περιβάλλον και πολιτική

Posts Tagged ‘θρησκεία

Αγία Σοφία

with one comment

Το έργο «Lost Voices of Hagia Sofia» από τη χορωδία Capella Romana, ένα φωνητικό μουσικό σύνολο ειδικευμένο στην απόδοση θρησκευτικών ύμνων υπό τη διεύθυνση του Αλεξάντερ Λίνγκας, είναι μια μορφή Αγίας Κοινωνίας και μηχανής του χρόνου ταυτόχρονα. Η πρόσβαση στο έργο, στους ύμνους της Αγίας Σοφίας όπως ακούγονται σαν να βρίσκεται ο ακροατής μέσα στην Αγία Σοφία, μπορεί να γίνει και μέσω του YouTube. Πρόκειται για ένα επίτευγμα της σύζευξης της θρησκείας και της τέχνης με την τεχνολογία. 

βλ. τα πιο κάτω

 

Η Αγία Σοφία έχει πάψει να λειτουργεί ως χριστιανικός ναός από το 1453, αλλά μια πρωτοποριακή μελέτη του πανεπιστημίου Στάνφορντ της Καλιφόρνια των ΗΠΑ οδήγησε στην ανακάλυψη και στη χαρτογράφηση του ακουστικού αποτυπώματος του ναού, που σφραγίζει και διαμορφώνει το ηχόχρωμα των ύμνων. Η καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών του Στάνφορντ, Μπισέρα Πέντσεβα, πρωτοστάτησε στην έρευνα αυτή επιστρατεύοντας τον καθηγητή Υπολογιστικών Ερευνών στη Μουσική και στην Ακουστική του ίδιου πανεπιστημίου, Τζόναθαν Άμπελ. Η προσπάθεια οδήγησε σε ένα «θεόπνευστο software» που επιτρέπει στην Capella Romana να ερμηνεύει τους ύμνους σε οποιοδήποτε θέατρο του κόσμου, αλλά ο ήχος που φτάνει στους παρευρισκομένους από τα μεγάφωνα να είναι ίδιος με εκείνον που θα άκουγαν αν βρίσκονταν μέσα στην Αγία Σοφία.

 

 

Ζωντανεύοντας το Βυζάντιο

Αν οι Οθωμανοί «έκλεψαν» τον ναό από τη βυζαντινή παράδοση, η Πέντσεβα και οι συνεργάτες της κατά κάποιον τρόπο τον ανέκτησαν και τον «άνοιξαν» ξανά στη βυζαντινή λειτουργία, ζωντάνεψαν το Βυζάντιο σχεδόν έξι αιώνες μετά. Ίσως ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το ότι το εκκλησίασμα γίνεται πλέον διαδικτυακό και διεθνές. Μπορείτε να εισέλθετε στην Αγία Σοφία μέσα από τον υπολογιστή σας, όπου κι αν βρίσκεστε, και να σκεφτείτε ότι συμμετέχετε σε μια λειτουργία της. Ίσως αυτή η εμπειρία, που είχε χαθεί για αιώνες και αναβίωσε μέσω της νέας τεχνολογίας και της τολμηρής σκέψης της χριστιανής ορθόδοξης Αμερικανίδας ακαδημαϊκού βουλγαρικής καταγωγής, να μπορεί να δράσει ως αντίδοτο στο «σοκ» της δεύτερης μετατροπής του ναού σε ισλαμικό τέμενος. Σίγουρα είναι μια επιλογή απροσδόκητα ταιριαστή με την εποχή των lockdown και της κοινωνικής αποστασιοποίησης.

Πάντως η διεκδίκηση του ναού από τους πιστούς μιας άλλης, ανταγωνιστικής θρησκείας ίσως είναι ενδεικτική όχι μόνο της «πολιτικότητας» που ανέκαθεν είχε η Αγία Σοφία ως σύμβολο μιας αυτοκρατορίας που καταλύθηκε, αλλά και της μεταφυσικής έλξης που η Αγία Σοφία ασκεί στους ανθρώπους, ανεξαρτήτως θρησκείας. Το βαθύτερο μυστικό της Αγίας Σοφίας βρίσκεται στη σύλληψη και στην κατασκευή της, η οποία έγινε από νεοπλατωνιστές αρχιτέκτονες στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, όταν βρισκόταν σε εξέλιξη η βίαιη μετάβαση από τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων θεών στην εποχή του Χριστού. Ήταν μια δύσκολη εποχή, γιατί η αρχαία θρησκεία ήταν ταυτισμένη με τις επιστήμες και η απαλλαγή από αυτή θα ισοδυναμούσε αναπόφευκτα με το κλείσιμο των σχολών και τη σταδιακή έλευση του Μεσαίωνα. Η νέα θρησκεία δεν ήταν συμβατή με τη συνέχιση της λειτουργίας των φιλοσοφικών σχολών, που ήταν τα πανεπιστήμια της εποχής και κάλυπταν το σύνολο της γνώσης που σήμερα διαχωρίζουμε σε θεωρητικές και θετικές σπουδές. Η παλιά θρησκεία κατέρρεε, γιατί είχαν συνδεθεί με αυτήν οι ελίτ κάθε πόλης που είχαν οδηγήσει στο κοινωνικό και οικονομικό περιθώριο μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Όλοι αυτοί μέσα από τη νέα θρησκεία εξέφραζαν το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη. Υπήρχαν όμως και εκείνοι που στέκονταν στο μεταίχμιο και, ενώ ευνοούσαν την εκδήλωση του ορμητικού λαϊκού κινήματος με σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά, που ήταν τότε ο χριστιανισμός, φρόντιζαν να διασώσουν τη γνώση. Η Αγία Σοφία ως αρχιτεκτονικό δημιούργημα εκφράζει αυτό το πνεύμα, γίνεται μια Κιβωτός που μεταφέρει τη γνώση των θεών στην εποχή του Χριστού, καθώς ενσωματώνει στην κατασκευή της τα συμπεράσματα από τις μελέτες σπουδαίων επιστημόνων των Σχολών της Αλεξάνδρειας και των Αθηνών για τη μηχανική, την ακουστική, τη σχέση της ύλης με το πνεύμα και τη φύση του θείου.

 


Οι ψαλμοί, μέσα σε ένα περιβάλλον τόσο παρατεταμένης αντήχησης, υπερβαίνουν την απλή πληροφορία και γίνονται προσωδία. Ο λόγος αποκαλύπτει τον εσωτερικό ρυθμό του, ο οποίος, σε παραλληλία με τη μουσική, προσανατολίζει τη συνείδηση στο άχρονο και στο άπειρο.

 

Το λυκόφως του ελληνικού πνεύματος

Η Ακαδημία του Πλάτωνα στην Αθήνα είχε κλείσει το 529 μ.Χ., μόλις τρία χρόνια πριν από την έναρξη της κατασκευής της Αγίας Σοφίας, γεγονός που συγκέντρωσε στην Αλεξάνδρεια την επιστημονική ελίτ της εποχής. Η Αγία Σοφία θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως το κύκνειο άσμα ή το λυκόφως του ελληνικού πνεύματος, όπως εκδηλωνόταν από τον πνευματικό «φάρο» της πόλης που είχε ιδρύσει ο Αλέξανδρος μόλις πριν από επτά αιώνες. Η κεντρική ιδέα των αρχιτεκτόνων της Αγίας Σοφίας, του Ισιδώρου από τη Μίλητο και του Ανθεμίου από τις Τράλλεις, ήταν ότι ο άνθρωπος μπορεί να προσεγγίσει το θείο μέσα από την επιστήμη. Οι δύο επιστήμονες ήταν μαθητές του Αμμώνιου Ερμείου, που κατείχε την έδρα της Φιλοσοφίας στην Αλεξάνδρεια και ήταν μαθητής του Πρόκλου. Η συσσωρευμένη γνώση για τη γεωμετρία, τα ανώτερα μαθηματικά και τη συμπεριφορά των στερεών μέσα στα στερεά υπάρχει αναλλοίωτη στη δομή της Αγίας Σοφίας και «ευθύνεται» για τη θρησκευτική εμπειρία που προσφέρει ο ναός.

Για παράδειγμα, οι ψαλμοί ανεβαίνουν προς τον τρούλο και επιστρέφουν στον κεντρικό χώρο (τον «Καλλιχώρο»), ενθυλακώνοντας τους πιστούς σε μια μυσταγωγία. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι απλοί πιστοί δεν συγκεντρώνονταν μέσα στους αρχαίους ναούς, όπως συγκεντρώνονται σήμερα οι πιστοί των νεότερων θρησκειών, του χριστιανισμού και του ισλαμισμού. Οι αρχαίες θρησκευτικές τελετές πραγματοποιούνταν σε υπαίθριο χώρο, προφανώς για να τονιστεί η σχέση με τη φύση, τον ήλιο και τον ουράνιο θόλο που αντιπροσώπευαν το θείο. Με την πάροδο των αιώνων, όμως, οι αρχαίοι ναοί έγιναν σύμβολα ενός θρησκευτικού κατεστημένου που έλεγχε τις πόλεις, συγκέντρωνε τον πλούτο και καταπίεζε τους πολλούς. Η νέα θρησκεία ήθελε να μεταδώσει μήνυμα κατάλυσης των αποκλεισμών, ανοίγοντας σε όλους τις πόρτες των νέων οίκων του Θεού, οι οποίοι χτίζονταν στις θέσεις των αρχαίων ναών. Για να διευρύνει την απήχησή της, η νέα θρησκεία πρόσφερε σε όλους πρόσβαση στον προνομιακό χώρο. Όμως, η επαφή με τον ουρανό ως νοητική διαδικασία διαλεκτικής με την ανώτερη δύναμη χάθηκε και έπρεπε να αντικατασταθεί.

 


Παράλληλα με την ουράνια ακουστική, η Αγία Σοφία είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να επιτρέπει αντανακλάσεις του φωτός που μετατρέπουν τη στερεότητα του χώρου σε ρευστότητα.

 

Θεός και άνθρωπος σε αρμονία

Το νέο ζητούμενο, το «αίνιγμα» που έθετε η νέα θρησκεία και το οποίο οι Έλληνες αρχιτέκτονες πριν από 15 αιώνες προσπάθησαν να επιλύσουν ήταν πώς μέσα σε έναν κλειστό χώρο (και όχι πλέον κάτω από τον ουράνιο θόλο) μπορεί ο άνθρωπος να συλλάβει με τις πεπερασμένες αισθήσεις του κάτι από το άφατο του θείου. Η απάντηση που έδωσαν είναι ότι αυτό μπορεί να γίνει μέσα από την αρμονική ενεργοποίηση των πυθαγόρειων άφατων συμβόλων, δηλαδή των αριθμών, των μαθηματικών, που πλήρως προσδιορίζουν κάθε υλική κατασκευή, αλλά και κάθε εκδήλωση στο υλικό πεδίο. Σκέφτηκαν ότι θεωρητικά θα μπορούσε να εντοπιστεί εκείνη η αρμονική σύνθεση που να οδηγεί στη δημιουργία ενός υλικού χώρου με την ιδιότητα να δρα ως «ενδιάμεσος χώρος» ανάμεσα στο ανθρώπινο και το θείο. Η Αγία Σοφία είναι ακριβώς αυτή η αρμονική σύνθεση στην οποία κατέληξαν.

Είναι η συγκεκριμένη απάντηση που οι επιστήμονες έδωσαν στο πιο προκλητικό, αφηρημένο, μεταφυσικό ερώτημα. Οι μαθηματικές εξισώσεις που αποδίδουν τις μη αισθητές διαστάσεις της πραγματικότητας είναι «χτισμένες» μέσα στην τοιχοποιία της Αγίας Σοφίας. Η Αγία Σοφία είναι ίσως ο τελειότερος μηχανισμός επαφής με το θείο μετά τον Παρθενώνα, που ασφαλώς είχε μια εντελώς διαφορετική σύλληψη, συμβολισμό και λειτουργία. Όλα αυτά ίσως μας βοηθούν να κάνουμε και τη σκέψη ότι είναι μάλλον ευεξήγητη η διεκδίκηση του ναού από όσους επίσης θα ήθελαν να προσεγγίσουν το θείο με κάποιους άλλους ύμνους. Αλλά και ότι ο ναός είναι μεγαλύτερος από τις εποχές και τους ανθρώπους που έρχονται και φεύγουν, μεγαλύτερος ίσως και από τις ίδιες τις θρησκείες – με την έννοια ότι τα άφατα σύμβολα που τον ορίζουν μπορεί είναι μια «θρησκεία» πάνω από τις θρησκείες.

Το βιβλίο της Μπισέρα Πέντσεβα «Hagia Sofia: Sound, Space and Spirit in Byzantium (Pennsylvania State University Press, 2017) κέρδισε το 2018 το βραβείο για την καλύτερη μονογραφία στις ιστορικές σπουδές της American Academy of Religion. Σε συνέντευξή της στην «Καθημερινή» (5.4.2020) η ακαδημαϊκός είπε: «Στον μεσαιωνικό κόσμο δεν υπήρχε η έννοια του “πραγματικού” (real). Υπήρχε η έννοια της “Αλήθειας” (Truth). Ο χώρος της Αγίας Σοφίας είναι έτσι σχεδιασμένος ώστε να παράγει διαρκώς Αλήθεια, δηλαδή Σοφία. Και η Σοφία ταυτίζεται με το θείο. Η Αλήθεια έρχεται πιο κοντά στις αισθήσεις μας, στον υλικό κόσμο μας, μέσα από το φως και τον ήχο. Σκεφτείτε τη “Μεγαλοφωνία”, τον λαμπερό, ευρύ ήχο που παράγεται μέσα από την ανθρώπινη συμμετοχή στην τελετή, των ψαλτών, αλλά και του χριστεπώνυμου πληρώματος που συμμετέχει στις επαναλήψεις των ψαλμών. Αυτό είναι το φαινόμενο που αποκαλούμε “μυσταγωγία”». Η Αγία Σοφία παράγει και προσφέρει μια άχρονη αλήθεια σε όλη την ανθρωπότητα, η οποία είναι διαφορετική από εκείνη που αναπαράγουν οι πολιτικοί ηγέτες και τα δελτία ειδήσεων. Ας προσπαθήσουμε να την ακούσουμε. ■

Written by dds2

23 Ιουλίου, 2020 at 8:44 μμ

τα βιβλία του π. Παϊσίου

leave a comment »

ενα site με τα βιβλία του π. Παϊσίου

https://dip88.blogspot.com/2015/03/agpaisioulogoi.html#1994

 

Written by dds2

20 Σεπτεμβρίου, 2019 at 9:41 πμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , ,

για την Σ. Βέιλ (κείμενο του Σ. Γουνελά)

with one comment

Σ. Γουνελάς: Σιμόνη Βέιλ – Eβραία, αρχαιοελληνίστρια και χριστιανή

απόσπασμα:
«Θα σταθώ τώρα σε δύο σημεία από το βιβλίο της Attentede Dieu (Προσδοκώ τον Θεό) και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο «Η αγάπη του πλησίον» (περιλαμβάνεται στην ελληνική έκδοση που έγινε πριν πολλά χρόνια στο «Μήνυμα» με τίτλο Εκλογή από το έργο της σε μετάφραση δική μου και της Β. Τριανταφύλλου). Το πρώτο μιλάει για το Θεό ή μάλλον για την κένωσή του, με τον ακόλουθο τρόπο: «η δημιουργία είναι από μέρους του Θεού, όχι μια πράξη αυτοδιαστολής, αλλά συστολής και απάρνησης. Ο Θεός μόνος του είναι μεγαλύτερος από το Θεό μαζί με όλα τα δημιουργήματά του. Ο Θεός δέχτηκε αυτή τη μείωση. Κένωσε από τον εαυτό του ένα μέρος της ύπαρξης. Ήδη με αυτή την πράξη κενώθηκε από την θεότητά του∙ γι’ αυτό ο άγιος Ιωάννης λέει πως το Αρνίον έχει σφαγεί από καταβολής κόσμου. Ο Θεός επέτρεψε την ύπαρξη σε πλάσματα άλλα από Κείνον και που αξίζουν άπειρα λιγότερο από Κείνον. Με την πράξη της δημιουργίας αρνήθηκε τον εαυτό του, όπως ακριβώς ο Χριστός μας παρήγγειλε ν’ απαρνηθούμε τους εαυτούς μας. Ο Θεός αρνήθηκε τον εαυτό του για χάρη μας, για να μας δώσει τη δυνατότητα να αρνηθούμε τους εαυτούς μας για Κείνον. Αυτή η απάντηση, αυτός ο αντίλαλος, που από μας εξαρτάται να τον αρνηθούμε, αποτελεί τη μόνη δυνατή δικαίωση για την παράφορη αγάπη που δείχνει το γεγονός της δημιουργίας» (σ. 25-26).»

πηγή: http://antifono.gr/portal/πρόσωπα/γουνελάς-σωτήρης/γραπτός-λόγος/5780-σιμόνη-βέιλ-eβραία,-αρχαιοελληνίστρια-και-χριστιανή.html

Written by dds2

2 Μαρτίου, 2018 at 4:11 μμ

Χρήστου Μαλεβίτση, Εφημερία

with one comment

 

…πως ο Θεός που γνωρίζουν οι πολλοί ξεφεύγει τραγικά από τον συνειδητό αναζητήτη Του…

«Συνεπώς ή εναγώνια κραυγή του Ψαλμωδού προς τον θεό, ότι «ό ζήλος του οίκου σου κατεφάγε με» δείχνει την αδυναμία του «περιεχομένου», πού είναι ο Ψαλμωδός, να επικοινωνήσει αποτελεσματικά με το «περιέχον», πού είναι το «εντελώς άλλο». Έτσι όμως ο Θεός από οικείος στην κοινή θρησκευτικότητα καθίσταται ανοίκειος στην αυθε­ντική θρησκευτικότητα του ζηλωτή. Τούτη ή ανοικειότητα του Θεού κατατρώγει ότι είναι εκ του κόσμου τούτου, δηλαδή περιε­χόμενο. Γιατί αυτό αξιώνει ή μετάβαση από την κατάσταση του περιεχομένου στην κατάσταση του περιέχοντος. Άλλα αυτή ή καταστροφικότητα του Θεού, πού φανερώνεται σε όλη την Παλαιά Διαθήκη με τη μορφή της οργής του Θεού, καθιστά δυσχερή την συνθήκη υπάρξεως του ανθρώπου, αφού τούτος για να φτάσει στον Θεό πρέπει να κατασυντριβεί ωσάν σκεύος κεραμέως επάνω στον βράχο της εγκοσμιότητας, ως πεπερασμένο περιεχόμενο του απείρου περιέχοντος.»

Απόσπασμα από κείμενο του Χρ. Μαλεβίτση, στο Εφημερία – δοκίμια, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα 1989

Το βιβλίο πλέον πιο εύκολα βρίκσεται στην πιο κάτω έκδοση (αν και εγώ προτιμώ την έκδοση της Δωδώνης που προαναφέρω):

Εφημερία. Ο φωτισμός του ανθρώπου

Χρήστος Μαλεβίτσης

Αρμός, 2011
458 σελ.
ISBN 978-960-527-630-0

Written by dds2

27 Οκτωβρίου, 2017 at 10:35 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , , , ,

Μυθολογίες και ορθός λόγος

leave a comment »

Κάποιοι βάλουν κατά της μυθολογικής και θρησκευτικής περιόδου της ανθρωπότητος. Κατά την άποψή τους η επικράτηση του ορθού λόγου (κατάκτηση των αρχ. Ελλήνων λένε και είναι προφανώς αλήθεια) καθιστά τις μυθολογίες και τις θρησκείες άχρηστες. Βέβαια αναγνωρίζουν την ύπαρξη και ισχύ της μυθολογικής και θρησκειολογικής παρουσίας στα τεκταινόμενα της ανθρωπότητας. Αλλά ως μειονέκτημα, κάτι που πρέπει να θεραπευτεί και τελικά να ξεπεραστεί.
Ωραία.
Πλην όμως ξεχνούν ότι ο άνθρωπος έρχεται από ένα βαθύ και δυσκολοαντίληπτο αχανές και εν πολλοίς απροσδιόριστο παρελθόν και οδεύει προς ένα άγνωστο μέλλον, βέβαιο μεν αλλά αφενός ανεπιθύμητο και αφετέρου μυστηριώδες και πέραν κάθε λογικής.
Ακόμη και στη φυσική πολλά είναι μη προσδιορίσιμα ή και στα όρια της λογικής μας αντίληψης.
Στην ανθρώπινη ζήση είναι ποτέ δυνατό να αναμένονται όλες οι απαντήσεις από τον ορθό λόγο και να θεωρείται ότι οι μύθοι και οι θρησκείες είναι άχρηστα ή και αρνητικά μόνο;
Σε αυτό τον σύντομο σταθμό ανάμεσα σε δύο άπειρα και ατελεύτητα άγνωστα, σε αυτό τον σύντομο σταθμό που ονομάζουμε ζωή, θα κρατάμε ως μόνο εφόδιο τον ορθό λόγο; Και θα απεμπολήσουμε την διάστασή μας (την μυθολογική και θρησκευτική) που μας συνδέει με το πέραν της λογικής, με το πέραν του χρόνου;
Και με αυτό το ένα εφόδιο θα μπορέσουμε να κρατήσουμε την ποίηση, τον έρωτα, το γιατί της ομορφιάς των ρόδων και των αστεριών;

Written by dds2

17 Ιουνίου, 2017 at 11:04 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , ,

(Χρ. Γιανναρά) «Η Ανάσταση για αρχάριους» και ένας μικρότατος πρόλογος

leave a comment »

Ο Χρ. Γιανναράς έχει πολλούς επηρεάσει (και από εμάς) και έχει γράψει σπουδαία βιβλία και άρθρα. Πλην όμως κοινός τόπος πολλών εξ ημών –τα τελευταία χρόνια– ήταν ότι μας κούραζε και δεν είχαμε όρεξη να τον διαβάσουμε.

Και ιδού. Σε μία πρόσφατη επιφυλλίδα, στην Καθημερινή του Μ. Σαββάτου και της Κυριακής του Πάσχα ΄17, κάτω από τον τίτλο «Η Ανάσταση για αρχάριους» και τον υπότιτλο «…και στην Ανάσταση είμαστε όλοι αρχάριοι.» γράφει ένα κείμενο που το θεωρώ καταπληκτικό, ευφυέστατο και το καλύτερο που έχω ποτέ διαβάσει για την Ανάσταση (ως εκ τούτου και για τον προαπαιτούμενο θάνατο). Ο παραλληλισμός που κάνει με το αγέννητο έμβρυο που δια της γεννήσεως αλλάζει τρόπο ύπαρξης για να μπορέσει τελικά να υπάρξει ως άνθρωπος και οι παρατιθέμενες σκέψεις συνιστούν πράγματι υψηλό φιλοσοφικό και οντολογικό λόγο.

Από τους πολλούς θαυμάσιους συλλογισμούς του κειμένου ξεχωρίζω δύο. Η  επισήμανση τους δεν είναι τόσο για αξιολογικούς λόγους όσο για την πρωτοτυπία του πρώτου και για την ερωτικότητα του δευτέρου: «Kανένα έμβρυο δεν «γύρισε πίσω» ποτέ, να ξαναγίνει έμβρυο μετά τη γέννησή του, ποτέ δεν επέστρεψε ως βρέφος στα έμβρυα, να τα «πληροφορήσει» ποια θα είναι η υπαρκτική τους πραγματικότητα μετά τη γέννησή τους» και «Ξέρουμε και το πώς έρχεται στην ύπαρξη το ανθρώπινο έμβρυο: χάρη σε δεδομένη φυσική δυνατότητα και στην ερωτική συναρπαγή ενός ανδρόγυνου ζεύγους, στη συγκλίνουσα ελευθερία τους. Aπεριόριστα κλιμακούμενη η σύγκλιση στο ψυχο-σωματικό πεδίο: από την όποια κτηνώδη απληστία εγωτικού ηδονισμού (ή και από ωμό βιασμό) ώς την εκ-στατική ολοκληρία της αυθυπερβατικής αγάπης, την πληρωματική ευφροσύνη της συναρπαστικής αμοιβαιότητας». 

Στην τελευταία παράγραφο ο Γιανναράς λέει:»H «ανάσταση εκ νεκρών» που προσδοκούμε οι Xριστιανοί δεν είναι μια επαναβίωση – επιστροφή σε ατέρμονη παράταση του χρόνου, της φθοράς, της υπαρκτικής αποτυχίας». Πιάνομαι από αυτό για να κάνω το ακόλουθο σχόλιο. Συναφές με το ζήτημα της Αναστάσεως και της μετά θάνατον ζωής είναι αυτό της Αιωνιότητος. Η αιωνιότης είναι δύσκολη στην σύλληψη της έννοια. Στην πραγματικότητα το ευκόλως εννοούμενο είναι αυτό που πιο πάνω αναφέρθηκε ως «ατέρμονη παράταση του χρόνου», χωρίς να υπάρχει συνήθως στο συλλογισμό μας το δεύτερο κομμάτι του συλλογισμού του Γιανναρά περί φθοράς  και υπαρκτικής αποτυχίας, γιατί τότε θα μας έπιανε απελπισία σε μια τέτοια προοπτική.

Για το ζήτημα της αιωνιότητος θα κάνω εδώ μία παρέκβαση και αφού στο κείμενο του Γιανναρά μας δόθηκε μία εισαγωγή για αρχάριους για την Ανάσταση, για το συναφές θέμα της Αιωνιότητος θα αναφέρω την ερμηνεία της από τον Σωφρόνιο Σαχάρωφ (υπάρχει στο «Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί»): «Η αιωνιότης δεν έχει διάρκειαν, καίτοι περιβάλλει πάσας τας εκτάσεις των αιώνων και του κοσμικού χώρου. Δυνάμεθα να ομιλώμεν περί αυτής ως «περί αιωνίου στιγμής», ήτις δεν υπόκειται εις ορισμόν ή καταμέτρησιν χρονικήν, διαστημικήν ή λογικήν»[3].

Υποψιάζομαι ότι δια της Αναστάσεως αυτή την Αιωνιότητα κερδίζουμε.

Υποσημειώσεις:

[1]  Περιττό να πω ότι για πολλούς[2] το άρθρο δεν θα αξίζει λόγω της εθελουσίας τυφλότητός τους ως προς οτιδήποτε το σχετιζόμενο με θρησκεία ή της μαγικοθρησκευτικής αντίληψής τους για τον Χριστό, την Ανάσταση, την μετά θάνατον ζωή. Πρόβλημα τους. Ας κρατήσουν την οπτική τους αναπηρία και διανοητική αυτοχειρία ως νοητικό και φιλοσοφικό οντολογικό εφόδιο. Για τους υπολοίπους όμως, αλλά και για τους τολμηρούς, το κείμενο μπορεί να είναι μία αποκαλυπτική απόλαυση και ουσιαστική εμβάθυνση.

[2] Υπάρχουν πολλοί τέτοιοι «πολλοί»: προοδευτικοί, αριστεροί, άθεοι, θεούσες, χιλιαστές, ψευτοορθόδοξοι κλπ. Θυμάμαι ένα «εκκλησιαστικό» βιβλιαράκι που έγραφε λίγο ως πολύ για τον Παράδεισο ότι θα υπάρχουν στρωμένα τραπέζια σε ωραία λιβάδια … Πόσο να φας και πόσο να περνάς τις άπειρες μέρες της αιωνιότητάς σου με βόλτες σε λιβάδια;

[3]  Η προσέγγιση της εννοίας της αιωνιότητος μας φέρνει μπροστά στο ούτως ή άλλως δυσνόητο αν και συνεχές (τουλάχιστον όσο είμαστε σε αυτό που αποκαλούμε ζωή) του ζητήματος του χρόνου. Επ΄ αυτού παραθέτω ένα απόσπασμα από το δοκίμιο του Χρήστου Μαλεβίτση (υπάρχει στο «Εφημερία», εκδ. Δωδώνη), που φέρει τον τίτλο «Το μυστήριο του χρόνου»:

«…Ό χρόνος είναι το πάθος της υπάρξεως· το αμφίσημο σημείο της, που το αίρει ως σταυρό και που επάνω του σταυρώνεται. Καθώς είναι ίδιον του χρόνου να όριοθετείται από το μηδέν, ιδιό­τητα της υπάρξεως καθίσταται ή διηνεκής απειλή να καταποθεί από το μηδέν. ΄Ωστε ή ύπαρξη είναι εκ κατασκευής τραγική. Ό χρόνος έκτος της συνειδήσεως μεταποιείται σε αρνητική αιωνιό­τητα, που είναι το μηδέν. Εντός όμως της συνειδήσεως μετα­σχηματίζεται σε θετική αιωνιότητα, καθόσον στο νυν συναιρείται το παρελθόν και το μέλλον. Η συναίρεση όμως αυτή ισοδυναμεί με την κατάργηση τους, δηλαδή με το πέρασμα τους στην αιω­νιότητα.

Πράγματι. Το νυν θα ήταν ανύπαρκτο αν δεν έσήμαινε την διάνοιξη της αιωνιότητας. Πόσο φτωχοί γινόμαστε όσοι δεν αντι­λαμβανόμαστε το νυν ως τον ανύσταχτο οφθαλμό του Θεού, το βλέμμα του οποίου μας συνιστά ως υπάρξεις! Το αποφεύγουμε όσο διαφεύγουμε προς το ανύπαρκτο παρελθόν και προς το ανυπόστατο μέλλον. Μια ψευδής διαφυγή, ωστόσο, γι’ αυτό και θανατερή. Είναι ωσάν να ζητάς να επιβιώσεις στην έρημο του χρόνου. Ενώ σου χαρίστηκε απρόοπτα η όαση του νυν της αιωνιότητας.

Να σταθείς στο ύψος του αιωνίου νυν δεν προκύπτει από ηθική προτροπή, συνιστά το σχήμα της πνευματικής σου αξιοπρέ­πειας. Διότι το αιώνιο νυν είναι το πνεύμα. Συνιστά όμως και το σχήμα του οντολογικού σου καθήκοντος. Είσαι ό φορέας του νυν της αιωνιότητας, του μόνου ζώντος ύδατος μέσα στην έρημο του χρόνου. Μπορείς να το χύσεις το νερό. Θα το καταπιεί αμέσως ή άμμος ή άπειρη. Και τότε θα μείνεις δοχείο αδειανό, στοιχείο της ερήμου κενωμένο από την αιωνιότητα.

Δεν θα διαθέταμε τη συνείδηση του χρόνου έαν δεν κατεχόμα­σταν από την είδηση του αιωνίου. Για να αντιληφθείς τον χρόνο πρέπει να βγεις εκτός του. Άλλα το βήμα έκτος του χρόνου είναι δυνατό, επειδή μπορείς να πατήσεις στην αιωνιότητα -— επειδή μπορείς να ζήσεις την αιωνιότητα του παρόντος σου. Βεβαίως αυτό είναι μόλις δυνατό. Πράγμα πού οριοθετεί την κατάσταση της εκπτώσεως σου. Και όμως ο άνθρωπος επιδιώκει το μόλις δυνατό επειδή το κομίζει στο οντολογικό του όνειρο, το οποίο και τον συνέστησε».


Στην συνέχεια αντιγράφω και παραθέτω το κείμενο του Χρ. Γιανναρά:

Aνάσταση για αρχαρίους

πηγή: http://www.kathimerini.gr/905383/opinion/epikairothta/politikh/h-anastash-gia-arxarioys

Τ​​ην πραγματικότητα της ύπαρξης του ανθρώπινου εμβρύου πώς θα την ονομάζαμε, ζωή ή θάνατο; Eχει το ανθρώπινο έμβρυο «δυνάμει» (σε προοπτικές ανάπτυξης) τις προϋποθέσεις για να ζήσει, διαθέτει τις υπαρκτικές δυνατότητες για να συστήσει ενεργό παρουσία ατομικής υπόστασης του ζην. Oμως ακόμα δεν ζει. Πρέπει να «γεννηθεί» για να ζήσει.

Oι λεγόμενες «επιστήμες του ανθρώπου» διαθέτουν δυνατότητες πιστοποιήσεων, που μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι η γέννησή μας (η εγκατάλειψη της μήτρας με κοπή του ομφάλιου λώρου που μας μετάγγιζε δάνεια ζωή από το μητρικό σώμα) είναι μια οδυνηρή δοκιμασία (τραυματική εμπειρία) και αποτυπώνει ίχνη στον ψυχισμό μας. Oμως, χωρίς αυτή τη δοκιμασία, χωρίς το πέρασμα από τη δεδομένη (με τον λώρο και τον πλακούντα) τροφική εξάρτηση στην κατορθούμενη (με την αναζήτηση του μητρικού μαστού) τροφική σχέση, ούτε το έμβρυο θα συνεχίσει να υπάρχει ούτε θα συγκροτηθεί ποτέ λογικό (κοινωνούμενων σχέσεων) υποκείμενο.

Θα μπορούσε να τολμηθεί η έκφραση ότι το ανθρώπινο έμβρυο πρέπει να πεθάνει, για να «γεννηθεί» το λογικό υποκείμενο. Eμβρυο και βρέφος αντιπροσωπεύουν δύο ασύμπτωτους και ασύμβατους τρόπους ύπαρξης – ο ένας τρόπος αποκλείει τον άλλον.
Mε τη φυσική γέννηση παρέχεται στον άνθρωπο η ζωή όχι πια ως μονόδρομος εξάρτησης από το μητρικό σώμα, αλλά ως διλημματική σχέση με το φυσικό περιβάλλον. H εξάρτηση του εμβρύου ήταν μια αδήριτη αναγκαιότητα – δεν υπήρχε εναλλακτική δυνατότητα ύπαρξης. H σχέση με τη φύση είναι διλημματική, επιτρέπει δύο ενδεχόμενα, δύο δυνατότητες, δύο τρόπους ύπαρξης:

Mπορεί η σχέση του ανθρώπου με τη φύση να είναι προέκταση της παθητικής εξάρτησης του εμβρύου από το μητρικό σώμα – αναγκαστική, αυτοματική λήψη οξυγόνου, τροφής και ποτού, υλικών για την εξασφάλιση στέγης, θέρμανσης, φωτισμού και λοιπών χρειωδών του βίου. ΄H μπορεί η σχέση να είναι λογική: να προκύπτει από τη θεληματική ετοιμότητα του ανθρώπου να συναντήσει στη φύση τον λόγο μιας προσωπικής δημιουργικής παρουσίας. Που η μοναδικότητα και εταιρότητά της αποκαλύπτεται σε κάθε φυσικό ενέργημα – όπως αποκαλύπτεται η υπαρκτική ετερότητα του ζωγράφου στη ζωγραφιά του, του μουσουργού στη μουσουργία του, του γλύπτη στο άγαλμά του.

Eίναι άλλος τρόπος ύπαρξης το να υφίστασαι την ύπαρξη και άλλος τρόπος το να πραγματώνεις την ύπαρξη ως ενεργό, συνειδητή, θετική ανταπόκριση σε μια κλήση-σε-σχέση. Eίναι άλλο το να συμβιώνεις, και άλλο το να αγαπάς. Aλλο να εκτονώνεις τη σεξουαλική σου ορμή – ανάγκη και άλλο η πληρωματική ερωτική σύμμειξη «εις σάρκα μίαν». H σχέση έχει μιαν απεριόριστη δυναμική κλιμάκωσης της πληρότητας.

Mε τα μέτρα (προϋποθέσεις – εμπειρίες) της συνειδητής ζωής, η γέννηση του ανθρώπου είναι ένας θάνατος. Tελειώνει όχι μια φάση, αλλά ένας τρόπος ύπαρξης – το έμβρυο παύει να υπάρχει και παύει βίαια: κόβεται ο λώρος που του μεταγγίζει την ύπαρξη, ξεριζώνεται το έμβρυο από το αγκάλιασμα υπαρκτικής προστασίας που του παρείχε η μήτρα. Δεν «γνωρίζει» το έμβρυο τίποτα για τη μετά τον θάνατό του ζωή, για τον τρόπο της ύπαρξης μετά τη γέννηση. Aυτό που υφίσταται είναι ότι με τη γέννησή του παύει να υπάρχει, και ότι αυτό το υπαρκτικό  «τέλος» το βιώνει κάθε έμβρυο απόλυτα μόνο. H γέννηση είναι γεγονός ολοκληρωτικής μοναχικότητας, ασυντρόφευτη εμπειρία.

Kανένα έμβρυο δεν «γύρισε πίσω» ποτέ, να ξαναγίνει έμβρυο μετά τη γέννησή του, ποτέ δεν επέστρεψε ως βρέφος στα έμβρυα, να τα «πληροφορήσει» ποια θα είναι η υπαρκτική τους πραγματικότητα μετά τη γέννησή τους. O άνθρωπος έρχεται στη ζωή με πλήρη άγνοια και απόλυτη μοναξιά, όπως και φεύγει από τη ζωή με πλήρη άγνοια για τα μετά τον βίο, και απόλυτη μοναξιά.

Στο μεσοδιάστημα, ευτυχώς, προλαβαίνει να γεννηθεί ως λογικό υποκείμενο «στον τόπο του Aλλου» («au lieu de l’ Autre» – Lacan) – τόπο της σχέσης, τόπο/τρόπο της κοινωνούμενης εμπειρίας, της γλώσσας και των συμβόλων. Oι πολυμερείς και πολύμορφες δικτυώσεις του γνωστικού τρόπου συναιρούνται αφαιρετικά σε κάποιες (θεμελιώδεις κατά την προφάνεια και την αναγωγιμότητα) σταθερές – όπως η σύνδεση αιτιατού και αιτίου: σχέση-κλειδί για τη σύζευξη της λογικότητας του ανθρώπου με τη φαινομενικότητα/λογικότητα της αντι-κείμενης συμπαντικής ολότητας.

Eμπειρία τελικά συγκεφαλαιωμένη στο ερώτημα για την Aιτιώδη Aρχή του υπάρχειν, την αφετηρία των υπαρκτών – ποια είναι; Eίναι μια έλλογη ελευθερία αγάπης, έρως εκστατικός, δημιουργός και συντηρητής του είναι και των εκπλήξεων του γίγνεσθαι; ΄H πρέπει να υποθέσουμε μιαν άλογη, τυφλή αναγκαιότητα, την τυχαιότητα ενός α-νόητου φαίνεσθαι, σαν μοναδική «ερμηνεία» για την καταγωγή του υπάρχειν και των υπαρκτών;

Kοντολογίς: Ξέρουμε από πείρα οι άνθρωποι την απόλυτη άγνοια υπαρκτικής αυτεπίγνωσης που συνοδεύει την εμβρυϊκή μας ζωή. Ξέρουμε και το πώς έρχεται στην ύπαρξη το ανθρώπινο έμβρυο: χάρη σε δεδομένη φυσική δυνατότητα και στην ερωτική συναρπαγή ενός ανδρόγυνου ζεύγους, στη συγκλίνουσα ελευθερία τους. Aπεριόριστα κλιμακούμενη η σύγκλιση στο ψυχο-σωματικό πεδίο: από την όποια κτηνώδη απληστία εγωτικού ηδονισμού (ή και από ωμό βιασμό) ώς την εκ-στατική ολοκληρία της αυθυπερβατικής αγάπης, την πληρωματική ευφροσύνη της συναρπαστικής αμοιβαιότητας. H ελευθερία του ζευγαριού είναι η άλλη «μήτρα», αυτή που υποδέχεται το βρέφος όταν εγκαταλείπει την εμβρυϊκή φυσική εξάρτηση, για να γεννηθεί στην ελευθερία (διακινδύνευση) της σχέσης.

H «ανάσταση εκ νεκρών» που προσδοκούμε οι Xριστιανοί δεν είναι μια επαναβίωση – επιστροφή σε ατέρμονη παράταση του χρόνου, της φθοράς, της υπαρκτικής αποτυχίας. Eίναι μετάβαση «εκ του θανάτου εις την ζωήν» – κάτι αντίστοιχο με το πέρασμα από το έμβρυο στο έλλογο υποκείμενο. Aλλά αυτή τη φορά με απόλυτη ελευθερία. Tην ελευθερία του σταυρού: της ερωτικής αυτοπαράδοσης και αυτοπροσφοράς.

Written by dds2

3 Μαΐου, 2017 at 12:14 μμ

Ένας άσωτος Θεός. Ένας άσωτος πατέρας.

leave a comment »

Ένας άσωτος Θεός. Ένας άσωτος πατέρας.

 

Η παραβολή του ασώτου υιού είναι γνωστή και σπουδαία. Ο άσωτος γιος τρώει την περιουσία που του αναλογεί, καταστρέφεται και τότε επιστρέφει στην πατρική οικία. Σίγουρος ότι εκεί θα βρει καταφύγιο. Ο άλλος γιος είναι ο «καλός», ο εργατικός, ο σωστός. Και θυμώνει με τον πατέρα και την συμπεριφορά του. Που όχι μόνο δεν λέει κάτι άσχημο για τον άσωτο γιο του, αλλά και προκλητικά γιορτάζει την επιστροφή του.

Αυτό βέβαια είναι αδικία. Είναι άδικος ο Θεός που γνώρισε στους ανθρώπους ο Χριστός. Δεν είναι δίκαιος με βάση τις δικές μας αντιλήψεις και συστήματα. Ούτε στην φιλοσοφία μας χωράει. Όλα όσα ξέρουμε τα κάνει ανάποδα, περίεργα, σκανδαλωδώς.

Περιχωρεί όλη την ανθρώπινη σαβούρα, την πλέμπα, ότι χαμηλό και φτωχό και ασήμαντο και ακόμη μιαρό ή ανήθικο. Πως λειτουργεί έτσι αυτός ο Θεός;

Πως αφήνει τους Χίτλερ και τους Στάλιν, τους δικτάτορες και τους τρομοκράτες, τους ληστές και τους κακούργους να δρουν και να καρποφορούν; Πως αφήνει τον πόνο, την δυστυχία, την άφατη θλίψη, τα παιδιά με τις αρρώστιες και τις βαριές αναπηρίες, τους ανθρώπους με το χαμένο λογικό ή το κατεστραμμένο σώμα;

Γιατί, γιατί, γιατί;

«… όλη την ημέρα μελετάν την δικαιοσύνη Σου …».

Τι προέχει στον λογισμό αυτού του Θεού; Ποια είναι η αδυναμία του, η ανημποριά του;

Ο πατέρας του άσωτου υιού ήξερε τι θα γινόταν. Ότι ο γιος θα καταστρεφόταν με αυτά που θα έκανε και εκεί που θα πήγαινε. Μπορούσε να συγκρουσθεί μαζί του, να συμβουλεύσει, να μιλήσει, να προσπαθήσει να πείσει. Μπορούσε και να αρνηθεί –τουλάχιστον αυτό αφού ήξερε γιατί δεν το έκανε; Έδωσε και την περιουσία που πήγε στράφι. Όλα τα θυσίασε, όλα τα έκαψε, τα σπατάλησε. Ποιο άσωτος είναι ο πατέρας παρά ο γιος της παραβολής. Ο γιος είναι νέος, άπραγος, έχει το μυαλό πάνω από το κεφάλι, είναι φιλόδοξος και φιλήδονος. Είναι χαμένο κορμί. Ότι κάνει είναι λογικό για αυτό που είναι.

Ο πατέρας όμως; Γιατί λειτουργεί έτσι;

Πως μπορούμε να καταλάβουμε (αν μπορούμε τελικά να καταλάβουμε) και να χωρέσουμε την συμπεριφορά του πατέρα;

Μάλλον όμως δεν μπορούμε να τη καταλάβουμε. Μπορούμε όμως να την χωρέσουμε. Η αντίληψη έχει όρια, στηρίζεται σε κανόνες, σε βεβαιότητες και σαφήνειες. Η δυνατότητα όμως να χωρέσουμε εντός μας κάτι, που στην πραγματικότητα είναι δυνατότητα να χωρέσουμε εντός μας πρόσωπα, είναι ευρύτερη της αντιλήψεως. Δεν στηρίζεται σε νόμους, δεν έχει περιορισμούς, δεν έχει λογική, για την ακρίβεια μπορεί να πάει και εντελώς κόντρα στη λογική. Έτσι πχ λειτουργεί και η «συν-χώρεση». Μόνο εάν προχωρήσουμε σε αυτή συνθήκη, σε αυτό τον τρόπο θα μπορέσουμε να χωρέσουμε εντός μας αυτόν τον «ά-σωστο» πατέρα. Και θα συγχωρέσουμε την αδικία του, τον παραλογισμό και την υπερβολή του, την αντικανονικότητά του, την αντισυμβατικότητα. Και θα μπορέσουμε να συμμετάσχουμε και εμείς στην τεράστια συγχωρητική του αγάπη που δίνει την δυνατότητα στον κατεστραμμένο, στον άχρηστο, στον γιο που είναι τόσο λάθος όχι μόνο να ξαναρχίσει από την αρχή, αλλά ακόμη και να ξεκινήσει ελεύθερος από τα βάρη των λαθών του και την προηγούμενη ζωή του που πήγε στα χαμένα.

Υπάρχει κάποιος λόγος που κάνει αυτό τον πατέρα να φέρεται έτσι;

Υπάρχει κάτι που να μας εξηγεί γιατί ο Θεός αφήνει το άδικο, το κακό, την δυστυχία, τον πόνο; Τον πόλεμο, την τρομοκρατία, τα ατυχήματα, τους σεισμούς και όλες τις φυσικές καταστροφές, την αρρώστια, την αδυναμία και εν τέλει τον θάνατο.

Γιατί δεν παρεμβαίνει; Γιατί δεν διορθώνει; Γιατί δεν σώζει;

 

Δεν το κάνει γιατί δεν μπορεί. Είναι πέρα από τις δυνάμεις του. Όχι πιο δυνατό από Αυτόν ή κάτι που δεν περιλαμβάνεται στις ικανότητές του. Είναι όμως πέρα από την Σκέψη του, τις επιλογές του, την Επιθυμία του. Δεν το θέλει να το κάνει. Γιατί είναι γεννήτορας, είναι πατέρας από αγάπη. Είναι δημιουργός από αγάπη. Όχι από ανάγκη. Λογική ή οτιδήποτε άλλο. Γεννά τον κόσμο, γεννά την Δημιουργία, γεννά τα ζωντανά πλάσματα και πάνω απ΄ όλα γεννά τον Άνθρωπο από Αγάπη. Και σε αυτή την αγάπη δεν υπάρχει όριο, περιορισμός. Και ποιο είναι ως εκ τούτου το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της δημιουργικής πράξης, αυτής της γέννας; Ποιο είναι το μεγαλύτερο προικιό του ανθρώπου;

Είναι η Ελευθερία του. Και αυτή η ελευθερία είναι αδιαπραγμάτευτη. Απεριόριστη. Τόση που κατά τον σοφό ελληνικό λαό φθάνει μέχρι του σημείου να λέμε για κάποιους ότι «σκοτώνουν τον Θεό». Μπορούμε να κάνουμε ότι θέλουμε. Να μείνουμε στον Παράδεισο, να φύγουμε από τον Παράδεισο, να διαλέξουμε την Κόλαση –για την ακρίβεια να κάνουμε την ζωή μας, την ζωή των άλλων και την ζωή της πλάσης κολασμένη. Ο Θεός θα μας αφήσει. Δεν το θέλει, θα μας παρακαλέσει και θα μας παραινέσει να μην πράξουμε αυτό που εμείς ονομάζουμε «το κακό». Η φωνή και η νουθεσία του όμως είναι διακριτική, ευγενική, πατρική όπως ταιριάζει σε πατέρα με άπειρη αγάπη που όταν πλησιάζει τα παιδιά του (που ποτέ δεν σταματά να σκέφτεται με όλο το είναι του) είναι γεμάτος τρυφερότητα, φροντίδα και σεβασμό στο είναι τους. Μιλά, αλλά φαίνεται ότι η ομιλία του είναι πάντα ψίθυρος, αύρα που πρέπει για να την ακούσεις να σταθείς ήσυχα, μόνος με τον εαυτό σου, δεκτικός έστω και λίγο. Πρέπει να είσαι έτοιμος να χωρέσεις εντός σου αυτό τον παράλογο Θεό, τον άδικο, τον εντελώς αντίθετο στις ιεραρχίες και τις αξίες του κόσμου τούτου. Εν τέλει να τον «συν-χωρέσεις» για αυτή την τεράστια αδυναμία του: από χωρίς όρια αγάπη να μας έχει φτιάξει απόλυτα ελεύθερους.

Written by dds2

4 Σεπτεμβρίου, 2016 at 9:35 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , ,

Το Κοράνιο (στα ελληνικά)

leave a comment »

Written by dds2

7 Δεκεμβρίου, 2015 at 2:07 πμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , , ,

περί Ισλάμ

leave a comment »

Ολίγες σκέψεις και απορίες περί Ισλάμ

4-12-2015

Ενόψει μίας αρχόμενης ενασχόλησής μου με το Ισλάμ καταγράφω εν είδη ημερολογίου ή περισσότερο σημειώσεων εργασίας τα ακόλουθα:
Νομίζω πως το Ισλάμ θα μπορούσε να θεωρηθεί και μία αίρεση του Χριστιανισμού. Και υπό αυτήν την έννοια θα ήταν η μεγαλύτερη, επιτυχέστερη και ισχυρότερη αίρεση του χριστιανισμού. Βεβαίως ανοίγοντας μια τέτοια συζήτηση μπορεί να ρωτήσει κανείς: και γιατί να μην θεωρηθεί αίρεση του Ιουδαϊσμού και όχι του Χριστιανισμού; Αφού μπορεί ακόμη και ο Χριστιανισμός να θεωρηθεί ως αίρεση του Ιουδαϊσμού.
Μία προφανής απάντηση που θα συνηγορούσε υπέρ της πρώτης άποψης θα ήταν το γεγονός ότι το Ισλάμ αναγνωρίζει τον Ιησού ως πρόσωπο σημαντικό, ως προφήτη. Επίσης και την μητέρα του την θεωρεί σημαντική. Πράγματα φυσικά αδιανόητα για τον εβραϊκό κόσμο.
Βεβαίως το σημαντικότερο στοιχείο ή μάλλον στοιχεία (γιατί δεν μπορεί παρά να είναι πολλά αυτά) θα είναι οι βαθύτερες θεολογικές απόψεις των θρησκειών αυτών. Η αντίληψή τους περί δημιουργίας, περισσότερο η αντίληψή τους για την θέση του ανθρώπου στον κόσμο, η εσχατολογική προοπτική τους, ο κώδικας αξιών και οι κανόνες που θέτουν.
Σημαντικότατη πρέπει να θεωρηθεί η θέση τους περί του ανθρώπινου προσώπου, περί της πίστεως, της υπάρξεως της αντιλήψεως περί χάριτος ή όχι (και γενικότερα των δωρεών του Θεού), της σωτηρίας και της δυνατότητος θεώσεως ή έστω κάποιου ισοδυνάμου προς την θέωση κλπ.
Θα μπορούσε στον κόσμο της Αραβίας, τον στεγνό και αχανή, εκεί που ο άνθρωπος στέκεται μόνος μέσα στων ωκεανό της άμμου και κάτω από ένα ανελέητο στην έκταση και το μεγαλείο ουράνιο στερέωμα να προχωρήσει προς την έννοια του ανθρώπινου προσώπου;
Θα μπορούσε αυτός που μετέγραφε τις έννοιες του χριστιανισμού στην αραβική κοσμοαντίληψη να μιλήσει για τριαδικότητα, δηλαδή για μονάδα που εντός της συνυπάρχουν περισσότερες υποστάσεις (όχι όντα) σε σχέση μεταξύ τους; Και η σχέση αυτή (η αγάπη). εν τέλει να είναι η σχεδόν ουσία αυτού του όντος;
Νομίζω πως όχι. Και βεβαίως θεολογικώς (με την επιστημονική-γνωσιολογική έννοια του όρου) δεν μπορώ να στηρίξω τα προηγούμενα.
Πέραν του ότι θεολογία υπάρχει ένθεν και ένθεν του Ιορδάνη και της Μεσογείου, υπάρχει τόσο στον χριστιανισμό όσο και στον ισλαμισμό.
Εάν όμως το Ισλάμ είναι αυτή η αίρεση του χριστιανισμού, λόγω της αδυναμίας του να προσλάβει κάποιες (ή και όλες) από τις προαναφερόμενες έννοιες, τότε ένα μεγάλο για εμένα ερώτημα είναι το εξής: σε ποιες μορφές πολιτευμάτων μπορεί να οδηγεί ο ισλαμικός κόσμος; Είναι δυνατή και συμβατή η δημοκρατία με τις ισλαμικές κοινωνίες;
Και εάν υποθέσουμε ότι δεν είναι, τουλάχιστον μέχρι σήμερα για διάφορους λόγους. Όμως θα μπορούσε να προκύψει μία έστω και ανάλογη της δημοκρατίας πολιτειακή η κοινωνική κατάσταση σε ισλαμικό πολιτιστικό υπόβαθρο;

ΔΔΣ

Παρατηρήσεις:

  1. (παρατ. 1-3 της 30-5-2016) Από το βιβλίο του Αν. Γιαννουλάτου, ΙΣΛΑΜ Θρησκειολογική Επισκόπηση, επισημαίνω την πρόταση του επιλόγου: «Η ομοιομορφία της ερήμου, όπου γεννήθηκε, και ο έναστρος ουρανός, κάτω από τον οποίο αναπτύχθηκε, έχουν αποτυπωθεί στον χαρακτήρα του». Εντυπωσιακή εγγύτητα στις πιο πάνω διατυπωμένες σύντομες σκέψεις μου, που έχουν γραφεί πριν την ανάγνωση του βιβλίου.
  2. Από το ίδιο βιβλίο ότι οι βυζαντινοί (κάποιοι) το θεωρούσαν αίρεση, η μεγάλη εγγύτητά του με την ορθοδοξία (ως προς τις επιρροές και γεωγραφικά και πνευματικά).
  3. Ο ίδιος συγγραφέας στο βιβλίο του για την Ιεραποστολή θεωρεί το Ισλάμ και τον κομμουνισμό οιονεί «τέκνα» του ορθόδοξου χρισταινικού κόσμου που τόπος του υπήρξε η ανατολή της ευρώπης και γιαυτό εν τέλει ρίζωσαν σε αυτά τα μέρη και όχι στην δυτική ευρώπη.

Written by dds2

4 Δεκεμβρίου, 2015 at 5:26 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , , ,