περιβάλλον και πολιτική

Posts Tagged ‘ιδέες

Ο ΣτΠ για το ψηφισθέν ν/σ Χατζηδάκη (περ/κό νόμο)

leave a comment »

Σχόλια για το Περιβαλλοντικό σχέδιο νόμου

Σχόλια του Συνηγόρου του Πολίτη επί του σχεδίου νόμου ««Εκσυγχρονισμός περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία των Οδηγιών 2018/844 και 2019/692 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και λοιπές διατάξεις».

Συμπληρωματικά Αρχεία

Σκέψεις για τον κορωνοϊό, την διάδοση και τις επιπτώσεις του

leave a comment »

[Σκέψεις για τον κοροναϊό την διάδοσή και τις επιπτώσεις του σε αρχείο pdf]**

Δημήτριος Δούκα Σουφλέρης*

Η υπόθεση της λεγόμενης πανδημίας προκαλεί πολλαπλώς τον καθένα από εμάς. Πρώτα απ΄ όλα γιατί μας έχει βάλει σε πρωτόγνωρες καταστάσεις και τρόπους. Κατά δεύτερον γιατί αναδιαμορφώνει τα βιώματά μας και προφανέστατα λειτουργεί και ως ένα προεικόνισμα του μέλλοντός μας. Κατά τρίτον γιατί μας έχει συμπιέσει κάτω από ένα και μόνο καθεστώς: αυτό του Φόβου και της Ανάγκης.

Κάνει όμως και κάτι άλλο εξίσου σημαντικό, αν όχι και σημαντικότερο. Προκαλεί σε τεράστιο, κατά τη γνώμη μου απόλυτο βαθμό, τις πολιτειακές μας συνθήκες. Τούτο δε γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο και ταυτόχρονα. Τηρουμένων των αναλογιών, κάτι ανάλογο είχε να το ζήσει η ανθρωπότητα από την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αν και τότε υπήρχαν σχετικά ήσυχες γωνιές της Γης. Κάτι που σήμερα δεν υπάρχει αφού ο φόβος της πανδημίας και τα μέτρα που λαμβάνονται έχουν απλωθεί στο σύνολο των κρατών του κόσμου.

Προκαλεί όμως αυτό που ζούμε και για τα στοιχειώδη μαθηματικά και λογική που λίγο ή πολύ κατέχουμε αν όχι όλοι, πάντως οι περισσότεροι με γνώσεις στοιχειώδους εκπαιδεύσεως.

Το τελευταίο με έχει οδηγήσει στους ακόλουθους προβληματισμούς και συλλογισμούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ1 μέχρι και την 16/4/2020 στην Ελλάδα είχαν γίνει 49390 τεστ2. Από αυτά θετικά ως προς τον κορονωϊό ήταν τα 2928 (βλ. Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό – COVID-193. Δεδομένα έως 16 Απριλίου 2020)4. Σύμφωνα με την ΄προαναφερόμενη Ημερήσια Έκθεση το ποσοστό των θετικών στον κορωνοϊό τεστ είναι 5,9%. Ως ασθενείς/κρούσματα χαρακτηρίζονταν 2207 από τους θετικούς στο τεστ, δηλαδή ποσοστό 4,4%.

Από τα κρούσματα 569 θεωρούντο σχετιζόμενα με ταξίδια στο εξωτερικό, 921 σχετιζόμενα με ήδη γνωστό κρούσμα και προφανέστατα τα υπόλοιπα, δηλαδή 717 από τον συνολικό αριθμό των κρουσμάτων και 1438 από τον συνολικό αριθμό των διαγνωσθέντων με θετικό τεστ ήταν χωρίς να έχει καθορισθεί η προέλευση και αιτιολογία τους. Δηλαδή το ποσοστό των ανεξακρίβωτων φορέων του κορωνοϊού είναι 32% για τα χαρακτηριζόμενα ως κρούσματα και 49% επί του συνόλου των φορέων του ιού, δηλαδή ο ένας στους δύο φορείς δεν γνωρίζουμε από που έχει μολυνθεί.

Ο αριθμός των θανόντων επί των επίσημα διαγνωσμένων ως νοσούντων ήταν 105 άνθρωποι. Οι θανόντες επί των νοσούντων ήταν ως ποσοστό 4,7%. Οι θεραπευθέντες μέχρι την 21η Απριλίου 577 ασθενείς5.

Η νόσος έχει εξαπλωθεί σε σχεδόν όλους τους νομούς της Ελλάδος. Ο σχετικός χάρτης του ΕΟΔΥ που υπάρχει σε κάθε ημερήσιο δελτίο μας δείχνει για την16η Απριλίου 2020 (βλ. εικ. 1)

εικόνα 1. Χάρτης της Ελλάδας με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα της νόσου, στις 16/4/2020, από το ημερήσια έκθεση δεδομένων της ιδίας ημέρας

Από την προηγούμενη εικόνα βλέπουμε ότι σχεδόν το ήμισυ της χώρας παρουσιάζει τον υψηλότερο κατά την διαβάθμιση τού χάρτη αριθμό κρουσμάτων, ενώ οι υπόλοιποι νομοί έχουν μεν κρούσματα αλλά σε χαμηλότερο βαθμό. Σε κάθε περίπτωση όμως και παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί η διάδοση του ιού της νόσου και των νοσούντων έχει αυξηθεί σε αριθμό και γεωγραφική διασπορά.

Τα τεστ που διενεργούνται σύμφωνα με τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές που έχει συμφωνηθεί να εφαρμόζονται στη χώρα, γίνονται στα σοβαρότερα περιστατικά και εν γένει με μεγάλη φειδώ. Σε καμία περίπτωση δεν διενεργούνται τεστ σε τυχαία δείγματα πληθυσμού ή σε μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες ή χωρικές εκτάσεις έτσι ώστε να διερευνηθεί η πραγματική διασπορά.

Πάρα ταύτα, μπορούμε να θεωρήσουμε -νομίζω- ότι αφού τα τεστ γίνονται με τα ίδια κριτήρια ως προς τους ασθενείς ή υπόπτους και σε σχεδόν όλη τη χώρα, αφού η διάδοση της νόσου πλέον αγγίζει το σύνολο της (σε περιστατικά βεβαιωμένα), μπορούμε λοιπόν υπό αυτούς τους όρους να θεωρήσουμε ότι αυτά τα τεστ αποτελούν ταυτοχρόνως μία σχεδόν τυχαία δειγματοληψία που θα είναι ενδεικτική της πραγματικής καταστάσεως που ισχύει για το σύνολο της χώρας και του πληθυσμού της και για την πραγματική διασπορά του ιού στο γενικό πληθυσμό.

Υπό αυτό το πρίσμα μπορούμε να οδηγηθούμε στην υπόθεση ότι εφαρμόζοντας το ποσοστό του αριθμού των νοσούντων [και πάλι περιοριστικά λειτουργούντες θα πάρουμε το ποσοστό των κρουσμάτων (4,4%) και όχι των διαγνωσθέντων ως θετικών στο τεστ (5,9)] επί του συνόλου της χώρας, δηλαδή το 4,4% στα 10816286 κατοίκους της Ελλάδος6 βρίσκουμε ότι ο πιθανός αριθμός νοσούντων/κρουσμάτων κατά την περίοδο που παρακολουθούμε την νόσο και διεξάγουμε τεστ είναι ίσος με 475.916.

Κατόπιν εφαρμόζοντας το ποσοστό των θανάτων επί των νοσούντων (που από τα στοιχεία της Ημερήσιας έκθεσης έχει υπολογισθεί σε 4,7%) βρίσκουμε ως πιθανό αριθμό θανάτων 475.916 x 4,7% = 22368 (22368 θάνατοι).

Σύμφωνα με τα σχετικώς ήπια δεδομένα που προέκυψαν από την Κίνα κατά τα οποία η νόσος οδηγεί σε θανάτους σε ποσοστό περίπου 2,5% – 3%, τότε θα έπρεπε επί του προαναφερομένου αριθμού νοσούντων που έχουμε υπολογίσει για το σύνολο της χώρας να είχαμε στην περίοδο αυτή (μικρότερη του διμήνου) 11897 θανάτους από τη νόσο (για το χαμηλότερο ποσοστό του 2,5%).

Τέλος αν θεωρήσουμε ότι και πάλι υπερβάλουμε, λανθάνουμε και τα πραγματικά νούμερα είναι πολύ λιγότερα, όμως και πάλι θα είχαμε μία αύξηση των θανάτων, των μη εύκολα αποδιδόμενων στα συνήθη αίτια και με προφανή τα συμπτώματα του COVID-19.

Τίθενται τα ερωτήματα: εάν η νόσος είναι τόσο μεταδοτική, επικίνδυνη και θανατηφόρα σε ποσοστό κατ΄ ελάχιστον 2,5%, γιατί δεν παρατηρήθηκε κάτι τέτοιο; Δηλαδή γιατί μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα (μικρότερο του διμήνου από την ημερομηνία που αναγνωρίσθηκε επισήμως ο πρώτος ασθενής με COVIT-19 στην Ελλάδα) δεν έχει παρατηρηθεί μία σημαντική και αδικαιολόγητη αύξηση των θανάτων στο γενικό πληθυσμό;

Επιπλέον, εάν η αρχική εδώ υπόθεση, δηλαδή ότι οι φορείς του ιού στη χώρα είναι λίγες εκατοντάδες χιλιάδες7, τότε γιατί σε αυτούς τους αρκετά πολλούς ανθρώπους, κυρίως περνά απαρατήρητος και εν τέλει εντελώς αδιάγνωστος, ακόμη και εκτός κάθε υποψίας ο ιός;

Ακόμη δε και εάν υποθέσουμε ότι ο αρχικός συλλογισμός -περί του πραγματικού αριθμού ανθρώπων που έγιναν φορείς του ιού ή ασθένησαν- είναι παρατραβηγμένος και διπλάσιος ή τριπλάσιος ή εξαπλάσιος του πραγματικού, όμως και πάλι θα έπρεπε αντίστοιχα οι θάνατοι να κυμαίνονται (αναλόγως του σφάλματός μας) από 2000 έως περίπου 12000. Αριθμός όμως που φυσικά δεν έχει παρατηρηθεί.

Η άρνηση των παραπάνω με τον ισχυρισμό ότι δεν υπάρχει αυτή η διασπορά και ότι οι σκέψεις μας είναι λανθασμένες και αστήρικτες αντιβαίνει προς δύο λογικά επιχειρήματα:

Α) Θα έπρεπε να δεχτούμε ότι εμάς δεν μας ξεφεύγει κανείς από τα τεστ που κάνουμε. Πράγμα απίθανο γιατί στη χώρα μας κάνουμε λίγα τεστ και ούτως ή άλλως μόνο ως θαύμα θα μπορούσε να ερμηνευθεί το ότι με τα τεστ που κάνουμε τους βρήκαμε όλους και δεν μας ξέφυγε κανείς από τους φορείς του ιού.

Β) Επίσης η άρνηση του αρχικού ισχυρισμού μας αντιβαίνει και προς την σχεδόν ως καθολική και απόλυτη αλήθεια άποψη ότι έχουμε να κάνουμε με πάρα πολύ μεταδοτικό κορωνοϊο.8

Το συμπέρασμα από τα προηγούμενα είναι το εξής ερώτημα/υπόθεση: Μήπως η επικινδυνότητα του κορωνοϊού είναι πολύ μικρότερη από αυτήν που διατυμπανίζεται; Μήπως η θνητότητα από την νόσο που προκαλεί και στην οποία δόθηκε το όνομα COVID-199 είναι επίσης πολύ χαμηλότερη από τους μέσους όρους που παρουσιάζονται και κυμαίνονται στο σχετικά υψηλό επίπεδο του 2,5-3,5%; Και εάν συμβαίνουν αυτά, τότε γιατί δημιουργήθηκε όλη αυτή η υπερβολική ιστορία;

Ας προσεχθεί ότι στο παρόν κείμενο δεν υποστηρίζεται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα ή ότι δεν υπάρχει ο νέος ιός και ότι ας πούμε προκαλεί και μία ξεχωριστή νόσο στην οποία δώσαμε ήδη το δικό της όνομα. Αυτά θεωρούνται ως βασικές παραδοχές για τους παρουσιαζόμενους πιο πάνω υποθετικούς συλλογισμούς και σκέψεις. Στο παρόν όμως κείμενο αναφέρεται ένας προβληματισμός, με τον εξοπλισμό των λογικών ικανοτήτων και την παιδεία του μέσου ανθρώπου που παρακολουθεί τα συμβαίνοντα γύρω του, ενημερώνεται προσπαθεί να εμβαθύνει και φυσικά ως ανθρώπινο ον δεν σταματά να σκέφτεται και να διερωτάται.

Θα κλείσω με την κατά την άποψή μου ερμηνεία του γιατί η ελληνική κυβέρνηση αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει την πανδημία με τον τρόπο και τις μεθόδους που επέλεξε.

Ο πρώτος λόγος είναι καθαρά πολιτικός με την έννοια βεβαίως της πολιτικής από την πλευρά της κεντρικής πολιτικής σκηνής και την πολιτική των επαγγελματιών πολιτικών. Η σύνεση, αυστηρότητα, πρόνοια κλπ εκ μέρους της ελληνικής κυβερνήσεως αποτέλεσαν τον τέλειο τρόπο για να γυρίσει το παιχνίδι προς το μέρος της και να ωφεληθεί τα μέγιστα μετά από τις αλλεπάλληλες και συνεχώς διογκούμενες δυσκολίες που αντιμετώπιζε στο λεγόμενο μεταναστευτικό ζήτημα αλλά και τα προβλήματα με την συνεχώς και πιο επιθετική και διεκδικητική Τουρκία. Είναι σαφές ότι ο στόχος αυτός επετεύχθη απόλυτα, δηλαδή τα δύο άλλα ζητήματα επισκιάσθηκαν τόσο από την αγχωτική ειδησεογραφία, την στρεσογόνο επιστημολογία και τα προβλήματα ενός περίκλειστου και περιορισμένου πολιτειακού βίου, στα όρια της συνταγματικής νομιμότητας10 και φυσικά εκτός κάθε πλαισίου της λεγόμενης κανονικότητας.

Ο δεύτερος λόγος που η ελληνική κυβέρνηση ενεργεί έτσι είναι γιατί τούτο πράττουν εν γένει και οι υπόλοιποι στο κόσμο κυβερνώντες και τούτο επιτάσσεται ως η νέα παγκόσμια ανάγκη. Ας διερωτηθεί όμως κανείς τι κόσμος είναι αυτός που ζούμε την τελευταία 20ετία, όπου οι ζωές μας και τα δικαιώματά μας υπόκεινται στις επαναρρυθμίσεις λόγω της διεθνούς τρομοκρατίας (πχ Δίδυμοι Πύργοι το 2001 και εντεύθεν) τις διεθνείς χρηματικές κρίσεις παγκοσμίου εμβελείας (πχ 2007- 2008 και εντεύθεν) ή την σκιά και θανατηφόρο απειλή της κλιματικής αλλαγής. Και πλέον μετά από μια σειρά επιδημιών11 και πανδημιών από το 2003 έως το 2020 την τωρινή παγκοσμίου εμβελείας πανδημία.

Ο τρίτος λόγος είναι η γνώση εκ μέρους των κυβερνώντων του σοβαρώς πάσχοντως δημοσίου συστήματος υγείας. Συνεπώς ενεργούντες με τον τρόπο που επέλεξαν προφυλάσσονται από μία κατάσταση που θα ήταν τραγική πολιτικά και κοινωνικά, αυτό που ονομάζεται “κατάρρευση του δημοσίου συστήματος υγείας”.

Και προς επίρρωσιν του ανωτέρω προβληματισμού και υποθετικών συλλογισμών, πως μπορεί να γίνεται λόγος για άρση των μέτρων όταν ακόμη υπάρχει αυξητικός ρυθμός για την Ελλάδα (σύμφωνα με τον ΠΟΥ ανάμεσα στο 5 έως 8%), αν ο ιός και η νόσος COVIDΣκέψεις για τον κοροναϊό την διάδοσή και τις επιπτώσεις του-19 είναι τόσο επικίνδυνα και μεταδοτικά και ακόμη δεν έχει βρεθεί εμβόλιο ανοσοποίησης και απολύτως επιτυχές φαρμακευτικό θεραπευτικό σχήμα;

Κύμη 21/4/2020

—–

2Η θέση και κατάταξη της Ελλάδας, για την περιοχή της Ευρώπης, από τον ΠΟΥ (WHO) με εύχρηστο διαδραστικό χάρτη στο https://who.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html?fbclid=IwAR0Q9k0RnzuOZD5SsgFKMX21FJe9R4LWU6MafAMtfcbJzb-xrj8LgbiF4RQ#/ead3c6475654481ca51c248d52ab9c61

3Στοιχεία από το Ευρωπαϊκό Κέντρο CDC (Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης Ασθενειών) στο https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19-pandemic?fbclid=IwAR1AcGGreNMLdPxkSWub0qS7k0wcKt8MsP9izk0ulrx8YwBhJLWsFuZM6AI

4Δημοσιευμένο στα Ημερήσιες Εκθέσεις COVID-19 στον ιστότοπο του ΕΟΔΥ, στο https://eody.gov.gr/epidimiologika-statistika-dedomena/imerisies-ektheseis-covid-19/

6Ελληνική Στατιστική Αρχή, https://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SAM03/-, κατά την 18/4/2020.

8 Τα στοιχεία που δίνονται για το R0 (Reproduction number=αριθμός αναπαραγωγής) για COVID-19 ≈ 1.5-4.5

R0 for Measles (= ιλαρά) ≈ 15

R0 for Chickenpox (= ανεμοβλογιά) ≈ 10

R0 for SARS ≈ 3

βλ· https://ugc.futurelearn.com/uploads/files/00/50/0050ec0e-1dd8-4719-b619-c0be43c9391d/Step_1.9_Final_.pdf από το COVID-19 και γενικότερα στο London School of Hygiene & Tropical Medicine

9Ας ξαναδιευκρινησθεί ότι ο ιός ΄έχει ονομασθεί SARS-CoV-2 και η νόσος COVIT-19.

10Αντιρρήσεις επ΄ αυτού φυσικά υπάρχουν. Ας αναλογισθούμε όμως: ποιος μπορεί να καθορίζει προτεραιότητες ανάμεσα σε ισοδύναμα έννομα αγαθά και συνταγματικώς κατοχυρωμένα ατομικά δικαιώματα; Μία κυβέρνηση και η μιντιακή προπαγάνδα; Πόσο ορθά λειτουργεί μία κοινωνία και η θεσμισμένη πολιτεία όταν έχει καταργηθεί εν τοις πράγμασι κάτι τόσο θεμελιώδες όπως η προσωρινή δικαστική προστασία (περίπτωση Ασφαλιστικών Μέτρων); Και πόσο έντιμοι είναι οι οικονομικοί περιορισμοί που αφήνουν πλήρως αρρύθμιστες τις τράπεζες, σε πλήρη λειτουργία τις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες, προκρίνουν τα super market έναντι των μικρομάγαζων και κοροϊδεύουν τους πάσχοντες επιστήμονες/ελεύθερους επαγγελματίες βοηθώντας τους οικονομικά με γελοίες καταρτίσεις και μοιράζοντας τα χρήματα σε αναλογία 6 προς 5 (όπου το δεύτερο καταλήγει σε μεγαλοεπιχειρηματίες);

11Public Health Emergency of International Concern (PHEIC). Από το 2009 μέχρι σήμερα έχουν ανακηρυχθεί 6 PHEIC. Οι ακόλουθες: 2009 H1N1 (γρίππη των χοίρων) πανδημία, 2014 πολυομελίτιδα , 2014 Ebola στη Δυτική Αφρική, 2015–16 Zika επιδημία, 2018–20 Kivu Ebola επιδημία και πλέον 2019–20 coronavirus pandemic. Πηγή: Wikipedia.


*Δικηγόρος

Επιμ/θείς στο ΕΚΠΑ στη Βιώσιμη Ανάπτυξη και το Περιβάλλον

Imperial College Clean Power Professional Certificate

**δημοσιεύθηκε και στο http://www.legalnews24.gr/2020/04/…vqb6NHI

  • αφιερωμένο στην ΑΔΣ, για την οποία ισχύει το «γηράσκω αεί διδασκόμενος»

Είναι η ύπαρξη Θεού παράλογη λόγω της ύπαρξης του κακού; (Μια αντίκρουση στον Peter Singer)

leave a comment »

[Το τελικό κείμενο, με πρόλογο και επίλογο, που εξηγεί πως προέκυψε αυτή η αντίκρουση στον Peter Singer. Σε αρχείο pdf εδώ]

Είναι η ύπαρξη Θεού παράλογη λόγω της ύπαρξης του κακού;

Πρόλογος

Στο ακόλουθο κείμενο, με τον αρχικό τίτλο που του είχα δώσει, με αφορμή μία διάλεξη του Peter Singer, ενός αξιόλογου Αυστραλού φιλοσόφου, που χαίρει εκτιμήσεως για τις πρωτότυπες και “πράσινες” αντιλήψεις του, έγινε μία απόπειρα αντίκρουσης των θέσεών του. Η αντίκρουση αυτή υπήρξε σχεδόν αυθόρμητη και κατεγράφη άμεσα. Καμία εξωτερική αναφορά ή παραπομπή δεν υπήρχε ή δεν έγινε με αυτή.

Το κείμενο έμεινε για κάποιο χρονικό διάστημα έτσι. Σε κατοπινή χρονική στιγμή διάβασα κάτι που θεώρησα ότι σχετιζόταν με το κείμενό μου. Το παρέθεσα κάτω από αυτό. Το ίδιο ξανασυνεβήκε μερικές φορές ακόμη, με διαφορετικά κείμενα ή και με συζητήσεις. Έτσι όλα αυτά που ήρθαν εκ των υστέρω σε γνώση μου -και εγώ θεώρησα ότι συνδέονταν κατά τρόπο σημαντικό με το αρχικό κείμενο μου- δημιούργησαν ένα προσωπικό μετασχολιασμό στο αρχικό κείμενο. Μάλιστα έχουν παρατεθεί και με τις ημερομηνίες που προέκυψαν. Έτσι φτιάχτηκε κατά τη γνώμη μου ένα ιστορικό προβληματισμού και παραθέσεων.

Φυσικά το θέμα είναι τεράστιο, οι δικές μου δυνάμεις προφανέστατα λίγες, αλλά νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον, ιδίως υπό το πρίσμα ότι εδώ έχει γίνει το ανάποδο από το συνήθως συμβαίνων: Δηλαδή πρώτα κατατέθηκε μία άποψη και μετά έγινε η ας την αποκαλέσουμε θεωρητική τεκμηρίωσή της.

Με τις εξηγήσεις αυτές και για τον προαναφερόμενο λόγο και ως αφορμή ίσως συζητήσεως (και σε κάθε περίπτωση προσωπικής εκφράσεως) δημοσιεύω το κείμενο αυτό ως έχει μέχρι σήμερα1.

Μια αντίκρουση στον Peter Singer

O Piter Singer (στην συνέχεια ΠΣ) υποστήριξε ότι δεν μπορεί να υπάρχει Θεός γιατί αυτό θα ήταν αδύνατο και αντίθετο προς τις βασικές του ιδιότητες. Δηλαδή αυτές τις ιδιότητες που εμείς του αποδίδουμε, κυρίως οι Χριστιανοί -πιθανά και οι Εβραίοι ή οι Μουσουλμάνοι, αφού ιδιαίτερα οι τελευταίοι πιστεύουν σε έναν ελεήμονα Θεό. Οι συλλογισμοί του όμως έχουν ως γνώμονα και κύριο αντίπαλο-στόχο την χριστιανική αντίληψη των πραγμάτων.

Λέει λοιπόν, πως μπορεί να είναι παντοδύναμος και αγαθός και καλός ο Θεός αν επιτρέπει σε τόσο κακό να υπάρχει στον κόσμο. Και ως παραδείγματα (ομολογουμένως ιδιαίτερα δυνατά) αναφέρει τον Χίτλερ (και 6.000.000 θύματα Εβραίους), τον Στάλιν (και 20.000.000 θύματα της εποχής και της πολιτικής του) και τον Πολ Ποτ, στην Καμπότζη (που εξόντωσε το 20% του πληθυσμού της χώρας του).

Ως τίμιος αναζητητής της αλήθειας και διανοητής αναφέρει την άποψη των χριστιανών που έρχεται να δώσει απάντηση στο θέμα. Χαρακτηρίζει την άποψη αυτή ως την κύρια και από παλαιά υπάρχουσα εκ μέρους τους. Πρόκειται για την ύπαρξη της ελεύθερης βούλησης. Σύμφωνα λοιπόν με αυτήν το κακό υπάρχει ως καρπός της ελεύθερης βούλησής μας, πράγμα που είναι πολύ σημαντικό και ας πούμε μπορεί να δικαιολογήσει αυτή την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και της ιστορίας του κόσμου. Μοιάζει να σέβεται και να εκτιμά αυτή τη θέση. Πλην όμως στην συνέχεια την απορρίπτει γιατί την καταρρίπτει. Ως μη δυνάμενη να εξηγήσει μία άλλη συνθήκη του βίου μας, αδιαπραγμάτευτη ως προς την ύπαρξή της και πλήρως ανεξήγητη ως προς την αιτία της.

Ερωτά: εντάξει το κακό που είναι απότοκος της δικής μας κακής βούλησης. Όμως τι γίνεται με το κακό που υπάρχει στον κόσμο και δεν οφείλεται σε εμάς, αυτό που οφείλεται σε φυσικά αίτια και μοιάζει τόσο παράλογο ή πολλές φορές εκπληκτικό σε μέγεθος και το υπόκειται ο άνθρωπος χωρίς τίποτε να μπορεί να τον σώσει από αυτό ή να μπορεί να εξηγήσει γιατί του συμβαίνει. Πως μπορεί αυτός ο φιλεύσπλαχνος και πανάγαθος Θεός να αφήνει να χάνονται τόσες ανθρώπινες ζωές ή να υποφέρουν ή να καταστρέφονται από φαινόμενα όπως ένας σεισμός, ένα τσουνάμι (μην ξεχνάμε, περίπου 200.000 θύματα από κάτι τέτοιο τον Δεκέμβριο του 2004).

Αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί από την δική μας κακή παρεμβολή στον κόσμο.

Άρα η ύπαρξη ενός Θεού με τις γνωστές ιδιότητες, που αφήνει αυτά να συμβαίνουν αντιβαίνει είτε προς τις ιδιότητές του είτε προς την ύπαρξή του. Προφανές και λογικό συμπέρασμα είναι ότι αυτό το πλάσμα, αυτό το Ον δεν μπορεί να υπάρχει.

Στην συνέχεια της συγκεκριμένης ομιλίας ο ΠΣ αναφέρεται στο πρόσωπο του Ιησού. Λέει λοιπόν ότι αυτός ο άνθρωπος ήδη μέσα από τα ίδια του τα λόγια διαψεύδεται. Μάλιστα διαψεύδεται από πράγματα όχι μακρινά από την εποχή του ή τον περίγυρό του. Ο ΠΣ χαρακτηριστικά αναφέρει την πρόβλεψη του Ιησού ότι η Δευτέρα Παρουσία θα γίνει πολύ σύντομα και γιαυτό κάποιοι από τους ακροατές του δεν θα γνωρίσουν τον θάνατο. Αυτό όμως δεν συνέβη. Άρα εντελώς λάθος προέβλεψε τα γεγονότα και εντελώς λανθασμένη ήταν η δήλωση του Ιησού. Στην εξέταση που κάνει για την θέση των χριστιανών επί του θέματος, αναφέρει το ότι οι Χριστιανοί υποστηρίζουν ότι τα λόγια αυτά δεν πρέπει να λαμβάνονται κυριολεκτικά αλλά μεταφορικά. Ο ΠΣ αυτό το απορρίπτει υποστηρίζοντας ότι είναι σαφές ότι ο Ιησούς δεν ομιλούσε μεταφορικά αλλά κυριολεκτικά. Επομένως αυτοδιαψεύδεται και ισχύει ο συλλογισμός περί της ανακρίβειας, αναλήθειας και λαθών του.

Σε όλα αυτά –κατά τον ΠΣ- η απόδειξη βρίσκεται στις ίδιες τις γραφές, σε πολλά σημεία όπου υπάρχουν σχετικές αναφορές.

Βεβαίως ο ΠΣ είναι άνθρωπος της δυτικής σκέψης, διανόησης και αντίληψης. Και σίγουρα είναι γνώστης και μελετητής πολλών θεμάτων, ίσως και σε βάθος. Και προφανώς έχει μεγάλη δύναμη σκέψης και πρωτοτυπίας, πιθανά να έχει θέσει και ρηξικέλευθες απόψεις για τον σύγχρονο “φιλοσοφικό” κόσμο.

Θεωρείται και εκτιμάται ως ένας από τους κορυφαίους διανοητές της εποχής μας. Και ο λόγος του είναι καθαρός, καλοδομημένος, κατά την γνώμη μου μοιάζει καλοπροαίρετος, ευγενής και ειλικρινής.

Ένα ερώτημα που γεννάται είναι το εξής: Έχει μία βιβλική θεώρηση περί της ιστορίας του κόσμου (σε γνωστικό επίπεδο); Και εάν η απάντηση στο προηγούμενο είναι ναι, τότε δεν γνωρίζει ότι το κακό όταν εισήρθε στον κόσμο, εισήρθε καθολικά, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για την Φύση; Αυτό που ως γεγονός ονομάζουμε Πτώση (καρπός του προπατορικού αμαρτήματος) είχε συνέπειες για εμάς αλλά και για ολόκληρο το Σύμπαν. Ο κόσμος έπαψε να είναι όπως αρχικά ήταν. Δεν έγινε ακριβώς εχθρικός, όμως έπαψε να είναι –θα τολμήσω τις εκφράσεις- σίγουρος, ασφαλής, άνετος, ακίνδυνος για εμάς. Και όχι μόνο για εμάς. Αλλά για όλα τα πλάσματα και τα όντα που υπάρχουν μέσα σε αυτόν.

Εξ αυτού του λόγου γεννήθηκε αυτό που με μία λέξη ονομάζουμε κακό ή αλλιώς χρησιμοποιούμε όρους όπως δυστυχία, τραγικότητα κλπ. Υπό αυτή την έννοια μόνο μπορεί να εξηγηθεί το γιατί συμβαίνουν αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο και δεν τα χωράει το μυαλό μας: οι σεισμοί και τα τσουνάμι (πχ Κίνα 200.000 νεκροί το 1920, Ιαπωνία 140.000 το 1923, 250.000 το Δεκέμβριο του 2004 στην Ινδονησία, και για ηφαίστειο ας σκεφθούμε λίγο την μοίρα των ατυχών κατοίκων της Πομπηίας κλπ κλπ). Έτσι εξηγείται ο πόνος των αθώων πλασμάτων, των παιδιών, των προσφύγων, των αρρώστων, των αστέγων, των εγκαταλελειμμένων ηλικιωμένων και τόσα άλλα.

Το θέμα όμως είναι ότι αυτό που εγώ ονόμασα εξήγηση των πραγμάτων, δεν χωρά στο νου μας. Και από εκεί ξεκινά η αντίδρασή μας, η επανάσταση μας, ο θυμός, η προσπάθεια δημιουργίας ενός συνεπούς και λογικού σύμπαντος. Και για να υπάρξει αυτό το λογικό σύμπαν πρέπει να εκλείψει η ιδέα του σπλαχνικού Θεού. Δεν χωρά. Αντιβαίνει και στις πιο στοιχειώδεις λογικές παραδοχές και αντιληπτικές μεθόδους.

Όμως, εάν ο ΠΣ θυμόταν λίγο παραπάνω τις γραφές θα έπρεπε να μας έχει πετάξει στα μούτρα κάτι άλλο πιο χοντρό, πιο τραγικό και αχώνευτο. Δύο χιλιάδες νήπια σφαγιάσθηκαν από τον βασιλέα της Ιουδαίας στην προσπάθειά του να εξοντώσει τον Ιησού. Αυτά κι αν ήταν αθώα. Το γεγονός αυτό, τόσο κοντινό στην γέννηση του Ιησού(που την θυμόμαστε και γιορτάζουμε γλυκερά στα Χριστούγεννα), αφενός συνήθως το ξεχνούμε. Και αφετέρου, αν ασχοληθούμε μαζί του, πώς να το αγγίσουμε, τι να καταλάβουμε για αυτό, πώς να το αποδεχθούμε;

Τι Θεός είναι αυτός, που είναι όλο αγάπη, που έστειλε τον μικρό, γλυκό Χριστούλη ανάμεσά μας και άφησε να γίνει αυτό το κακό; Γιατί το άφησε; Γιατί δεν το σταμάτησε; Τι νόημα είχε;

Αν ο Θεός είναι πατέρας και βλέπει ένα παιδί του έτοιμο να πέσει στο γκρεμό ή στη φωτιά, δεν θα κάνει αυτό που θα έκανε κάθε άνθρωπος γονιός (ακόμη και ένας πολύ μέτριος σε τρυφερότητα και αγάπη γονιός), δεν θα απλώσει το χέρι του να σώσει από τον βέβαιο χαμό το παιδί του;

Αλλά μήπως αυτός ο Θεός πατέρας και το ίδιο του τον Υιό τον Μονογενή δεν εγκατέλειψε, στον Κήπο της Γεσθημανή και εν τέλει θυσίασε; Ποιος άνθρωπος γονιός θα θυσίαζε το μοναδικό παιδί του έστω και για την ιδέα της σωτηρίας του κόσμου; Μπορεί να δεχθούμε την αυτοθυσία ως μέγιστη αρετή και θαυμαστό κατόρθωμα. Αλλά του παιδιού σου την θυσία για άλλους, πώς να την αποδεχθείς2;

Δεν το κάνει. Γιατί; Ή ίσως το κάνει σπάνια, λίγες φορές, μιλάμε για θαύμα σε τέτοιες περιπτώσεις και το θεωρούμε εκτός φυσικών νόμων ή τέλος πάντων της κανονικής «φυσιολογικής» ροής των πραγμάτων.

Γιατί ενεργεί έτσι ο Θεός; Σέβεται την ελευθερία μας, αυτά που συμβαίνουν είναι καρπός της δικής μας επιλογής, της πτώσεως κλπ κλπ. Σχετικώς εντάξει με κάποια τέτοια άποψη, πλην όμως τελικά δεν καλύπτει την απορία και το κενό. Είναι λίγη.

Όμως μήπως η απάντηση –ή μια κάποια απάντηση- βρίσκεται στο ακόλουθο; Ο Θεός δεν έφτιαξε απλώς τον άνθρωπο. Τον δημιούργησε αλλά περισσότερο η πράξη αυτή ήταν μία πράξη ανάλογη με τη γέννηση που δίνουμε εμείς στα παιδιά μας. Ο Θεός λοιπόν «γέννησε» τον άνθρωπο. Και αυτό έγινε από αγάπη. Ίσως είναι δύσκολο να εννοήσουμε γιατί ένα απόλυτο Ον έπρεπε να γεννήσει κάτι. Ας παρακάμψουμε αυτό προς το παρόν και ας πούμε ότι ο Θεός γέννησε τον άνθρωπο ενεργώντας με αγάπη, πολλή αγάπη προς το τέκνο του. Κάτι ανάλογο με την επιθυμία των ανθρώπων γονιών που θέλουν να γεννήσουν τα δικά τους παιδιά και το επιθυμούν αυτό διακαώς.

Τολμώ να πω ότι ο Θεός είναι ένα Ον με εσωτερική ζωή. Μπορεί να χαίρεται ή και να λυπάται. Υπό αυτήν την έννοιαν επιθύμησε τον άνθρωπο και τον εδημιούργησε. Βεβαίως ο άνθρωπος τον λύπησε και υποθέτουμε ότι τον λυπεί συνεχώς όταν ζει μακριά Του, Τον αποστρέφεται ή Τον περιφρονεί. Ο Θεός όμως δεν παρεμβαίνει δυναμικά σε αυτή την κατάσταση. Η κύρια παρέμβασή του έγινε δια της ελεύσεως του Χριστού στον κόσμο. Ο οποίος επιπλέον κήρυξε και θαυματούργησε κυρίως όμως θυσιάστηκε. Με τη θυσία Του έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία στον άνθρωπο. Μάλιστα αυτή η δεύτερη ευκαιρία, η Καινή Διαθήκη, το Ευαγγέλιο, ξεπερνά την πρώτη ευκαιρία, την αρχική (την Παλαιά Διαθήκη).

Με τον Χριστό και την Σταύρωσή του τα πράγματα ξεφεύγουν πολύ. Και μπαίνουν σε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή, το άλμα που έχει γίνει είναι τεράστιο, αδιανόητο, ουσιαστικά αχώρητο.

Κατά την δική μου άποψη και θέση που τολμώ εδώ, ο Θεός στον άνθρωπο, ως γνήσιος γονιός που λατρεύει το παιδί του, ουσιαστικά τα δίνει όλα. Δεν κρατά την θέση του, δεν παραμένει ανώτερος, ισχυρότερος κλπ. Εξισώνεται. Ο Θεός προσφέρει στον άνθρωπο ισότητα. Προσφέρει στον άνθρωπο ισότητα, όχι βέβαια ως προς την ύλη, τις ιδιότητες και τις ποιότητες που έχει ήδη ο άνθρωπος, αλλά ως προς τις δυνατότητες, τον δρόμο που ανοίγεται εμπρός του, το που μπορεί να φτάσει.

Για να το κατορθώσει όμως αυτό πρέπει μόνος του να το κατορθώσει ο άνθρωπος. Με την δική του θέληση, επιθυμία, εσωτερική κίνηση. Γιαυτό και στο δρόμο αυτό όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Γιαυτό και ο δρόμος αυτός κυλάει αργά, δύσκολα, με πόνο και δυστυχία πολλές φορές ανείπωτη.

Είναι δικός του αυτός ο δρόμος του ανθρώπου. Μόνο δικός του. Ο Θεός αποσύρεται από αυτόν. Όχι ότι δεν νοιάζεται όχι ότι δεν θέλει να βοηθήσει. Και νομίζω ότι το κάνει μάλιστα αυτό. Εννοώ ότι βοηθά, αλλά κρυφά, προσεκτικά, τρυφερά, να μη φανεί ότι παρεμβαίνει, να μην προσβάλλει το παιδί του. Το αναμένει αυτό το παιδί με όλη τη δύναμη των πατρικών συναισθημάτων εντός της καρδιάς του, αλλά σεβόμενος το ότι είναι Ον το παιδί αυτό, όχι απλό δημιούργημα, είναι αναγκαίο

να μπορεί ο Πατέρας να το αφήνει ελεύθερο ακόμη και όταν αυτό ασωτεύει, καταστρέφει, σκοτώνει, πληγώνει, υβρίζει, επαναστατεί.

Τολμώ να πω είναι βαριά και για τον Θεό ακόμη η ισότητα που προσέφερε στον άνθρωπο. Όμως αυτός είναι ένας Θεός αγάπης πρώτα και κύρια. Γιαυτό όλες του οι άλλες ιδιότητες, η ισχύς, η δικαιοσύνη, υποχωρούν μπροστά σε αυτή την αγάπη που καρτερικά περιμένει και επιθυμεί αυτό που ένας άνθρωπος γονιός θα έλεγε: «την πρόοδο του παιδιού του». Ώστε όλα όσα είναι δικά Του να τα προσλάβει ο αγαπημένος Tου κληρονόμος.

Προπαραμονή του Σαββάτου του Λαζάρου 2017

ΔΔΣ

Προσθήκες-σχόλια:

3-12 Μαΐου 17:

Στους πιο πάνω συλλογισμούς μου προσθέτω το ακόλουθο απόσπασμα από το βιβλίο «Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί» του Αρχιμ. Σοφρωνίου (Σαχάρωφ): «Κατά την χριστιανικήν άντίληψιν το κακόν, ως και το αγαθόν, είναι παρόν μόνον εκεί, οπού υπάρχει υπο­στατική μορφή του είναι. Έκτος του είδους αυτού της ζωής δεν υφίσταται το κακόν, άλλα μόνον καθωρισμέναι φυσικαί διαδικασίαι”.

«Όσον άφορα εις το πρόβλημα του κακού εν γένει, και ιδιαιτέρως εν τω κοσμώ των ανθρώπων, εγείρεται το ερώτημα της συμμετοχής του Θεού εις τα ιστορικά πε­πρωμένα των λαών. Πλείστοι απέρριψαν την εις τον Θεόν πίστιν, διότι, κατά την άποψιν αυτών, εάν υπήρχε Θε­ός, δεν θα ηδύνατο να έχη θέσιν ο τοσούτον άγριος οργα­σμός του κακού, το πλήθος των αδικαιολογήτων παθη­μάτων, ή τοιαύτη απουσία τάξεως και νοήματος εν πάσιν. Έπιλανθάνονται ή ουδόλως γνωρίζουν ούτοι ότι ο Κτίστης περιφρουρεί την ανθρωπίνην έλευθερίαν ως την θεμελιώδη αρχήν εν τη δημιουργία θεοειδών υπάρξεων. Η επέμβασις του Θεού εις την ζωήν των ανθρώπων, ο­σάκις η θέλησις αυτών θα έκλινε προς τας οδούς των αν-οσιουργημάτων, θα ισοδυναμεί προς στέρησιν της δυνατότητος του αύτοπροσδιορισμοΰ· θα είχεν ως αποτέλε­σμα τον υποβιβασμόν των πάντων εις κοσμικούς απρόσ­ωπους νόμους.

Ό Θεός βεβαίως σώζει και μεμονωμένα πάσχοντα άτομα και ολόκληρους λαούς, όταν ούτοι κατευθύνουν τα διαβήματα αυτών εις τας οδούς Αυτού, επικαλούμε­νοι την παρ’ Αυτού βοήθειαν» (εκδ. Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας, 1996, εκδ. 3η, σελ. 182-183).

Ομολογώ ότι αισθάνθηκα ικανοποίηση με την ανάγνωση του πιο πάνω. Δεν ταυτίζεται ίσως η άποψή μου με αυτή του Σωφρονίου, νομίζω όμως ότι επί της ουσίας είναι ιδιαιτέρως εγγύς.

Πέραν όμως του ανωτέρω. Ο φίλος ΑΜ που διάβασε το κείμενό μου, μου έθεσε σε επισήμανση προς συζήτηση τις εξής εκ των προτάσεών μου: «Για να το κατορθώσει όμως αυτό πρέπει μόνος του να το κατορθώσει ο άνθρωπος. Με την δική του θέληση» και «Είναι δικός του αυτός ο δρόμος του ανθρώπου. Μόνο δικός του. Ο Θεός αποσύρεται από αυτόν». Κατά τον ΑΜ οι προτάσεις αυτές ίσως  σηκώνουν  παρερμηνεία.

Αναμένω με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την συζήτηση επ΄ αυτών των προτάσεων. Υποθέτω ότι η θέση που θα παρουσιασθεί από τον φίλο ΑΜ θα είναι περί της ανάγκης της θείας χάριτος. Δηλαδή ότι απαραίτητη για τη σωτηρία μας είναι και η Θεία Χάρις, δεν αρκούν μόνο οι δικές μας προσπάθειες και βούληση.

Προτρέχοντας όμως λέω ότι στην συνέχεια των ανωτέρω προτάσεών μου έχω γράψει ότι ο Θεός βοηθά «κρυφά, προσεκτικά, τρυφερά». Για εμένα ο αντίληψη του Θεού εκ μέρους μας μπορεί να εννοηθεί και γίνει αντιληπτή κυρίως ως «φωνή αύρας λεπτής» (Παλαιά Διαθήκη / Βασιλειών Γ΄ Κεφ. 19). Αυτός ο Θεός που εμείς πιστεύουμε, ο Δημιουργός και Θεμελιωτής των Πάντων, μας αγγίζει πάντοτε και μας προστατεύει.

Η ύπαρξη αυτού ακριβώς του Θεού συνέχει τον κόσμο. Αυτή είναι η οντολογική συνεκτική δύναμις του κόσμου. Άλλως δύο τινά θα συνέβαιναν. Ή αυτός ο κόσμος δεν θα υπήρχε. Ή αυτός ο κόσμος θα διαλυόταν (αν υποθέσουμε ότι ο Θεός αποσυρόταν από αυτόν). Τότε το Κακό (αυτό που εμείς ονομάζουμε έτσι) θα διέλυε τα πάντα. Αλήθεια, τι θα λέγαμε για ένα τέτοιο κόσμο. Πόσο πιο τρομακτικός και απειλητικός θα ήταν…

Συνεπώς, κατά την αντίληψή μου ο Θεός είναι εδώ, είναι εντός του κόσμου και συμμετέχει εντός αυτού. Μόνο που έχει ένα δύσκολο ρόλο: πρέπει να ισορροπεί ανάμεσα στην ελευθερία μας και την προστασία μας. «Ρόλος» δύσκολος, δυσνόητος για εμάς, πιθανά και αδιανόητος για την αντίληψή μας. Εκ του γεγονότος όμως ότι ο κόσμος ζει και συνεχίζει να ζει και θα συνεχίσει να ζει δεν μπορεί παρά να οδηγούμαστε στο συμπέρασμα της Θεϊκής παρουσίας και ελεημοσύνης.

Αλλά… βέβαια είναι δύσκολη και κόντρα σε κάθε λογική η προηγούμενη παραδοχή.

Θα προσπαθήσω να δώσω μία εικόνα για αυτό. Και η μόνη εικόνα που στην δική μου νόηση έρχεται είναι αυτή του γονιού που τρυφερά και αγαπητικά, στέκεται από πίσω και βάζει τα χέρια του δεξιά και αριστερά από το νήπιο του που προσπαθεί να κάνει τα πρώτα του βήματα. Εκείνο νομίζει ότι είναι ελεύθερο και μόνο του στην προσπάθειά του. Ο γονιός του όμως είναι εκεί και το προστατεύει. Μπορεί και να πέσει, μπορεί και να χτυπήσει λίγο. Αλλά ο γονιός σταθερά, μυστικά, προστατευτικά το αφήνει στην ελευθερία των πρώτων του νηπιακών βημάτων έχοντας το ταυτοχρόνως προστατευμένο από τους μεγάλους κινδύνους και τις ανεπανόρθωτες πτώσεις. Νομίζω ότι κάπως έτσι ενεργεί και ο Θεός ως Πατέρας και Γονιός μας. Και μπορεί να είναι πολύς ο πόνος και η δυστυχία κατά περιπτώσεις … αλλά πόσο περισσότερος θα ήταν αν δεν ήταν από πίσω μας πάντοτε αυτή η ζεστή, θερμή ανάσα του Πατέρα μας.

Κλείνοντας προσθέτω και το πιο κάτω μικρό απόσπασμα από ένα λόγο του Αγίου Ιωάννη της Κροστάνδης. Βέβαια εγώ μπορεί να δυσκολεύομαι να ταυτιστώ με τον λόγο του Αγίου. Πλην όμως θεωρώ το κείμενο ιδιαίτερα χαρακτηριστικό. Πρόκειται για κρατούσα εκκλησιαστική άποψη:

«Όλες οι θλίψεις, οι αρρώστιες, τα βάσανα, οι στερήσεις επιτρέπονται από τον Θεόν, για να βγάλουμε από μέσα μας την αμαρτία και να βάλουμε στην θέσι της την άρετήν. Για να μάθουμε εκ πείρας πόσον άσχημον πράγμα είναι η αμαρτία και να την μισήσουμε, για να μάθουμε πάλι εκ πείρας την αλήθεια και την ομορφιά της αρετής και να την αγαπήσουμε με όλο μας το είναι. Ας υπομένω λοιπόν όλες τις θλίψεις γενναία, με ευγνωμοσύνη στον Κύριον τον Ιατρόν των ψυχών μας, τον λατρευτό μας Σωτήρα».

18 Μαΐου:

Επιστρέφω και πάλι στην πρόταση μου: «Για να το κατορθώσει όμως αυτό πρέπει μόνος του να το κατορθώσει ο άνθρωπος. Με την δική του θέληση»

Και παραθέτω το ακόλουθο απόσπασμα (και πάλι από το βιβλίο του Αρχιμ. Σωφρονίου οπ): «Εν τη προσωπική ήμών σχέσει μετά του Προσωπικού Θεού ούδέν τελείταί κατά την θέλησιν τού ενός μόνον μέρους, άλλ’ είναι πάντοτε απαραίτητος ή συμφωνία, ή συνεργία, ο ταυτισμός δύο θελήσεων: της Θείας και της ανθρωπίνης. Εις τούτο συνίσταται ή ζωή ημών».

Με το απόσπασμα του Σωφρόνιου πιθανά γίνεται περισσότερο αντιληπτό αυτό που πρέπει ο άνθρωπος να κάνει μόνος του. Αυτό είναι το δικό του μερτικό σε αυτό τον αγώνα: την θέληση του μόνος του πρέπει να την κατορθώσει. Είναι το τίμημα της ελευθερίας του αυτό. Ναι βοήθεια μπορεί να ζητά, μπορεί να του παρέχεται (νομίζω ότι συνεχώς και προς όλους αφειδώλευτα παρέχεται αυτή) αλλά για να γυρίσουμε σε εκείνο το παράδειγμα με το νήπιο που πρωτοβαδίζει. Τελικά αυτό το νήπιο είναι που πρέπει μέσα από τον αγώνα του, τα πεσίματα και τις απογοητεύσεις, τον φόβο και μπορεί και κάποιο πόνο, να μάθει να περπατάει και να κερδίσει την ικανότητα της βάδισης, της μετακίνησης, της ανάπτυξης και εμπλουτισμού του ως πλάσματος.

25 Μαΐου:

Τελικά η θέση του ΑΜ ήταν αφενός περί της χάριτος και αφετέρου ότι ο Θεός είναι απαθής.

Ο άνθρωπος σώζεται και δια της χάριτος μαζί με την θέληση του. Δηλαδή αναγκαίες είναι δύο οι συνθήκες για την σωτηρία του: η θέληση του και η Θεία Χάρις. Προφανώς.

Πιστεύω ότι αυτή τη Χάρι δεν θα είναι πολύ δύσκολο να την έχουμε. Ο επουράνιος πατέρας μας είμαι σίγουρος ότι είναι πολύ δοτικός, πολύ ανεκτικός προς τα τέκνα του. Όμως είναι και δίκαιος και φυσικά στέκει πάντοτε όχι απλώς σεβαστικά μπροστά στην ελευθερία μας. Στέκεται με τρόπο ανυπέρβλητο και κατά βάθος στα όρια του κατανοητού για εμάς. Είναι όντως δυσκολότατο να καταλάβουμε την ελευθερία μας. Σωστό είναι να χαρακτηρίζεται ως «το μυστήριο της ελευθερίας» μας. Μάλιστα εδώ δεν μπορώ παρά να προσθέσω την αναφορά του ΑΜ στον Στ. Ράμφο, ο οποίος έχει χρησιμοποιήσει για να περιγράψει την συμπεριφορά του Θεού ως προς την ελευθερία μας την εκπληκτική λέξη «πανταδύναμος». Είχε δηλαδή πει ο Στ. Ράμφος ότι ο Θεός δεν είναι μόνο «παντοδύναμος» αλλά όταν θέλει είναι και «πάντα-αδύναμος».

Επομένως, εμείς ασκούμε πλήρως την ελευθερία μας όταν διαμορφώνουμε την θέληση μας. Και ο Θεός (που κατ΄ εμέ δεν έχει παύσει στιγμή να στέκεται κάπου εκεί παραδίπλα και να αναμένει το αίτημα μας για να ενσκύψει βοηθητικά) θα μας χορηγήσει την απαιτουμένη Χάρι για την σωτηρία μας. Κατά το μέτρο του αγώνα και της αξιοσύνης μας, της θελήσεως και της προσπαθείας μας, κατά την εξίσου μυστηριώδη και ανυπέρβλητη δικαιοσύνη του.

Ως προς το θέμα της απαθείας νομίζω ότι είναι άλλο η αναγνώριση του Θεού ως του απολύτου όντος που βρίσκεται πέρα και άνω κάθε πάθους και άλλο το θέμα του ότι ο Θεός μπορεί να επιθυμεί, λυπάται και χαίρεται. Με όλη την σχετικότητα των λέξεων που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουν τις ιδιότητες του όντος που ξεφεύγει πολύ πέραν του ρητού και νοησίμου. Ο Θεός, ως Ον αγάπης, νομίζω ότι στην ατελή με τους ανθρώπους σχέση του (ατελή λόγω της οντολογικής ανθρώπινης καταστάσεως) και επιθυμεί και χαίρεται και λυπάται και παραστέκει και ανέχεται και νουθετεί και καρτερεί. Ας μην ξεχνάμε το γλέντι που γίνεται στον Ουρανό όταν επιστρέφει ο κάθε άσωτος γιος…

Ξεφύγαμε όμως. Δηλαδή εγώ ξέφυγα της αρχικής απόπειράς μου και του αρχικού σκοπού μου. Που ήταν μια αντίκρουση στον ΠΣ ως προς την θέση του ότι δεν υπάρχει Θεός. Το αρχικό θέμα που έγινε απόπειρα διαπραγματεύσεως δεν ήταν πρωτευόντως περί της σωτηρίας μας και των συναφών ζητημάτων της ελευθερίας μας, της Θείας Χάριτος κλπ.

Και στο αρχικό μου ερώτημα και σκοπό, θεωρώντας και τις πρόσθετες αναφορές και παραπομπές και σκέψεις ωφέλιμες και ενισχυτικές της θέσης μου καταλήγω και πάλι και διατυπώνω ακόμη πιο σαφώς την πρόταση: δεν έχει δίκιο ο ΠΣ υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει Θεός γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν ασυνεπές ως προς τις βασικές παραδοχές περί του Θεού (κυρίως τις χριστιανικές). Αντιθέτως από την αποπειραθείσα ανωτέρω διαπραγμάτευση καταλήγω στην μεγάλη συνέπεια της συμπεριφοράς του Θεού εν τω κόσμω και τις ζωές μας, σύμφωνα με τις παραδοχές ότι είναι πολυεύσπλαχνος και πανάγαθος. Μόνο που αυτή η συνέπεια και συμπεριφορά Του είναι δυσκολονόητη για την δική μας διάνοια και κοσμική αντίληψη.

12 Απριλίου 18.

Ο Σωφρόνιος στο προαναφερόμενο βιβλίο ομιλεί για “παγκόσμια τραγωδία”. Εκ της οποίας μας αναγεννά το Άγιο Πνεύμα. Για να φθάσουμε όμως στις πηγές αυτής της παγκόσμιας τραγωδίας προϋπόθεση είναι μία βαθιά μετάνοια. Εδώ δεν ενδιαφέρει αυτή η μετάνοια. Αλλά η εκπληκτική έκφραση: “παγκόσμια τραγωδία”. Πως μπορεί όμως ένας “δυτικός άνθρωπος” να αποδεχθεί την τόσο μεγάλη τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης;

Επίλογος

Οι περισσότερες από τις πιο πάνω παραθέσεις και σκέψεις έγιναν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα από την συγγραφή του αρχικού κειμένου. Κάποιες στιγμές και πάλι σκέφθηκα ή διάβασα κάτι που να με έβαζε σε περαιτέρω προβληματισμό και αναζήτηση. Όμως αυτό κατά βάσιν δεν λήγει ποτέ. Στο αρχικό όμως κείμενο οδηγήθηκα κατά κάποιον τρόπο αυθόρμητα, δηλαδή σε αυτό αποπειράθηκα να δώσω εγώ μία απάντηση στις σκέψεις και την άποψη του ΠΣ, που φυσικά δεν είναι μόνο δική του. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η άποψη που εκφράζει είναι πυρηνική σε μία “προοδευτική” και λογικά αθεϊστική αντίληψη του κόσμου.

Η δική μου όμως γραφή δεν είναι τίποτε άλλο από μία προσωπική θέση, ένα χρονικό στιγμιότυπο που καταγράφει τη δική μου απάντηση στο θέμα. Και σαν χρονικό στιγμιότυπο δεν μπορεί παρά να έχει πεπερασμένη χρονική και πιθανά και νοητική αξία.

Δεν παύει όμως να είναι μια ειλικρινής προσπάθεια σε ένα μεγάλο και δύσκολο θέμα.

———-

1Βέβαια είναι αναγκαία η παραπομπή στην ομιλία του Peter Singer, που υπάρχει με τον τίτλο “Peter Singer on the Christian God” στο https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=t52idellX8k&feature=emb_logo

2 Αν και αναφέρονται περιπτώσεις ανθρώπων του λαού που φέρεται να δέχθηκαν με απίστευτη στωικότητα και αποδοχή την απώλεια του παιδιού τους υπέρ της πατρίδας και της ελευθερίας της.

Written by dds2

11 Μαρτίου, 2020 at 2:13 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with ,

OPEN CULTURE

leave a comment »

Screenshot_2020-02-21 Open Culture - The Best Free Cultural and Educational Media on the Web©2006-2020 Open Culture, LLC.

 

Written by dds2

21 Φεβρουαρίου, 2020 at 10:08 πμ

Η τραγωδία του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου

with one comment

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Χριστουγεννιάτικη ευωχία. Μια κατάρα και μία στενόχωρη ειμαρμένη σκιάζει το πιο κεντρικό σύμβολο των εορτών: το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο. Αυτό το όμορφο, καταστόλιστο, χαροποιό σύμβολο των Χριστουγέννων, συνυπάρχει με μια απελπιστική κατάσταση που ζουν τα αδέλφια του, τ’ άλλα δέντρα, σε πόλεις και χωριά, σε δρόμους, πλατείες και άλση, σε κάθε ελεύθερο και δεντροφυτεμένο χώρο του τόπου μας.

Τι εννοούμε με αυτό; Για όσους δεν το κατάλαβαν, για όσους δεν το ψυχανεμίστηκαν, αυτό που υπαινισσόμαστε είναι αυτό που συμβαίνει εδώ και μερικά χρόνια με την λεγόμενη “κλάδευση των δένδρων”. Για λόγους άγνωστους στην επιστήμη αλλά ακόμη και στην κοινή λογική και εμπειρία συμβαίνει μία ασύστολη, αδιάκοπη και επαναλαμβανόμενη κοπή των ψηλών και μεγάλων δέντρων που ζουν στις πόλεις και τα χωριά μας. Γιατί ΝΑΙ, τα δέντρα ζούνε, είναι ζωντανά πλάσματα. Μάλιστα μεγάλος αριθμός επιστημονικών ερευνών αφήνει να εννοηθεί ότι μπορούν και να αντιλαμβάνονται, να επικοινωνούν ακόμη και κατά κάποιο τρόπο να συναισθάνονται.

(Είναι γνωστό ότι κάποιοι βάζουν στα φυτά τους μουσική να ακούνε).

Όμως τα δέντρα από συνήθως υπεύθυνους για αυτά, τις αυτοδιοικητικές αρχές, αντιμετωπίζονται όχι ως ζωντανά πλάσματα, ούτε ως στοιχεία της αστικής βιόσφαιρας και ως νησίδες και καταφύγια της τοπικής πανίδας. Ούτε αναγνωρίζονται ως οι μεγάλοι παραγωγοί οξυγόνου και ταυτόχρονα οι μεγάλοι δεσμευτές διοξειδίου του άνθρακα1. Και βεβαίως παραγνωρίζεται εντελώς ότι κυρίως με το φύλλωμά τους δεσμεύουν και πλήθος άλλων ρύπων2, σκόνης και ότι ακόμη μειώνουν την ηχητική ρύπανση.

Οι διάφοροι τοπικοί άρχοντες και οι δήθεν υπηρεσίες των δήμων τους θεωρούν τα δέντρα ως πρόβλημα που πρέπει να περιορίσουν και ως κίνδυνο που χρειάζεται να αντιμετωπίσουν. Τα φύλλα που πέφτουν λερώνουν (χάθηκαν οι σκούπες;), οι ρίζες σηκώνουν τα πεζοδρόμια (λες και είναι τόσο δύσκολο να έχουν ένα λάκκο γύρω τους και ένα άνοιγμα και να μην τα πνίγει το τσιμέντο). Και το χειρότερο όλων: αν πέσει κανένα κλαδί μπορεί να τραυματίσει κανένα άνθρωπο…

Και τότε ποια είναι η λύση; Η λύση είναι απλή: κόβουμε τα κλαδιά. Όλα, κάθε χρόνο, κάθε φορά που μεγαλώνουν λίγο και αναπτύσσονται παραπάνω. Και επειδή τα δέντρα για να ζήσουν έχουν ανάγκη τα κλαδιά τους, άρα αναγκάζονται να βγάζουν άλλα στη θέση των αρχικών και πλέον σακατεμένων, αυτή την κοπή, αυτό τον βάρβαρο ακρωτηριασμό τον επαναλαμβάνουν συνεχώς αν όχι κατ΄ έτος τουλάχιστον ανά διετία.

Αποτελέσματα αυτών των εντελώς αντιπεριβαλλοντικών, αντιεπιστημονικών3 και σαφώς μη δενδροκομικών πρακτικών είναι τα ακόλουθα.

Τα δέντρα ζουν το μεγαλύτερο χρόνο της ζωής τους χωρίς την φυσική τους κόμη, άρα χωρίς την δυνατότητα να ζουν μια κανονική ζωή και να φωτοσυνθέτουν στο πλήρες δυναμικό τους. Αυτό όμως εμάς επιβαρύνει, στερώντας μας το οξυγόνο και αφήνοντας το διοξείδιο του άνθρακα αδέσμευτο. Τα πουλιά που ζουν στη φυλλωσιά τους και όλα τ΄ άλλα ζουζούνια μένουν συνεχώς χωρίς σπίτι, ζουν μια συνεχή προσφυγιά και ξενιτεμό. Φυσικά με την απώλεια της κόμης των δέντρων χάνουμε και τις άλλες εξ αυτής ωφέλειες, όπως την απορρύπανση, την ηχομόνωση κλπ. Τέλος, επειδή δια μέσω των φύλλων γίνεται η εξατμισοδιαπνοή και επειδή αυτή σύμφωνα με πολλαπλώς τεκμηριωμένη θέση ευθύνεται για το 40-50% της υγρασίας της ατμόσφαιρας, συνεπώς και των νεφών και της βροχής και εν γένει του μικροκλίματος (φυσικά και του κλίματος εν όλω) με τις πρακτικές αυτές συντείνουμε στα γνωστά και υπαρκτά προβλήματα της ξηρασίας και της μείωσης του διαθέσιμου γλυκού νερού.

Το δέντρο στη θέση των χαμένων κλαδιών του προσπαθεί να εκπτύξει νέα. Αν το είδος το επιτρέπει αυτό, μπορεί να τα καταφέρει. Όμως τα κλαδιά αυτά επειδή δεν ακολουθούν την φυσική γεωμετρία του φυτού και αναπτύσσονται ως κολοβώματα, είναι λιγότερο γερά και υγιή, σπάζουν πιο εύκολα, είναι πολυπληθέστερα αλλά μικρότερα και φτωχότερα σε αριθμό φύλλων κλπ. Τελικά εφ΄ όσον ξεκινήσει κανείς την πρακτική της κλάδευσης είναι καταδικασμένος να την επαναλαμβάνει σισύφεια και ατελέσφορα. Ακόμη από τις τομές, συνήθως μεγάλες και δημιουργημένες με εντελώς ακατάλληλα για κλάδευση εργαλεία4 (μηχανοκίνητα πριόνια που φυσικά ποτέ δεν απολυμαίνονται), από τις τομές λοιπόν αυτές είναι εύκολη η μόλυνση του δέντρου από παθογόνους μικροοργανισμούς, που από τις τομές βρίσκουν εύκολη πρόσβαση στο εσωτερικό του κορμού. Αυτό έχει ως συνέπεια τις ασθένειες, την χειρότερη υγεία του δέντρου και δυστυχώς τελικά σε πολλές περιπτώσεις την ξήρανσή του.

Ας επισημάνουμε εδώ τις εξής πολύ σημαντικές αλήθειες:

  1. Η πρακτική της κλάδευσης δεν είναι επιτρεπτή σε ορισμένα δέντρα, είναι απαγορευμένη σε πολλά και σαφώς σε κανένα δεν είναι απαραίτητη ή ιδιαίτερα ωφέλιμη. Ακόμη και η στην γεωργία χρήση της ελέγχεται από κάποιες γεωπονικές και δενδροκομικές θεωρίες ως λανθασμένη ή υπερβολική. Και σε κάθε περίπτωση εκεί γίνεται για πολύ διαφορετικούς λόγους και στην πραγματικότητα είναι μια από τις πιο δύσκολες γεωργικές τέχνες.

  2. Η κλάδευση πρέπει να γίνεται με πολύ αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις και σύμφωνα με την Ελληνική Τεχνική Περιγραφή ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-10-06-04-01 (ΦΕΚ Β΄ 35262/2009-12-23).

  3. Κανείς δεν θα αρνείτο την επιλεκτική κλάδευση άρρωστων, σάπιων ή επικίνδυνων κλαδιών (πχ λόγω ηλεκτροφόρων καλωδίων). Όμως αυτό πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένα συνεργεία, μετά από συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη τεχνική έκθεση υπό την επίβλεψη γεωπόνων ή αρμόδιων υπηρεσιών5.

  4. Και βεβαίως πρέπει να ακολουθούνται όλοι οι όροι νομιμότητας πριν από το κλάδεμα φυτών και κυρίως δέντρων του αστικού ή περιαστικού πράσινου. Δηλαδή πρέπει να υπάρχει απόφαση του αυτοδιοικητικού οργάνου, άδεια του δασαρχείου, έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας από την πολεοδομική υπηρεσία.

Αν δεν αλλάξει κάτι σε αυτή την ανόητη και κακότροπη κατάσταση, τότε σε λίγα χρόνια, το αρνητικό πανευρωπαϊκό προνόμιο που έχουμε, το να ζούμε σε πόλεις με τη μικρότερη αναλογία πράσινου ανά κάτοικο, θα μετατραπεί στο παγκόσμιο ρεκόρ να ζούμε στα περισσότερο άδεντρα αστικά σύνολα του προηγμένου κόσμου6.

Και τότε αλήθεια τα χριστουγεννιάτικα δέντρα που θα στολίζουμε στα σπίτια και τις πόλεις μας θα παραπέμπουν πλέον σε μυθικές και φανταστικές έννοιες, όπως οι Καλικάντζαροι, ο Αη-Βασίλης με τα κόκκινα, το έλκηθρο και τους τάρανδους και όλη αυτή τη σύγχρονη χριστουγεννιάτικη μυθολογία του φανταστικού. Καιρός είναι ν΄ αφήσουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο να ‘χει ζωντανούς συγγενείς να ζουν κοντά του, δίπλα του, μέσα στα πάρκα, τα πεζοδρόμια και τους δρόμους των πόλεων και των χωριών μας.

Ειδάλλως πολύ φοβάμαι ότι μέσα στην ωραιότητα των Χριστουγέννων θα ζούμε δύο άτοπα: Τα χωρίς Χριστό Χριστούγεννα7 και το χωρίς δέντρο Χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Δημήτριος Δούκα Σουφλέρης

Κυριακή προ των Χριστουγέννων 2019

*Το ζωγραφισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο είναι της Κατερίνας Σουφλέρη και η φωτογραφία από “κλάδεμα” ευκαλύπτων με τον συνηθισμένο τρόπο (στην περίπτωση της φωτ/φίας από πάρκο της Χαλκίδας, άνοιξη ’19) είναι του συγγραφέα.

Το κείμενο αφιερώνεται σε αυτούς που με έμαθαν να αγαπώ και να σέβομαι τα δέντρα και σ’ αυτούς που προσπαθώ να τους περάσω το ίδιο…

1Μαζί με τους ωκεανούς της γης.

2Πραγματικών ρύπων, γιατί το CO2 είναι φυσικό συστατικό της ατμόσφαιρας και όχι ρύπος.

3Αντί πολλών βλ. τις θέσεις της αποκαλούμενης φυσικής καλλιέργειας που δεν συνιστά την κλάδευση ακόμη και για τα καρποφόρα δέντρα, σχετικά στο βιβλίο Η ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ του FUKUOKA MASANOBU, εκδοτική Αιγινίου, 1995.

4“Κατά κανόνα τα αλυσοπρίονα δεν είναι κατάλληλα για κλάδεμα ζωντανών φυτικών ιστών. Ενδείκνυται κυρίως για την υλοτόμηση δέντρων ή την παραγωγή καυσόξυλων” ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-10-06-04-01:2009 στο 3.6, σελ. 9.

6Αρκεί να δει στοιχεία κανείς για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και να τα συγκρίνει με τα ισχύοντα για την Αθήνα, την Θεσσαλονίκη και τις άλλες πόλεις μας.

7Ενδεικτικά για το θέμα βλ. το σχετικό και ομώνυμο άρθρο στο περιοδικό manifesto – ΠΟΛΙΤΙΚΗ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, τ. 21, Δεκέμβριος 2010.

Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (Νοέμ. 2019)

leave a comment »

 

σε αρχείο pdf

 

 

 

 

 

και κριτική επ’ αυτού από τηνΕθνική ενεργειακή πολιτική

Επιστρέφεται ως απαράδεκτο και μη νομίμως παριστάμενο το κυβερνητικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) http://www.opengov.gr/…/plug…/download-monitor/download.php….

Δεν μπορεί να φέρει το χαρακτηρισμό «Εθνικό» γιατί δεν εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα, αλλά αυτά για την λεγόμενη ενεργειακή μετάβαση, δηλαδή την επανεκκίνηση του τρέχοντος συστήματος και την διαρπαγή των πλανητικών/εθνικών φυσικών πόρων προς όφελος των πλουσίων. Με την τρομοκράτηση των πολιτών επιδιώκεται η χρηματοδότηση αυτού του εγχειρήματος από δημόσιους πόρους με όρους επείγουσας κλιματικής ανάγκης, δηλαδή κατάστασης έκτακτης ανάγκης.

Τασσόμαστε ανεπιφύλακτα ενάντια σε αυτό το εγχείρημα.

Δεν υφίσταται κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, εκτός αν αφορά στους οικονομικούς δεινοσαύρους των εταιρικών ομίλων και της εγχώριας ολιγαρχίας, δηλαδή στα οικονομικά αρπακτικά. Ουδείς αμφισβητεί την λεγόμενη πλανητική περιβαλλοντική υποβάθμιση, αλλά είναι απολύτως αναγκαίο να φωτιστεί επαρκώς η αιτιώδης σχέση της με τον βιομηχανικό/εμπορευματικό καπιταλισμό, τις διευθύνουσες τάξεις του και τις προς όφελος αυτών των τάξεων πολιτικές διευκολύνσεις και οικονομικά μέτρα από τις εκάστοτε κυβερνήσεις των αναπτυγμένων και αναπτυσσομένων οικονομιών. Η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταμφιεσμένη ως πράσινη, οικολογική και εναλλακτική, δεν είναι ικανή να μας πείσει ότι θα πρέπει να την εμπιστευτούμε στη βάση μια πράσινης συμφωνίας. Εντός αυτών των πλαισίων και τα μέτρα που προτείνει το κυβερνητικό ΕΣΕΚ τις ίδιες τάξεις και οικονομικά συμφέροντα διευκολύνουν σε βάρος των φυσικών πόρων και των ασθενέστερων οικονομικών στρωμάτων.
_________________________________________________

Όπως δηλώνουν οι συντάκτες του κυβερνητικού σχεδίου (ΕΣΕΚ) στο εισαγωγικό του τμήμα, σε αυτό παρουσιάζεται ένας αναλυτικός οδικός χάρτης για την επίτευξη συγκεκριμένων ενεργειακών και κλιματικών στόχων έως το έτος 2030 μέσω προτεραιοτήτων και μείγματος πολιτικών μέτρων σε ένα ευρύ φάσμα αναπτυξιακών και οικονομικών δραστηριοτήτων. Ειδικότερα σχεδιάζεται ενεργειακός μετασχηματισμός που θα επιτευχθεί στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής καθώς προβλέπεται το μερίδιο συμμετοχής των ΑΠΕ στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να υπερβεί το 60% και το ενδιαφερόμενο κοινό, δηλαδή εν προκειμένω όλοι πολίτες της Ελληνικής Δημοκρατίας, θα έπρεπε να είχαν έγκαιρες και αποτελεσματικές ευκαιρίες συμμετοχής ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα (NECPs). Εξάλλου περίληψη των απόψεων του κοινού υποβάλλεται στην Επιτροπή μαζί με το σχέδιο NECP. Οι διαβουλεύσεις πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ EΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον, μόνο έτσι θεωρούνται ότι πληρούν τις υποχρεώσεις διαβούλευσης με το κοινό βάσει του κανονισμού περί ενεργειακής διακυβέρνησης. (Βλ. δέσμευση/αιτιολογική σκέψη υπ’ αριθ. 28 του κανονισμού και το άρθρο 10 «Δημόσια διαβούλευση» αυτού, σύνδεσμος πιο κάτω). Εξ άλλου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να διευρυνθεί το πεδίο των δημόσιων διαβουλεύσεων (συμπεριλαμβανομένων των διαβουλεύσεων για τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές) και να προστεθούν ορισμένες αρχές συμμετοχής (π.χ. εξασφάλιση διαφάνειας, παροχή επαρκούς προθεσμίας για διαβουλεύσεις κ.λπ). Επιπλέον, προτάθηκε η δημιουργία εθνικών «πλατφορμών πολυεπίπεδης διάστασης». Αυτές οι πλατφόρμες εθνικού διαλόγου θα έπρεπε να παρέχουν φόρουμ για ευρείες συζητήσεις σε κάθε κράτος μέλος σχετικά με το μέλλον των πολιτικών για το κλίμα και την ενέργεια της χώρας και να επιτρέπουν στο κοινό να εκφράσει τις απόψεις του για όλες τις πτυχές της πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια όπως και για μια ευρεία ποικιλία συναφών θεμάτων.

Όμως τι πρωτοτυπία! Και η παρούσα διαβούλευση διεξάγεται με όρους συμμετοχικής παρωδίας αν και πρόκειται για προτεινόμενες ενεργειακές πολιτικές με σημαντικές οικονομικές, πολιτικές και περιβαλλοντικές συνέπειες. Το εν λόγω ΕΣΕΚ υπάγεται νομικά (όπως εμείς θεωρούμε) στις προϋποθέσεις για την εκτίμηση του με τις διατάξεις της Οδηγίας SEA (ΣΕΠΕ). Οι σκοποί της οδηγίας αυτής https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/… καθορίζονται ιδίως στο άρθρο 1: «Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος και η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών ζητημάτων στην προετοιμασία και θέσπιση σχεδίων και προγραμμάτων με σκοπό την προώθηση βιώσιμης ανάπτυξης, εξασφαλίζοντας ότι, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, θα γίνεται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων για ορισμένα σχέδια και προγράμματα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.», Στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, ορίζονται τα σχέδια και προγράμματα: «Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας: α) ως “σχέδια και προγράμματα” νοούνται τα σχέδια και προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, καθώς και οι τροποποιήσεις τους: —που εκπονούνται ή/και εγκρίνονται από μια αρχή σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο ή που εκπονούνται από μια αρχή προκειμένου να εγκριθούν, μέσω νομοθετικής διαδικασίας, από το Κοινοβούλιο ή την Κυβέρνηση, και —που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων.».

Το κυβερνητικό ΕΣΕΚ απαιτήθηκε από κανονιστικές διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγκεκριμένα από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2018 για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 663/2009 και (ΕΚ) αριθ. 715/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 94/22/ΕΚ, 98/70/ΕΚ, 2009/31/ΕΚ, 2009/73/ΕΚ, 2010/31/ΕΕ, 2012/27/ΕΕ και 2013/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 2009/119/ΕΚ και (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 525/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/… αλλά και από τις διατάξεις της Οδηγίας RED II, δηλαδή της Οδηγίας 2018/2001 της 11ης Δεκεμβρίου 2018 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Δεν διευκρινίζεται στην Οδηγία 2001/42/ΕΚ εάν οι νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις είναι εθνικές ή ενωσιακές, αλλά εξυπακούεται από την όλη “οικονομία” της Οδηγίας ότι συμπεριλαμβάνονται και οι διατάξεις της Ε.Ε. με βάση τις οποίες συντάχθηκε το ΕΣΕΚ.

Το άρθρο 3 της Οδηγίας ΣΕΠΕ ρυθμίζει ποια σχέδια και προγράμματα υπόκεινται σε εκτίμηση. Κρίσιμες είναι ιδίως οι παράγραφοι 1, 2 και 4:
«(1) Πραγματοποιείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τα άρθρα 4 έως 9, για σχέδια και προγράμματα που αναφέρονται στις παραγράφους 2 έως 4, και τα οποία ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.
(2) Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, πραγματοποιείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για όλα τα σχέδια και προγράμματα:
α) τα οποία εκπονούνται για τη γεωργία, δασοπονία, αλιεία, ενέργεια, βιομηχανία, μεταφορές, διαχείριση αποβλήτων, διαχείριση υδάτινων πόρων, τηλεπικοινωνίες, τουρισμό, χωροταξία ή χρήση του εδάφους και τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ, ή
β) για τα οποία, λόγω των συνεπειών που ενδέχεται να έχουν σε ορισμένους τόπους, απαιτείται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 7 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.
(3) […]
(4) Τα κράτη μέλη αποφασίζουν εάν τα σχέδια και προγράμματα, πλην των αναφερόμενων στην παράγραφο 2, τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων, ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.
Ναι μεν το σχέδιο δε «καθορίζει το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ», αν και το Δικαστήριο της Ε.Ε. έχει τονίσει ότι, λαμβανομένου υπόψη του (γενικού) σκοπού της οδηγίας ΣΕΠΕ, που συνίσταται στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας, οι διατάξεις που οριοθετούν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής και ιδίως εκείνες που περιλαμβάνουν ορισμό των σχετικών πράξεων χρήζουν διασταλτικής ερμηνείας Απόφαση της 22ας Μαρτίου 2012, Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ. (C 567/10, EU:C:2012:159, σκέψη 37 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/…), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Δήμος Κρωπίας Αττικής (C 473/14, EU:C:2015:582, σκέψη 50, αλλά πρέπει να υποβληθεί σε εκτίμηση επιπτώσεων λόγω των συνεπειών που ενδέχεται να έχει σε ορισμένους τόπους, σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 7 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Εξάλλου και οι επιφυλάξεις της ΕΟΕ στην ίδια βάση διατυπώθηκαν.
_________________________________________________

ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΥΝΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Στο ΕΣΕΚ αναφέρεται ότι «Στο πλαίσιο του παρόντος εθνικού σχεδίου αναπτύχθηκε ειδική μεθοδολογική προσέγγιση με σκοπό την εκτίμηση των κοινωνικο-οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την υλοποίηση των μέτρων πολιτικής για την επίτευξη των εθνικών στόχων σε ποσοτικούς όρους» (σελ. 290).

Εντούτοις, δεν περιέχεται ούτε στο ΕΣΕΚ ούτε στα παραρτήματά του η παρουσίαση της «ειδικής μεθοδολογικής προσέγγισης» που χρησιμοποιήθηκε και επί της οποίας βασίστηκαν οι προτάσεις του ΕΣΕΚ. Ακόμη, δεν περιέχεται ούτε στο ΕΣΕΚ ούτε στα παραρτήματά του η ανάλυση ειδικώς των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τα μέτρα πολιτικής που προτείνονται.

Η παράλειψη αυτή είναι ουσιώδους σημασίας, διότι το σύνολο των προτεινόμενων μέτρων και ιδίως όσων αφορούν τις τεχνολογίες ΑΠΕ – η εγκατεστημένη ισχύς των οποίων υπερδιπλασιάζεται με το ΕΣΕΚ – έχουν ή αναμένεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Στο πλαίσιο των αδειοδοτήσεων ΑΠΕ, πέραν της υποβολής μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, είναι εύλογο να υποβάλλονται μελέτες οικονομικών επιπτώσεων στους ΟΤΑ όπου εγκαθίστανται, ιδίως στις περιπτώσεις που οι τοπικές κοινότητες / περιφερειακά όργανα εκφράζουν αρνητική γνωμοδότηση.

Ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή συγκέντρωση παραδοσιακών οικισμών ή / και σε νησιά με τουριστικό χαρακτήρα με έμφαση στην αυθεντικότητα του φυσικού τοπίου, σε παραθεριστικά κέντρα εντός όρμων / κόλπων (τα όρια των οποίων δεν καλύπτονται από τη ζώνη προστασίας με βάση το θεσμικό πλαίσιο χωροταξίας), οι εγκαταστάσεις σταθμών ΑΠΕ, ενδέχεται να προκαλούν εξωτερικές οικονομικές επιβαρύνσεις που καθιστούν το έργο ασύμφορο από πλευράς σύγκρισης οικονομικού οφέλους έναντι οικονομικής επιβάρυνσης στις υφιστάμενες δραστηριότητες.

Θα πρέπει σαφέστατα να σταθμίζεται σε αυτές τις περιπτώσεις αν το οικονομικό συγκριτικό πλεονέκτημα αφορά την εγκατάσταση ΑΠΕ ή τη διατήρηση δραστηριοτήτων που φαίνεται να υποβαθμίζονται από την εγκατάσταση ΑΠΕ.

Στις περιπτώσεις όπου οι εξωτερικές επιβαρύνσεις είναι τόσο σημαντικές ώστε να οδηγούν σε κατάργηση θέσεων απασχόλησης ιδίως σε ορεινές, απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές, επηρεάζοντας αρνητικά τον κοινωνικό ιστό, ο παράγοντας αυτός θα πρέπει να λειτουργεί αποτρεπτικά.

Σε σχέση με τις αναφορές του ΕΣΕΚ για το χωροταξικό πλαίσιο, αν και είναι θετική η αναφορά ότι για την αναμόρφωση του χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ θα «ληφθούν υπόψη» κριτήρια περιβαλλοντικής προστασίας, η αναφορά αυτή είναι όλως αόριστη και πρέπει απαραιτήτως να γίνει πιο συγκεκριμένη._
________________________________________________

Επομένως κατά την γνώμη μας πρέπει να προσβάλλουμε νομικά το εθνικό σχέδιο για το κλίμα και την ενέργεια, λόγω ελλείψεως μελέτης των περιβαλλοντικών του επιπτώσεων, στο κατάλληλο χρονικό σημείο, τότε δηλαδή που θα παράξει συνέπειες στο εθνικό θεσμικό/νομοθετικό πλαίσιο (κατά την έννοια της δεσμευτικής κανονιστικής ρύθμισης).

Από χιλιάδες (εάν αυτό γίνει δυνατό πολίτες) ενώπιον του ΣτΕ, ζητώντας ρητά και επιτακτικά, λόγω των αναμενόμενων επιπτώσεων του, υποβολή σχετικού προδικαστικού ερωτήματος στο ΔΕΕ εκ μέρους του εθνικού ανωτάτου δικαστηρίου.

Παρακαλούμε για την προσοχή σας σε αυτές τις σκέψεις https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/…:

46. Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει επίσης ότι, μολονότι η προσβαλλόμενη πράξη αφορά συγκεκριμένο τομέα οικονομικής δραστηριότητας, ήτοι την εκμετάλλευση αιολικών πάρκων, ωστόσο δεν καθορίζει ένα πλήρες πλαίσιο, ήτοι ένα συνολικό πλέγμα συνεκτικών μέτρων, για τον τομέα αυτόν. Για τον λόγο αυτόν, το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) διερωτάται αν μέτρα, τα οποία καθορίζουν μόνο εν μέρει το πλαίσιο χορηγήσεως αδειών σε σχέδια έργων, μπορούν να λογιστούν ως σχέδιο ή πρόγραμμα.
47. Υπέρ της ανάγκης υπάρξεως πλήρους πλαισίου μπορεί να θεωρηθεί ότι συνηγορεί ο ορισμός του Δικαστηρίου σε σχέση με τα «σχέδια και προγράμματα». Συνδέεται με «τα κριτήρια και τις λεπτομέρειες της χωροταξικής οργανώσεως» ( 25 ). Τούτο μπορεί να έχει την έννοια ότι το σχέδιο ή πρόγραμμα πρέπει κατά βάση να περιλαμβάνει όλα τα κριτήρια και τις λεπτομέρειες της χωροταξικής οργανώσεως, ήτοι ότι πρέπει να καθορίζει ένα πλήρες πλαίσιο.
48. Στην πραγματικότητα, ο ανωτέρω προβληματισμός αφορά, ωστόσο, λιγότερο την ερμηνεία των εννοιών «σχέδια και προγράμματα» κατ’ άρθρον 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ, όσο το ζήτημα αν τέτοια μέτρα υπόκεινται σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, ή του άρθρου 3, παράγραφος 4. Και τούτο διότι, κατά τις διατάξεις αυτές, το εκάστοτε σχέδιο ή πρόγραμμα, προκειμένου να αποτελέσει αντικείμενο εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων, πρέπει να καθορίζει το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων. Από την όλη οικονομία της οδηγίας ΣΕΠΕ προκύπτει συνεπώς ότι είναι δυνατή η ύπαρξη σχεδίων και προγραμμάτων τα οποία δεν καθορίζουν κάποιο πλαίσιο και για τα οποία όμως, ακριβώς για τον λόγο αυτόν, δεν απαιτείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
49. Τούτο επιβεβαιώνεται από το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ. Η ΔΙΑΤΑΞΗ ΑΥΤΗ ΑΦΟΡΑ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΜΑΔΑ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΑ ΟΠΟΙΑ, ΜΟΛΟΝΟΤΙ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ, ΩΣΤΟΣΟ ΔΕΝ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ ΚΑΠΟΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑ. Πρόκειται για σχέδια και προγράμματα για τα οποία, λόγω των επιπτώσεων που ενδέχεται να έχουν σε ορισμένες περιοχές, κρίνεται αναγκαία η εκτίμησή τους βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας περί οικοτόπων.

Jeremy Grantham

leave a comment »

[ΔΔΣ: με αφορμή το γεγονός ότι έχω ένα πτυχίο/επαγγελματικό πιστοποιητικό (Clean Power Professional Certificate) από το Imperial College London και το Grantham Institute – Climate Change and Environment. Δεν μπορώ παρά να ψαχθώ λίγο για το ποιος είναι από πίσω απ’ όλο αυτό. Και έχει ενδιαφέρον. Το πάθος που υπερασπίζονται την κλιματική αλλαγή, οι δωρεάν υπηρεσίες και μαθήματα (για τα οποία φυσικά και ευχαριστώ) έχουν πηγή έμπνευσης και συγχρόνως χρηματοδότησης. Ενδιαφέρον.]

Jeremy Grantham

πηγή του κειμένου: https://en.wikipedia.org/wiki/Jeremy_Grantham

O Jeremy Grantham και η σύζυγός του (πηγή φωτ.  google

Robert Jeremy Goltho Grantham CBE (born 6 October 1938) is a British investor and co-founder and chief investment strategist of Grantham, Mayo, & van Otterloo (GMO), a Boston-based asset management firm. GMO has more than US$118 billion in assets under management as of March 2015.[1] Grantham is regarded as a highly knowledgeable investor in various stock, bond, and commodity markets, and is particularly noted for his prediction of various bubbles.[2] He has been a vocal critic of various governmental responses to the Global Financial Crisis from 2007 to 2010.[3][4] Grantham started one of the world’s first index funds in the early 1970s.[5]In 2011 he was included in the 50 Most Influential ranking of Bloomberg Markets magazine.

Εarly life

Grantham was born in Ware, Hertfordshire[6] and grew up in Doncaster.[7] He studied Economics at the University of Sheffield. In 1966 he completed an MBA at Harvard Business School.

Investment philosophy

Grantham’s investment philosophy can be summarised by his commonly used phrase «reversion to the mean.» Essentially, he believes that all asset classes and markets will revert to mean historical levels from highs and lows. His firm seeks to understand historical changes in markets and predict results for seven years into the future. When there is deviation from historical means (averages), the firm may take an investment position based on a return to the mean. The firm allocates assets based on internal predictions of market direction.[8]

Views on market bubbles and the 2007–2008 credit crisis

Grantham has built much of his investing reputation over his long career by claiming to identify speculative market «bubbles» as they were unfolding. Grantham claims to have mostly avoided investing in Japanese equities and real estate in the late eighties, as well as technology stocks during the Internet bubble in the late nineties.

In GMO’s April 2010 Quarterly Letter Grantham spoke to the tendency for all bubbles to revert to the mean saying:

In his Fall 2008 GMO letter, Grantham commented on his evaluation of the underlying causes of the then-ongoing world credit crisis

Grantham focused on the issue of personal traits and leadership in trying to explain how we reached the current economic crisis.

Views on fossil fuels and the Keystone pipeline

Grantham has repeatedly stated his opinion that the rising cost of energy – the most fundamental commodity – between 2002 and 2008 has falsely inflated economic growth and GDP figures worldwide and that we have been in a «carbon bubble» for approximately the last 250 years in which energy was very cheap. He believes that this bubble is coming to an end. He has stated his opposition to the Keystone Pipeline on the basis of the ruinous environmental consequences that its construction will bring to Alberta and to the entire planet due to the contribution that burning the extracted oil would make to climate change.[2][11]

Philanthropy

Grantham, together with his wife Hannelore, established the Grantham Foundation For the Protection of the Environment in 1997. Substantial commitments have been made to Imperial College London, the London School of Economics and the University of Sheffield, to establish the Grantham Institute – Climate Change and Environment, the Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment and the Grantham Centre for Sustainable Futures, respectively, which will enable the institutions to build on their extensive expertise in climate change research.[12] The 2011 tax filing for the Grantham Foundation for the Protection of the Environment shows the Foundation donated $1 million to both the Sierra Club and to Nature Conservancy, and $2 million to the Environmental Defense Fund that year. The Foundation has also provided support to Greenpeace, the WWF, Rare and the Smithsonian. From 2006 to 2012, The Grantham Foundation for Protection of the Environment funded a $75,000 prize for environmental reporting. The prize was administered by the University of Rhode Island‘s Metcalf Institute for Marine & Environmental Reporting.[7][13]

In August 2019, he dedicated 98% (on average $1 billion) of his personal wealth to fight climate change. Grantham believes that investing in green technologies, is a profitable investment on the long run, claiming that decarbonizing the economy will be an investing bonanza for those who know it’s coming [14].

Awards and honours

Grantham was appointed Commander of the Order of the British Empire (CBE) in the 2016 Birthday Honours for philanthropic service to climate change research.[15]

  • 2009 Honorary degree, Imperial College, London.[16]
  • 2010 Honorary degree, The New School, New York.[17]
  • 2012 Honorary degree, The University of Sheffield.[18]

Written by dds2

5 Δεκεμβρίου, 2019 at 2:22 μμ

για τις φωτιές στον Αμαζόνιο

2 Σχόλια

Επειδή πολύς λόγος έγινε το καλοκαίρι του 2019 για τις τεράστιες φωτιές στην περιοχή του Αμαζονίου και το θέμα συσχετίσθηκε αμετροεπώς με την κλιματική αλλαγή, τα πιο κάτω αποδεικνύουν ότι όχι μόνο δεν είναι καινούργιο, όχι μόνο δεν σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή, αλλά και ότι είναι ένα γνωστό έγκλημα (;), ηθελημένο λάθος και πρακτική ήδη από τις δεκαετίες του 70 και του 80. Επιπλέον τεράστιες πυρκαγιές υπήρξαν και αυτή τη χρονιά, για πολλοστή φορά στην Ινδονησία. Η έκταση που κάηκε υπολογίζεται σε 950.000 έως 1.600.000 εκτάρια (βλ. Research group takes down controversial Indonesia fire analysis, στο nature 10/12/19 [1]), δηλαδή ανάμεσα στα 9.500.000 έως 10.600.000 στρέμματα (κάπου ανάμεσα στα 9.500 έως 10.600 τετρ. χλμ. δηλαδή μία έκταση ίση με το ήμισυ της Πελοποννήσου). Ο λόγος για τις πυρκαγιές στην Ινδονησία είναι από αρκετά χρόνια γνωστός και μελετημένος: εκχέρσωση δασών για τη δημιουργία μονοκαλλιεργειών φυτών παραγωγής βιοκαυσίμων.

Γιαυτό και δημοσιεύεται εδώ ένα άρθρο, 30 ακριβώς ετών και προερχόμενο από ένα από τα εγκυρότερα ειδησεογραφικά περιοδικά (TIME, No. 38, Sept. 18, 1989, με τίτλο:” Playing with Fire. Destruction of the Amazon is “one of the great tragedies of history”).

To εξώφυλλο του περιοδικού.

 

 

 

 

 

 

Πριν όμως προχωρήσουμε στο πιο πάνω άρθρο δύο σημαντικές επισημάνσεις και μία προσθήκη:

Και ξεκινούμε αντίστροφα. Στο ΑΝΤΙ τ. 998, 24/3/1989, σελ. 40-41, υπάρχει μικρό άρθρο με τον τίτλο «ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ: Καταστροφή των δασών» στο οποίο αναφέρεται ότι τα τροπικά δάση καταστρέφονται γιατί θεωρούνται πλουτοπαραγωγική πηγή και χρησιμοποιούνται για να καλύπτουν τα ελλείμματα στα εεξωτερικά ισοζύγια των κρατών της περιοχής. Η εκμετάλλευση των δασών γίνεται δια της απολείψεως ξυλείας και δια της καύσεως για την δημιουργία βοσκοτόπων. Ήδη θεωρείτο ότι η έκταση τους είχε περιορισθεί στο μισό. Μέτρα για την προστασία τους είχαν αποφασισθεί από το 1985. Ενδιαφέρον στο άρθρο έχουν δύο ακόμη πράγματα: το ότι θεωρούνται τα τροπικά δάση τα φυσικά φίλτρα για τη μόλυνση του περιβάλλοντος, ότι διατηρούν σταθερή τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη και ότι έτσι σταματούν τη μετατροπή της γης σε θερμοκήπιο.

Το δεύτερο σημείο ιδιαίτερης σημασίας και διαχρονικής αλήθειας είναι η εισαγωγή του άρθρου: «Οι άνθρωποι του πλανήτη γη χωρίζονται σήμερα σε τρεις κατηγορίες. Σε αυτούς που καταστρέφουν τα τροπικά δάση, σε εκείνους που προσπαθούν να τους εμποδίσουν και στους άλλους, τους πολλούς, που παρακολουθούν αμέτοχοι και ανεύθυνοι».

Και οι επισημάνσεις:

Η καταστροφή των δασών, πρακτική πολλαπλώς γνωστή και στη χώρα μας, πρέπει να επισημανθεί ότι πρώτα και κύρια άνθισε στην Ευρώπη και μάλιστα προ περίπου 1000ετίας με την εφεύρεση νέου τύπου αρότρου κλπ. Και σήμερα με άγριο και επιθετικό τρόπο συνεχίζεται στην «φωτεινότερη (πνευματικά)» των ηπείρων. Κύρια υπόθεση στις μέρες μας μπορεί να θεωρηθεί η πολλαπλή αποδάσωση της Ρουμανίας, με νόμιμη και παράνομη υλοτομία, γεωργική πίεση κα. Και μάλιστα στα πιο αρχέγονα δάση της Ευρώπης, που η γέννηση τους πάει πίσω μέχρι την ύστερη παγετωνική περίοδο.

Όσο για τη σχέση των πυρκαγιών του καλοκαιριού του 2019 με την κλιματική αλλαγή -που πολλοί βιάστηκαν να χαρακτηρίσουν ως πλήρη απόδειξη της-  είναι απολύτως βέβαιο ότι είναι ηθελημένη πράξη και μάλιστα σε κεντρικό κυβερνητικό πολιτικά και οικονομικά επίπεδο για τη Βραζιλία, υπό τον καινούργιο της πρόεδρο. Αντί πολλών το άρθρο του ΒΗΜΑ-SCIENCE της 24/11/19, με τίτλο «Οι φλόγες του Αμαζονίου», από το οποίο και η αμέσως πιο κάτω φωτογραφία (στο https://www.tovima.gr/2019/11/25/science/oi-floges-tou-amazoniou-ti-deixnoun-ta-stoixeia-epistimonon/)

ap_19246760661571

Φωτ. από το ΒΗΜΑ, 11/2019 ((οποία ομοιότης με το 1989 στις πιο κάτω φωτ. του ΤΙΜΕ)

Ακολουθεί το κύριο άρθρο του ΤΙΜΕ και στην συνέχεια κάποιες σημαντικές αλήθειες και πληροφορίες από αυτό.

Φωτ. από το ΤΙΜΕ,9/89 (οποία ομοιότης με το σήμερα στην πιο πάνω φωτ. του Βήματος)

Οι μεγάλες φωτιές στον Αμαζόνιο ήταν μια τραγική πραγματικότητα από την δεκαετία του 80. Κάθε χρόνο συνήθως κατά τους δικούς μας καλοκαιρινούς μήνες (χειμερινοί για το Νότιο ημισφαίριο) χιλιάδες στρέμματα καιγόντουσαν με ηθελημένους και εκτεταμένους εμπρησμούς. Το μέγεθος των εκτάσεων που καιγόντουσαν έφθαναν σε έκταση το μέγεθος ευρωπαϊκών χωρών (πχ. Το 1989 η έκταση ήταν μεγαλύτερη από το Βέλγιο, ίση με 12.350 τετρ. μίλια=31986 τετρ. χλμ).
Τι σημαίνει δάσος του Αμαζονίου; Σε μία έκταση 10 περίπου τετρ. χλμ. Περιλαμβάνονται: 750 είδη δένδρων, 125 θηλαστικά, 400 πουλιά, 100 ερπετά, 60 αμφίβια. Σε κάθε δένδρο 400 είδη εντόμων. Το CO2 που είναι αποθηκευμένο στο δάσος του Αμαζονίου ισούται με 75.000.000.000 τόνους.
Από χημικές ουσίες που έχουν ανακαλυφθεί στα φυτά του δάσους έχουν δημιουργηθεί φάρμακα και θεραπείες για την υπέρταση, είδη καρκίνου κα. Και φυσικά η καύση του δάσους προκαλεί τεράστια ανισορροπία και επιβάρυνση στο ισοζύγιο του CO2 πλανητικά.
To δάσος είναι αυτοτροφοδοτύμενο κατά το 1/2 ως προς τις ανάγκες του για νερό. Σε επίπεδο γονιμότητας και ανακύκλωσης των αναγκαίων θρεπτικών στοιχείων για τα φυτά και τα ζώα που ζουν εκεί αυτό είναι απόλυτο. Μάλιστα τα νεκρά πλάσματα ανακυκλώνονται τόσο γρήγορα και τόσο αποδοτικά που αυτό σχεδόν δεν γίνεται αντιληπτό στον απλό παρατηρητή. Στο νερό του ποταμού δεν καταλήγει σχεδόν κανένα σκουπίδι/υπόλοιπο αποσύνθεσης κλπ.
Το έδαφος στο οποίο ζει το δάσος είναι στην πραγματικότητα πολύ φτωχό σε θρεπτικά συστατικά. Γιαυτό και όταν αποψιλώνεται και χρησιμοποιείται για γεωργία ή κτηνοτροφία, σε λιγότερο από 3-4 έτη είναι πρακτικά άχρηστο και έτσι οι επίδοξοι εκμεταλλευτές του δεν έχουν τι άλλο να κάνουν παρά να κάψουν νέες εκτάσεις και να μετακινηθούν σε αυτές.
Πολλές μελέτες έχουν αποδείξει ότι η οικονομική αξία του ίδιου του δάσους είναι πολύ μεγαλύτερη από ότι μπορεί να προκύπτει μετά την καταστροφή του.
Πάρα ταύτα 40 και πλέον χρόνια συνεχίζεται η ίδια καταστροφική μανία. Και μέσα στα χρόνια αυτά έχουν υπάρξει και θύματα της απληστίας, μάρτυρες που δολοφονήθηκαν στην προσπάθειά τους να προστατέψουν το δάσος και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής. Για λόγους μνήμης και τιμής αναφέρεται εδώ ο Chico Mendes, που δολοφονήθηκε από κτηματίες τον Δεκέμβριο του 1989.

 

Ο Chico Mendes (Σικο Μέντες) με την γυναίκα του και ένα παιδί του. Περισσότερα για τον ίδιο στο https://en.wikipedia.org/wiki/Chico_Mendes

 

 

Σημείωση:

[Στοιχεία από το κύριο άρθρο του περιοδικού ΤΙΜΕ, τ. 38, 18 Σεπτ. 1989, με τίτλο:” Playing with Fire. Destruction of the Amazon is “one of the great tragedies of history” (Παίζοντας με την φωτιά. Η καταστροφή του Αμαζονίου είναι μία από τις μεγάλες τραγωδίες της ιστορίας)]

Οι θάνατοι όμως δεν σταματούν στη Βραζιλία και στο τότε: από την καρδιά της Ευρώπης, ένα αρχέγονο δάσος της Ρουμανίας το πιο κάτω θύμα

109290275_liviu-e1575554461211.jpg

 

Στη φωτογραφία μαζί με το ένα από τα τρία του παιδιά. Το όνομα του δολοφονηθέντος δασοφύλακα ήταν Liviu Pop.

 

 

 

 

 

Δυστυχώς δεν ήταν το μόνο θύμα: ήταν το 2ο μέσα σε ένα μήνα.

Για περισσότερα για την Ρουμανία και την «μαφία» των δασών που καταστρέφει τα δάση της για υπερκέρδη και αναλώνει ανθρώπους χωρίς δισταγμό, στο άρθρο του BBC: «Romania forest murder as battle over logging turns violent» της 21/1/19 στο https://www.bbc.com/news/world-europe-50094830?fbclid=IwAR39OqGQkpNWTNywB-8zKIfH_r7pD5hU0lCyRSLvHKCqIxFfTZ632pe3KdM

Σημειώσεις:

1. https://www.nature.com/articles/d41586-019-03771-2?utm_source=Nature+Briefing&utm_campaign=b2ab90bed3-briefing-dy-20191209_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_c9dfd39373-b2ab90bed3-44518937

Forest Fires Rages In Indonesia.

Από τις φωτιές στην Ινδονησία

 

The Scientific Guide to Global Warming Skepticism

leave a comment »

Click to access Guide_to_Skepticism.pdf

https://skepticalscience.com/The-Scientific-Guide-to-Global-Warming-Skepticism.html

[Π&Π] Σημειώσεις-Παρατηρήσεις:

1) One ‘skeptic’ argument is so misleading, it requiresthree levels of cherry picking. This argument is “globalwarming stopped in 1998”  (σελ. 4)

Δεν παρουσιάζεται αυτός ο ισχυρισμός από τους σκεπτικιστές ή σε κάθε περίπτωση δεν είναι από τους σημαντικούς τους ισχυρισμούς.

2) Build-up in Earth’s Total Heat Content  (σελ. 4)

Πόσο περίεργο τα στοιχεία να δείχνουν την τάση μετά το 1988, έτος σύστασης της IPCC.

3) Hockey stick  (σελ. 6)

Καμία σημασία δεν δίνεται στις μεγάλες χρονικά περιόδους που η μέση θερμοκρασία δείχνεται να είχε ανάλογη εκτροπή από τους μέσους όρους, αλλά προς το ψυχρό (1500-1750 μΧ).

4) When someone says global warming is a good thing,citing isolated positive impacts, remember that the fullbody of evidence indicates the negatives far outweighthe positives  (σελ. 9).

Κανείς δεν λέει κάτι τέτοιο. Απλά τονίζεται ότι ακόμη και εάν ισχύει η υπερθέρμανση έτσι όπως την παρουσιάζουν, δεν είναι όλες οι συνέπειές της αρνητικές.

5) The scientific consensus on global warming  (σελ.11)

Η επιστήμη δεν φτιάχνεται και δεν αποδεικνύει τα “δίκια” της με πλειοψηφικές/συμμετοχικές μεθόδους.

Written by dds2

7 Οκτωβρίου, 2019 at 5:15 μμ

εκλογική αποχή

with one comment

Περί του δικαιώματος της εκλογικής αποχής

Αφιερωμένο στην κόρη μου και τον πατέρα μου1

Εν όσω η χώρα μας ετοιμάζεται για τις πολυεκλογές της 26ης Μαΐου 2019, δηλαδή για μία τριπλή και βάλε γιορτή της δημοκρατίας2, εγώ (και απ΄ όσο γνωρίζω και κάποιοι άλλοι συμπατριώτες και πολίτες) προβληματιζόμαστε βαθιά και βαριά. Προβληματιζόμαστε για το εάν έχει νόημα η συμμετοχή στις εκλογές, η συμμετοχή από την θέση του εκλογέα ή εάν αξίζει περισσότερο και είναι συνεπέστερο προς τις ιδέες μας και συνεπέστερο προς την ευχή και επιθυμία μας για μια υγιέστερη δημοκρατία, για μια καλύτερη δημοκρατία και μια καλύτερη και ανθρωπινότερη πολιτεία να αρνηθούμε να ψηφίσουμε, να απέχουμε συνειδητά και ουσιαστικά.

Η συνειδητή άρνηση της ψήφου θα πρέπει να θεωρείται πολιτική πράξη. Μάλιστα, από την στιγμή που η πράξη αυτή γίνεται φανερά, δηλούμενη και όχι κρυπτόμενη και υποστηριζόμενη από δημοσιοποίηση θέσεων και απόψεων επί του θέματος, κατά τη γνώμη μου, σαφώς υπερέχει σε επίπεδο προβληματισμού και διαλόγου, από το να πάει κανείς και πίσω από ένα παραβάν να διαλέξει κάτι από αυτά που του προτείνουν και μυστικά και στα γρήγορα να το ρίξει σε μία κάλπη. Και μετά να παρακολουθήσει τις φωνασκίες και τα σόου των καναλιών για την συνέχεια και ιδίως το βράδυ της ημέρας των εκλογών και ήσυχος με την συνείδησή του και την εκπλήρωση του καθήκοντός του να περιμένει την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, σε όσα χρόνια προκύψει αυτή.

Επιπλέον η άρνηση ψήφου (ας την ονομάσουμε ηθελημένη αποχή και για ευκολία στην συνέχεια του κειμένου θα αναφέρεται απλά ως αποχή, θα εννοείται δε μόνο αυτή η ενσυνείδητη και ηθελημένη αποχή και όχι ή φυσιολογική που προκύπτει από χιλιάδες άλλους λόγους της ζωής) είναι κάτι που το κάνουν και κόμματα, πολιτικές παρατάξεις και οργανωμένοι πολιτικοί φορείς. Το βλέπουμε να γίνεται μέσα στο Κοινοβούλιο (υπό διάφορες μορφές, πχ αποχώρηση από το χώρο της συνεδρίασης, άρνηση συμμετοχής σε συζήτηση, άρνηση συμμετοχής σε ψηφοφορία ή δήλωση απλά της παρουσίας κλπ). Το έχουμε δει και ως επίσημη θέση μεγάλων κομματικών παρατάξεων σε κρίσιμες στιγμές και ιστορικές συγκυρίες (πχ εκλογές του 1946 και ΚΚΕ).

Έχει ακόμη υποστηριχθεί σε θεωρητικό επίπεδο αρκετές φορές και από διάφορους που μάλλον δεν θα έπρεπε να θεωρούνται εχθροί αυτού που τόσο εύκολα ονομάζουμε δημοκρατία, αλλά στην πραγματικότητα δύσκολα ορίζεται και ακόμη δυσκολότερα πραγματώνεται ουσιαστικά. Για μια αναφορά και μόνο θυμίζω την “Πολιτική Ανυπακοή” έργο του Henry David Thoreau, από τον 19ο αι. που ξεπερνά κατά πολύ την άρνηση ψήφου και προχωρά σε περισσότερες και περισσότερο επώδυνες ρήξεις με το κράτος (πχ άρνηση στράτευσης, άρνηση φορολόγησης κλπ).

Συνεπώς η απόφαση κάποιου για αποχή δεν είναι κάτι πρωτοφανές, ούτε καταλυτικό των δημοκρατικών θεσμών και λειτουργιών, γιατί σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να κατηγορούνται για κάτι τέτοιο και τα κόμματα της βουλής (σχεδόν όλα από τα τωρινά έχουν πράξει κάτι από τα προαναφερόμενα) ή οποιοσδήποτε διανοείται, προβληματίζεται, μελετά και γράφει ή θέτει σε δημόσια κρίση τις πολιτικές θέσεις και απόψεις του. Νομίζω ότι φυσική συνέπεια του δικαιώματος του εκλέγειν είναι και το δικαίωμα του πολίτη στην αποχή.

Γιατί όμως να αποφασίσει κάποιος την αποχή; Γιατί να ενεργήσει έτσι και να μην κάνει το ανάποδο, δηλαδή το σύνηθες , δηλαδή να πάει να ψηφίσει, είτε για να κερδίσουν αυτοί που υποστηρίζει είτε για να χάσουν αυτοί που αντιπαθεί, απεχθάνεται και θέλει να ηττηθούν;

Γιατί να κάνει το δύσκολο, αυτό που θα τον φέρει σε ρήξη με τον περίγυρό του, αφού κανένας δεν θα μείνει ευχαριστημένος από την επιλογή του;

Γιατί βεβαίως η αποχή είναι δυσάρεστη και από τις δύο πλευρές του εκλογικού φάσματος: και από την μεριά των εκλογέων και από την μεριά των υποψηφίων. Χάνονται ψήφοι, άρα χάνονται πιθανότητες νίκης, ξεκάθαρα δηλώνεται η πολιτική αντίθεση με κόμματα, ιδεολογίες και πρόσωπα κλπ. Και ας μην κρυβόμαστε: μάλλον όλοι ενοχλούνται και λίγο παρά πάνω γιατί η αποχή δηλώνει ότι αυτό που γίνεται, οι εκλογές, έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό την αξία του, έχει χάσει την σημασία του, δεν πείθει, δεν ανταποκρίνεται στο ύψος της αποδιδόμενης σε αυτό σημασίας. Και βεβαίως, ως προς τους συμμετέχοντες υποψηφίους, αφήνει την δυσαρέσκεια του ότι “εσύ που απέχεις δεν με παραδέχεσαι εμένα που είμαι υποψήφιος, δεν με πιστεύεις εμένα που τόσο διαφημίζομαι για να σε πείσω για την αλλαγή που θα φέρω στη ζωή σου και στα πράγματα του τόπου”.

Η αποχή συνιστά μία φανερή ρήξη με τα ειωθότα, με την πεπατημένη, με το ψευδεπίγραφο και ανειλικρινές, το αλυσιτελώς επαναλαμβανόμενο και διηνεκώς ανακυκλούμενο προς ίδιον μόνο όφελος.

Ο λόγος που ένας πολίτης φθάνει στην αποχή δεν είναι ένας μόνο. Είναι πολλοί επί μέρους λόγοι, που όμως τελικά συμπυκνώνονται στο εξαιρετικά λυπηρό και απογοητευτικό συμπέρασμα ότι η Πολιτεία εντός της οποίας ζει ο απέχων έχει κατά πολύ χάσει από τα καλά χαρακτηριστικά της (αν τα είχε και ποτέ), ότι δεν φθάνει στις προσδοκίες και απαιτήσεις των πολιτών της, ότι παρουσιάζει έλλειμμα δημοκρατικό και μάλιστα σε σοβαρό βαθμό.

Και ανάμεσα στα άλλα παρουσιάζει την μεγάλη διαστροφή, αντί να λειτουργεί δια της εναλλαγής των πολιτών στα αιρετά αξιώματα και αντί να χρησιμοποιεί τις εκλογές ως εργαλείο για την διαχείριση της (εκεί όπου απαιτείται και αξίζει κάτι τέτοιο), αντιθέτως να λειτουργεί σχεδόν εντελώς αντίστροφα: Μια “δημοκρατική’ πολιτεία που κυβερνάται από τα ίδια σχεδόν πρόσωπα, από επαγγελματίες της πολιτικής, μια δημοκρατία που λειτουργεί κατ΄ επίφαση και προς χάρη των εκλογών και της δημοκρατικής νομιμοποίησης που αυτές παρέχουν. Αλλά μακριά και όλο και πιο μακριά από το φροντίζει ουσιαστικά και σε βάθος το καλό του λαού της, των πολιτών της, της χώρας της και της κοινωνίας της.

Στα παραπάνω δεν επέρχεται κάποια μεγάλη αλλαγή επειδή δήθεν μετέχουν όλοι στο εκλέγειν και επειδή στην κυριολεξία και “η κουτσή Μαρία” συμμετέχει στο συνήθως προσωπικό παιχνίδι προβολής (και υποκρυπτόμενων συμφερόντων) των αυτοδιοικητικών εκλογών3.

Η θέση του απέχοντος είναι δυσχερής και επώδυνη γιατί κάνει αυτό που δεν θα ήθελε να κάνει. Απέχει από κάτι που θα το ήθελε αληθινό και καρποφόρο. Απέχει όμως γιατί δεν θέλει να συμμετέχει σε κάτι που το θεωρεί εικονικό και εν γένει αλυσιτελές. Είναι σα να δηλώνει κάποιος ότι δεν θα συμμετέχει σε ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι γιατί ξέρει ότι διαιτητές, παράγοντες και παίκτες έχουν σε μεγάλο βαθμό αποδεχθεί να παίζουν με προκαθορισμένα τα αποτελέσματα. Ή ακόμη χειρότερα να ξέρει ότι το παιχνίδι σε καμία περίπτωση δε θα είναι καθαρό. Επομένως τι θα κερδίσει αυτός από τη συμμετοχή του σε κάτι τέτοιο;

Τέλος στην μία από τις πολλές αντιρρήσεις που προβάλλονται στην θέση περί αποχής, σε αυτήν που λέει ότι μπορεί κάποιος να ψηφίσει και επιλέξει “λευκό” η αντίκρουση είναι η ακόλουθη: Η αντιμετώπιση της λευκής ψήφου από την εκλογική νομοθεσία και την συντεταγμένη Πολιτεία μας, δεν είναι μόνο κατάφωρα αντιδημοκρατική. Είναι και βαθιά προσβλητική για τον ψηφοφόρο που το πράττει αφού η τύχη που επιφυλάσσεται στην “λευκή” ψήφο του είναι ο κάλαθος των σκουπιδιών, η εξίσωσή της με το άκυρο4, το λάθος κλπ.

Για ποια λοιπόν δημοκρατική εκλογική διαδικασία μιλάμε και που συμμετέχουμε, αφού σε μερίδα των συμπολιτών μας και ψηφοφόρων σβήνουμε και διαγράφουμε την επιλογή τους προς χάριν απίστευτων εκλογοαριθμητικών αλχημειών και για να κρατήσουμε τη διαφωνούσα άποψή τους στο περιθώριο ή δυνατόν και στην ανυπαρξία;

Μήπως λοιπόν μέσα σε αυτά τα πλαίσια η αποχή καθίσταται μία αξιοπρεπής επιλογή, μία δημοκρατική επιλογή, μία μέθοδος έμπρακτης κριτικής και άσκησης πίεσης προς τις διαλεκτικές δυνάμεις που λειτουργούν μέσα σε μία ζώσα δημοκρατία; Και τελικά μία πράξη που δηλώνει την απαξία του ψευδεπίγραφου επιδιώκοντας την εξέλιξη και άνοδο των όντως δημοκρατικών θεσμών;

Χαλκίδα 10 Μαίου 2019

ΔΔΣ

Σημειώσεις:

1Αφιερωμένο στη κόρη μου, που θα συμμετέχει για πρώτη φορά στη ζωή της σε πολιτικές εκλογές και στον πατέρα μου που διαφωνούσαμε σε αρκετά πολιτικά, αλλά διαλεγόμασταν και πολλές φορές φθάναμε μέσα από τις διαφωνίες μας σε σύνθεση και ανέλιξη.

2Δύο κείμενα συνιστώ ως αναγνώσματα εν σχέσει με την ελληνική δημοκρατία, για προβληματισμό και εμβάθυνση: την “Αθηναίων Πολιτεία” του Αριστοτέλη και στην έκδοση του ΖΗΤΡΟΥ (Θεσσαλονίκη 2009) την εισαγωγή του Δημήτρη Παπαδή, ιδίως το επίμετρο, όπου πραγματεύεται μία σύγκριση της αρχαιοελληνικής Αθηναϊκής άμεσης δημοκρατίας και της σύγχρονης αντιπροσωπευτικής. Και αφετέρου από το βιβλίο “Το μήλο της έριδος” του C. M. Woodhouse, από το 1ο κεφάλαιο “Το πολιτικό σκηνικό” το 1ο υποκεφάλαιο “Ο Μεταξάς και ο πολιτικός κόσμος” με εύστοχες και διαχρονικές κρίσεις για τους Έλληνες πολιτικούς και το ελληνικό πολιτικό σύστημα που 70 σχεδόν χρόνια μετά την έκδοση του στην Αγγλία (το 1948) δυστυχώς σε μεγάλο βαθμό διατηρούν την  αξία τους. Υποσημειώνω όμως ότι ο φτωχός λαός που κατά τον Woodhouse είχε αυτούς τους κάκιστους πολιτικούς και το άθλιο κράτος, ευτυχώς, έχει από τότε εκπληκτικά πολύ προοδεύσει.

3Αυτοδιοικητικές εκλογές με 350 περίπου δήμους σε όλη την Ελλάδα και μέσο μέγεθος Δήμου τις 30.000 άτομα, μόνο ως αυτοδιοικητικές δεν μπορεί να εννοούνται. Πολύ δε περισσότερο όταν τα κόμματα τις λυμαίνονται και όταν φαινόμενα όπως Καρπενήσι-Λαμία-Αθήνα ή Δήμος-Κόμμα-Κυβέρνηση κλπ είναι τα συνήθη. Δηλαδή καμία σχέση με το στοιχείο της τοπικότητας που θα έπρεπε να είναι καθοριστικό για αυτού του είδους τις εκλογές.

4Οι λευκές ψήφοι δεν προσμετρώνται στις έγκυρες ψήφους αλλά μαζί με τις άκυρες. Συνεπώς χάνουν την αξία τους για επιρροή στο εκλογικό αποτέλεσμα, απαξιώνονται και σχεδόν μηδενίζονται ως προς την αποτελεσματικότητά τους.