας. Δυο μικρότερες επικουρικές ομάδες, έπρεπε να κόψουν τη σιδηροδρομική γραμμή, βόρεια και νότια από τη γέφυρα, ένα μίλι, ώστε να καθυστερήσουν τις ενισχύσεις που θα έστελναν τα γειτονικά στρατόπεδα, όταν θ” αντιλαμβάνονταν την επίθεση. Σκοπός μου ήταν να κρατήσω την ομάδα καταστροφών εντελώς ανεξάρτητη από τις ομάδες που θα έκαναν την επίθεση, και για την ολοκλήρωση της ανατίναξης των τριών ανοιγμάτων της γέφυρας και των δύο ατσάλινων στύλων που την υποστήριζαν, θα χρειάζονταν δυο τουλάχιστον ανατινάξεις, μια ώρα ή και περισσότερο η μια από την άλλη. Υπολογίζοντας δυο ώρες για την προετοιμασία της κάθε έκρηξης, πίστευα πως θα χρειαζόμαστε ένα σύνολο τεσσάρων ωρών από τη στιγμή που η ομάδα καταστροφών θα πρωτοπλησίαζε στη γέφυρα. Υπολόγισα επίσης ότι οι πλησιέστερες εχθρικές ενισχύσεις, που θα ξεκινούσαν με αυτοκίνητα ή με το τραίνο, θα έφταναν δυο περίπου ώρες μετά την λήψη της διαταγής να κινηθούν. Ακόμα λοιπόν κι αν θα είχαμε καταφέρει να εξουδετερώσουμε τη φρουρά, θα έπρεπε να είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε και να καθυστερήσουμε τις εχθρικές ενισχύσεις για δυο ακόμη ώρες, με άλλες ανεξάρτητες ομάδες.

Εκείνο το βράδυ, ο Άρης και ο Ζέρβας έστειλαν μια μικρή ομάδα για να κάνει αναγνώριση του εδάφους και να καθορίσει τους δρόμους απ” όπου θα πλησιάζαμε τη γέφυρα. Με την ομάδα αυτή πήγαν και οι επικεφαλής των διάφορων ομάδων που θα έπαιρναν μέρος στην επίθεση. Είχαν εντολή να επιστρέψουν σε σαράντα οχτώ ώρες. Στο μεταξύ ο Άρης εξαφανίστηκε. Όπως έμαθα αργότερα, είχε πάει σ” ένα γειτονικό χωριό, όπου του είχαν αναφέρει ότι έγινε μια ζωοκλοπή. Έβαλε να γυμνώσουν τον ένοχο κι ύστερα τον οδήγησε στην πλατεία του χωρίου, όπου ένας από τους πιο πρόσφατα στρατολογημένους αντάρτες του, ένα απλό παιδί, τον έδειρε δημόσια. Μ” αυτό τον τρόπο «κατηχούσε» τους νέους οπαδούς του. Μετά τράβηξε το περίστροφό του και πυροβόλησε τον ένοχο. Έτσι διατηρούσε την τάξη ο Άρης στη Ρούμελη εκείνη την εποχή. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που τ” όνομά του βρισκόταν στα χείλη όλων των κατοίκων της περιοχής. Ήταν μια σκληρή πειθαρχία, αλλά και η μόνη που θα μπορούσε να βγάλει τους απλούς εκείνους ανθρώπους από τον λήθαργο που τους είχε βυθίσει η φασιστική κατοχή και να βοηθήσει αποτελεσματικά το δυνάμωμα της ενεργητικής αντίστασης ενάντια στον εχθρό.

Αργά το βράδυ της 23ης Νοεμβρίου, η αναγνωριστική ομάδα γύρισε ανέπαφη. Ήταν όλοι καλά και είχαν μείνει ικανοποιημένοι από αυτά που είχαν δει.

Μέσα στη νύχτα κάναμε τα τελικά σχέδια για την πορεία και αποφασίσαμε να επιτεθούμε τη νύχτα της 25ης Νοεμβρίου. Ο Άρης και ο Ζέρβας ήθελαν και οι δυο να δουν το μέρος με τα μάτια τους πριν οδηγήσουν εκεί τους στρατιώτες τους. Έτσι, το άλλο πρωί, ο Άρης, ο Ζέρβας, ο Κρις κι εγώ ξεκινήσαμε, με μια μικρή σωματοφυλακή, για την τελική αναγνώριση. Η κύρια δύναμη, θα μας ακολουθούσε την επόμενη μέρα. Ήταν μια μέρα δρόμος μέχρι το σημείο συγκέντρωσης, για το οποίο είχαμε διαλέξει μερικές καλύβες ξυλοκόπων μέσα στο πυκνό δάσος της Οίτης, «κάπου έξι ώρες» με τα πόδια από τις γραμμές του τραίνου (όλες οι αποστάσεις στα ελληνικά βουνά μετριόνταν με το χρόνο και ποτέ δυο εκτιμήσεις από ντόπιους δεν ταίριαζαν μεταξύ τους). Σ” αυτές μπορούσε κανείς να προσθέσει ή να αφαιρέσει, ανάλογα με την ηλικία και τις σωματικές δυνάμεις του πάντα πρόθυμου πληροφοριοδότη και ανάλογα με την καταλληλότητα των παπουτσιών του· μερικές φορές μάλιστα, ανάλογα και με την επιθυμία του να εγκαταλείψεις ή όχι την περιοχή!

Περάσαμε τη νύχτα της 24ης Νοεμβρίου μέσα σε μια μικρή τσοπάνικη καλύβα, πάνω στην Οίτη. Το δάσος ήταν καλυμμένο από τριάντα και πλέον πόντους χιόνι. Σκοπεύαμε να κάνουμε την τελική αναγνώριση από τις πλαγιές του βουνού το πρωί της άλλης μέρας. Ήταν ακόμα σκοτεινά όταν μας ξύπνησε ο σκοπός. Είχε πυκνή ομίχλη και όσο ξημέρωνε φαινόταν να γίνεται πυκνότερη. Είμαστε τυλιγμένοι μέσα στα σύννεφα και η κατόπτευση των προσβάσεων της γέφυρας αποδείχτηκε αδύνατη. Αργότερα άρχισε να βρέχει. Αποφασίσαμε να επιστρέψουμε στην καλύβα και να περιμένουμε μέχρι το πρωί με την ελπίδα ότι τα σύννεφα θα είχαν φύγει μέχρι τότε. Ήταν η τελευταία μας ευκαιρία.

Όλη εκείνη τη μέρα έβρεχε και χιόνιζε εναλλάξ, και όπως είμαστε ξαπλωμένοι μέσα στην υγρή καλύβα, με τα μάτια μας να πονάνε από τον καπνό της φωτιάς που είχαμε ανάψει στο χωματένιο της δάπεδο, έμοιαζε να έχουμε αλλόκοτα απομονωθεί από τον υπόλοιπο κόσμο από τα σερνάμενα εκείνα σύννεφα. Αλλά όταν ξυπνήσαμε το πρωί της 25ης Νοεμβρίου, διαπιστώσαμε ότι ο καιρός είχε καθαρίσει κάπως και ταίριαζε ακριβώς για το σκοπό μας. Κατεβήκαμε με προφύλαξη από το βουνό και φτάσαμε χίλιες γυάρδες από τη σιδηροδρομική γραμμή. Εκεί, έρποντας από το ένα σημείο κάλυψης στο άλλο, και περνώντας ανάμεσα από αργοβάδιστες και ξεφτισμένες τουλούπες σύννεφων, ρίξαμε μερικές θαυμάσιες ματιές στη γέφυρα. Αρκετές εκατοντάδες πόδια από πάνω μας, η γέφυρα έμοιαζε σαν παιδικό παιχνίδι. Παρατηρήσαμε προσεχτικά με τα κυάλια όλες τις προσβάσεις και την γύρω εξοχή. Ύστερα από μια ώρα, ο Άρης και ο Ζέρβας είχαν μείνει ικανοποιημένοι από αυτά που είχαν δει και απ” αυτά που ήμουν σε θέση να τους περιγράψω από την προηγούμενη επίσκεψή μου στη γέφυρα. Ξανανεβήκαμε στην Οίτη για να συναντηθούμε με το κύριο σώμα των ανταρτών στο σημείο που είχαμε συμφωνήσει.

Κατά τις τέσσερις το απόγευμα, οι άντρες άρχισαν να φτάνουν, βαδίζοντας σιωπηλά ο ένας πίσω απ” τον άλλο, βγαίνοντας μέσα από τα σύννεφα που τώρα είχαν καταλαγιάσει πάνω στις πλαγιές του βουνού. Καθώς έπαιρνε να σκοτεινιάζει, η ομίχλη σφίχτηκε γύρω μας και η ατμόσφαιρα έγινε μυστηριακή και απόκοσμη. Πήγα με τον Κρις από ομάδα σε ομάδα για να διαπιστώσω αν όλα ήταν εντάξει και αν τα εκρηκτικά, που ήταν φορτωμένα στα μουλάρια, είχαν μοιραστεί και συσκευαστεί κανονικά. Αυτά τα μουλάρια ήταν τα μόνα που είχαμε μαζί μας. Όταν θα άρχιζε η επίθεση, όταν το χλιμίντρισμα κάποιου απ” αυτά δεν θα μας ενδιέφερε πλέον, θα μετέφεραν τα εκρηκτικά όσο πιο κοντά στη γέφυρα γινόταν και από κει και πέρα θα τα πηγαίναμε με τα χέρια. Ο Κρις δεν κουραζόταν να με βοηθάει, ελέγχοντας μία μία τις ομάδες, μεταφράζοντας τα λεγόμενά μου και καθησυχάζοντάς με πως οι διαταγές μου είχαν σαφώς κατανοηθεί.

Σε μια τελική σύντομη συνομιλία με τον Άρη και το Ζέρβα για τον καθορισμό της ώρας μηδέν που οι δυο ομάδες θα έκαναν την ταυτόχρονη επίθεση στη βόρεια και στη νότια άκρη της γέφυρας, υπολογίσαμε ότι το νωρίτερο που όλες οι ομάδες θα μπορούσαν να φτάσουν στις καθορισμένες τους θέσεις αν ξεκινούσαν με το σούρουπο, ήταν η ώρα 10 μ.μ. Ο Ζέρβας ήθελε να ορίσουμε σαν ώρα μηδέν την ώρα αυτή, αλλά μειοψηφώντας απέναντι σε μένα και στον Άρη, δέχτηκε τις 11, αφήνοντας έτσι το περιθώριο μιας ώρας που είχα σκεφθεί πως ήταν αναγκαίο για να μπορέσουν όλες οι ομάδες να βρίσκονται στις θέσεις τους. Ακόμα και με την τελευταία αυτή ώρα μηδέν, που άφηνε περιθώριο τέσσερις ώρες και κάτι για ολόκληρο το εγχείρημα, θα μπορούσαμε ν” απομακρυνθούμε από τη γέφυρα λίγο μετά τις τρεις το πρωί, το αργότερο, και να κρυφτούμε πάλι μέσα στα έλατα της Οίτης προτού ξημερώσει.

Κατά τις έξι το απόγευμα, ξεκινήσαμε για τον προορισμό μας. Για ένα μικρό διάστημα, θα βαδίζαμε όλοι μαζί πάνω στο ίδιο μονοπάτι. Επικεφαλής βρισκόταν η ομάδα που θα πήγαινε μακρύτερα από τις άλλες και αποτελούνταν από 15 αντάρτες του ΕΛΑΣ, τον Τζων Κουκ και τον Νατ Μπάρκερ, και μετέφερε εκρηκτικά για να κόψει τις γραμμές, ένα μίλι νότια από τη γέφυρα, και ψαλίδια για να κόψει τα τηλεφωνικά καλώδια που βρίσκονταν δίπλα στις γραμμές. Μετά ακολουθούσε ο Θέμης Μαρίνος κι ένας αντάρτης αξιωματικός του Μηχανικού, με μια ισάριθμη ομάδα ανταρτών του ΕΛΑΣ, που θα έκοβαν τις γραμμές από τη βόρεια πλευρά. Και οι δυο αυτές ομάδες είχαν διαταγή να κόψουν τα τηλεφωνικά καλώδια και να ετοιμάσουν τα εκρηκτικά για την ώρα μηδέν, αλλά για να εξασφαλιστεί το μάξιμουμ αποτελεσματικότητας της ενέδρας, δεν θ” ανατίναζαν τις γραμμές παρά μονάχα αν πλησίαζαν πράγματι εχθρικές ενισχύσεις ή τραίνο. Αν ωστόσο δεν έρχονταν ενισχύσεις μέχρι την ώρα που θα ριχνόταν η Πράσινη Φωτοβολίδα — το σήμα για τη γενική υποχώρηση — θα ανατίναζαν τις γραμμές πριν ν” αποχωρήσουν.

Μετά ερχόταν μια ομάδα από πενήντα περίπου άντρες που θα χτυπούσαν το νότιο άκρο της γέφυρας. Αυτή αποτελούνταν από άντρες του ΕΛΑΣ και του Ζέρβα, με επικεφαλής τον λοχαγό Μιχάλη. Ανάμεσα στην ομάδα βρισκόταν και ο Καραλίβανος με τους άντρες του, εκτός από τον Μπάφα που ήταν στην ομάδα καταστροφών. Καλούνταν ν” αποδείξουν την παλληκαριά τους. Ο Καραλίβανος μάλιστα έπρεπε να παλαίψει κυριολεκτικά για να σώσει το κεφάλι του, γιατί μετά την καταγγελία της λιποταξίας του στον Άρη, είχα συμφωνήσει να του δώσουμε μια ακόμα ευκαιρία για επανόρθωση, μια που καιγόταν να μας βοηθήσει στην επιχείρησή μας. Κατόπιν ερχόταν μια ομάδα από τριάντα περίπου αντάρτες του Ζέρβα, που προορίζονταν να χτυπήσουν τη βόρεια άκρη της γέφυρας. Ακολουθούσε το μικτό Επιτελείο μας, ο Ζέρβας, ο Άρης, ο Κρις κι εγώ· και αμέσως πίσω μας μια εφεδρική ομάδα από τριάντα αντάρτες, που οι περισσότεροι ανήκαν στον Άρη, αλλά που είχε και μερικούς άντρες του Ζέρβα. Τελευταία ερχόταν η ομάδα καταστροφών με επικεφαλής τον Τομ Μπάρνες και οχτώ πρόσθετους αντάρτες που ο καθένας έσερνε ένα μουλάρι.

Είχαμε στη διάθεσή μας πάνω από τέσσερις ώρες για να φτάσουμε ο καθένας στον τελικό του προορισμό. Η ομάδα που θα πήγαινε μακρύτερα απ” όλες είχε να κάνει τρία μίλια ταξίδι· το Επιτελείο, μονάχα ένα μίλι. Όλοι όμως έπρεπε να κινούμαστε προσεχτικά και σιγανά μέσα στο σκοτάδι. Κάναμε πολλές σύντομες στάσεις για να ελέγχουμε την κατεύθυνσή μας και ήταν ήδη δέκα η ώρα όταν — εκτός από την ομάδα καταστροφών — η τελευταία ομάδα είχε εξαφανιστεί αθόρυβα, απομακρυνόμενη από μας, μέσα στο σκοτάδι.

Κατά την προώθησή μας προς τα σημείο συνάθροισης, είχαμε νομίζω ξεκαθαρίσει ότι το Επιτελείο μας, με την εφεδρική ομάδα και την ομάδα καταστροφών, θα συγκεντρώνονταν σ” ένα σημείο που απείχε διακόσιες περίπου γυάρδες από τη γέφυρα και βρισκόταν — σε σχέση με τη δική μας προσέγγιση από το βουνό — στην απέναντι πλευρά του φαραγγιού. Από κει θα μπορούσαμε να ελέγχουμε τη μάχη και να διεκπεραιώσουμε την ομάδα καταστροφών, με την οποία ήθελα να πάω κι εγώ, μόλις οι δυο κύριες ομάδες επίθεσης θα έριχναν στον αέρα τις άσπρες φωτοβολίδες που θα έδειχναν ότι είχαν καταλάβει τις δυο άκρες της γέφυρας. Όταν όμως φτάσαμε στο σημείο που έπρεπε να διασχίσουμε για να πάμε από την άλλη πλευρά της κοιλάδας, διαπίστωσα τρομαγμένος ότι πρόθεση του Άρη και του Ζέρβα ήταν να κρατήσουν το Επιτελείο και την εφεδρική Ομάδα στην από δω μεριά και να περάσει απέναντι μόνο η ομάδα καταστροφών. Η αλλοίωση αυτή ή η παρανόηση των σχεδίων μου, σήμαινε δηλαδή ν” αφήσουμε την ομάδα καταστροφών να προχωρήσει χωρίς κάλυψη και χωρίς οδηγίες από μέρους μας για το πότε θα προωθηθεί στη γέφυρα και θ” αρχίσει να τοποθετεί τα εκρηκτικά στους σιδερένιους δοκούς.

Δεν κατάφερα ν” αλλάξω τη γνώμη ούτε του Άρη, ούτε του Ζέρβα. Έτσι, είπα στον Τομ Μπάρνες ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει τους δικούς του ανθρώπους για κάλυψη και ότι θα του έδινα εγώ το σήμα από την άλλη πλευρά για το πότε θα προχωρήσει προς τη γέφυρα. Τον βεβαίωσα ότι μόλις θα του έδινα το σήμα, θα πήγαινα να τον συναντήσω από την άλλη πλευρά, αν και καταλάβαινα πως θα ήταν μάλλον δύσκολο να διασχίσω το ποτάμι εξαιτίας των ορμητικών νερών του. Χωρίσαμε με κάποια ανησυχία. Το Επιτελείο μας, μόνο του τώρα με την εφεδρική ομάδα, περίμενε σιωπηλά για είκοσι περίπου λεπτά κι ύστερα, λίγα λεπτά πριν από την ώρα Μηδέν, και κάτω από το θόρυβο ενός τραίνου που περνούσε, προχώρησε περισσότερο, φτάνοντας στις εκατόν πενήντα γυάρδες περίπου από τη γέφυρα. Εκεί βρήκαμε μια προεξοχή στο έδαφος που μας προστάτευε αρκετά από τα πυρά των όπλων. Η ομίχλη ήταν τώρα πιο αραιή και το γεμάτο φεγγάρι που την διαπερνούσε φώτιζε το τοπίο αρκετά καλά για το σκοπό μας. Οι συνθήκες ήταν πραγματικά ιδανικές.

Ένα δυο λεπτά πριν απ” τις έντεκα, ο Ζέρβας, ο Άρης, ο Κρις κι εγώ πλησιάσαμε την εφεδρική ομάδα, που είχε καλυφθεί πίσω από μια μικρή τούμπα στην άκρη του γκρεμού, και κοιτάξαμε κάτω τη γέφυρα. Μέσα από την αραιή ομίχλη διακρινόταν καθαρά και έμοιαζε τεράστια. Σιωπή βασίλευε ολόγυρα. Ανήσυχοι, με την κοιλιά κολλημένη στο έδαφος, περιμέναμε έτσι δεκατέσσερα ολόκληρα λεπτά. Επιτέλους, από τη βόρεια άκρη της γέφυρας, ακριβώς από κάτω μας, κι αφού είχαμε πλέον αρχίσει να σκεφτόμαστε ότι κάτι δεν πήγε καλά, ότι όλες οι ομάδες είχαν αργοπορήσει ή τις είχε καταπιεί το σκοτάδι, ξέσπασε πανδαιμόνιο.

Πυρά από όπλα και αυτόματα έμοιαζαν νάρχονται από κάθε κατεύθυνση, με τρομαχτική πυκνότητα. Μέσα στο πανδαιμόνιο μπορούσα να διακρίνω τον ήχο τεσσάρων με πέντε ελαφρών οπλοπολυβόλων που ξεκούφαιναν με τις ροπές τους. Ξέροντας ότι η επιτιθέμενη ομάδα είχε μονάχα δυο απ” αυτά τα όπλα, κατάλαβα πως η αντίσταση που συναντούσε ήταν σοβαρή. Οι σφαίρες περνούσαν πυκνές πάνω από τα κεφάλια μας. Ύστερα από είκοσι περίπου λεπτά τόσο πυκνού πυρός, ο Ζέρβας άρχισε να στεναχωριέται και, διαμέσου του Κρις, με πληροφόρησε πως αν το πράγμα συνεχιζόταν έτσι, σε λίγο θα μέναμε χωρίς σφαίρες. Λίγο αργότερα, πυκνά πυρά ξεσπούσαν και στο νότιο άκρο και η φωνή του λοχαγού Μιχάλη, που εμψύχωνε τους αντάρτες του, ακουγόταν καθαρά. Κατόπιν τα πυρά κατάπεσαν κάπως από κάτω μας και ένας αναστατωμένος αντάρτης πλησίασε για να μας πει ότι η ομάδα που έκανε επίθεση στη βόρεια πλευρά της γέφυρας, είχε αποκρουσθεί. Οι άντρες της είχαν προσπαθήσει να περάσουν μέσα από τα συρματοπλέγματα που προστάτευαν τα Ιταλικά φυλάκια και μερικοί είχαν καταφέρει να τρυπώσουν μέσα από ένα στενό άνοιγμα που είχαν δημιουργήσει, όταν ο εχθρός τους αντιλήφθηκε και έστρεψε καταπάνω τους μερικά αυτόματα. Οι αντάρτες, που δεν ήταν συνηθισμένοι σε τέτοιας μορφής επιχείρηση, δεν μπόρεσαν ν” αντιμετωπίσουν το έντονο πυρ και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν σ” ένα άλλο σημείο κάλυψης.

Από τις ενθαρρυντικές κραυγές που εξακολουθούσαν, παρά το θόρυβο, να φτάνουν από την άλλη άκρη της γέφυρας, συμπεράναμε ότι εκεί τα πράγματα πήγαιναν καλά. Η κατάσταση στη δική μας πλευρά, απαιτούσε δραστικές ενέργειες. Αποφασίσαμε να κινητοποιήσουμε την εφεδρική ομάδα για ν” αποκαταστήσουμε την ισορροπία. Επικεφαλής της ομάδας αυτής ήταν ο υποδιοικητής του Ζέρβα, Κομνηνός Πυρομάγλου. Καθηγητής των ελληνικών στο Παρίσι κάποτε, ο Πυρομάγλου δεν ήταν μόνο ένας ικανός άνθρωπος, αλλά κι ένας θαρραλέος στρατιωτικός. Του αναθέσαμε λοιπόν την διοίκηση της νέας επίθεσης στη βόρεια πλευρά. Λίγα λεπτά αργότερα, έντονα πυρά ξεσπούσαν από κάτω μας, αλλά τα ελαφρά αυτόματα που συνέχιζαν να βάλλουν ήταν ακόμα πάρα πολλά, πράγμα που δεν μου άρεσε. Ύστερα από είκοσι ακόμα λεπτά με συνεχή πυρά, ο Ζέρβας έγινε πιο ανυπόμονος. Μου είπε πως ήταν σχεδόν βέβαιος ότι είχαμε προδοθεί, ότι οι Ιταλοί ήταν προειδοποιημένοι για την επίθεση και είχαν λάβει ενισχύσεις. Με πληροφόρησε ότι αν σε δέκα λεπτά δεν καταλαμβανόταν η βόρεια πλευρά της γέφυρας, θα έδινε το σήμα της γενικής υποχώρησης, ρίχνοντας την πράσινη φωτοβολίδα. Ζήτησε το πιστόλι. Δεν το είχε κανείς! Ευτυχώς, αν και απροειδοποίητα, το είχε πάρει μαζί του ο Πυρομάγλου. Έστειλα τον Κρις να το πάρει και τον διέταξα να το κρατήσει ο ίδιος στα χέρια του και να μην το δώσει σε κανένα χωρίς την άδειά μου. Δέκα λεπτά αργότερα ξαναγύρισε φέρνοντάς το, μαζί με τα νέα ότι ο Κομνηνός κρατούσε καλά και έλπιζε ότι σε λίγο θα είχε καταλάβει το δικό του άκρο.

Σχεδόν μια ώρα μετά την έναρξη της μάχης, δυνατές ζητωκραυγές έφτασαν από τη νότια άκρη της γέφυρας και σχεδόν αμέσως η Άσπρη φωτοβολίδα υψωνόταν στον αέρα. Η απέναντι πλευρά ήταν στα χέρια μας.

Οι ατσάλινοι στύλοι, που θ” ανατίναζε η ομάδα καταστροφών ήταν πιο κοντά σ” εκείνη την πλευρά παρά στη δική μας. Έτσι αποφάσισα να διακινδυνέψω και να δώσω διαταγή στον Τομ Μπάρνες και στην ομάδα του να προχωρήσουν. Κατέβηκα τρέχοντας σε ένα σημείο απ” όπου μπορούσα να βλέπω την απέναντι πλευρά, όπου ο Τομ και οι άντρες του περίμεναν το σύνθημά μου. Άναψα το φακό μου και φώναξα μ” όλη μου τη δύναμη: «Προχώρα, Τομ! Η νότια άκρη της γέφυρας είναι στα χέρια μας. Προχώρα! θάρθω κοντά σου μόλις μπορέσω».

«Οκέυ», απάντησε ο Τομ.

Ξαναγύρισα στο Ζέρβα και στον Άρη, όπου βρισκόταν και ο Κρις — απαραίτητος για μένα σαν διερμηνέας.

Η μάχη κάτω μας συνεχιζόταν. Ο Ζέρβας ήταν βέβαιος πως είχαμε μείνει σχεδόν χωρίς πυρομαχικά πλέον. Του είπα πως δεν μπορούσαμε να σκεφθούμε υποχώρηση τώρα, γιατί η ομάδα καταστροφών είχε ήδη συμπληρώσει εν μέρει το έργο της.

Ύστερα από δεκαπέντε ακόμα λεπτά, μη μπορώντας πλέον να περιμένω άπρακτος, είπα στον Κρις ότι θα πήγαινα να συναντήσω τον Κομνηνό, που μιλούσε σχετικά καλά τα αγγλικά, και ότι τον άφηνα σαν αντικαταστάτη μου με το Ζέρβα και τον Άρη. Του επανέλαβα τις διαταγές μου να μην επιτρέψει σε κανένα να δώσει το σήμα της υποχώρησης χωρίς την άδειά μου. Μ” έναν αντάρτη, που δεν ήξερε λέξη αγγλικά, σαν σωματοφυλακή μου, κατέβηκα την απότομη κατηφοριά που με χώριζε από το μέρος που βρίσκονταν οι άντρες του Κομνηνού. Πλησιάσαμε έρποντας τον επικεφαλής μιας από τις ομάδες, αλλά δεν ήξερε αγγλικά. Δεν μπορούσα να βρω τον Κομνηνό. Προσπάθησα με χειρονομίες να πείσω τον ομαδάρχη να προωθήσει τους άντρες του, αλλά δεν τα κατάφερα. Τα πυρά του εχθρού δεν ήταν πια τόσο έντονα και καταλάβαινα ότι η αντίστασή του είχε αρχίσει να κάμπτεται. Λίγα λεπτά αργότερα, πάνω απ” το βουητό της μάχης, ακούστηκε ένα δυνατό σφύριγμα. Ήταν το σήμα του Τομ Μπάρνες που μας καλούσε να καλυφθούμε γιατί ήταν έτοιμος να πυροδοτήσει τα καλώδια. Τα πυρά μας σταμάτησαν, καθώς οι άντρες έκρυβαν το κεφάλι τους, και σχεδόν αυτόματα σταμάτησαν και τα πυρά του εχθρού. Δυο λεπτά αργότερα μια τρομαχτική έκρηξη σκέπαζε τα πάντα κι ένας από τους σιδερένιους δοκούς — ω χαρά!— τιναζόταν στον αέρα μπροστά στα μάτια μου κι έπεφτε με πάταγο μέσα στη ρεματιά, ενώ ταυτόχρονα όλο το συγκρότημα άρχιζε να γέρνει.

Κατάφερα τελικά να πείσω τους αντάρτες γύρω μου να επιτεθούν και να υπερφαλαγγίσουν μέσα στο σκοτάδι τους λίγους Ιταλούς που δεν το είχαν σκάσει μέχρι τότε. Δευτερόλεπτα αργότερα, από κάπου ακριβώς πίσω μου, υψωνόταν στον αέρα η Λευκή φωτοβολίδα. Μαζί με την επιτυχή έκρηξη, που αποτελούσε το ήμισυ της αποστολής μας, η ιταλική φρουρά είχε κατανικηθεί πλήρως.

Περνώντας μέσα από τα συρματοπλέγματα και το ψηλό χορτάρι που κάλυπτε την όχθη της γέφυρας, προχώρησα προς τα ποτάμι, με σκοπό να το διασχίσω και να συναντηθώ με τον Τομ Μπάρνες, αλλά διαπίστωσα ότι το ρεύμα του νερού ήταν πολύ ορμητικό και, με την πρώτη απόπειρα που έκανα, αντιλήφθηκα ότι θα ήταν αδύνατο να κρατήσω την ισορροπία μου μέσα εκεί αν δεν είχα σκοινί και άλλους άντρες, εκτός από τον σωματοφύλακά μου, για να με βοηθήσουν. Φώναξα μ” όλη μου τη δύναμη στον Τομ, που ίσως να μη βρισκόταν περισσότερο από πενήντα γυάρδες μακριά μου, αλλά δεν μπόρεσε να μ” ακούσει. Όσο γρηγορότερα μπορούσα ξαναγύρισα στην άκρη της γέφυρας ανέβηκα απάνω και προχώρησα μέχρι το σημείο που είχε κοπεί. Ακριβώς μπροστά μου διέκρινα καθαρά ότι δυο από τις καμάρες της, που στηρίζονταν στον ατσάλινο στύλο, είχαν πέσει στο ρέμα μετά την έκρηξη. Σαράντα πόδια πάνω από το ποτάμι, που ο θόρυβός του ακουγόταν δυνατός κάτω μου, φώναξα πάλι μ” όλη μου τη δύναμη, καταφέρνοντας, αυτή τη φορά, να γίνω ακουστός από τον Ντένις Χάμσον. Μου είπε ότι χρειάζονταν άλλα σαράντα λεπτά για να γκρεμίσουν το άλλο ατσάλινο υποστήριγμα και μια μακρύτερη καμάρα, όπως και τα κομμάτια που κρέμονταν ήδη στο κενό.

Εκείνη τη στιγμή, μια δυνατή έκρηξη ακούστηκε από το Βορρά κι αμέσως κατόπιν πυκνά πυρά από την ίδια κατεύθυνση. Οι Ιταλοί έστελναν ενισχύσεις σιδηροδρομικώς από τη Λαμία. Το μόνο που μπορούσα να ελπίζω ήταν ότι η ομάδα του Θέμη θα κατάφερνε να τα βγάλει πέρα. Φώναξα στον Ντένις πως θάπρεπε να βιαστούν, γιατί δεν είχαμε πλέον πυρομαχικά και δεν θα μπορούσαμε να κρατήσουμε τις νέες εχθρικές δυνάμεις για πολλή ώρα.

Λίγα λεπτά αργότερα άκουγα τη φωνή του Κρις να φωνάζει πάνω από το λόφο: «Ο Ζέρβας λέει ότι σου δίνει ακόμα δέκα λεπτά και ότι μετά θα πρέπει να δώσουμε το σήμα της υποχώρησης».

«Μην τον αφήνεις να το δώσει σε καμιά περίπτωση», αποκρίθηκα, «αν δεν ακούσεις την δεύτερη έκρηξη από τη γέφυρα. Τουλάχιστον σε είκοσι λεπτά από τώρα».

«Εντάξει», φώναξε ο Κρις, «θα κάνω ό,τι μπορώ. Αλλά, για το Θεό, όχι παραπάνω από είκοσι λεπτά».

Πήγα πάλι στη γκρεμισμένη άκρη της γέφυρας και μετέδωσα στον Ντένις την συνομιλία μου με τον Κρις. Του είπα να βιαστούν όσο γινόταν περισσότερο.

Σε δεκαπέντε λεπτά, ο Τομ άφηνε το δεύτερο σφύριγμα. Ανάπνευσα μ” ανακούφιση. Τα εχθρικά πυρά από τα βόρεια πλησίαζαν όλο και περισσότερο και ήξερα ότι ήταν πολύ αμφίβολο αν θα μπορούσαμε ν” αντέξουμε άλλο. Ακολούθησε μια τρομερή έκρηξη. Δεν μπορούσα να δω τι έγινε ακριβώς. Η μακρινή καμάρα δεν έπεσε, όπως περίμενα, αλλά οι άλλες δυο τινάχτηκαν στον αέρα και μετά βούτηξαν στα ποτάμι. Ένα δευτερόλεπτο αργότερα η Πράσινη φωτοβολίδα εξακοντιζόταν στον αέρα. Κατάλαβα ότι θα ήταν άσκοπο να προσπαθήσω να διαπιστώσω τι είχε γίνει ακριβώς με τη γέφυρα. Θα χρειαζόμουν αρκετά λεπτά για να πάω ως την γκρεμισμένη της άκρη και να γυρίσω, με κίνδυνο να παγιδευτώ από τις εχθρικές δυνάμεις που πλησίαζαν.

Όλοι οι άντρες είχαν εντολή, μετά το σήμα της υποχώρησης, να πάρουν τον κοντινότερο δρόμο και να γυρίσουν στο σημείο συγκέντρωσης: ένα μίλι πάνω στην Οίτη. Προχώρησα προς τα εκεί, με λίγους άντρες, περνώντας μέσα από την εξοχή, αλλά σύντομα χωρίσαμε. Έμεινα μόνο με το σωματοφύλακά μου, προσπαθώντας ν” ανοίξουμε δρόμο μέσα από την πυκνή βλάστηση. Αναπτερωμένοι από την επιτυχία της επιχείρησής μας, αν και φοβερά κουρασμένοι, αφού βρισκόμαστε στο πόδι από τις τέσσερις το πρωί της περασμένης μέρας, παλαίψαμε κυριολεκτικά να περάσουμε από ανάμεσά της και να βγούμε τελικά σ” ένα πέτρινο ξέφωτο που βρισκόταν από πάνω. Εδώ μπορέσαμε να προχωρήσουμε γρηγορότερα και σύντομα βρήκαμε το μονοπάτι που είχαμε κατεβεί λίγες ώρες πρωτύτερα. Μια συνοδεία από κουρασμένους αντάρτες βάδιζαν ήδη προς τα πάνω. Πρόλαβα έναν της ομάδας καταστροφών. Του είχε φύγει η σόλα από την αρβύλα του και προχωρούσε κουτσαίνοντας, με τη βοήθεια ενός ραβδιού. Μου είπε ότι η δεύτερη έκρηξη είχε κόψει και παραμορφώσει τις δυο ήδη πεσμένες καμάρες, αλλά ότι η γόμωση στο δεύτερο βάθρο, που αν ήταν δυνατή θα είχε γκρεμίσει μια ακόμα καμάρα, τώρα είχε κόψει δυο μόνο από τους τέσσερις στύλους, αφήνοντάς την στη θέση της.

«Δεν πειράζει», είπα, «κάνατε εξαιρετική δουλειά». Και τον άφησα να προχωρήσει με το πάσο του.

Όταν χάραξε βάδιζα ακόμη πάνω σ” ένα ανοιχτό, σκεπασμένο από χιόνι, πέτρινο έδαφος, απροστάτευτο από δέντρα. Κατά τις εφτά η ώρα, έφτασα επιτέλους στο σημείο συνάντησης, στην άκρη του δάσους, όπου βρήκα ήδη συγκεντρωμένους ένα μεγάλο τμήμα από αντάρτες να συζητούν ξαναμμένοι σε μικρές μικρές ομάδες. Αναζήτησα τον Ζέρβα και τον βρήκα μαζί με τον Άρη. Ήταν μαζί τους κι ο Κρις. Τους έσφιξα θερμά το χέρι, τους συγχάρηκα για τη θαυμάσια δουλειά που είχαν κάνει μαζί με τους αντάρτες τους, και τους ευχαρίστησα ειλικρινά. Λίγα λεπτά αργότερα, κι ενώ έλειπαν ακόμα κάπου τριάντα αντάρτες, ξεκινούσαμε πάλι με κατεύθυνση τις καλύβες του δάσους, κάπου έξι ώρες προς τα δυτικά.

Ανεβήκαμε τα υπόλοιπα χίλια πόδια που μας χώριζαν από την κορυφή της Οίτης και σταματήσαμε για πρώτη φορά μόνο άφου μπήκαμε για καλά στο πυκνά δάσος, τρεις περίπου ώρες αργότερα. Ξάπλωσα πάνω στο χιόνι και σχεδόν αμέσως με κατέλαβε κάτι σαν κώμα. Θυμάμαι τον Κρις να με σκουντάει στην πλάτη και να μου φωνάζει ανυπόμονα: «Μην κοιμάσαι! Δεν πρέπει να σε πάρει τώρα ο ύπνος».

«Εντάξει», απάντησα μάλλον ξέψυχα. «Μη στεναχωριέσαι για μένα».

Όταν σηκωθήκαμε για να κινήσουμε πάλι, αντιλήφθηκα ότι δεν με κρατούσαν πια τα πόδια μου (εξαιτίας της καθιστικής μου ζωής στο Κάιρο, ήμουν σίγουρα ο μαλθακότερος της ομάδας μας) και δέχτηκα ντροπιασμένος ν” ανεβώ σ” ένα από τα μουλάρια που μας είχαν κουβαλήσει τα εκρηκτικά. Ξαφνικά θυμήθηκα ότι δεν είχα βάλει τίποτα στο στόμα μου από τις πέντε η ώρα του χθεσινού απογεύματος και τώρα ήταν δέκα το πρωί. Δεν είχα τίποτα μαζί μου, εκτός από ένα κομμάτι κέικ. Το έβγαλα από την τσέπη μου και το καταβρόχθισα. Με αναζωογόνησε αμέσως.

Προχωρούσαμε μέσα σε πυκνή ομίχλη, πράγμα που μας δημιουργούσε ένα έντονο αίσθημα ασφάλειας: με τέτοιο καιρό και μέσα στο δάσος, ούτε τ” αεροπλάνα δεν θα μπορούσαν να μας ανακαλύψουν. Αργότερα άρχισε να χιονίζει. Ο Θεός ήταν μαζί μας. Σε λίγο θα έσβηναν και τα ίχνη μας.

Κατά τις τρεις το απόγευμα φτάσαμε στις καλύβες και βρήκαμε τον πιστό Μπάρμπα – Νίκο να μας περιμένει με έτοιμο ζεστό φαί. Ανάψαμε φωτιές και καθώς καθόμαστε σταυροπόδι γύρω τους για να ζεσταθούμε, το μυαλό μου άρχισε πάλι να δουλεύει. Ολόκληρο το εικοσιτετράωρο, χώρια η επιχείρηση, βρισκόμαστε σε συνεχή κίνηση: είχαμε ανέβει και κατέβει τα τέσσερις χιλιάδες πόδια της Οίτης κι είχαμε περπατήσει πολλές ώρες μέσα σε παχύ χιόνι. Οι περισσότεροι από μας είχαμε καλύψει συνολικά κοντά στα τριάντα μίλια ο καθένας από τότε που ξυπνήσαμε. Δεν ήταν λοιπόν περίεργο που ένιωθα κουρασμένος. Ένιωσα ένα αίσθημα ικανοποίησης να με διαπερνά, καθώς συνειδητοποιούσα ότι είχαμε φέρει σε πέρας την αποστολή μας. Με το αίσθημα αυτό και με γεμάτο στομάχι (αφού συγχάρηκα όλους και ιδιαίτερα την ομάδα του Τομ Μπάρνες για την γενναιοψυχία της) έπεσα για ύπνο.

Μέχρι αργά εκείνο το βράδυ και όλη τη νύχτα, οι μαχητές κατέφθαναν ένας ένας, και όταν το πρωί ξεκινήσαμε πάλι, είχαν επιστρέψει όλοι. Δεν είχαμε κανένα νεκρό· μονάχα τέσσερις τραυματίες, που τους βάλανε πάνω στα μουλάρια. Η γενική μας εντύπωση ήταν πως ο συνολικός αριθμός της ιταλικής φρουράς ανέρχονταν σε ογδόντα άντρες. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, είκοσι με τριάντα τουλάχιστον απ” αυτούς είχαν σκοτωθεί. Μονάχα εγώ, καθώς τριγύριζα στη βόρεια άκρη της γέφυρας, είχα δει έξι πτώματα.

Ξαναμπήκαμε θριαμβευτικά στο Μαυρολιθάρι στις 27 Νοεμβρίου. Την άλλη μέρα, την περάσαμε αναπαυόμενοι και συζητώντας τα διάφορα περιστατικά από το εγχείρημά μας στον Γοργοπόταμο.

Πλησιάζοντας στη βάση της γέφυρας, ο Τομ Μπάρνες είχε διαπιστώσει με απογοήτευση ότι το πραγματικό σχήμα των τεσσάρων στύλων σε καθεμιά από τις δυο ατσάλινες καμάρες ήταν U ενώ εμείς το νομίζαμε L. Τότε, κι ενώ η μάχη γύρω του βρισκόταν στο ζενίθ, χρειάστηκε να συγκεντρώσει την ομάδα του, να ξελύσει τα έτοιμα δέματα των εκρηκτικών και να τα τοποθετήσει με το χέρι στους κάθετους δοκούς της γέφυρας. Παρόλα αυτά ήταν έτοιμος για την πρώτη ανατίναξη μια ώρα μετά την προσέγγισή του στη γέφυρα. Υπολόγισα ότι η σπουδαία αυτή δουλειά της ομάδας καταστροφών είχε κόψει τη σιδηροδρομική επικοινωνία με την Αθήνα για έξι με δώδεκα βδομάδες, πράγμα που εξαρτιόταν από το αν θα έκλειναν το χάσμα με πρόχειρη η μόνιμη κατασκευή.

Ο Θέμης ανάφερε ότι είχε ανατινάξει τη γραμμή στη βόρεια πλευρά της γέφυρας, ακριβώς μπροστά στο τραίνο που έφερνε τις ενισχύσεις από τη Λαμία, αλλά η μηχανή είχε περάσει πάνω από το ρήγμα χωρίς να εκτροχιαστεί. Ο έλληνας οδηγός την είχε σταματήσει φωνάζοντας: «Μας πιάσαν οι αντάρτες!» και σε συνέχεια κατάφερε να κάνει όπισθεν και να περάσει πάλι απάνω από το ρήγμα, χωρίς να πάθει ζημιά. Η ομάδα του Θέμη είχε προκαλέσει σοβαρές απώλειες στους Ιταλούς που βρίσκονταν μέσα στα βαγόνια, πριν αποσυρθεί μ” επιτυχία.

Η ομάδα του Τζων Κουκ, ένα μίλι στα νότια της γέφυρας, δεν ενοχλήθηκε καθόλου και όταν δόθηκε το σήμα της υποχώρησης ανατίναξε τη γραμμή πριν αποχωρήσει.

Έλαβα αρκετές αναφορές για την προσωπική γενναιότητα που είχε επιδείξει ο Καραλίβανος και η μικρή του ομάδα. Παρακάλεσα λοιπόν τον Άρη να ξεχάσει αυτά που του είχα πει και αναζητώντας τον Καραλίβανο, του μίλησα για πρώτη φορά από τότε που τον είχα κατσαδιάσει στη Στρώμνη, του είπα να θεωρήσει περασμένα ξεχασμένα αυτά που είχαν συμβεί, και σφίγγοντάς του το χέρι τον ευχαρίστησα για την γενναία συμβολή του στην επιτυχία της επιχείρησης.

Ο Ζέρβας είπε ότι θα έφευγε την άλλη μέρα για να επιστρέψει στον Βάλτο. Ο Κρις, σύμφωνα με τις οδηγίες που είχε από το Κάιρο, θα τον συνόδευε. Εγώ και οι υπόλοιποι της ομάδας μας θα επιβιβαζόμαστε σε κάποιο υποβρύχιο από τις δυτικές ακτές της Ελλάδας κι έτσι αποφάσισα να πάω μαζί τους μέχρι το Βάλτο. Καθώς ο ασύρματός μας εξακολουθούσε να μη λειτουργεί, στείλαμε έναν αγγελιοφόρο στην Αθήνα να πει στον Προμηθέα να μεταβιβάσει τα νέα της επιτυχίας μας στο Κάιρο και να δώσει συγκεκριμένο ραντεβού για το υποβρύχιο και τις μέρες που θάπρεπε να το περιμένουμε. Ο Κρις ζήτησε επίσης να κάνουν μια ρίψη με άρβυλα, ρουχισμό και όπλα, καθώς και ένα κιβώτιο με ουίσκυ σαν δώρο για τον Ζέρβα, μεταξύ 12 με 18 Δεκεμβρίου, όταν πια θα είχε φτάσει στο Βάλτο.

Είπα στο Ζέρβα και στον Άρη ότι θα τους πρότεινα (όπως και αρκετούς άλλους) για παράσημο. Όταν το άκουσε ο Άρης, απάντησε: «Δεν θέλω παράσημο, θα προτιμούσα αρβύλες για τους αντάρτες μου». Του είπα ότι θα τον προμήθευα όσο συντομότερα μπορούσα, αλλά προς το παρόν μου ήταν δύσκολο γιατί ο ασύρματος δεν λειτουργούσε. Όταν άκουσε ότι σκόπευα να κινηθώ προς τα δυτικά την άλλη μέρα, είπε πως αυτός θα έμενε στην περιοχή της Ρούμελης για να ταχτοποιήσει ορισμένα θέματα, αλλά πιθανόν να ερχόταν να μας επισκεφθεί αργότερα. Ο Κρις κι εγώ ελπίζαμε ότι θα ένωνε τις δυνάμεις του με τον Ζέρβα, ώστε το αντάρτικο κίνημα να γίνει ενιαίο, αλλά δεν θα το έκανε. Ρώτησε αν μπορούσε να μείνει μαζί του σαν σύνδεσμος ένας βρετανός αξιωματικός. Ο Κρις του απάντησε ότι θα ταχτοποιούσε το θέμα αυτό το συντομότερο δυνατό, αλλά για την ώρα δεν είχε κανένα διαθέσιμο. Εκτός από τον ίδιον και τον Θέμη, όλοι οι άλλοι θα μπαρκάριζαν. Του δώσαμε διακόσιες πενήντα χρυσές λίρες για τις γενναίες υπηρεσίες του.

Ο πιο συγκινητικός αποχαιρετισμός έγινε με τον Μπαρμπα-Νίκο. Είπε πως τώρα έπρεπε να επιστρέψει στο χωριό του και να φροντίσει την οικογένειά του. Του είπα πως θα τον πρότεινα για ένα ειδικό παράσημο. Χωρίς τη βοήθειά του, κανένας δεν ξέρει τι θα γινόμαστε.

Την άλλη μέρα χωρίσαμε. Εμείς πήγαμε προς τα δυτικά κι ο Άρης έφυγε προς το Νότο, προφανώς για να συλλάβει κάποιον άλλο ζωοκλέφτη και να τον τιμωρήσει με τη συνηθισμένη του μέθοδο. Ο Μπαρμπα – Νίκος, με δάκρυα στα μάτια, αναχώρησε για το χωριό του.

από το http://greg61.gr/blog/%C…%CF%85/

(Η Πραγματική Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας)

όπου και ολόκληρο ως ακολούθως:

Η ελληνική περιπλοκή

Written by dds2

Νοέμβριος 24, 2013 at 12:21 πμ

ντοκιμαντέρ για το Πολυτεχνείο

with one comment

ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

Ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και βασισμένο σε κινηματογραφικά ντοκουμέντα επαγγελματιών οπερατέρ οι οποίοι κατέγραψαν με την κάμερά τους τα γεγονότα.

πηγή: http://omaselinou.blogspot.gr/2013/11/blog-post_188.html

Written by dds2

Νοέμβριος 18, 2013 at 11:25 μμ

για τις γερμανικές αποζημιώσεις

leave a comment »

H Ελλάδα, το Ευρώ και οι γερμανικές αποζημιώσεις

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ — By on October 16, 2011 at 23:42

Του Ζήση Δ. Παπαδημητρίου * πηγή: http://www.elliniki-gnomi.eu/archives/21717

Με αφορμή την κρίση του Ευρώ και την επικείμενη, ως φαίνεται, χρεοκοπία της Ελλάδας, πληθαίνουν καθημερινά οι φωνές που ζητούν την καταβολή των αποζημιώσεων για τις καταστροφές που προκάλεσαν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στη χώρα μας. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι υπάρχουν και στη Γερμανία διανοούμενοι που θέτουν τον «δάκτυλο επί των τύπων των ήλων» σε ό,τι αφορά τις αποζημιώσεις που οφείλει να καταβάλει η χώρα τους στην Ελλάδα, θέμα ταμπού της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής. Σε δύο εκτενή άρθρα του που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα σε ειδικό τεύχος του γερμανικού περιοδικού «Lunapark 21», ο Γερμανός ιστορικός, γιατρός και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του «Ιδρύματος Μελέτης της Κοινωνικής Ιστορίας του 20. Αιώνα» που εδρεύει στη Βρέμη της Γερμανίας Karl-Heinz Roth παραθέτει πληθώρα στοιχείων και επιμένει στην ανάγκη καταβολής των γερμανικών αποζημιώσεων στην Ελλάδα 1. Προτείνει μάλιστα ως λύση, οι αποζημιώσεις να μην επιβαρύνουν τους Γερμανούς φορολογούμενους αλλά τη Γερμανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα, διάδοχο της Τράπεζας του Ράϊχ που έδρασε την περίοδο της Κατοχής στην Ελλάδα καθώς και τις γνωστές και μη εξαιρετέες μεγάλες επιχειρήσεις της Γερμανίας που λήστεψαν τότε κυριολεκτικά τον ορυκτό πλούτο της χώρας μας μέσω της Γερμανο-Ελληνικής Εταιρείας Εμπορικών Συναλλαγών (Deutsch-Griechische Warenausgleichgesellschaft mbH), γνωστή και ως «DEGRIGES».

Ως γνωστόν, σε Συνδιάσκεψη των δυτικών νικητριών δυνάμεων που οργανώθηκε στις 14 Ιανουαρίου 1946 στο Παρίσι και στην οποία συμμετείχε με εκπροσώπους της και η χώρα μας συζητήθηκε και ψηφίστηκε το Σύμφωνο Αποζημιώσεων, σύμφωνα με το οποίο η ηττηθείσα Γερμανία κλήθηκε να καταβάλει αποζημιώσεις στους νικητές συνολικού ύψους 7,1 δις δολαρίων με βάση την αγοραστική δύναμη του 1938. Στην Ελλάδα επιμερίστηκε το 3,5% αυτού του ποσού ως αποζημίωση για της καταστροφές που υπέστη η χώρα την περίοδο του πολέμου, συν το δάνειο που εξαναγκάστηκε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος να χορηγήσει το 1942 στις γερμανικές δυνάμεις κατοχής για την κάλυψη των εξόδων τους, τουτέστιν 106,5ις δολάρια σε τιμές του 2010, δηλαδή 78,958 δις Ευρώ.

Εξήντα έξι χρόνια μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων παραμένει ανοιχτό, τουλάχιστον για τον ελληνικό λαό, καθότι η Γερμανία κάθε άλλο παρά πρόθυμη είναι έστω και να συζητήσει το πρόβλημα. Ερωτηματικά προκαλεί το γεγονός ότι οι μεταπολεμικές ελληνικές κυβερνήσεις, για λόγους που συνεχίζουν να παραμένουν αδιευκρίνιστοι, καθώς δεν υπάρχουν προσβάσιμα στοιχεία, τα οποία θα μπορούσε κανείς να επικαλεστεί, δεν διεκδίκησαν την καταβολή των αποζημιώσεων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Μαξ Μέρτεν, διοικητή των στρατευμάτων κατοχής στη Θεσσαλονίκη την περίοδο 1941-1944 που έδινε την ευκαιρία στην Ελλάδα να θέσει επί τάπητος το θέμα των αποζημιώσεων: Τον Απρίλιο του 1957, όταν πρωθυπουργός της χώρας ήταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Μέρτεν επισκέφτηκε την Αθήνα για ιδιωτικούς λόγους, συνελήφθη από τις ελληνικές αρχές, οδηγήθηκε στη δικαιοσύνη με την κατηγορία της διάπραξης εγκλημάτων πολέμων και καταδικάστηκε στις 5 Μαΐου 1959 σε 25 χρόνια κάθειρξη. Ο Μέρτεν ωστόσο δεν εξέτιε την ποινή του. Ύστερα από παρέμβαση της γερμανικής κυβέρνησης αφέθηκε ελεύθερος και απελάθηκε στην πατρίδα του. Τη στάση αυτή της ελληνικής πολιτείας αντάμειψε η γερμανική κυβέρνηση με τη χορήγηση, το Μάρτιο του 1960, 115 εκ. γερμανικών μάρκων υπό τη μορφή αποζημιώσεων για όσους Έλληνες πολίτες υπήρξαν, κατά την Κατοχή, θύματα φυλετικών, θρησκευτικών και ιδεολογικών διώξεων. Την ίδια χρονιά εισέρρευσαν στην Ελλάδα ακόμη 27,576 εκ. δολάρια που προορίζονταν για την αποζημίωση ατόμων που δεινοπάθησαν αν και το Σύμφωνο Αποζημιώσεων του 1946 δεν προέβλεπε τέτοιου είδους αποζημιώσεις. Το 2003 ακολούθησε μια τρίτη δόση ύψους 20 εκ. Ευρώ, αποζημίωση για εκείνους τους Έλληνες πολίτες που μεταφέρθηκαν και εξαναγκάστηκαν να δουλεύουν στη Γερμανία (Zwangsarbeiter). Με βάση την αγοραστική δύναμη του 2010, η Ελλάδα εισέπραξε συνολικά 1,781 δις δολάρια από τα 106,5 δις που είχαν επιμεριστεί στη χώρα μας με βάση το Σύμφωνο Αποζημιώσεων του 1946 ! Όμως το ερώτημα, γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν διεκδίκησαν τις πολεμικές αποζημιώσεις, συνεχίζει να απασχολεί την ελληνική κοινωνία, δεδομένης της αρνητικής στάσης που τηρεί η Γερμανία σε ό,τι αφορά το ελληνικό δημόσιο χρέος και την «προ των θυρών» χρεοκοπία της χώρας μας.

Τελευταία, καθώς εντείνονται οι συζητήσεις στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και κατά πόσο η Ελλάδα ήταν έτοιμη για να ενταχθεί στη ζώνη του Ευρώ, επισημαίνοντας ότι οι ελληνικές αρχές παραπλάνησαν την Ευρωπαϊκή Ένωση με στατιστικά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, ακούγονται και στο εξωτερικό απόψεις που συνδέουν την ένταξή μας στη νομισματική ένωση με το θέμα των αποζημιώσεων. Σε άρθρο του στο ίδιο περιοδικό, ο Γερμανός οικονομολόγος Winfried Wolf αφήνει να εννοηθεί ότι η ένταξη της χώρας μας στην Ευρωζώνη ήταν αποτέλεσμα πολιτικού «deal”, παζαρέματος δηλαδή και συμβιβασμών με τη Γερμανία με φόντο τις γερμανικές πολεμικές αποζημιώσεις 2.

Ως γνωστόν, στις 2 Μαΐου 1998 οι επικεφαλής των κυβερνήσεων των χωρών-μελών της Ε.Ε. αποφάσισαν την ίδρυση Ευρωζώνης με τη συμμετοχή έντεκα χωρών και συγκεκριμένα της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας, Ιρλανδίας, Αυστρίας, Βελγίου Ολλανδίας, Φιλανδίας και Λουξεμβούργου. Δεν συμμετείχαν η Μεγάλη Βρετανία, η Δανία και η Σουηδία. Η Ελλάδα έμεινε απ΄ έξω, καθότι η οικονομία της χώρας δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις. Κι ενώ η Γερμανία ήταν κατηγορηματικά αντίθετη με την ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη του Ευρώ, στη Συνάντηση Κορυφής στις 19 και 20 Ιουνίου του 2000 στο θέρετρο Maria da Feira στη βόρειο Πορτογαλία έκανε τελικά στροφή 180 μοιρών. Ομόφωνα πλέον οι συμμετέχοντες, μαζί και η Γερμανία, διαπίστωσαν πώς η Ελλάδα πληροί πλέον τις απαραίτητες οικονομικές, δομικές και θεσμικές προϋποθέσεις, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για την ένταξή μας στη ζώνη του Ευρώ, «όπερ και εγένετο» την τότε λαμπρή και σήμερα αποφράδα ημέρα, την 1 Ιανουαρίου 2001.

Η Ελλάδα, λοιπόν, «πέτυχε» ξαφνικά και σε διάστημα μόλις έξι μηνών την προσαρμογή των οικονομικών της δεικτών στις απαιτήσεις του κοινού νομίσματος, όταν οι άλλες χώρες χρειάστηκαν τουλάχιστον τρία χρόνια εργώδους προετοιμασίας. Τί ήταν όμως αυτό που εξανάγκασε τη Γερμανία να αλλάξει γνώμη και να τοποθετηθεί υπέρ της ένταξής μας στη ζώνη του Ευρώ ; Όπως μας πληροφορεί ο συγγραφέας του άρθρου, η αλλαγή στάσης της γερμανικής κυβέρνησης ήταν μάλλον αποτέλεσμα του γεγονότος ότι η απόφαση του Πρωτοδικείου της Λεβαδιάς το Φθινόπωρο του 1997 άνοιγε το δρόμο για εκδίκαση αποζημιώσεων για τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας, απόφαση που ανησύχησε τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία θεωρούσε το θέμα των αποζημιώσεων ως λήξαν. Στις 4 Μαΐου 2000, ο Άρειος Πάγος επικύρωσε την δικαστική απόφαση του Πρωτοδικείου Λεβαδιάς σύμφωνα με την οποία η Γερμανία καλούνταν να αποζημιώσει με το ποσόν των 54 εκατομμυρίων Ευρώ τα θύματα της σφαγής του Διστόμου. Η κυβέρνηση της Γερμανίας, δια στόματος του υπουργού εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ, ανακοίνωσε πως δεν προτίθεται να καταβάλει το ποσό, ενώ ο Άρειος Πάγος άναψε πράσινο φως για τη δήμευση γερμανικών περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα. Στις 24 Μαίου 2000 το Υπουργικό Συμβούλιο της Γερμανίας ψήφισε τελικά υπέρ της ένταξης της Ελλάδας! Κι ενώ, επί κυβερνήσεως του ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη, ο Έλληνας Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Μιχάλης Σταθόπουλος δήλωνε σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα Berliner Zeitung, στις 19 Ιουνίου 2000, την ίδια ημέρα δηλαδή που αποφασίστηκε στην Πορτογαλία η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, «ότι το θέμα των αποζημιώσεων, 55 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, παραμένει πολιτικά ακόμη ανοιχτό», έκανε ξαφνικά, όπως αναφέρει ο συγγραφέας, επίσης 180 μοιρών. Έτσι, όταν η δικαστική κλητήρας εμφανίστηκε μπροστά στο γερμανικό Ινστιτούτο Γκαίτε των Αθηνών, προκειμένου να εκτελέσει την απόφαση του Αρείου Πάγου, δημεύοντας γερμανικό περιουσιακό στοιχείο, στην προκειμένη περίπτωση το κτίριο του Ινστιτούτου Γκαίτε, ο κ. Σταθόπουλος άλλαξε γνώμη, δηλώνοντας πως η εκτέλεση της απόφασης του Αρείου Πάγου απαιτεί και τη συγκατάθεση του Υπουργού Δικαιοσύνης, την οποία και δεν έδωσε, εμποδίζοντας έτσι τη δήμευση γερμανικών περιουσιακών στοιχείων. Η παρέμβαση αυτή παρέπεμψε και πάλι, όπως τονίζει ο συγγραφέας, το θέμα των αποζημιώσεων στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Το περίεργο είναι ότι δεν υπάρχουν ή αν υπάρχουν δεν έχουν δει ακόμη ο φως της δημοσιότητας σχετικά έγγραφα που να επιβεβαιώνουν ή και να διαψεύδουν πιθανές μυστικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας σε ό,τι αφορά τις αποζημιώσεις. Το γεγονός όμως ότι η Γερμανία τηρεί «σιγή ιχθύος», αρνούμενη ουσιαστικά να συζητήσει καν το θέμα, ενώ οι εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις δεν τολμούν ή δεν θέλουν να διεκδικήσουν σθεναρά τις γερμανικές αποζημιώσεις και μάλιστα σήμερα που η χώρα μας βρίσκεται οικονομικά στο χείλος του γκρεμού προκαλεί σωρεία εύλογων ερωτημάτων.

7 Οκτωβρίου 2011

* Ο Ζήσης Παπαδημητρίου είναι ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ κ. Ζήσης Παπαδημητρίου.


“Ιδού ο λογαριασμός κ. Μέρκελ: 300 δις ευρώ απ’ τα Κατοχικά δάνεια”

“Ιδού ο λογαριασμός κ. Μέρκελ: 300 δις ευρώ απ’ τα Κατοχικά δάνεια”

Το βιβλίο με τίτλο: «Ιδού ο λογαριασμός κ. Μέρκελ: 300 δις ευρώ απ’ τα Κατοχικά δάνεια. Τι αφορούν, πως προκύπτουν, η στρατηγική διεκδίκησης» του οικονομολόγου – ιστορικού αναλυτή Τζανέτου (Τζανή) Γκούσκου θα παρουσιάσει η Επιτροπή Διεκδίκησης Κατοχικού Δανείου και Κλαπέντων Πολιτιστικών Θησαυρών σε συνεργασία με την Επιτροπή Ενημέρωσης Εθνικών Θεμάτων σας.

Η παρουσίαση θα γίνει το Σάββατο, 10 Ιανουαρίου 2015 στις 7 μ.μ. στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο Πειραιά και θα προλογίσουν ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιώργος Λεκάκης (www.lekakis.com – «Αρχαιοκαπηλίες των Γερμανών στην Ελλάδα επί Κατοχής»), ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Θυμάτων Κατοχής, Dr. Βασίλης Καρκούλιας, και άλλες γνωστές προσωπικότητες από τον χώρο της οικονομίας, της τέχνης και της πολιτικής. Τον συντονισμό της εκδήλωσης θα έχει ο δημοσιογράφος Γιώργος Φιλιππάκης.

Το βιβλίο, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «ΚΑΔΜΟΣ», περιγράφει τα ιστορικά δεδομένα της κατοχικής περιόδου 1941 – 1944 και καταγράφει αναλυτικά τα μεγέθη (σε μετρητά, προϊόντα κλπ. αξίες) που κατέβαλε η Ελλάδα στις κατοχικές δυνάμεις ως “δάνεια”. Συγχρόνως αναδεικνύει την σημερινή τους αξία και την απαίτηση της Ελλάδας απ’ τη Γερμανία (πάνω από 300 δισεκ. ευρώ!).

Παράλληλα, στο βιβλίο αυτό, γίνονται αναφορές στις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την Κατοχή στην Ελλάδα, καθώς και σε πρόσωπα και οικογένειες που πρωταγωνίστησαν στη κατοχή και χειρίστηκαν κρίσιμα θέματα της μεταπολεμικής Ελλάδας, πολλοί εκ των οποίων συνεχίζουν να επηρεάζουν μέχρι τις μέρες μας, την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας.

Μέσα από το βιβλίο γίνεται συγκεκριμένη πρόταση για την καταβολή του κατοχικού χρέους της Γερμανίας προς την Ελλάδα, πρόταση που έχει σαν αποτέλεσμα την ολοσχερή διαγραφή του ελληνικού δημόσιου χρέους. Το βιβλίο αυτό μπορεί να αποτελέσει κλειδί στις εξελίξεις για το τέλος των καταστροφικών μνημονίων και τη διαγραφή του επονείδιστου χρέους. Για να επέλθει επιτέλους η εθνική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη και ανασύνταξη της Χώρας.


Πόρισμα 160 σελίδων για το ύψος των γερμανικών αποζημιώσεων κατατέθηκε από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους

Σε ένα πόρισμα 160 σελίδων, το οποίο τεκμηριώνει το ότι οι οφειλές της Γερμανίας προς την Ελλάδα για τις επανορθώσεις και το κατοχικό δάνειο ανέρχονται σε ένα πολύ «σημαντικό ποσό», κατέληξε, ύστερα από επτάμηνη (!!!) εντατική επεξεργασία, η Ειδική Επιτροπή του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τις Γερμανικές Αποζημιώσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατίας», το πόρισμα κατατέθηκε χθες στον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Χρήστο Σταϊκούρα από τον συντονιστή της επιτροπής, επίτιμο γενικό διευθυντή του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους Παναγιώτη Καρακούση. Η πενταμελής επιτροπή στελεχών του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που συνέταξε το πόρισμα μελέτησε 761 τόμους αρχειακού υλικού με πλούσιο ιστορικό υλικό 50.000 σελίδων.

«Πολύ σεβαστό»

Εξετάζοντας διεξοδικά τα στοιχεία για το κατοχικό δάνειο που υποχρεώθηκε να χορηγήσει η Ελλάδα στη Γερμανία και την Ιταλία, και συνυπολογίζοντας τις τεράστιες απώλειες που υπέστη η χώρα μας τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε υποδομές, η επιτροπή κατέληξε σε μια εκτίμηση για το συνολικό ύψος των γερμανικών αποζημιώσεων, το οποίο χαρακτηρίζεται «πολύ σεβαστό».
Το πόσο «σεβαστό» θα είναι το ποσό θα φανεί σύντομα, αφού ένα μεγάλο ποσό μπορεί να συμφέρει την Ελλάδα, όχι όμως τη Γερμανία. Το πιο ουσιαστικό ζήτημα, όμως, είναι το ποσό που μπορεί να ανακτηθεί και όχι ένα υψηλό νούμερο χωρίς αντίκρισμα.
Με βάση παλαιότερες εκτιμήσεις, που στηρίζονταν κυρίως σε στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, το συνολικό ύψος των γερμανικών αποζημιώσεων, συμπεριλαμβανομένου του κατοχικού δανείου, φθάνει τα 115-130 δισ. ευρώ, ενώ το γερμανικό περιοδικό «Spiegel» δημοσίευσε εκτιμήσεις (το 2013) που ανεβάζουν το ποσό ακόμα ψηλότερα, στα 162 δισ. ευρώ. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί στο 80% του σημερινού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) και προκύπτει από το άθροισμα των 108 δισ. ευρώ, τα οποία υπολογίζεται ότι αναλογούν στην ανοικοδόμηση κατεστραμμένων υποδομών, και των 54 δισ. ευρώ, στα οποία εκτιμάται ότι μπορεί να φτάνει η οφειλή από το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο.
Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, η επιτροπή προσδιορίζει το ύψος του χρέους για το κατοχικό δάνειο πολύ χαμηλότερα, περίπου στα 10-11 δισ. ευρώ, χωρίς να περιλαμβάνεται κανένα ποσό αποζημιώσεων, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο μέρος της οφειλής. Στα 10,5 – 15,8 δισ. ευρώ είχε προσδιορίσει το σημερινό ύψος του κατοχικού δανείου ο πρώην υπουργός Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης στο σχετικό βιβλίο του.
Από το αρχειακό υλικό που εξέτασε η επιτροπή προκύπτει ότι η Γερμανία έδωσε μόνο 115.000.000 μάρκα σε ιδιώτες ως αποζημίωση, ενώ ουδέποτε αποπλήρωσε το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο, το οποίο είχε υπολογιστεί αμέσως μετά τον πόλεμο από την Τράπεζα της Ελλάδος στα 4.500.000 χρυσές λίρες Αγγλίας.

Τα επόμενα βήματα της διεκδίκησης

Με τη χθεσινή παράδοση του πορίσματος από τον πρόεδρο της πενταμελούς Επιτροπής για τις Γερμανικές Αποζημιώσεις Παναγιώτη Καρακούση στον αν. υπουργό Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρα έγινε ένα βήμα για τη διεκδίκηση των αποζημιώσεων. Επόμενη κίνηση αναμένεται να είναι η ταυτόχρονη αποστολή της έκθεσης τόσο στο υπουργείο Εξωτερικών όσο και στο Νομικό Συμβουλίο του Κράτους (ΝΣΚ), για τις περαιτέρω ενέργειες. Το ΝΣΚ, από την πλευρά του, θα γνωμοδοτήσει επί της διαδικασίας καθορισμού του τελικού ποσού και θα δώσει και το τελικό O.K. Παράλληλα, με το άνοιγμα της Βουλής επρόκειτο να επανασυσταθεί η αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή, που θα εξετάσει με τη σειρά της το τελικό νούμερο που προκύπτει από το πόρισμα. Σε κάθε περίπτωση, το υπουργείο Εξωτερικών φέρει την πλήρη ευθύνη ώστε να διαβιβάσει τις ελληνικές απαιτήσεις στο γερμανικό υπουργείο.

ΕΚΤ: Ρευστότητα μόνο υπό όρους

Την πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) ότι θα συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες, εφόσον η χώρα μας βρίσκεται σε πρόγραμμα στήριξης, επανέλαβε χθες εκπρόσωπος της ΕΚΤ. Είχαν προηγηθεί «διαρροές» κύκλων της Τραπέζης της Ελλάδος, σύμφωνα με τις οποίες η ΕΚΤ απευθύνει έκκληση ώστε να σχηματιστεί το ταχύτερο δυνατόν νέα κυβέρνηση στη χώρα μας, να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με την τρόικα και να υπάρξει συμφωνία για την «επόμενη ημέρα» στην Ελλάδα.
Η ΕΚΤ δέχεται κατ’ εξαίρεση τα ενέχυρα που προσφέρουν οι ελληνικές τράπεζες για να αντλήσουν ρευστότητα, παρά τη χαμηλή πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας μας. Οπως σημείωσε ο εκπρόσωπος της ΕΚΤ, η συνέχιση της εξαίρεσης αυτής βασίζεται στην τεχνική παράταση του Μνημονίου ως το τέλος Φεβρουαρίου, στην ύπαρξη προγράμματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και την υπόθεση ότι θα ολοκληρωθεί επιτυχώς η τρέχουσα αξιολόγηση και θα επιτευχθεί συμφωνία για τη συνέχιση στήριξης της Ελλάδας μεταξύ ελληνικών Αρχών και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε συνεργασία με την ΕΚΤ και το ΔΝΤ.
Στο μεταξύ, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι ανέφερε χθες σε επιστολή του προς τον ευρωβουλευτή Λιουκ Μινγκ Φλάναγκαν ότι το διοικητικό συμβούλιο της ευρωτράπεζας είναι έτοιμο να λάβει, αν χρειαστεί, επιπλέον αντισυμβατικά μέτρα, που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αγορά κρατικών ομολόγων.

Μάριος Ροζάκος


Written by dds2

Νοέμβριος 25, 2011 at 12:52 πμ