περιβάλλον και πολιτική

Posts Tagged ‘βιοτεχνολογία

Ίλιτς (Ιβάν): ο δημιουργός του όρου ιατρογέννεση (και όχι μόνο)

leave a comment »

[το αφιερώνω στους φίλους, συμμέτοχους και συζητητές της ΑΝΚΥΠΕ. Οι επισημάνσεις στο κείμενο δικές μου]

Γιατί να διαβάσουμε τον Ιβάν Ιλιτς
ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ, http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=301012

ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ, θεολόγος, ιστορικός, ανθρωπολόγος, κοινωνιολόγος, ο Ιβάν Ιλιτς (1926-2002) υπήρξε πάνω απ’ όλα ένας ελεύθερος και κριτικός στοχαστής, του οποίου τα αιρετικά κείμενα υπονομεύουν όλες μας τις βεβαιότητες.

Αρκεί να θυμηθούμε τους τίτλους των βιβλίων του που κυκλοφορούν στη γλώσσα μας: «Κοινωνία χωρίς σχολεία» (Νεφέλη, 1976), «Στο σοσιαλισμό φτάνεις μόνο με ποδήλατο» (Κατσάνος, 1989), «Ευτραπελία» (Κατσάνος, 1989), «Η2Ο και τα νερά της λησμοσύνης» (Χατζηνικολή, 1992), «Για τις ανάγκες του ανθρώπου σήμερα» (Νησίδες, 1999), «Ιατρική Νέμεση» (Νησίδες, 2010). Το ακόλουθο κείμενο του γερμανού κοινωνιολόγου Βόλφγκανγκ Σακς είναι ένα απόσπασμα από τον πρόλογο που έγραψε για την ιταλική έκδοση του βιβλίου της Martina Kaller-Dietrich «Vita di Ivan Illich» (Edizioni dell’ Asino, 2011).

Γιατί πρέπει να διαβάζουμε τον Ιλιτς σήμερα; Είναι δυνατό να απαντήσουμε τόσο με τρόπο συνθετικό όσο και με τρόπο πιο αναλυτικό.

Συνθετικά: Ο Ιλιτς στοχάζεται για την παγκόσμια επανάσταση η οποία μετέτρεψε τον γεωργικό πολιτισμό σε βιομηχανική κοινωνία. Πράγματι, ο θάνατος των γεωργικών πολιτισμών υπήρξε – για να το πούμε με τα λόγια του Χόμπσμπαουμ – η πιο δραματική κοινωνική ανατροπή του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα, μια ανατροπή που διαχωρίζει για πάντα τον σύγχρονο κόσμο από το παρελθόν. Αυτή σηματοδότησε το τέλος μιας πολιτισμικής εξέλιξης που διήρκεσε χιλιάδες χρόνια, στη διάρκεια της οποίας οι περισσότεροι άνθρωποι ζούσαν από τη γεωργία, από την κτηνοτροφία και από την αλιεία. Από τη στιγμή που οι ιάπωνες και ευρωπαίοι χωρικοί έπαψαν να καλλιεργούν τη γη, στη δεκαετία του 1960, η Νότια Αμερική και μεγάλο μέρος της Ασίας ακολούθησαν το παράδειγμά τους.

Ο Ιλιτς μπόρεσε να ψηλαφήσει με τα χέρια του αυτήν την επανάσταση: στη Νέα Υόρκη ήταν ενοριακός βοηθός των μεταναστών από την Καραϊβική, στο Πόρτο Ρίκο εργαζόταν στο εκπαιδευτικό σύστημα, στο Μεξικό έζησε από κοντά την πάλη για την επιβίωση των αυτοχθόνων πολιτισμών, ταξίδια με πούλμαν στη Λατινική Αμερική και πεζοπορίες στην Αφρική έβαλαν μπροστά στα μάτια του τη σύγκρουση των εποχών. Σε αυτήν την ανατροπή κατόρθωσε να δει πολύ λίγα πράγματα από εκείνη την πρόοδο που υποστήριζαν οι θεωρητικοί του εκσυγχρονισμού. Με αυτόν τον τρόπο – έτσι σκεφτόταν – θα άλλαζε η ανθρώπινη κατάσταση. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, κατά τη γνώμη του, η ιστορία της ανθρωπότητας είχε δημιουργήσει συνεχείς και κατάλληλες πολιτισμικές μορφές, αλλά τώρα υποχρεωνόμαστε να καταγράφουμε την ανελέητη υπεροχή μιας μεγαμηχανής με οικουμενικές βλέψεις, η οποία απέβλεπε στη μαζική παραγωγή και στον σχεδιασμό από ειδικούς ολόκληρης σχεδόν της ζωής.

Ετσι τα βιβλία του Ιλιτς που έγιναν παγκόσμιες επιτυχίες, όπως τα «Κοινωνία χωρίς σχολεία» και «Ιατρική Νέμεση», μπορούν να διαβαστούν ως μια υπεράσπιση αυθεντικών ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η μελέτη, το βάδισμα, η κατοίκηση, η θεραπεία ή η ψυχαγωγία και ως ένα κατηγορητήριο εναντίον του μετασχηματισμού αυτών των δραστηριοτήτων σε εμπορεύματα που παράγονται μαζικά από το έργο των σχολείων, των συστημάτων μεταφοράς, των πόλεων και των περιφερειών τους, των νοσοκομείων και των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Για να χρησιμοποιήσουμε μιαν εικόνα που επινόησε ο ίδιος: το έργο του Ιλιτς είναι μια νεκρολογία μεγάλης εμβέλειας για εκείνο τον κόσμο των μη βιομηχανικών πολιτισμών που χάνονται.

Αλλά ο Ιλιτς απείχε πολύ από το να σταματάει στην έκφραση του οικουμενικού πόνου γι’ αυτήν την απώλεια. Προτιμούσε να περνάει στην επίθεση. Επομένως, για να απαντήσουμε διεξοδικά στο ερώτημα για το σημερινό νόημα του Ιλιτς: αυτός πλαισιώνει τη νεκρολογία των μη βιομηχανικών πολιτισμών με την προεικόνιση ενός μεταβιομηχανικού κόσμου, ο οποίος θα εγερθεί μέσα από τα ερείπια της βιομηχανικής και οικονομικής ύβρεως. Πράγματι, αυτός ψέγει τη διαδικασία του εκσυγχρονισμού όχι από νοσταλγία για το παρελθόν, αλλά επειδή τη θεωρεί εντελώς ακατάλληλη για το μέλλον.

Στο μεταξύ αυτή η διάγνωση έχει γίνει κοινή συνείδηση. Δύσκολα θα βρεθεί κάποιος έτοιμος να υπερασπιστεί ανοιχτά τη διαδικασία του εκσυγχρονισμού στην εποχή του κλιματικού χάους, της εξάντλησης των πόρων και της υποβάθμισης της φύσης. Υψώνονται ήδη τα σύννεφα της καταιγίδας του 21ου αιώνα. Βέβαια, για τον Ιλιτς, σε ένα βαθύτερο επίπεδο, η κρίση της βιόσφαιρας είναι μόνον ένα σύμπτωμα. Αυτός πιστεύει ότι αυτή η κρίση απλώνει τις ρίζες της στην αλαζονεία της υπερβολής, στην υπέρβαση κάθε ορίου.

Στο πρώτο μισό του έργου του, αυτός αποδίδει στους σύγχρονους θεσμούς και στους ειδικούς τους την αντίσταση στην αναγνώριση των ορίων της ανθρώπινης ισχύος. Και δεν παραλείπει να καταλογίσει στο σχολικό σύστημα, στο σύστημα των μεταφορών και στο υγειονομικό σύστημα το γεγονός ότι έχουν γίνει υπερβολικά καταπιεστικά, απάνθρωπα, αντιπαραγωγικά.

Στην επόμενη φάση της ζωής του όμως υπογραμμίζει το γεγονός ότι η έλλειψη ορίων διαπερνά ήδη τις κοινές πεποιθήσεις χάρη στον μετασχηματισμό του νοήματος εννοιών όπως η «ανάπτυξη», η «ζωή», η «υγεία», σε συστημικά μεγέθη που παρακάμπτουν τα πρόσωπα με σάρκα και οστά. Ετσι, στα μάτια του, τα μέσα γίνονται πιο σημαντικά από τους σκοπούς, όχι μόνον από υλική αλλά και από πνευματική άποψη. Γι’ αυτό για τον Ιλιτς το πρόβλημα δεν είναι μόνον η κρίση της φύσης (δηλαδή η υποβάθμιση του περιβάλλοντος) αλλά και η κοινωνική και ηθική κρίση. Με άλλα λόγια, δεν χάνεται μόνον το φυσικό περιβάλλον, αλλά μαζί με αυτό χάνονται και οι συνθήκες στις οποίες μπορούν να ευδοκιμήσουν η αγάπη για τον πλησίον και η προσωπική ευθύνη (…).

Σταματήστε το νέο εργοστάσιο τεράτων της Μονσάντο

leave a comment »

Η Sofía Gatica δέχτηκε άγριο ξυλοδαρμό και απειλές για τη ζωή της μετά τη συμμετοχή της σε διαμαρτυρία ενάντια στην κατασκευή ενός τεράστιου εργοστασίου της Μονσάντο δίπλα στο σπίτι της, στο οποίο το 70% των κατοίκων της περιοχής αντιτίθενται! Αν εκφράσουμε παγκόσμια αλληλεγγύη ανά εκατοντάδες χιλιάδες, προς τη Sofía και τους υπόλοιπους κατοίκους, μπορούμε να δημιουργήσουμε θύελλα στα ΜΜΕ της Αργεντινής και να πιέσουμε τον Πρόεδρο της χώρας να κλείσει το εργοστάσιο, καθυστερώντας έτσι την εξάπλωση της τοξικής γεωργίας της Μονσάντο:

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΕΔΩ

Η Μονσάντο επιχειρεί να επεκτείνει την παγκόσμια κυριαρχία της με ένα καινούριο εργοστάσιο τερατο-σπόρων στην Αργεντινή. Η Sofía Gatica, όπως και άλλοι κάτοικοι της περιοχής, τόλμησε να μιλήσει ανοιχτά για το πρόβλημα και γι’αυτό δέχτηκε άγριο ξυλοδαρμό και απειλές για τη ζωή της. Αυτή τη στιγμή οι κάτοικοι απειλούνται και χρειάζονται τη στήριξή μας για να σταματήσουμε το εργοστάσιο.

Η Μονσάντο κατασκευάζει γενετικά μεταλλαγμένους σπόρους, οι οποίοι όταν συνδυάζονται με τοξικά φυτοφάρμακα, δημιουργούν καταστροφικές μονοκαλλιέργειες (εκτάσεις όπου δε μπορεί να φυτρώσει τίποτε άλλο παρά μόνο το φυτό της εταιρίας), οι οποίες μάλιστα εξαπλώνονται ραγδαία σε όλο τον πλανήτη μας. Τώρα σχεδιάζουν να χτίσουν ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια γενετικά μεταλλαγμένων σπόρων στον κόσμο, στη Malvinas της Αργεντινής.

Η Sofía συμμετείχε στις διαμαρτυρίες, οι οποίες μάλιστα στηρίζονται απ’το 70% των ντόπιων, επειδή ανησυχεί για τους κινδύνους που θα φέρει αυτό το εργοστάσιο στην υγεία των κατοίκων της περιοχής. Εάν 1 εκατ. από εμάς στηρίξουμε τους κατοίκους της Malvinas μέσα στις επόμενες 3 μέρες, θα δημιουργήσουμε θύελλα στα ΜΜΕ της Αργεντινής, θα διαφημίσουμε την ψηφοφορία μας σε εφημερίδες και περιοδικά και θα πιέσουμε την (όχι και τόσο δημοφιλή) Πρόεδρο της χώρας να βάλει λουκέτο στο εργοστάσιο, εμποδίζοντας έτσι την εξάπλωση των τοξικών καλλιεργειών της Μονσάντο:

https://secure.avaaz.org/en/stop_monsanto_in_argentina_global_gr/?bzcQcbb&v=33026

Η Sofía και οι κάτοικοι της περιοχής προσπαθούν να εμποδίσουν την κατασκευή του εργοστασίου ξαπλώνοντας μπροστά στις μπουλντόζες. Αν στηρίξουμε τον αγώνα τους τώρα, μπορούμε να τους βοηθήσουμε να νικήσουν. Η δημοτικότητα της Προέδρου Kirchner έχει πέσει και το τελευταίο πράγμα που θέλει αυτή τη στιγμή είναι να φανεί ότι στηρίζει τα συμφέροντα της Μονσάντο αντί του λαού της.

Το κολοσσιαίο εργοστάσιο πρόκειται να κατασκευάζει σπόρους από τοξικές, χημικές ουσίες. Το οποίο είναι κάπως παράξενο αν το σκεφτείς… αφού οι σπόροι θα έπρεπε λογικά να προέρχονται από φυτά. Αυτό όμως δεν ισχύσει στον τρομακτικό κόσμο της Μονσάντο όπου τα φυτά είναι γενετικά σχεδιασμένα ώστε να είναι στείρα και ο μόνος τρόπος για τους αγρότες να συνεχίσουν να καλλιεργούν είναι κάθε χρόνο να αγοράζουν νέους σπόρους, αποκλειστικά απ’τη Μονσάντο! Στις ΗΠΑ, το 90% ορισμένων τύπων καλλιεργειών είναι σπαρμένες με σπόρους της Μονσάντο και με το νέο υπερ-εργοστάσιο στην Αργεντινή, η περιβόητη εταιρία επεκτείνει την κυριαρχία της στον πλανήτη μας.

Οι απειλές και οι ξυλοδαρμοί που δέχτηκε η Sofía και οι άλλοι διαδηλωτές ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Ας σταματήσουμε την εισβολή της Μονσάντο στη Νότια Αμερική και ας εμποδίσουμε την καταστροφή που προκαλούν τα προϊόντα της στο οικοσύστημά μας:

https://secure.avaaz.org/en/stop_monsanto_in_argentina_global_gr/?bzcQcbb&v=33026

Ορισμένοι ισχυρίζονται πως η γενετική τροποποίηση βελτιώνει τη γεωργική παραγωγικότητα. Δεν αποκλείεται στο μέλλον να υπάρξουν οφέλη, αλλά προς το παρών οι πληροφορίες που λαμβάνουμε παραφουσκώνονται από τις πολυεθνικές. Όπως για παράδειγμα ο ισχυρισμός ότι οι μεταλλαγμένοι σπόροι είναι πιο παραγωγικοί απ’τους φυσικούς σπόρους κι έτσι καταπολεμούν την παγκόσμια πείνα, κάτι για το οποίο δεν υπάρχουν επαρκεί στοιχεία. Εντωμεταξύ, οι εταιρίες συνεχίζουν ανενόχλητες να χρησιμοποιούν τεχνολογίες γενετικής τροποποίησης οι οποίες βλάπτουν τους ανθρώπους και τον πλανήτη, με μόνο, πραγματικό κίνητρο το κέρδος τους. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να ερευνήσουν τους δημόσιους κινδύνους και τα οφέλη που φέρουν τα μεταλλαγμένα προϊόντα, αλλά η Μονσάντο ξέρει καλά να υπονομεύει δημοκρατικές διαδικασίες και να μαγειρεύει πολιτικές αποφάσεις. Για να καταλάβεις, στις ΗΠΑ κατάφεραν να περάσουν νόμο ο οποίος απαγορεύει σε δικαστές να αποσύρουν απ’την αγορά οποιοδήποτε προϊόν της Μονσάντο, ακόμη και αν υπάρχουν ενδείξεις κινδύνου για τη δημόσια υγεία!

Ο πλανήτης μας μεταμορφώνεται ραγδαία από τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και τη βιομηχανοποιημένη γεωργία, ενώ οι κυβερνήσεις μας βρίσκονται κάτω απ’την επιρροή μιας γιγαντιαίας, Αμερικάνικης εταιρίας η οποία σταδιακά κατακτάει την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Ας μην αναγκάσουμε τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας να ζήσουν σε έναν κόσμο που τρέφεται απ’τη Μονσάντο, αφού μπορούμε να το σταματήσουμε τώρα.

Με ελπίδα,
Ricken, Meredith, Laura, Nick, Alice, Luis, Marie, Nadia και η υπόλοιπη ομάδα του Avaaz

Περισσότερες πληροφορίες:

Μονσάντο: Η πολυεθνική που «σπέρνει» τη φρίκη (902)
http://www.902.gr/eidisi/diethni/29349/monsanto-i-polyethniki-poy-spernei-ti-friki-foto#/0

Πως η Μονσάντο και άλλοι κολοσσοί ελέγχουν την παραγωγή (theinsider.gr)
http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=17645:pos-i-monsanto-kai-alloi-kolossoi-elegxoyn-tin-paragogi&catid=42:enviroment&Itemid=115

Ακτιβιστές κατά της Μονσάντο δέχονται επίθεση στη Αργεντινή – Anti-Monsanto activists assaulted in Argentina (RT)
http://rt.com/news/argentina-monsanto-protest-clashes-483/

Φωτογραφίες από καλλιέργειες στην Αργεντινή που αποθανατίζουν την επιδημία των αγροχημικών – Photos from Argentina’s farms, documenting an agrochemical plague (Denver Post)
http://blogs.denverpost.com/captured/2013/10/21/photos-argentina-agrochemicals/6446/

Αρρώστιες που προέρχονται από φυτοφάρμακα προκάλεσαν διαμαρτυρίες κατά της Μονσάντο στην Αργεντινή – Pesticide illness triggers anti-Monsanto protest in Argentina (DW)
http://www.dw.de/pesticide-illness-triggers-anti-monsanto-protest-in-argentina/a-17013525

Γενετικές ανωμαλίες και καρκίνος στην Αργεντινή συνδέονται με αγροχημικά: έρευνα – Birth defects, cancer in Argentina linked to agrochemicals: AP investigation (CTVNews)
http://www.ctvnews.ca/health/birth-defects-cancer-in-argentina-linked-to-agrochemicals-ap-investigation-1.1505096

Sofia Gatica (The Goldman Environmental Prize)
http://www.goldmanprize.org/recipient/sofia-gatica

Οι βλαβεροί σπόροι της Αργεντινής – Argentina’s Bad Seeds (Al Jazeera)
http://www.aljazeera.com/programmes/peopleandpower/2013/03/201331313434142322.html

Η σοδειά τρόμου της Μονσάντο – Monsanto’s Harvest of Fear (Vanity Fair)
http://www.vanityfair.com/politics/features/2008/05/monsanto200805

μεταλλαγμένα, Monsanto κα τινά

leave a comment »

Monsanto Loses to a Tiny Foe: Corn Rootworm

by Cathryn Wellner
September 6, 2012

That clever little pest, the western corn rootworm, is outsmarting the genetic engineers inserting a Bt protein into corn plants. Apparently Monsanto‘s attempts to kill off the beasties has just made them hungrier.

That is more than a little problematic since corn is a popular ingredient in almost everything, and genetically engineered crops account for 88 percent of all the corn planted in the U.S. You probably ate some GM corn today. If you ate any of these foods you almost surely did: corn meal, tortilla chips, yogurt, bread, breakfast cereals, “honey” roasted nuts, salad dressings, canned fruits, jams, barbecue sauce and ketchup.

The rootworm infestation is a triple blow to farmers. They were already struggling for survival in the face of massive drought and new superweeds. Now hungry pests are delivering a knock-out punch.

A 2011 study by Iowa State University’s Department of Entomology was the first to raise the alarm after finding corn rootworm in some fields. The honeymoon was over, but the extent of the problem did not seem like a reason for farmers to divorce Monsanto corn. Some changes in farming practices could bring it under control.

Then in August 2012 a University of Illinois study confirmed the Iowa State findings. Monsanto’s Bt-corn was losing its effectiveness against corn rootworm. In an article in the Daily Illini, entomology professor Mike Gray called it, “an unfortunate consequence of the overuse of good technology.”

Farmers in the Midwest had been enjoying high profits from their Bt-corn. They had not been planting refuge strips and had fallen into the practice of planting the same crop in the same field year after year. That was a boon for Monsanto but also for the corn rootworm, which evolved to resist the toxin.

Η ενδιαφέρουσα συνέχεια: Read more: http://www.care2.com/causes/monsanto-loses-to-a-tiny-foe-corn-rootworm.html#ixzz28QRzj7jX

Scientists Engineer Malaria-Proof Mosquitoes

leave a comment »

Scientists at the University of Arizona have managed to genetically engineer a breed of mosquito that can’t transmit malaria to humans.
πηγή: http://www.care2.com/causes/animal-welfare/blog/scentists-engineer-malaria-proof-mosquitos/

According to the LA Times, researchers were able to modify a single gene in the mosquitoes that led to 100% blockage of the parasite that causes malaria. This is a big breakthrough for researchers who are determined to find a way to eliminate malaria, which kills nearly a million people every year.

At this point the genetically engineered mosquitoes are far from ready to be taken into the field; there are still a lot of details to work out. The first and most practical issue is that introducing these mosquitoes into the wild will be ineffective unless they are also endowed with some genetic advantage that allows them to supplant the native breed of mosquitoes. This would be crucial to spreading the malaria-stopping gene to the entire population.

The second issue is one that has been bothering me since I first read this article — is it right to genetically engineer a species for the sole purpose of benefiting ours? And what are the consequences for the ecosystem that this species will be introduced into?

Generally speaking I am distrustful of genetic engineering. I find it difficult to believe that human beings with a 75 year life span can grow a species in a lab that is somehow «better» or more properly adapted than one that has evolved for millions of years in its environment. Also, our vision is pretty impaired when it comes to how a small, genetic modification in a mosquito that stops malaria — and coincidentally shortens a mosquito’s life span by 20 percent — might be a game changer on the macro scale. Mosquitoes are such an important link in the food chain that no amount of lab testing is going to give the researchers a 100 percent accurate idea of how the genetic changes are going to affect the ecosystem.

The researchers have acknowledged that the genetically modified mosquitoes aren’t going to be a magic bullet for the malaria problem, but rather «another tool in the toolbox» along with vaccines.

I stand by the fact that I don’t support animal testing for any purpose, and I don’t condone genetic engineering. I have never been an «ends justify the means» type of person, but it’s also not easy to overlook a million deaths a year from malaria. I guess all we can really do is cross our fingers.

Read more: disease, malaria, animal welfare, mosquito, animal testing, genetic engineering

Written by dds2

Ιουλίου 22, 2010 at 10:43 πμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , ,

βιοτεχνολογία και βιοπειρατία

with one comment

Παγκοσμιο Χωριο

Η πειρατεία των γονιδίωνTου Πασχου Μανδραβελη, «Κ», 26/4/2008

Αυτόν τον καιρό ομάδες Δυτικών επιστημόνων φορτωμένοι με μικρά κιτ χημείας, φορητούς υπολογιστές, μικροσκόπια κ.λπ. διατρέχουν πλέον τις ζούγκλες όλου του κόσμου. Συναντούν φυλές αυτοχθόνων, παίρνουν συνεντεύξεις από τους ηλικιωμένους, κάνουν πειράματα με διάφορες ουσίες που τους υποδεικνύονται και φεύγουν φορτωμένοι με δείγματα από δεκάδες φυτά και έμβιους οργανισμούς για περαιτέρω μελέτη στα εργαστήριά τους.

Oι αποστολές αυτές δεν έχουν να κάνουν τίποτε με τις αγνές σε προθέσεις επιστημονικές εξερευνήσεις που διοργανώνονταν πριν από μερικές δεκαετίες. Xρηματοδοτούνται από εταιρείες βιοτεχνολογίας, που στόχο έχουν να απομυζήσουν τον τελευταίο πόρο από τις χώρες του Tρίτου Kόσμου: την ιατρική σοφία των αυτοχθόνων και τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Oι ουσίες που ανακαλύπτονται γίνονται παγκόσμιες πατέντες, φάρμακα που αποφέρουν κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων. Φυσικά, όλοι οι άνθρωποι επωφελούνται από τα νέα φάρμακα, ειδικά όταν καταπολεμούν σοβαρές και ανίατες ασθένειες. Tο ερώτημα όμως που γεννάται είναι: τα κέρδη σε ποιον ανήκουν; Στις εταιρείες που κάνουν τις έρευνες; Στις χώρες που έχουν τα φυτά και ζώα απ’ όπου βγάζουν αυτές τις ουσίες; Στους αυτόχθονες που έχουν την αρχική γνώση; Ή μήπως σε όλους τους προηγούμενους;

Oι επιχειρήσεις βιοτεχνολογίας έχουν απαντήσει ντε φάκτο στο ερώτημα. Mε την αμέριστη στήριξη των δυτικών κυβερνήσεων προχωρούν ταχύτατα σε πατεντάρισμα κάθε ουσίας που μπορεί να έχει ιατρικές ιδιότητες, άσχετα αν βρέθηκε στις HΠA ή στην Iνδία. Oι οργανώσεις προστασίας των αυτοχθόνων, και οι χώρες του Tρίτου Kόσμου ονομάζουν αυτή την πρακτική «Βιοπειρατεία». Oι επιχειρήσεις, λένε, κλέβουν πόρους από τον Tρίτο Kόσμο.

«Bλέπουμε τον κόσμο να ετοιμάζεται για μια μεγάλη μάχη», δήλωσε στο περιοδικό «Τάιμ» ο Αντριου Κίμπελ διευθυντής του Διεθνούς Kέντρου για τον Kαθορισμό της Tεχνολογίας. «H μάχη δίνεται εν μέρει για την τροποποίηση των νόμων του διεθνούς εμπορίου. Kάποιες δυτικές χώρες θέλουν να εξαιρέσουν τα φυτά και τα ζώα από το διεθνές νομοθετικό πλαίσιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Oι τριτοκοσμικές χώρες αντιδρούν…». H πρώτη αψιμαχία γι’ αυτό το θέμα έγινε το 1992, στη διάσκεψη για τη Bιοποικιλότητα του Πλανήτη. Δεν κατέληξε όμως σε συμφωνία, λόγω των αντιδράσεων που έφερε η αμερικανική πλευρά. Oι HΠA έχουν τον μεγαλύτερο αριθμό κέντρων βιοτεχνολογικής έρευνας και το Κογκρέσο δεν ψήφισε την κύρωση της συνθήκης γιατί κατά τον Κίμπελ, «οι Aμερικανοί ένιωσαν ότι η συνθήκη αυτή περιορίζει τις επιλογές τους».

Oι γραμμές μάχης έχουν χαραχθεί; Είναι από τη μία τα ανεπτυγμένα έθνη από την άλλη τα αναπτυσσόμενα; Οχι, η μάχη της βιοπειρατείας δίνεται κι εντός των αναπτυγμένων εθνών. Ηταν χαρακτηριστική η διαμάχη εντός των HΠA, όπου το 1997 μια εταιρεία βιοτεχνολογίας (τότε ονομαζόταν «Diversa») είχε υποβάλει αίτηση κατοχύρωσης πατέντας γονιδιακού υλικού μικρο-οργανισμών που ζουν και αναπτύσσονται στο μεγάλο Eθνικό Πάρκο των HΠA, «Yellowstone». Oι περιβαλλοντικές οργανώσεις βέβαια αντέδρασαν, αφού -αν μη τι άλλο- οι συγκεκριμένοι μικρο-οργανισμοί ζουν σε δημόσιο χώρο, αλλά το δικαστήριο αποδέχτηκε την πατέντα της διαδικασίας εξαγωγή του γονιδιακού υλικού από τους μικρο-οργανισμούς όχι την πατέντα αυτού καθαυτού του οργανισμού.

Πολλές φορές σε αντίθεση βρίσκονται και οι κυβερνήσεις χωρών του Tρίτου Kόσμου με τους ιθαγενείς που ζουν στις επικράτειές τους, γιατί οι πρώτες κλείνουν συμφωνίες με τις πολυεθνικές εν αγνοία των δεύτερων. Kάποιες άλλες κυβερνήσεις, όπως της Iνδίας, της Kίνας και της Bραζιλίας παίρνουν μέτρα για να σταματήσουν τη «γενετική αιμορραγία» των χωρών τους. Aπαγορεύουν πλέον ένα μεγάλο αριθμό επιστημονικών αποστολών. O στόχος τους όμως είναι δύσκολα επιτεύξιμος, για να μην πούμε ακατόρθωτος. Στη γενετική, αρκεί ένα μικρό φυλλαράκι ή ένα ελάχιστο δείγμα έμβιου οργανισμού για να έχει κάποιος όλα τα στοιχεία (τα γονίδια) που θέλουν. H εξαγωγή λοιπόν «γονιδίων» είναι πανεύκολη υπόθεση για τους «βιοπειρατές».

Aπό την άλλη πλευρά όμως το ερώτημα που μπαίνει για τις εταιρείες βιοτεχνολογίας, τίθεται και για τις κυβερνήσεις αυτών των χωρών. Εχουν το ηθικό δικαίωμα να σταματούν την επιστημονική έρευνα που μπορεί να δώσει λύση στα προβλήματα χιλιάδων ασθενών; Mέχρι σήμερα μόνο το 1% των 265.000 γνωστών φυτών έχουν εξετασθεί για πιθανές ιαματικές ιδιότητες. Tι γίνεται όμως, αν η θεραπεία μιας μορφής καρκίνου βρίσκεται σε ένα από τα 262.350 υπολειπόμενα φυτά; Εχει δικαίωμα η κυβέρνηση π.χ. της Iνδίας να στερήσει αυτό το φάρμακο από τις χιλιάδες ανθρώπων που το έχουν ανάγκη;

Tο θέμα της «Bιοπειρατείας» είναι ένα άλλο πεδίο ηθικών διλημμάτων που θέτει η γενετική επιστήμη, το κυριότερο των οποίων είναι η εμπορικοποίηση της ζωής. «Eίναι σαν να βάζουμε τιμή στα δημιουργήματα του Θεού», γράφει το περιοδικό «Τάιμ». «H ιδιωτικοποίηση της ζωής μέσω πατεντών είναι μια τρομακτική προοπτική», τονίζει η Ισαβέλα Μέιστερ, ακτιβίστρια της «Γκρινπίς».

Στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι χειρότερα: μια επιχείρηση ιδιωτικοποιώντας ένα τμήμα του γενετικού υλικού κάποιου οργανισμού, στην ουσία απαγορεύει την περαιτέρω έρευνα σ’ αυτό. Αν δηλαδή η εταιρεία για δικούς της λόγους θέλει να κρατήσει στα συρτάρια της αυτή τη γνώση κανείς άλλος δεν μπορεί να την έχει. Mπορεί δηλαδή, η ανθρωπότητα να χάνει πολύτιμα φάρμακα, επειδή οι επιτελείς κάποιων επιχειρήσεων κρίνουν ότι δεν είναι προς το συμφέρον τους να βγουν. «H γνήσια επιστημονική έρευνα εύκολα μπλοκάρεται από κάποιες επιχειρήσεις που βάζουν στην διπλή έλικα του DNA την ταμπέλα “Aπαγορεύεται η διέλευση”», λένε οι βιολόγοι.

Aπό τη μεριά τους οι εταιρείες βιοτεχνολογίας ισχυρίζονται πως, ναι μεν χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη φυτά και οργανισμούς από τρίτες χώρες, αλλά η έρευνα για να βρεθούν τα πολύτιμα ιαματικά γονίδια είναι πολύ ακριβή και δεν δίνει πάντοτε αποτελέσματα. Πιστεύουν ότι ρισκάρουν πολλά χρήματα κάθε φορά που μελετούν τον γονιδιακό χάρτη ενός φυτού ή ενός οργανισμού και γι’ αυτό πρέπει να έχουν και τις ανάλογες απολαβές (που είναι η ιδιοκτησία των γονιδίων που ανακαλύπτουν). Ισχυρίζονται δε ότι χωρίς τα δικά τους κεφάλαια οι ιαματικές ιδιότητες των φυτών και ζώων της υφηλίου, δεν πρόκειται να βοηθήσουν κανένα ή στην καλύτερη περίπτωση θα παραμείνουν «παράξενες ιεροτελεστίες των μάγων κάποιων φυλών σε απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου». Χωρίς τη δική τους έρευνα, ισχυρίζονται, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα έχουν τις θεραπείες που επειγόντως χρειάζονται.

Οσο περνά ο καιρός το πρόβλημα διογκώνεται. Oι χώρες του Tρίτου Kόσμου περιορίζουν όλο και περισσότερο την επιστημονική έρευνα, για να προστατεύουν, όπως λένε τη «γενετική τους κληρονομιά». Oι πολυεθνικές επιχειρήσεις φαρμάκων με τη σειρά τους περιορίζουν την έρευνα για να προστατεύσουν, όπως λένε, τις «μεγάλες επενδύσεις τους» Kάπου στη μέση βρίσκονται χιλιάδες ασθενείς με ποικίλες ανάγκες, που ίσως θα μπορούσαν να θεραπευθούν αν αυτή η διαμάχη έφτανε γρήγορα σε κάποια λύση…

Ιnfo

-Jeremy Rifkin, «Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας», εκδ. « Νέα Σύνορα Α. Α. Λιβάνη»

-Vandana Shiva, «Βiopiracy: The Plunder of Nature and Knowledge», (Southend Press)

-Halldor Stefansson (επιμ.), «Το μέλλον των βιοεπιστημών», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

———————–

Gene Piracy of Third World

Written by dds2

Μαΐου 18, 2008 at 10:20 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with