περιβάλλον και πολιτική

Posts Tagged ‘ΑΠΕ

με αφορμή το α/π στη Σαμοθράκη: πόσο αξίζει ο Σάος;

leave a comment »

[δδσ: ενδιαφέρον το ακόλουθο άρθρο που θέτει τον προβληματισμό για το πως μπορούμε να υπολογίσουμε την αξία ενός βουνού, κατ΄επέκταση οποιουδήποτε φυσικού στοιχείου κλπ.]

Πόσο κοστολογείται ένα βουνό; Με αφορμή το υπό μελέτη αιολικό πάρκο στη Σαμοθράκη

πηγή: http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/8644360

28/9/2017

Picture

​Ένα από τα κυρίαρχα θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών αφορά την προσπάθεια κοστολόγησης των περιβαλλοντικών προβλημάτων, αρχικά, και εν συνεχεία και της ίδιας της φύσης, με στόχο την καλύτερη προστασία της. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης, αν κάτι μπορεί να μετρηθεί και κοστολογηθεί, τότε αποκτά οικονομική αξία στην αγορά και άρα μπορεί ευκολότερα να προστατευτεί, αν αποδειχθεί ότι η αξία διατήρησής του υπερβαίνει το κόστος καταστροφής του.
Πώς όμως κοστολογείται ένα βουνό; Οι περιβαλλοντικοί οικονομολόγοι λένε ότι αυτό παρέχει μια σειρά από λειτουργίες, τις οποίες ονομάζουν «υπηρεσίες», όπως η παροχή τροφής και ενέργειας, η ρύθμιση του κλίματος μέσω της δέσμευσης άνθρακα και παροχής οξυγόνου, η ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών, η προστασία που μας παρέχει από τις πλημμύρες, αλλά και μια σειρά από πολιτιστικές, πνευματικές, θεραπευτικές ή ψυχαγωγικές υπηρεσίες, όπως ο τουρισμός. Όλα τα παραπάνω επιχειρούνται να κοστολογηθούν και άρα να μπορούν να συγκριθούν με το κόστος μιας επένδυσης. Πέραν της αντικειμενικής δυσκολίας κοστολόγησης των παραπάνω, το ερώτημα είναι βαθύτερο. Ισοδυναμεί το κόστος με τη αξία ενός βουνού; Μπορεί αυτή να είναι μόνο οικονομική;
Η προσπάθεια και μόνο κοστολόγησης των «υπηρεσιών» που προσφέρει ένα βουνό, ακόμα και η ορολογία που χρησιμοποιείται, μαρτυράει πολλά για το σύστημα αξιών της κοινωνίας μας όπου όλα δυνητικά μπορούν να μετρηθούν σε χρήμα. Οι υποβόσκουσες θεμελιώδεις αξίες αυτής της προσέγγισης σπανίως αμφισβητούνται, και απόψεις που δεν ταιριάζουν με αυτό το οικονομιστικό μοντέλο είτε προσπερνιούνται ή στην καλύτερη περίπτωση χλευάζονται. Έτσι, σύμφωνα με την κυριαρχούσα λογική της διαρκούς ανάπτυξης, τα περιβαλλοντικά ζητήματα είναι βασικά προβλήματα τεχνικού χαρακτήρα και, εάν αυτά εισέλθουν στον δημόσιο διάλογο, η συζήτηση περιορίζεται σε διαχειριστικό επίπεδο, γεγονός που μειώνει δραματικά την δυνατότητα εναλλακτικών επιλογών.
Πώς σχετίζονται αυτά με τη Σαμοθράκη;
Πριν λίγους μήνες έγινε γνωστό ότι σχεδιάζεται βιομηχανικό αιολικό πάρκο 39 ανεμογεννητριών στο όρος Σάος της Σαμοθράκης, ένα από τα πολλά που δρομολογούνται αυτόν τον καιρό σε Βέρμιο, Εύβοια, Κυκλάδες, ηπειρωτική χώρα κ.α. Το αφήγημα παραμένει πάνω κάτω το ίδιο: Η κλιματική αλλαγή επιβάλλει τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από το πετρέλαιο και τον λιγνίτη και καθιστά αναγκαία μια στροφή προς την «πράσινη ανάπτυξη» και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τοποθετημένη σε αυτήν τη βάση, η υποστήριξη του έργου μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την ανάγκη μετάβασης σε λιγότερο ρυπογόνες μορφές ενέργειας. Ποιό είναι λοιπόν το πρόβλημα;
Υπάρχουν αμέτρητα πρακτικά ζητήματα που αξίζει και πρέπει να τεθούν στο τραπέζι, όπως οι επιπτώσεις στο μικρόκλιμα της περιοχής, στον υδροφόρο ορίζοντα, στη γεωλογία, στην πανίδα, και φυσικά οι θέσεις εργασίας, οι επιπτώσεις στον τουρισμό κ.α. Το βασικό όμως πρόβλημα είναι ότι το ζήτημα τέθηκε από την πρώτη στιγμή (από την εταιρεία αλλά όχι μόνο) σε μια αμιγώς οικονομοτεχνική βάση: Μιλάμε για τα πόσα ενέργειας, για το κόστος της επένδυσης, για τα ανταποδοτικά τέλη, και ό,τι θέμα προκύπτει οφείλει να αντικρούσει τα παραπάνω. Αυτό αποτελεί ήδη μια πρώτη και σημαντική ήττα του διαλόγου σχετικά με εναλλακτικές επιλογές. Διότι εισερχόμενοι στον διάλογο από μια πολύ συγκεκριμένη οικονομιστική σκοπιά παραδεχόμαστε, εν αγνοία μας, μια σειρά από υποθέσεις και επικροτούμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές υφίστανται.
Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ερωτήσεις όπως: «Χρειαζόμαστε περισσότερη ενέργεια; Για ποιους σκοπούς την χρησιμοποιούμε; Ποιος ελέγχει και αποφασίζει για την παραγόμενη ενέργεια;» μένουν αναπάντητες. Συζητώντας λοιπόν «μόνον» για τις επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα ή το ύψος των πιθανών οικονομικών ανταποδοτικών τελών, αποδεχόμαστε σιωπηρά μια σειρά από εικασίες, όπως λ.χ. ότι χρειαζόμαστε περισσότερη ενέργεια και όχι σωστότερη διαχείριση της υπάρχουσας, ότι οι αποφάσεις μας μετράνε πολύ περισσότερο από αυτές των επόμενων γενεών, ότι οι ανανεώσιμες πηγές μειώνουν την παραγωγή λιγνίτη, κ.α.
Για να έχει η τοπική κοινωνία τη δυνατότητα συμμετοχής, ελέγχου, καθώς και συνδιαμόρφωσης ενός βιώσιμου ενεργειακού μέλλοντος, χρειάζεται να έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει πάνω σε κομβικά θέματα, πολύ πριν ασχοληθεί με ζητήματα διαχειριστικού χαρακτήρα. Για παράδειγμα, κανείς δεν υποστηρίζει ότι είναι προτιμότερο να διατηρείται ένα φορτίο βάσης από λιγνίτη. Δυστυχώς όμως, εντός του υπάρχοντος πλαισίου, τα βιομηχανικά πάρκα ΑΠΕ που σχεδιάζονται δεν θα προκαλέσουν μείωση της παραγωγής λιγνίτη στη χώρα, όταν η ανάγκη για ενέργεια διαρκώς μεγαλώνει! Απλά θα αυξήσουν την παραγωγή και πιθανόν και τις εξαγωγές. Αυτή δεν είναι κάποια περιφερειακή παράπλευρη απώλεια αλλά η βάση του συστήματος που ονομάζουμε καπιταλιστικό. Ο καπιταλισμός χρειάζεται οικονομική ανάπτυξη και η ανάπτυξη περισσότερη ενέργεια. Η παραγωγή «πράσινης» ενέργεια αποτελεί μια ακόμα αγορά που θα μπορέσει να μεγαλώσει την πίτα και τον αέναο κύκλο της ανάπτυξης. Μια εταιρία μπορεί να επενδύσει σε διάφορες μορφές γκρίζας, πράσινης η μπλε ενέργειας. Δεν μπορεί όμως να επενδύσει σε λιγότερη ενέργεια, γιατί αυτό θα πήγαινε ενάντια στη λογική της. Ποια όμως είναι η λογική των ανθρώπων;
Κάλεσμα για μια βιώσιμη λύση
Σε ποιόν εν τέλει ανήκει το βουνό; Στο κράτος; Στους μόνιμους κατοίκους του νησιού, ακόμα και αυτούς που δεν το έχουν περπατήσει ποτέ; Στους επισκέπτες που έρχονται να το επισκεφτούν από την άκρη της Ευρώπης; Στις επόμενες γενιές κατοίκων και επισκεπτών; Μήπως ανήκει εξίσου στα δάση του, τα ζώα και τα πουλιά του;
Για να κατανοήσουμε καλύτερα την κατάσταση ας λάβουμε ως αφετηρία την κυριαρχούσα φιλοσοφία και το σύστημα αξιών της εποχής μας, τα οποία διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναζητούνται οι λύσεις στα προβλήματα που προκύπτουν. Η υπερισχύουσα άποψη λέει ότι όλα μπορούν να μετρηθούν σε χρήμα, ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι μη διαπραγματεύσιμη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το αφήγημα της εταιρείας ακούγεται σαν μονόδρομος. Τι θα γινόταν όμως αν αλλάζαμε το αφήγημα; Αν πούμε γενναία ότι δε συμφωνούμε με την οικονομοτεχνική διαχείριση ενός θέματος βαθιά πολιτικού; Αν υποστηρίξουμε ότι η κοστολόγηση του βουνού είναι μια χίμαιρα;
Ας μη μασάμε τα λόγια μας. Για όλους εμάς που για χρόνια είτε μένουμε, επισκεπτόμαστε, ασχολούμαστε ή μελετάμε το νησί, που οραματιζόμαστε μια Βιώσιμη Σαμοθράκη και δουλεύουμε προς αυτήν την κατεύθυνση, το έργο με τη μορφή που προτείνεται δεν ταιριάζει με την κλίμακα του νησιού. Ποιο το νόημα της επιστημονικής έρευνας ετών, της διατυπωμένης υποστήριξης κατοίκων και επισκεπτών προς τη διατήρηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, της υποψηφιότητας της Σαμοθράκης ως «Απόθεμα Βιόσφαιρας» της UNESCO, αλλά και των δεσμεύσεων της τοπικής αρχής διαχρονικά προς ένα επιχειρησιακό μοντέλο αειφορίας αν δεν υπάρχει συνέπεια λόγων και πράξεων;
Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για ένα βιώσιμο μέλλον για τη Σαμοθράκη, και κάθε τόπο, που θα σέβεται το περιβάλλον και την κοινωνία. Ένα τέτοιο μέλλον όμως δεν μπορεί να περνάει μέσα από την παραίτηση και την εξάρτηση από μια εταιρεία με πρωταρχικό στόχο το κέρδος. Τα όμορφα λόγια δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα και το απλό γεγονός ότι η «αγορά», στο σύστημα στο οποίο ζούμε, δεν μπορεί εξ’ ορισμού να ορίσει ως προτεραιότητα της τη βιωσιμότητα και την αειφορία ενός τόπου. Αυτό οφείλει να το διεκδικήσει η ίδια η κοινωνία.
Και λοιπόν, τι; Καταρχήν, πριν ακόμα από την μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αξίζει να συλλογιστούμε αν αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι λιγότερη ενέργεια, και εξορθολογισμός των υπέρμετρων αναγκών προς την κατεύθυνση αυτών που έχει πραγματικά ανάγκη ο τόπος. Σε νησιά όπως η Σαμοθράκη που η κύρια κατανάλωση είναι οικιακή, αντί της υπέρμετρης αύξησης παραγωγής ενέργειας υπάρχουν λύσεις προς την κατεύθυνση της μείωση της κατανάλωσης, μέσω της ενεργειακής μόνωσης, εξοικονόμησης φωτισμού και γενικότερα της αναβάθμισης της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων. Ύστερα μπορεί να επιτευχθεί μια ενεργειακή αυτονομία και αυτάρκεια με μονάδες ΑΠΕ μικρής κλίμακας που να καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες του νησιού ως μέρος ενός γενικότερου σχεδιασμού. Η υποστήριξη μιας μικρότερης κλίμακας κυκλικής οικονομίας (και σε τομείς πέραν της ενέργειας, όπως η διαχείριση αποβλήτων) όπου φέρνει κοντύτερα την παραγωγή με την κατανάλωση συνεισφέρει στο χτίσιμο μιας οικολογικής συνείδησης, που αποτελεί σημάδι πολιτισμού.
Ιδέες υπάρχουν, τεχνογνωσία το ίδιο. Το ζήτημα είναι πρωτίστως κοινωνικό και πολιτικό. Ας γίνει λοιπόν η παρούσα συνθήκη μια ευκαιρία στοχασμού και όχι φθηνής πολιτικής. Ας γίνει μια ευκαιρία για ένα δημιουργικό κάλεσμα προς όλους, κατοίκους, επισκέπτες, τοπική αυτοδιοίκηση και επιστήμονες που αγαπάνε το νησί, να σχεδιάσουμε μαζί ένα μέλλον ενεργειακής αυτάρκειας. Ας γίνει μια ευκαιρία προορατικής δράσης και όχι αντίδρασης στην κάθε εταιρεία που θα ορίζει τον δημόσιο διάλογο με επουσιώδη επιχειρήματα οικονομοτεχνικής φύσεως, ορίζοντας έτσι και συνδιαμορφώνοντας τις κοινωνικές προτεραιότητες.
Του Πάνου Πετρίδη (Institute of Social Ecology, Alpen Adria University, Vienna )
http://iliosporoi.net/poso-kostologite-ena-vouno-aformi-ypo-meleti-eoliko-parko-sti-samothraki/
Advertisements

Written by dds2

Σεπτεμβρίου 28, 2017 at 11:07 μμ

εισήγηση για τα α/π και τις α/γ στην 7η Πανευβοϊκή Οικογιορτή

leave a comment »

του Δημ.Δ.Σουφλέρη

[πρόκειται για σημειώσεις. Όχι πλήρες κείμενο. Ως εκ τούτου κάποια θέματα απλά αναγράφονται ως τίτλοι. Επίσης, στην συζήτηση προέκυψαν και άλλες ζητήματα που καλύφθηκαν στο μέτρο του δυνατού ή στα πλαίσια του ενδιαφέροντος διαλόγου που διεξήχθη.

  • προσθήκη 13/10/17: ΕΔΩ ΤΑ ΗΧΗΤΙΚΑ (το δεύτερο είναι η κυρίως εισήγηση): ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ 7Η ΠΑΝΕΥΒΟΙΚΗ ΟΙΚΟΓΙΟΡΤΗ : ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ, ΜΕΡΟΣ Α’ 15-9-2017
    https://youtu.be/WSLjQ0nTlUI
    ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ 7Η ΠΑΝΕΥΒΟΙΚΗ ΟΙΚΟΓΙΟΡΤΗ : ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ, ΜΕΡΟΣ B’ 15-9-2017
    https://youtu.be/XeMzjBHF5-E] [τα ηχητικά από τον Panteladis Theodor ]

Στοιχεία από την δεκαετία του 80.

Κλιματική Αλλαγή

CO2

(οι ΑΠΕ δεν το δεσμεύουν. Μόνο η φύση – ωκεανοί, δάση)

Εκπομπές αερίων του θερμ/πίου:

Κίνα 22%

ΗΠΑ 13 %

ΕΕ 11%

Ινδία 5%

Ρωσία 5%

Ινδονησία 4%

Βραζιλία 3%

Ιαπωνία 3%

ΕΛΛΑΔΑ ~0,2%

Υπόλοιπος πλανήτης 34%

Δηλ. Κίνα+ΗΠΑ(=35%)>υπόλ. Πλανήτη(=34%)>ΕΕ+υπόλ. Μεγάλους(=31%)

Ιστορία

Στην Κύθνο το 1982 έγινε το πρώτο α/π της Ευρώπης.

Με 5 α/γ x 20 KW

Αναβαθμίσθηκε το 1990με α/γ x 33 KW.

Επίσης τότε (τέλη του 80 δημιουργήθηκε και ένα τέτοιο στο Μαρμάρι)

+ Σκύρος

α/γ ελλ. σχεδίασης και κατασκ.

ΕΜΠ, ήδη έρευνα από το 1978[1]

Καθηγητές: Αθανασιάδης, Μπεργελές, συνεργάτης Μιχαηλίδης

1η η οριζόντιου άξονα (100 KW):

Μελέτη 86-88.

Κατασκευή ΒΙΟΚΑΤ ΑΒΤΕ, Θήβα.

Εγκ/ση στη Σκύρο το 1991.

Πειραματική λειτουργία – πολύ καλά χαρακτηριστικά – μεταβλητών στροφών – AC/DC/AC

2η κάθετου άξονα (100 KW)::

Μελέτη 90-92.

Κατασκευή ΒΙΟΚΑΤ ΑΒΤΕ, Θήβα, 93-95

Εγκ/ση στη Σκύρο το 2000.

Πειραματική λειτουργία – πολύ καλά χαρακτηριστικά – μεταβλητών στροφών – DC

Kαι οι δύο της ΔΕΗ

Το 93 ξεκίνησαν μία καινούργια 450 KW (ΕΜΠ, Παν. Πατρών, ΚΑΠΕ).

Ελλ. κατασκ. (ΓΕΩΒΙΟΛΟΓΙΚΗ Α.Ε & ΠΥΡΚΑΛ Α.Ε.).

Τοποθετήθηκε στο πειραματικό α/π του ΚΑΠΕ στην Λαυρεωτική, το 2001.

Σχεδιάστηκαν και ακόμη 2.

Μάλλον όμως δεν υπήρξε συνέχεια.

+ Κύμη

α/γ

Την δεκαετία του 80 1α/γ ήταν ~50

Το 2004 είχαμε φθάσει στα 2 ΜW.

Σήμερα 3-5 ΜW (για υπεράκτια και 6).

Φτερωτή:

Του 80: 15μ.

Των 2 ΜW: 80μ.

Των 5 ΜW: 120+μ.

Στήριξη: για 1 α/γ 3 ΜW

Βάση 16 x 16 μ x 3μ μπετόν

Εκχέρσωση 2 στρ.

Δρόμοι.

Καλώδια

Πυλώνες.

Παρανοήσεις και διευκρινήσεις σχετικά με τις ΑΠΕ και ιδίως τις βAΠE (α/π κλπ).

  • 1) Ενώ πρόκεινται για βιομηχανικές εγκ/σεις και με αυτούς τους όρους πρέπει να αντιμετωπίζονται όμως παρουσιάζονται σχεδόν σαν «εθνικοί δρυμοί»…
  • 2) Δεν δεσμεύουν CO Απλά δεν απελευθερώνεται κατά την λειτουργία τους (δεν ισχύει το ίδιο για την κατασκευή).
  • 3) Συνεισφορά των α/γ στο φαινόμενο του θερμοκηπίου 1%ο-2%ο (Damstard Manifest)
  • 4) Ψευδείς διαφημίσεις, φωτογραφίες κολάζ (βλ. «Κ»)
  • 5) Ο Ν 998/1979 δεν επιτρέπει εγκ/ση α/π στα δάση, βλ. ΣτΕ 1322/2001, νομ. Σύμβ. τ. 11, σελ. 11.

Ηλεκτρική Αγορά στην Ελλάδα

Άνοιξε 19/2/01 με απελευθέρωση του 34% της αγοράς.

¨Όταν έγινε αυτό, αλλά και τουλάχιστον για το επόμενο έτος, όλα τα στοιχεία κοστολόγησης ήταν άγνωστα.

Σύμφωνα με μελέτη της ΕΤΕ το μερίδιο των ΑΠΕ από 4% το 2007 θα φθάσει στο 17% το 2020.

Παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια

2007

680 α/γ

Εγκ/νη ισχύς: 675,565 MW.

Πραγματική συνεισφορά στην ηλεκτροπαραγωγή 2,56 %

Αιολική ενέργεια κατά νομό:

Εύβοια: 30,6 %

Ροδόπη 22%

Αργολίδα 11%

Έβρος 7,2 %

Το 2010 οι ΑΠΕ έδιναν (θεωρητικά) το 15% του ηλεκτρικού ρεύματος της χώρας.

Εγκ/νη ισχύς: 1165,37 MW.

Πραγματική συμμετοχή 2,6 – 4,2 %

Το 2011 5,2%

Εγκ/νη ισχύς: 1651,2 MW.

244 στθμοί

170 επιχειρήσεις.

Α/π 71,3%

Το 2012

Εγκ/νη ισχύς: 2500 MW.

Θαλάσσια α/π

Τα θαλάσσια α/π προέκυψαν κυρίως μετά το 2010/2011 επί υπουργίας Παπακωνσταντίνου …

Ακόμη και η Greenpeace (100% φιλική στα α/π) για το θέμα ήγειρε θέμα προστασίας των θαλάσσιων οικοτόπων.

Το 2010 ανακοινώθηκαν τα μεγαλύτερα (παγκοσμίως) θαλάσσια α/π στην Ελλάδα.

Δημιουργούν προβλήματα στην ναυσιπλοΐα.

Υψηλό κόστος συντήρησης (πχ ένας γερανός κοστίζει 50.000 – 100.000 €/ημέρα).

Τα προβλήματα ήχου αποφεύγονται και οπτικής όχλησης αν είναι μακριά και σωστά τοποθετημένες.

Ίσως θα μπορούσαν να συνδυάζονται με περιοχές αύξησης/πολ/σμού της αλιείας με κατάλληλη διαμόρφωση στην βάση στήριξής τους κλπ.

Εξωτερικό

Γερμανία

Το 2002 τα α/π παρήγαγαν το 3% του ηλεκτρικού ρεύματος.

Το 2020 θέλουν αυτό να το φθάσουν στο 25%.

100.000 εργαζόμενοι στη Γερμανία σε σχετικές θέσεις (περίπου 1%ο, δηλαδή στην Ελλάδα θα ήταν 1000 άνθρωποι).

Το κόστος της ενέργειας έχει αυξηθεί και υπάρχει δυσφορία. Θεωρείται ότι οφείλεται και στις ΑΠΕ σε μεγάλο βαθμό. Από το 2000 έως το 2014 διπλασιάσθηκε.

Το 2014 αποφασίσθηκε η μείωση των σχετικών επενδύσεων λόγω του υψηλού κόστους λειτουργίας. Για αντιμετώπιση του προβλήματος αύξησαν κατά πολύ την χρήση λιγνίτη.

Ευρώπη

Στην Ευρώπη η τιμή της ηλεκτρ. Ενέργειας αυξήθηκε 37% από το 2005-2012.

Τα δίκτυα βρίσκονται σε καθεστώς ανησυχητικό.

Στην Γερμανία η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ έφθασε στο 50% του συνόλου. Στην Ισπανία στο 33%.

Στην Ελλάδα έχει κατά πολύ ξεπεράσει το 15%.

Σύμφωνα με την Eurostat:

To 2011: στην Ελλάδα από ΑΠΕ παρήχθη το 11,6% (Ισπανία 15,1%, Ιταλία 11,5 %, Γερμανία 12,3 %, Βρετανία 3,8 %, μ.ο. ΕΕ 13%)

Στόχοι για το 2020: Ελλάδα 18% (Ισπανία 20%, Ιταλία 17 %, Γερμανία 18 %, Βρετανία 15 %, μ.ο. ΕΕ 20%)

Ισπανία

Έχουν βάλει φ/β σε νεκροταφείο

Η Ισπανία όμως είναι για να σκεφτόμαστε μάλλον προς αποφυγήν το παράδειγμα της.

Σχετικά: η τουριστική ανάπτυξή της, ακτές κλπ.

Τι ισχύει στην Δανία σήμερα;

Μαθητές από την Δανία που είχαν έρθει το 2001 στην Εύβοια ήταν ενθουσιώδεις για το θέμα.

HΠΑ

2%[2]

Παγκόσμιες κατάσταση και προοπτικές

12,5% αύξηση τα α/π διεθνώς το 2013.

318,137 GW

συμμετοχή Ελλάδος 0,3%

CO2 Ελλάδος παγκοσμίως: 76Μ (47η σε 219 χώρες, για το 2015 ή αλλιώς 136 φορές λιγότερο από την Κίνα, 1/71 από τις ΗΠΑ, 1/10 από την Γερμανία )

Κατά την European Wind Energy Association (EWEA) το 2040 θα έχουν εγκατασταθεί 3200 GW α/γ κλπ και θα καλύπτουν το 23% της παγκόσμιας ηλεκτρικής παραγωγής. Το 2004 πρόεδρος της οπ ήταν κατοπινός διευθύνων της ΔΕΗ, Αρθ. Ζερβός.

Πάντως παγκοσμίως υπάρχει στροφή στην πυρηνική ενέργεια. Παρά την πολεμική εναντίον της.

440 πυρηνικοί σταθμοί στο κόσμο

110 ΗΠΑ

59 Γαλλία

45 Ιαπωνία την χώρα θύμα της ατομικής βόμβας και την περισσότερο σεισμογενή στον κόσμο.

Εύβοια

Το 2001 έλεγαν ότι δεν θα γεμίσει η Εύβοια α/γ και ότι εξαιτίας τους θα αναπτυχθεί ο οικοτουρισμός. Το είδατε; Aς μας δείξουν 1 ανεμογεννητριοοικοτουρίστα.

Ας μας δείξουν και τα καταβληθέντα ανταποδοτικά τέλη.

Το νομαρχιακό συμβούλιο τότε είχε αποφανθεί ότι τίποτε δεν προσέφεραν στην Εύβοια, ότι ήταν λάθος η τοποθέτησή τους και ότι καμία άλλη άδεια δεν έπρεπε να δοθεί.

Η Πανευβοική Ομοσπονδία Ελλάδος με επιστολή της προς το Υπουργείο Ανάπτυξης ζητούσε συγκεκριμένες παρεμβάσεις και προδιαγραφές και χαρακτήριζε άναρχη της εγκατάσταση των α/γ και «πειρατικές πράξεις» ενέργειες κάποιων εταιρειών (βλ. Πανευβοϊκή, Μάρτιος-Απρίλιος 2001, α.π. )

Το 2001 το ΠΑΣΟΚ είχε ψηφίσει το νόμο 2941 με αναδρομική ισχύ από το 1994. Με αυτό τον τρόπο παρακάμφθηκαν καταδικαστικές αποφάσεις του ΣτΕ, σχετικές με παρανόμως αδειοθετηθέντα α/π στην Ν. Εύβοια. Για το θέμα είχε κάνει ερώτηση στη βουλή ο τότε βουλευτής Αν. Λιάσκος. Επίσης μέχρι τότε μόνο 2 αποφάσεις έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων είχαν εκδοθεί. Συνεπώς μόνο 2 εγκ/σεις ήταν νόμιμες. Ο προαναφερόμενος είχε υποβάλλει και αναφορά στον Εισαγγελέα Χαλκίδος.

Στην Κύμη πάντως τότε απαγορεύτηκαν με απόφαση ομόφωνη του δημοτικού συμβουλίου (βλ. σχετ. τα της Κύμης)

Το 2008 για το ειδικό πλαίσιο που τότε θεσπίστηκε οι μηχανικοί του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας επεσήμαιναν ότι Εύβοια, Λακωνία, Κεντρική Ελλάδα (Φωκίδα κλπ) και Θράκη κινδύνευαν από περιβ/κή επιβάρυνση με τα α/π. Και ζητούσαν να εξαιρούνται τα δάση από τον χαρακτηρισμό ως περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας ή Αιολ. Καταλληλότητας.

Σκύρος

Στο στόχαστρο ήταν από το 2005. Γνωστό έγινε το 2007.

Τότε πρότειναν 17 α/π

και 87 α/γ στην Σέριφο.

Το 2012 θέλανε να βάλουν 110 α/γ στην Ικαρία σε 28 τ.χιλ.

Συνολικά στο Αιγαίο 5467,09 MW.

Ο Τσιπουρίδης έλεγε ότι χρειαζόμαστε το 0.03% της χώρας για να πάρουμε όλη την ενέργεια της χώρας από α/γ. ΟΜΩΣ κατά το Harvard 10%.

Μεγάλο παιχνίδι και χοντρό και βρώμικο …

Γιατί α/π;

Τα α/π στήνονται γρήγορα, μέσα σε μήνες και όχι σε χρόνια όπως οι θερμοηλεκτρ. Σταθμοί.

Τα κέρδη είναι εγγυημένα και μεγάλα.

Στα χρόνια της κρίσης από κάπου πρέπει να βγουν λεφτά.

Οικοδομή πλέον δεν υπάρχει.

Ούτε μεγάλα δημόσια έργα.

Άλλωστε (τυχαίο;) οι ίδιοι δραστηριοποιούνται και στα α/π.

Εκτίμηση ύψους επενδύσεων για το 2010-2020:

ΑΠΕ: 16,4 δις. €

Δίκτυα & διασυνδέσεις: 4-5 δις. €

Αδειοδοτήσεις από ΡΑΕ:

Ενδεικτικά:

2009: 8360 MW

2010: 18819 MW

Κέρδος ενός α/π (2006): 30% (μέσο κέρδος ελλ. επιχειρ. 10%, ευρωπ. 4-5%)

Νομικό πλαίσιο αδειοδοτήσεων Αιολικών Πάρκων

Η διαδικασία αδειοδότησης για αιολικά πάρκα διέπεται κατά κύριο λόγο από το Ν. 3851/2010 για την «Επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής», ο οποίος τροποποίησε τον προηγούμενο Ν. 3468/2006. Προσφάτως, ο Ν. 4001/2011 «Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις» εισήγαγε και κάποιες επιπρόσθετες κρίσιμες ρυθμίσεις.

Τα κύρια αδειοδοτικά στάδια στις περιπτώσεις των αιολικών έργων είναι:

Ι. Άδεια Παραγωγής

Η άδεια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας απαιτείται για αιολικά πάρκα  με εγκατεστημένη ισχύ μεγαλύτερη των 100 kW, ενώ για τα πάρκα με μικρότερη εγκατεστημένη ισχύ δεν απαιτείται άδεια παραγωγής ή άλλη σχετική διαπιστωτική πράξη. Η άδεια παραγωγής χορηγείται με απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (Ρ.Α.Ε.), κατόπιν σχετικής αίτησης, ενώ για τη χορήγησή της αξιολογούνται κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 2 παρ. 1 του Ν. 3851/2010. Η Ρ.Α.Ε., αφού εξετάσει αν πληρούνται τα κριτήρια αυτά, αποφασίζει για τη χορήγηση ή μη άδειας παραγωγής μέσα σε δύο (2) μήνες από την υποβολή της αίτησης, εφόσον ο φάκελος είναι πλήρης, άλλως από τη συμπλήρωση του. Ο φάκελος θεωρείται πλήρης, αν μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την υποβολή του δεν ζητηθούν εγγράφως από τον αιτούντα συμπληρωματικά στοιχεία.

Η άδεια παραγωγής χορηγείται για χρονικό διάστημα είκοσι πέντε (25) ετών και μπορεί να ανανεώνεται μέχρι ίσο χρόνο. Στην περίπτωση, όμως, που εντός τριάντα (30) μηνών από τη χορήγηση της δεν εκδοθεί άδεια εγκατάστασης, η άδεια παραγωγής παύει αυτοδικαίως να ισχύει, εκδιδομένης σχετικής διαπιστωτικής πράξης από τη Ρ.Α.Ε..

ΙΙ. Προσφορά Σύνδεσης

Μετά την έκδοση της άδειας παραγωγής από τη Ρ.Α.Ε., ο ενδιαφερόμενος προκειμένου να του χορηγηθεί άδεια εγκατάστασης, ζητά ταυτόχρονα την έκδοση:

α) Προσφοράς Σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή, ο οποίος θεωρεί τα τοπογραφικά διαγράμματα αποτύπωσης του τρόπου σύνδεσης. β) Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (Ε.Π.Ο.), κατά το άρθρο 4 του ν.  1650/1986, όπως ισχύει, και
γ) Άδειας Επέμβασης σε δάσος ή δασική έκταση, κατά την παρ. 2 του άρθρου 58 του ν. 998/1979 (ΦΕΚ 289 Α`), εφόσον απαιτείται, ή γενικά των αναγκαίων αδειών για την απόκτηση του δικαιώματος χρήσης της θέσης εγκατάστασης του έργου.

Ο αρμόδιος Διαχειριστής χορηγεί μέσα σε τέσσερις (4) μήνες την Προσφορά Σύνδεσης που του ζητήθηκε, η οποία αρχικώς είναι μη δεσμευτική και οριστικοποιείται και καθίσταται δεσμευτική:

α) με την έκδοση της απόφασης Ε.Π.Ο. για το σταθμό Α.Π.Ε. ή,
β) αν δεν απαιτείται απόφαση Ε.Π.Ο., με τη βεβαίωση από την αρμόδια περιβαλλοντική αρχή της οικείας Περιφέρειας ότι ο σταθμός Α.Π.Ε. απαλλάσσεται  από την υποχρέωση αυτή.
Η Προσφορά Σύνδεσης ισχύει για τέσσερα (4) έτη από την οριστικοποίηση της και δεσμεύει τον Διαχειριστή και τον δικαιούχο.

ΙΙΙ. Άδεια Εγκατάστασης

Αφού καταστεί δεσμευτική η Προσφορά Σύνδεσης, ο δικαιούχος ενεργεί:

α) για τη χορήγηση άδειας εγκατάστασης
β) για τη σύναψη της Σύμβασης Σύνδεσης και της Σύμβασης Πώλησης, σύμφωνα με τα άρθρα 9, 10 και 12 και τους Κώδικες Διαχείρισης του Συστήματος και του Δικτύου. Σύμφωνα με το άρθ.187 του ν.4001/2011 (Α’179) που τροποποιεί το άρθ.8 του ν.3468/2006, η σύναψη της Σύμβασης Σύνδεσης προηγείται της σύναψης Πώλησης Ηλεκτρικής Ενέργειας. Οι Συμβάσεις αυτές υπογράφονται και ισχύουν από τη χορήγηση της άδειας εγκατάστασης, εφόσον απαιτείται,
γ) για τη χορήγηση αδειών, πρωτοκόλλων ή άλλων εγκρίσεων που τυχόν απαιτούνται σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας για την εγκατάσταση του σταθμού, οι οποίες εκδίδονται χωρίς να απαιτείται η προηγούμενη χορήγηση της άδειας εγκατάστασης,
δ) για την τροποποίηση της απόφασης Ε.Π.Ο. ως προς τα έργα σύνδεσης, εφόσον
απαιτείται.

Η άδεια εγκατάστασης χορηγείται μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών από την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελέγχου των δικαιολογητικών. Κατά τη διαδικασία έκδοσης της άδειας εγκατάστασης, ελέγχεται η απόσταση κάθε ανεμογεννήτριας του σταθμού από την πλησιέστερη ανεμογεννήτρια σταθμού του ίδιου ή άλλου παραγωγού, η οποία καθορίζεται με ανέκκλητη συμφωνία των παραγωγών, για την οποία ενημερώνεται η Ρ.Α.Ε. και οι αδειοδοτούσες αρχές.

Η άδεια εγκατάστασης ισχύει για δύο (2) έτη και μπορεί να παρατείνεται, κατ` ανώτατο όριο, για ίσο χρόνο, μετά από αίτηση του κατόχου της, εφόσον:

α) κατά τη λήξη της διετίας έχει εκτελεσθεί έργο, οι δαπάνες του οποίου καλύπτουν το 50% της επένδυσης, ή
β) δεν συντρέχει η προϋπόθεση της ανωτέρω περίπτωσης αλλά έχουν συναφθεί οι αναγκαίες συμβάσεις για την προμήθεια του εξοπλισμού ο οποίος απαιτείται για την υλοποίηση του έργου, ή
γ) υφίσταται αναστολή με δικαστική απόφαση οποιασδήποτε άδειας απαραίτητης
για τη νόμιμη εκτέλεση του έργου.

ΙV. Ε.Π.Ο.

Για αιολικά πάρκα, των οποίων η εγκατεστημένη ισχύς είναι μικρότερη των 20 kW, δεν απαιτείται βεβαίωση ΕΠΟ, αλλά βεβαίωση απαλλαγής από αυτήν. Η βεβαίωση απαλλαγής εκδίδεται από τη ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ. της οικείας Περιφέρειας εντός αποκλειστικής προθεσμίας 20 ημερών, μετά την άπρακτη παρέλευση της οποίας θεωρείται αυτή χορηγηθείσα, κατά τις διατάξεις του άρθρου 3 του Ν. 3851/2010. Για την απόδειξη της άπρακτης παρέλευσης, ο ενδιαφερόμενος πρέπει στα επόμενα στάδια να προσκομίζει σχετική βεβαίωση της Περιφέρειας, ή εναλλακτικά, αντίγραφο του αιτήματός του με τον αριθμό πρωτοκόλλου και την ημερομηνία κατάθεσής του, μαζί με υπεύθυνη δήλωση για την παρέλευση του 20ημέρου χωρίς έκδοση ούτε απαλλαγής, ούτε αρνητικής απόφασης. Κατ’ εξαίρεση απαιτείται ΕΠΟ εάν:

α) το έργο εγκαθίσταται εντός περιοχής Natura 2000 ή σε απόσταση < 100m από αιγιαλό, ή
β) γειτνιάζει σε απόσταση <150 m με άλλο σταθμό ίδιας τεχνολογίας, η δε αθροιστική ισχύς υπερβαίνει το όριο των 20 kW.

Για την έκδοση απόφασης Ε.Π.Ο. κατά τις διατάξεις του άρθρου 4 του ν. 1650/1986, όπως ισχύει, υποβάλλεται πλήρης φάκελος και Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) στην αρμόδια για την περιβαλλοντική αδειοδότηση αρχή.

Η αρμόδια αρχή εξετάζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τα προτεινόμενα μέτρα πρόληψης και αποκατάστασης, μεριμνά για την τήρηση των διαδικασιών δημοσιοποίησης και αποφαίνεται για τη χορήγηση ή μη απόφασης Ε.Π.Ο. μέσα σε τέσσερις (4) μήνες από το χρόνο που ο φάκελος θεωρήθηκε πλήρης.

Η απόφαση Ε.Π.Ο. για την εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. ισχύει για δέκα (10) έτη και μπορεί να ανανεώνεται, με αίτηση που υποβάλλεται υποχρεωτικά έξι (6) μήνες πριν από τη λήξη της, για μία ή περισσότερες φορές, μέχρι ίσο χρόνο κάθε φορά. Μέχρι την έκδοση της απόφασης ανανέωσης εξακολουθούν να ισχύουν οι προηγούμενοι περιβαλλοντικοί όροι.
Βεβαίωση Ε.Π.Ο. ή απαλλαγή από αυτήν δεν απαιτείται για ανεμογεννήτριες που εγκαθίστανται εντός οργανωμένων υποδοχέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων (ΒΙ.ΠΕ., ΒΙ.ΠΑ. κτλ), ή πάνω σε κτίρια και άλλες δομικές κατασκευές (Ν. 3468/2006, αρθ. 8, όπως αντικαταστάθηκε με τον Ν. 3851/2010, αρθ. 3, §2). Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να προσκομίζεται τοπογραφικό διάγραμμα ή έγγραφο προσφοράς σύνδεσης απ’ όπου να προκύπτει σαφώς η εγκατάσταση σε υποδοχέα ή πάνω σε κτίριο αντίστοιχα.

  1. Άδεια λειτουργίας

Πριν τη χορήγηση άδειας λειτουργίας, απαιτείται να προηγηθεί προσωρινή σύνδεση του πάρκου για δοκιμαστική λειτουργία, κατόπιν αιτήσεως στον αρμόδιο Διαχειριστή. Εφόσον επιτευχθεί απροβλημάτιστη λειτουργία 15 ημερών, ο Διαχειριστής εκδίδει βεβαίωση επιτυχούς περάτωσης των δοκιμών (ΥΑ.13310/2007, ΦΕΚ.Β’1153, άρθ.14).

Εν συνεχεία, ο παραγωγός ενεργεί για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας. Η άδεια αυτή χορηγείται με απόφαση του οργάνου που είναι αρμόδιο για τη χορήγηση της άδειας εγκατάστασης, μετά από αίτηση του ενδιαφερομένου και έλεγχο από κλιμάκιο των αρμόδιων Υπηρεσιών της τήρησης των τεχνικών όρων εγκατάστασης στη δοκιμαστική λειτουργία του σταθμού, καθώς και έλεγχο της διασφάλισης των αναγκαίων λειτουργικών και τεχνικών χαρακτηριστικών του εξοπλισμού του, που μπορεί να διενεργείται και από το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Κ.Α.Π.Ε.). Η άδεια λειτουργίας χορηγείται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία είκοσι (20) ημερών από την ολοκλήρωση των ανωτέρω ελέγχων.

Η άδεια λειτουργίας ισχύει για είκοσι (20) τουλάχιστον έτη και μπορεί να ανανεώνεται μέχρι ίσο χρονικό διάστημα.

Σημειώνεται πως σε περιπτώσεις αιολικών πάρκων με εγκατεστημένη ισχύ μικρότερη ή ίση με 100 kW δεν απαιτείται η έκδοση άδειας παραγωγής, άδειας εγκατάστασης ή άδειας λειτουργίας, ενώ δεν απαιτείται επίσης και περίοδος δοκιμαστικής λειτουργίας.

ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Ιουλιος 2004)

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Η παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (Α.Π.Ε.), όπως είναι η αιολική ενέργεια, αποτελεί ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο στην Ελλάδα. Σε νομικό επίπεδο οι πρώτες συναφείς νομοθετικές ρυθμίσεις θεσπίζονται για πρώτη φορά με το ν. 2244/1994. Η νομική ρύθμιση των Α.Π.Ε., μάλιστα, χαρακτηρίστηκε, όπως συμβαίνει συχνά με διατάξεις οι οποίες αφορούν καινοφανή ζητήματα, από σημαντικές ελλείψεις και αντιφάσεις.

Κατά τη διάρκεια, ωστόσο, των ετών που ακολούθησαν σημειώθηκε αξιοσημείωτη πρόοδος. Ειδικότερα, το νομοθετικό πλαίσιο κατέστη σταδιακά πληρέστερο και αποτελεσματικότερο. Για την εξέλιξη αυτή συνέβαλαν οι εξής κυρίως παράγοντες: α) Η συνειδητοποίηση από την Κυβέρνηση του γεγονότος ότι το σημερινό ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας, το οποίο βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη χρήση του λιγνίτη και του πετρελαίου, συνιστά τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη, ενώ υποβαθμίζει ολοένα περισσότερο το φυσικό περιβάλλον. β) Η ανάδειξη και ενίσχυση του κανονιστικού περιεχομένου των συνταγματικών αρχών της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, οι οποίες επιβάλλουν ευρύτερη αξιοποίηση των Α.Π.Ε. Επισημαίνεται, μάλιστα, ότι η αρχή της αειφορίας περιλήφθηκε ήδη ρητά στο συνταγματικό κείμενο (άρθρο 24 παρ. 1 εδ. β΄ Συντ.). γ) Η τάση απελευθέρωσης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και η κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στο πεδίο αυτό. δ) Η θέσπιση κανόνων του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου, οι οποίοι επιβάλλουν τη λήψη άμεσων μέτρων για τη μείωση των καταστρεπτικών για το περιβάλλον εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και άλλων στοιχείων που είναι υπεύθυνα για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Στο πλαίσιο αυτό καταγράφεται και η σημαντική ανάπτυξη διεθνών κειμένων που αναφέρονται στην ανάγκη αφενός περιορισμού των σύγχρονων βλαπτικών για το φυσικό περιβάλλον πηγών ενέργειας (πετρέλαιο, λιγνίτης, πυρηνική ενέργεια) και αφετέρου επέκτασης της αξιοποίησης των Α.Π.Ε.[1]

Στόχος της παρούσας μελέτης είναι η καταγραφή του νομικού πλαισίου των Α.Π.Ε., καθώς και η ανάδειξη τυχόν ελλείψεων. Παρουσιάζεται, έτσι, εν πρώτοις το συναφές εθνικό συνταγματικό και νομοθετικό πλαίσιο. Στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο αναλύεται η νομολογία του Σ.τ.Ε. για τις Α.Π.Ε. Η νομολογία αυτή του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας αποδεικνύεται, όπως θα δούμε κατωτέρω, καθοδηγητικός για τον κοινό νομοθέτη παράγοντας. Τέλος, η μελέτη ολοκληρώνεται με τα πορίσματα που προκύπτουν από την περιγραφή του νομικού αυτού πλαισίου και την εφαρμογή του από το ΣτΕ.

Γ. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΑΦΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

Από τις ανωτέρω αποφάσεις του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας προκύπτουν νομίζουμε τα εξής βασικά συμπεράσματα:

  1. Η χρησιμοποίηση αιολικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού θεωρείται ως ηπιότερη τεχνική παρέμβαση σε σχέση με τις μορφές παραγωγής ηλεκτρισμού με τη χρήση μη Α.Π.Ε. Εναρμονίζεται, συνεπώς, επαρκέστερα με την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης.
  2. Η χρήση αιολικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού θεωρείται περιβαλλοντικά προσφορότερη λύση για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών ιδιαίτερα των ευπαθών οικοσυστημάτων, όπως είναι τα μικρά νησιά.
  3. Η εγκατάσταση και λειτουργία σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού από Α.Π.Ε. σε δάση ή δασικές εκτάσεις απαιτεί ειδική νομοθετική ρύθμιση. Το άρθρο 2 του ν. 2941/2001 καλύπτει το σχετικό νομοθετικό έλλειμμα, το οποίο είχε οδηγήσει σε ακύρωση από το Δικαστήριο σειρά διοικητικών πράξεων για την αδειοδότηση της εγκατάστασης και λειτουργίας τέτοιων σταθμών σε δάση ή δασικές εκτάσεις. Όπως προκύπτει, μάλιστα, εμμέσως, από τις ανωτέρω αποφάσεις που εξέδωσε το Δικαστήριο το έτος 2003, η εγκατάσταση και λειτουργία σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού από Α.Π.Ε. σε δάση ή δασικές εκτάσεις δεν αντίκειται κα’ αρχήν στις διατάξεις των άρθρων 24 και 117 παρ. 3 του Συντάγματος, οι οποίες θεσπίζουν αυστηρή προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι, ενόψει της αυστηρής εν πολλοίς νομολογίας του Δικαστηρίου αυτού για την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων (βλ. ενδεικτικά Σ.τ.Ε. Ολομ. 2855/2003), δεν αποκλείεται το Σ.τ.Ε. να κρίνει υπό συγκεκριμένους όρους ότι η εγκατάσταση και λειτουργία σταθμού παραγωγής ηλεκτρισμού από Α.Π.Ε. σε δάση ή δασικές εκτάσεις δεν συμβιβάζεται με τις ανωτέρω συνταγματικές διατάξεις. Κρίσιμα στοιχεία για παρόμοια κρίση του Δικαστηρίου είναι εν προκειμένω αφενός μεν η έκταση των τεχνικών παρεμβάσεων και των επιπτώσεών τους στο δασικό περιβάλλον, που συνεπάγεται ο σταθμός και οι συναφείς με τη λειτουργία του εγκαταστάσεις, αφετέρου δε η ύπαρξη εναλλακτικών τρόπων κάλυψης των ενεργειακών αναγκών είτε με χρήση άλλης μορφής ενέργειας (λ.χ. από λοιπές Α.Π.Ε.) είτε με χρήση μεν αιολικής ενέργειας αλλά με εγκατάσταση του σταθμού σε μη δασική έκταση.
  4. Οι ανωτέρω παρατηρήσεις ισχύουν, εξάλλου, mutatis mutandis, και στην περίπτωση της εγκατάστασης και λειτουργίας σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού με χρήση αιολικής ενέργειας σε περιοχή, η οποία έχει χαρακτηρισθεί προστατευόμενη λόγω της υπάρξεως σε αυτήν σημαντικών περιβαλλοντικών αγαθών, φυσικών ή πολιτιστικών. Στις περιπτώσεις αυτές, το Δικαστήριο θα κληθεί να σταθμίσει μεταξύ των διακυβευόμενων αγαθών. Κρίσιμα κριτήρια της σταθμίσεως αυτής είναι και πάλι αφενός μεν το μέγεθος και η έκταση των σχετικών τεχνικών παρεμβάσεων και των επιπτώσεων στα συγκεκριμένα αγαθά του φυσικού ή πολιτιστικού περιβάλλοντος, αφετέρου δε η ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων. Στο πεδίο των σχετικών δικαιικών σταθμίσεων, πάντως, λαμβάνεται, υπόψη η αποφυγή επιβάρυνσης του περιβάλλοντος, η οποία επιτυγχάνεται με τη χρήση Α.Π.Ε. Η εν λόγω στάθμιση είναι στην περίπτωση αυτή «ενδοπεριβαλλοντική», πραγματοποιείται, δηλαδή, στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας, μεταξύ περισσότερων περιβαλλοντικών αγαθών. Η παράμετρος αυτή είναι, δίχως αμφιβολία, ενισχυτική για τη λειτουργία σταθμών ηλεκτροπαραγωγής από Α.Π.Ε. Παρά το γεγονός ότι ο ενλόγω «ενδοπεριβαλλοντικός» χαρακτήρας των σχετικών δικαιικών σταθμίσεων δεν έχει μορφοποιηθεί ακόμη στη νομολογία του Σ.τ.Ε., μπορεί να αποδειχθεί προοπτικά καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωσή της.

 

  1. Το Σ.τ.Ε., πάντως, κρίνει, όπως προκύπτει από τις ανωτέρω αποφάσεις του, ότι η εγκατάσταση και λειτουργία σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού από Α.Π.Ε. δεν μπορεί να θεωρηθεί «ως μικρό έργο με αμελητέες επιπτώσεις» στο περιβάλλον. Αντίθετα, μάλιστα, ανάλογα με το μέγεθος και την ισχύ του σταθμού, καθώς και τον συνολικό αριθμό των ανεμογεννητριών που εγκαθίστανται σε αυτόν, είναι δυνατόν να κριθεί ότι το σχετικό έργο προσβάλλει περιβαλλοντικά αγαθά, όπως είναι ιδίως η αισθητική του τοπίου και κυρίως οι οπτικοί πόροι, κατά πρώτο λόγο, η χλωρίδα και πανίδα της περιοχής, κατά δεύτερο, κ.ο.κ. Με βάση, επομένως, την υπάρχουσα νομολογία του Σ.τ.Ε. δεν πρέπει να θεωρείται, όπως ήδη σημειώθηκε ανωτέρω, δεδομένη eo ipso η εξαίρεση των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με χρήση αιολικής ενέργειας από τον κανόνα των σταθμίσεων με άλλα περιβαλλοντικά αγαθά, οι οποίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των αρχών της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Η στάθμιση αυτή, θα είναι προφανώς περισσότερο απτή στις περιπτώσεις εκείνες όπου η εγκατάσταση και λειτουργία των σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού με χρήση Α.Π.Ε. πραγματοποιούνται σε ευπαθή οικοσυστήματα και προστατευόμενες περιοχές.
  2. Ζήτημα, τέλος, γεννάται αναφορικά με το αν η εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με χρήση Α.Π.Ε. πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο ευρύτερου χωροταξικού σχεδιασμού, που να επιτρέπει τη χωροθέτησή τους με επιστημονικά κριτήρια, καθώς και να προβλέπει τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής[8]. Επισημαίνεται εν προκειμένω ότι το Σ.τ.Ε. έχει δεχθεί σε ορισμένες περιπτώσεις ότι από το Σύνταγμα απορρέει ευθέως η υποχρέωση χωροταξικού σχεδιασμού για έργα, όπως είναι η κατασκευή λιμένων (βλ. Σ.τ.Ε. 1434/1998), η εγκατάσταση ιχθυοτροφείων (βλ. Σ.τ.Ε. 2844/1993), η κατασκευή φυλακών (βλ. Σ.τ.Ε. 3249/2000, Π.Ε. 405/1999, 108/1999), οι εγκατάστασεις βιομηχανιών (βλ. Σ.τ.Ε. 2319/2002) κ.ά. Το Δικαστήριο, ωστόσο, έχει αποκρούσει ρητά την άποψη ότι από το Σύνταγμα επιβάλλεται απαγόρευση πραγματοποίησης έργων που δεν είναι ενταγμένα σε χωροταξικό σχεδιασμό (βλ. Σ.τ.Ε. Ολομ. 3478/2000, 4498/1998. Πρβλ. Σ.τ.Ε. 3135/2002 Ολομ., 4308/2001, 3255/2000 κ.ά.). Επισημαίνεται εν προκειμένω ότι είναι πιθανόν να θεωρήσει ότι η εγκατάσταση και λειτουργία παρόμοιων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής αποτελεί οχλούσα δραστηριότητα, εφόσον η εγκατάσταση αυτών και των συνοδευτικών τους έργων συνεπάγεται επιβάρυνση του περιβάλλοντος, και συνακόλουθα, ότι είναι αναγκαίος για την εγκατάσταση και λειτουργία αυτών των σταθμών ο προηγούμενος χωροταξικός σχεδιασμός. Είναι, σαφές ότι το Δικαστήριο θα λάβει υπόψη του κατά τη σχετική στάθμιση το γεγονός ότι οι εν λόγω σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλλουν στην αποφυγή επιπλέον επιβάρυνσης του περιβάλλοντος. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, κατά τη σχετική στάθμιση που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης, λόγοι δημοσίου συμφέροντος που σχετίζονται με τις θετικές επιπτώσεις που έχει η λειτουργία των αιολικών σταθμών στην εθνική οικονομία. Επισημαίνεται εν προκειμένω ότι το ανωτέρω ζήτημα πρόκειται να κριθεί στο αμέσως προσεχές διάστημα από το Σ.τ.Ε. με την έκδοση αποφάσεώς του επί αιτήσεως ακυρώσεως κατά διοικητικών πράξεων που χορηγούν στην εταιρία «WRE Hellas» άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας σταθμού παραγωγής ηλεκτρισμού με χρήση αιολικής ενέργειας ισχύος 4,8 MW και με 10 ανεμογεννήτριες σε δασική έκταση στη θέση «Αλώνια – Σίμος», της κοινότητας Ελληνικού του Νομού Λακωνίας.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το Συμβούλιο Επικρατείας για την επίλυση όσων κανόνων κρίνει ότι αντίκεινται στο Σύνταγμα «σπεύδει βραδέως». Επίσης, η κρίση του σε αυτές τις περιπτώσεις διαμορφώνεται σε κάποιες περιπτώσεις με μια στενή και μονιστική πρόσληψη της προστασίας του περιβάλλοντος, αγνοώντας ότι το ζητούμενο εντέλει είναι η συμβολή τους στη διαμόρφωση των όρων της αειφόρου ανάπτυξης. Τέλος, η προσφυγή και η αξιολόγηση στους διεθνείς και κοινοτικούς κανόνες που δεσμεύουν την Ελλάδα θα ενίσχυε την ανοικτή θεώρηση της αειφόρου ανάπτυξης, η οποία άλλωστε αποτελεί, μετά τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001, τη μείζονος σημασίας επιλογή του ισχύοντος Συντάγματος.

Χωροταξικό ΑΠΕ

ΦΕΚ β΄ αρ. φ. 2464/3-12-2008, αριθμ. 49828 (http://www.westsun.gr/photoboltaiko-parko/nomothesia-diadikasies/eidiko-khorotaxiko-gia-tis-ape.html)

Βλ. Αυγή 12/4/17. Ο Σταθάκης είπε ότι θα τροποποιηθεί λόγω των πολλών προβλημάτων που έχει γεννήσει.

ΕΤΜΕΑΡ

Αρχικά λεγόταν τέλος ΑΠΕ

Το 2006 λέγανε ότι θα είναι πολύ μικρό κλπ. Ήταν 0,80 €/kWh ή το 10% του τέλους της ΕΡΤ. Σήμερα είναι (για τον μέσο λογαριασμό 4 x τέλος ΕΡΤ).

Στην πραγματικότητα μετά την μετονομασία σε ΕΤΜΕΑΡ από το 2010-2015 η αύξηση ήταν ~3500%.

Ένας από τους αντιπροέδρους της ΡΑΕ είχε χαρακτηρίσει το 2012 παράνομη την σύνδεση του τέλους ΑΠΕ (χαρακτηρίζοντάς το ως χαράτσι) με τον λογαριασμό της ΔΕΗ.

Ακόμη και οι επιχειρηματίες του κλάδου είχαν και πρότειναν αντιρρήσεις επ΄ αυτού. Επίσης κατηγορούσαν την ΔΕΗ ότι υπερτιμά το τέλος ΑΠΕ και ότι κατακρατά το 50%.

Εν γένει οι επιχειρηματίες των ΑΠΕ υποστηρίζουν ότι μέρος του τέλους πάει κρυφά στα ορυκτά καύσιμα και η ΡΑΕ ότι χρειάζεται για να καλύπτεται η χρηματοδότηση των ΑΠΕ από τον ΔΕΣΜΗΕ (που συνήθως έχει έλλειμμα 200-400 εκατ. € )

Επιπτώσεις

Θόρυβος: 50στα 100μ από 1 α/γ (βλ. ΚΑΠΕ, Μελέτη για την Εύβοια, Αυγ. 2000)

  • Σεμινάριο στη Γλασκώβη για «The noise from wind turbines»

http://www.epaw.org/echoes.php?lang=el&article=n627

We are delighted to inform you that Professor Mariana Alves and Dr. John Yelland are coming to Glasgow to the Radisson Blu Hotel on Friday 22nd September from 7pm to 10pm:

Please join us at this important seminar on Wind Turbine Noise at:

https://www.eventbrite.co.uk/e/a-seminar-on-wind-turbine-noise-tickets-37006124314

Seminar Introduction:

The noise from wind turbines built close to homes may cause their occupants irritation and distress, but cannot possibly explain the serious adverse health effects that many communities are now experiencing. These include vertigo, nausea, fatigue, pounding in the head or chest, nose bleeds. There is already abundant evidence that the true cause of such symptoms is not the audible turbine noise at all; it is the very high levels of infrasound emitted by the turbines. The wind energy industry consistently denies this, and claims that wind farm neighbours allow the intensity of their dislike of turbines due to «non-acoustic factors» to psychologically cause them «enhanced annoyance». SSE (Scottish and Southern Electricity) have, by building even larger, more powerful wind turbines so close to the communities of Fairlie and Millport, provided even stronger evidence that the harm from wind turbine infrasound is physiological, not psychological.

Ζητήματα ηλεκτροδότησης

Ασταθής τάση και συχνότητα (περιοδικό Ηλεκτρολόγος τ.114).

  • Cost and Quantity of Greenhouse Gas Emissions Avoided by Wind Generation, Peter Lang
  • Ηλεκτρική ενέργεια και ΑΠΕ, του Πρόδρ. Ευθυμόγλου

Απόσπάσματα:

«…Για παράδειγμα, ενώ είναι γνωστό ότι οι τεχνολογίες των αιολικών πάρκων και των άλλων ΑΠΕ μόνο συμπληρωματικά μπορούν να λειτουργήσουν σε ένα ηλεκτρικό σύστημα, αναγορεύονται από πολλούς σε κύριες τεχνολογίες για την κάλυψη των ηλεκτρικών αναγκών της χώρας. Ετσι, δεν εμφανίζεται ο περιορισμός ότι ταυτόχρονα με την ισχύ των ΑΠΕ πρέπει να συνυπάρχουν και συμβατικά εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής έτοιμα να αντικαταστήσουν την παροχή του ηλεκτρισμού κάθε φορά που αυτή δεν μπορεί να λειτουργήσει επειδή π.χ. δεν φυσάει.

Επομένως, η ενέργεια που παράγεται από τα αιολικά πάρκα και τις άλλες ΑΠΕ υποκαθιστούν θερμική ενέργεια, η οποία έτσι και αλλιώς είναι διαθέσιμη και θα παραγόταν αν δεν φυσούσε. Η παρουσία των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα δεν μειώνει τις ανάγκες για θερμικά εργοστάσια (εκτός ίσως από ένα μικρό ποσοστό), αλλά μειώνει τις ώρες λειτουργίας των εργοστασίων αυτών, με ενδεχόμενο αποτέλεσμα να μεταβάλλει με αυτόν τον τρόπο και τη σύνθεσή τους…

… Στο πλαίσιο αυτό η ασφάλεια και επάρκεια της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί την εγκατάσταση και λειτουργία θερμικών εργοστασίων διαφορετικής τεχνολογίας με καύσιμα τον λιγνίτη, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα. Από αυτές τις πηγές πρέπει να προσδιοριστεί το τεχνικά επαρκές μίγμα πηγών ηλεκτροπαραγωγής, το οποίο στη συνέχεια να βελτιστοποιηθεί και με τη συνεξέταση της ενέργειας που παράγεται από τα αιολικά πάρκα και τις άλλες ΑΠΕ…»

  • Are global wind power resource estimates overstated?

Amanda S Adams and David W Keith

Περίλήψη βλ. στην υποσ.[3]

  • Μακροχρόνιες Ενεργειακές Προοπτικές, Οι προκλήσεις για τον Ενεργειακό Τομέα στην Ελλάδα το 2050, ΙΟΒΕ

Προτάσεις των υπερμάχων των ΑΠΕ

Πρόγραμμα «Ήλιος» ( θα απαιτούσε 200 τχ)

Δεν υπάρχουν άλλες λύσεις;

Η ιδέα του Νίκ. Πράσινου από τον Βόλο για χρήση παραδοσιακών ανεμόμυλων για παραγωγή ενέργειας.

Η γεωθερμία είναι περισσότερο φιλική για το περιβάλλον και στην Ελλάδα απολύτως δυνατή. Πάρα ταύτα υστερεί. Γιατί;

Γιατί δεν τοποθετούνται σε βιομηχανικές περιοχές οι α/γ; Ή σε ΒΙΠΕ; Ή έστω τα φ/β; Στο εξωτερικό είναι σε κάμπους και όχι σε βουνά.

Η πραγματικές λύσεις υπάρχουν και πρέπει να αναζητούνται στα έξυπνα δίκτυα. Η Ελλάδα πολλαπλώς έχει την ανάγκη τους και λόγω νησιωτικότητας αλλά και ορεινών όγκων.

Το πρόβλημα φάνηκε έντονα για παράδειγμα το 2010-2011 με το τότε ξέσπασμα των πολλών μικρών φ/β που φάνηκε ότι το δίκτυο και το σύστημα δεν τα άντεχε.

—–

[1] Α) http://www.hellasres.gr/Greek/THEMATA/ARTHRA/athanasiadis.htm

Β) επίσης: Κάθετες ανεμογεννήτριες ελληνικής κατασκευής

https://sofistories.com/2016/02/01/%CE%BA%CE%AC%CE%B8%CE%B5%CF%84%CE%B5%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%BD%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%BA/

[2] Wind farms produce roughly 2 percent of the nation’s energy, all from land-based facilities in California, Texas, Oklahoma, Wyoming and a few other states.( http://edition.cnn.com/2010/TECH/04/20/cape.cod.wind.farm/)

[3] Abstract

Estimates of the global wind power resource over land range from 56 to 400 TW. Most estimates have implicitly assumed that extraction of wind energy does not alter large-scale winds enough to significantly limit wind power production. Estimates that ignore the effect of wind turbine drag on local winds have assumed that wind power production of 2–4 W m−2 can be sustained over large areas. New results from a mesoscale model suggest that wind power production is limited to about 1 W m−2 at wind farm scales larger than about 100 km2. We find that the mesoscale model results are quantitatively consistent with results from global models that simulated the climate response to much larger wind power capacities. Wind resource estimates that ignore the effect of wind turbines in slowing large-scale winds may therefore substantially overestimate the wind power resource.

http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/8/1/015021/meta

—–

  1. Νομικό πλαίσιο αδειοδοτήσεων Αιολικών Πάρκων: Επιμέλεια: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)
  2. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Ιουλιος 2004), του Απόστολου Παπακωνσταντίνου, Νόμος + Φύση, ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, http://nomosphysis.org.gr/8248/to-nomiko-kathestos-ton-ananeosimon-pigon-ilektrikis-energeias-ioulios-2004/


Για την εκδήλωση αναφέρθηκε και η Εφημερίδα των Συντακτών στο

http://www.efsyn.gr/arthro/oikogiorti-stin-eyvoia-horis-sponsores-kai-horigoys

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Written by dds2

Σεπτεμβρίου 18, 2017 at 9:59 μμ

το σκάνδαλο, το ψέμα και η ανοησία των Αιολικών καλά κρατεί (σε Εύβοια, Λακωνία, όλη την Ελλάδα). Και ένα άρθρο για την αντισυνταγματικότητα του άρθρου 21ΙΙα του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ

leave a comment »

[DDS: έχω κάποια χρόνια ενασχόλησης με τα α/π, τις α/γ, τις ΑΠΕ, κλπ. Ο προσδιορισμός βΑΠΕ προήρθε από μία ιδέα/εισήγηση μου σε μία συνάντηση του Δικτύου Αιγαίου, το 2009. Κάτι έχει αρχίσει να γίνεται αντιληπτό ως προς το ατελέσφορο των α/π, αλλά από την άλλη τα χρήματα και τα συμφέροντα είναι τόσο πολλά που φυσικά μια κυβέρνηση της Αριστεράς -και μάλιστα αυτή η κυβέρνηση- είναι αδύνατο να πράξει οτιδήποτε πράγματι φιλοπεριβαλλοντικό και ενεργειακά και οικονομικά αποδοτικό. Στην συνέχεια, ένα video και δύο άρθρα από την Ελευθεροτυπία το πρώτο (προ 3ετίας, την 6/7/14) και την Εφ.Συν. το δεύτερο (σημερινό της 4/5/17 και αφορά την Καρυστία) που παρουσιάζουν την προβληματική κατάσταση στην Ευβοια και την Ελλάδα και στο τέλος μερικά ακόμη άρθρα που δείχνουν την διαπλοκή οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων γύρω από τις α/γ και τις βΑΠΕ. Στο τέλος της παρούσας ανάρτησης ένα απόσπασμα από έναν ιστότοπο της Μυκόνου με συγκεντρωμένα και απλά τα κύρια τεχνικά αντεπεχειρήματα κατά των α/γ (https://kepom.wordpress.com/2017/05/04/…ew=true)

Στη συνέχεια των πιο πάνω άρθρων αναδημοσιεύται ολόκληρο το πιο κάτω εξαίρετο άρθρο του Γιώργου Χ. Σμπώκου,  αλλά λόγω της σημασίας των συμπερασμάτων του αυτά μαζί με το ερώτημα στο οποίο απαντούν ακολουθούν άμεσα και στην συνέχεια:

Συνταγματικότητα του άρθρου 21ΙΙα του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ

Κρίσιμα συμπεράσματα των αποφάσεων ΣτΕ 1421/2013 και 387/2014

Γιώργος Χ. Σμπώκος, ΔΝ Δημοσίου Δικαίου,
συνεργάτης ΠΜΣ Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης

πηγή: https://dasarxeio.com/2017/04/27/2220-5/

Το ερώτημα

Το άρθρο 102 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος προβλέπει ότι η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το Κράτος δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους. Το άρθρο 21ΙΙα της υα 49828/03.12.2008 (Β΄ 2464/03.12.2008) απαγορεύει στις Περιφέρειες να εισάγουν περιοριστικές ρυθμίσεις για την ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Ερωτάται, αν η ως άνω απαγόρευση συνιστά προσβολή της αρχής της αποκέντρωσης, όπως αυτή εκφράζεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος.]

Συμπέρασμα

Το 2014 η ζήτηση ενέργειας κάθε είδους ενεργειακών εγκαταστάσεων στη χώρα μας ανερχόταν περίπου στις 3.400 GWh. Το ίδιο έτος η παραγωγή υπερσκέλισε την κατανάλωση ενέργειας. Ανήλθε σε περίπου 4.000 GWh (3.500 GWh από συμβατικές μονάδες και 600 GWh από ΑΠΕ) [http://www.admie.gr/deltia-agoras/miniaia-deltia-energeias/].

Το επιχείρημα «της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας», ως αιτιολογικός λόγος ποσοτικού καθορισμού του ορίου παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, δεν υφίσταται. Κατ΄ επέκταση δεν μπορεί να θεραπεύσει μια έστω και κατ΄ εξαίρεση συντρέχουσα ή αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους που επιβάλλεται από λόγους γενικού συμφέροντος.

Η προώθηση των ΒΑΠΕ χωρίς την αντίστοιχη αναλογική μείωση των συμβατικών μορφών παραγωγής, δεν διαμορφώνει ένα σωστό βιώσιμο ισοζύγιο, που συνδυάζει οικολογικές ανησυχίες με πραγματικές ενεργειακές ανάγκες. Δεν δίνει κίνητρο για αύξηση της παραγωγής μέσω βιώσιμων, ορθά χωροθετημένων μονάδων παραγωγής. Δεν δίνει τέλος σε μια τεχνικά παρωχημένη, περιβαλλοντικά ζημιογόνα και επικίνδυνη για την ανθρώπινη υγεία τεχνολογία καύσης ορυκτών πόρων. Δεν δημιουργεί τους συσχετισμούς που θα οδηγήσουν στην υλοποίηση του οράματος της απεξάρτησης από τις συμβατικές πηγές ενέργειας.

Το επιχείρημα «της ανάγκης αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής» ως αιτιολογικός λόγος ποσοτικού καθορισμού ελαχίστου ορίου παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ δεν υφίσταται. Ούτε αυτός ο λόγος μπορεί να θεραπεύσει μια κατ΄ εξαίρεση συντρέχουσα ή αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους, που επιβάλλεται από λόγους γενικού συμφέροντος.

Κανένα έργο ή δραστηριότητα δεν πρέπει να χωροθετείται, αν δεν υπάρχει εθνικός ή τομεακός χωροταξικός σχεδιασμός. Όμως παράλληλα κανένας εθνικός ή τομεακός χωροταξικός σχεδιασμός δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον περιφερειακό σχεδιασμό, πόσο μάλλον να εφαρμοστεί αποτελεσματικά παρακάμπτοντας την τοπική αυτοδιοίκηση. Η αξιολόγηση, η εξειδίκευση και η τοπική προσαρμογή του όποιου υπερκείμενου σχεδιασμού θα είναι πάντα απαραίτητη για γεωγραφικούς, πολιτιστικούς και περιβαλλοντικούς λόγους. Ο γεωγραφικός κατακερματισμός, ο νησιωτικός χαρακτήρας, η διαχείριση των υδάτων και η διαφορετικότητα κλίματος και οικοσυστημάτων αναδεικνύουν τον Περιφερειακό Χωροταξικό Σχεδιασμό σε μείζον διοικητικό εργαλείο προληπτικής περιβαλλοντικής προστασίας.

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η απαγόρευση του άρθρου 21ΙΙα της υα 49828/03.12.2008 (Β΄ 2464/03.12.2008) στις Περιφέρειες να εισάγουν περιοριστικές ρυθμίσεις για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ συνιστά προσβολή της αρχής της αποκέντρωσης, όπως αυτή εκφράζεται στο άρθρο 102 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος, η δε προσβολή αυτή δεν θεραπεύεται από εξαιρετικούς λόγους γενικού συμφέροντος.


video: 30/4/2017 από basileiadh


ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΛΗΘΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Ο μεγάλος πονοκέφαλος από τις βιομηχανικές ανανεώσιμες πηγές

Απ’ άκρου εις άκρον της χώρας, οι αντιδράσεις ενάντια στις ΒΑΠΕ ξεκινούν από αρνητικές γνωμοδοτήσεις, συνεχίζουν με κινητοποιήσεις και προσφυγές στο ΣτΕ, ενώ 57 κυβερνητικοί βουλευτές και συνάδελφοί τους από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ «βομβαρδίζουν» τον υπουργό ΥΠΕΚΑ με ερωτήματα που εμπεριέχουν σχόλια και καταγγελίες

Τα αιολικά πάρκα κατηγορούνται ότι δεν αποφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην ενέργεια, ενώ συνήθως επιδοτούνται εις βάρος των πολλών, υποβαθμίζοντας το περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά «Καταζητούνται» σχεδόν σε όλη την χερσαία και νησιωτική Ελλάδα με την κατηγορία ότι δεν αποφέρουν τα αναμενόμενα ενεργειακά αποτελέσματα, οφελούν τους λίγους ισχυρούς που συνήθως επιδοτούνται σε βάρος των πολλών και υποβαθμίζουν περιβάλλον, πολιτιστική κληρονομιά και τοπικές κοινωνίες. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Written by dds2

Μαΐου 4, 2017 at 6:43 μμ

κορεσμένη από α/π η Εύβοια κατά την ΡΑΕ

leave a comment »

αλλά πάρα ταύτα κάνουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να προσθέσουν και άλλα.

σχετικά στο πιο κάτω απόσπασμα

Ακολουθεί παρουσίαση της Τροποποιημένης  Μελέτης (2016) της ΕΝΕL

Written by dds2

Μαρτίου 6, 2017 at 9:01 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , , ,

μελέτη για τις επιπτώσεις των α/γ στο Λασίθι της Κρήτης

leave a comment »

Written by dds2

Σεπτεμβρίου 8, 2015 at 2:26 μμ

Η χρεοκοπία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ

leave a comment »

[αναδημοσίευση από

Kandanos Πολίτες και Φίλοι της Καντάνου και του Σελίνου, λόγω του μεγάλου ενδιαφέροντος του άρθρου, http://www.kandanos.eu/node/2150]

Η χρεοκοπία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ

 Αρθρο του Β. Νομικού, ηλεκ/γου μηχανικού από τη Συσπείρωση Αριστερών Μηχανικών

Η χρεοκοπία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ

1. Η ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η απελευθέρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας (ΗΕ) και φυσικού αερίου (ΦΑ) στην Ευρώπη ξεκινά από τη δεκαετία του ’90 και συμπίπτει με μια ριζική αλλαγή στην ενεργειακή πολιτική της ΕΕ υπέρ των ΑΠΕ, τη χρήση του ΦΑ για ηλεκτροπαραγωγή, και του διασυνοριακού εμπορίου ενεργειακών αγαθών. Απώτερος στόχος, η δημιουργία μιας κοινής Ευρωπαϊκής αγοράς με ενιαίους κανόνες για όλες τις χώρες μέλη, η οποία θα διέπεται από το πνεύμα του ανταγωνισμού και της ελεύθερης αγοράς.
Η τάση προς ιδιωτικοποίηση των ενεργειακών κλάδων στηρίχτηκε από μια σειρά τεχνολογικούς και πολιτικούς παράγοντες. Σε ότι αφορά την τεχνολογία, μειώθηκε το κόστος κατασκευής των απαραίτητων υποδομών ενώ η ανάπτυξη των ΑΠΕ έδωσε τη δυνατότητα υλοποίησης εγκαταστάσεων “διεσπαρμένης παραγωγής”, δηλαδή την κατασκευή πολλών μικρών σταθμών παραγωγής ΗΕ κοντά στα κέντρα κατανάλωσης. Οι μονάδες αυτές, δεν εξαρτώνται από κάποιο ορυκτό καύσιμο, είναι αυτοματοποιημένες, η συντήρηση και η λειτουργία τους χρειάζεται ελάχιστο προσωπικό.
Σε ότι αφορά την οικονομία, η συγκέντρωση και συγκεντροποίηση κεφαλαίου στο χρηματοπιστωτικό κλάδο, μείωσε το κόστος δανεισμού για την υλοποίηση επενδύσεων μεγάλης κλίμακας. Σε ότι αφορά το πολιτικό σκέλος, οι ιδιωτικοποιήσεις στο χώρο της ενέργειας συνέπεσαν με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, τη μαζική εισαγωγή Ρωσικού ΦΑ στις βόρειες Ευρωπαϊκές χώρες, την κυριαρχία του φιλελευθερισμού και την κατάργηση των κοινωνικών συμβολαίων. Ιστορικά, η πρώτη ιδιωτικοποίηση στο χώρο της ενέργειας έγινε στα μέσα της δεκαετίας του ‘80 από τη Θάτσερ, σαν απάντηση στην απεργία των ανθρακωρύχων στη Μ. Βρετανία.
Η τάση για ιδιωτικοποίηση αποτυπώθηκε στις Ευρωπαϊκές Οδηγίες 1996/92/ΕΚ και 2001/77/ΕΚ για την απελευθέρωση των αγορών ΗΕ και ΦΑ και την Οδηγία 2009/28/ΕΚ για την προώθηση των ΑΠΕ και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οι Οδηγίες αυτές έθεταν ως όρο συμμόρφωσης τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής αγοράς (περισσότεροι του ενός παικτών πέραν του κρατικού μονοπωλίου) καθώς και τον λογιστικό ή και ιδιοκτησιακό διαχωρισμό (unbundling) των καθετοποιημένων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε όλο το φάσμα της ενεργειακής αγοράς (παραγωγή – μεταφορά – διανομή).

Σε όλη την ΕΕ, πολιορκητικός κριός της ιδιωτικοποίησης ήταν οι ΑΠΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ενέργειας, καθορίζοντας ad hoc το ενεργειακό ισοζύγιο κάθε χώρας και επιβάλλοντας βαριές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, υπέδειξαν στις εθνικές κυβερνήσεις την οικονομική στήριξη και την με κάθε τρόπο διευκόλυνση επενδύσεων ΑΠΕ (περιβαλλοντικοί όροι, απαλλοτριώσεις κλπ). Για να διευκολύνει τη μετάβαση στην ελεύθερη αγορά ο δημόσιος τομέας αποκλείστηκε – οι επενδύσεις ΑΠΕ πρέπει να είναι ιδιωτικές επενδύσεις και όχι π.χ. ασφαλιστικά ταμεία ή υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Χωρίς την αθρόα χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τον χαρακτηρισμό των επενδύσεων ως “εθνικής σπουδαιότητας” και, κυρίως, την εισαγωγή των εγγυημένων τιμών (Feed in Tariff – FiT) που θα αναλυθούν παρακάτω, το όραμα της “πράσινης ανάπτυξης” δε θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα.

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι, τουλάχιστον ως τώρα, η ΕΕ δεν επιβάλει ρητά την πώληση κρατικών επιχειρήσεων αλλά τη δημιουργία μη ρυθμιζόμενων από το κράτος αγορών. Κάθε χώρα μέλος μπορεί να προβεί στις δικές της εθνικές νομοθετικές ρυθμίσεις προκείμενου να δημιουργήσει μια ανταγωνιστική αγορά στο εσωτερικό της. Η ιδιωτικοποίηση έρχεται έμμεσα καθώς τα κρατικά μονοπώλια πρέπει σταδιακά να αφήσουν ελεύθερο χώρο για τα ιδιωτικά κεφάλαια. Βασικό επιχείρημα για τα παραπάνω είναι ότι με την απουσία ανταγωνισμού το κρατικό μονοπώλιο μεταφέρει στο κοινωνικό σύνολο και στον κρατικό προϋπολογισμό “κρυμμένα” κόστη παραγωγής, έχει υψηλό λειτουργικό κόστος και συμβάλλει στη διόγκωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, εμποδίζει την είσοδο κεφαλαίων στην αγορά, , λειτουργεί με αδιαφάνεια, είναι έρμαιο των συνδικάτων κοκ.
Στον αντίποδα των παραπάνω βρίσκεται η αντίληψη ότι η αντιμετώπιση ως εμπορεύματος ενός ζωτικού αγαθού, όπως είναι η ενέργεια, δεν μπορεί παρά να αποτελέσει πεδίο κερδοσκοπίας από πλευράς του κεφαλαίου. Η ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων ενέργειας σημαίνει εκποίηση δημόσιας περιουσίας και περιορισμό εθνικής κυριαρχίας, συνοδεύεται από οικονομικά σκάνδαλα, μεγάλες ανατιμήσεις εις βάρος του καταναλωτή, συμπίεση των εργατικών δικαιωμάτων και αμοιβών, συμβάλλει στη διόγκωση της οικονομικής ύφεσης με ότι αυτό συνεπάγεται.
Σήμερα, στις περισσότερες χώρες της ΕΕ οι εταιρίες ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου έχουν στον ένα ή άλλο βαθμό ιδιωτικοποιηθεί είτε μέσω χρηματιστηρίου είτε με άμεση πώληση σε κάποια funds. Σχεδόν 100% ιδιωτικοποιημένη είναι η ενεργειακή αγορά στη Μ. Βρετανία. Στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα) οι αντίστοιχες εταιρίες έχουν ιδιωτικοποιηθεί (ή βρίσκονται σε διαδικασία ιδιωτικοποίησης) σε ποσοστό άνω του 50%. Αντίθετα, σε πολλές βόρειες χώρες που διαθέτουν κοιτάσματα ΦΑ και υδροηλεκτρικούς ή πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής (Σκανδιναβικές χώρες, Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία και αλλά και σε μεγάλο ποσοστό στη Γερμανία) το Δημόσιο εξακολουθεί να ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αγορών.
Η Ευρωπαϊκή ήπειρος με τις περιορισμένες ενεργειακές πηγές (άνθρακας και πυρηνική ενέργεια) έχει γίνει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ΦΑ ενώ ταυτόχρονα επένδυσε, και συνεχίζει να επενδύει, στην ανάπτυξη των πανάκριβων, αμφισβητούμενων και όχι και τόσο φιλικών στο περιβάλλον ΑΠΕ, Διάγραμμα 1. Το κόστος ενέργειας έχει εκτοξευθεί στα ύψη πράγμα που καθιστά την Ευρωπαϊκή βιομηχανία ολοένα και λιγότερο ανταγωνιστική ως προς τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ιαπωνία, Πίνακας 1

Διάγραμμα 1: παραγωγή ΗΕ ανά τύπο καυσίμου στην ΕΕ, περίοδος 1990 – 2009.

Πηγή : http://www.eea.europa.eu/data-and-maps/figures/gross-electricity-production-by-fuel-4

Πίνακας 1: κόστος ενέργειας στο βιομηχανικό τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ και σε €/kWh. Πηγές: ΙΕΑ, Eurostat
% ΑΕΠ
$US/kWh
ΗΠΑ
1,5
0,07
ΕΕ
2,7
0,17
Ιαπωνία
3,2
0,28
Σε πληθώρα μελετών και αναλύσεων εκφράζεται έντονος προβληματισμός για το ενεργειακό μέλλον της ΕΕ καθώς τα επιχειρήματα της “πράσινης ανάπτυξης” φαίνεται να ξεθωριάζουν λόγω της παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης στη ζώνη του ευρώ αλλά και τεχνολογικών καινοτομιών όπως η δυνατότητα εξόρυξης πετρελαίου και ΦΑ από σχιστολιθικά πετρώματα στις ΗΠΑ που σηματοδοτούν μια σταθεροποίηση ή και πτώση των τιμών των ορυκτών καυσίμων μέχρι το 20301.
2. Η απελευθέρωση της αγοράς ΗΕ στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η απελευθέρωση της αγοράς ΗΕ έγινε σε συμμόρφωση των Ευρωπαϊκών Οδηγιών. Οι ΑΠΕ ήταν ο πολιορκητικός κριός της απελευθέρωσης και μάλιστα με στοιχεία “λαϊκού καπιταλισμού” καθώς, μέχρι και το 2009, ήταν ενταγμένες στους αναπτυξιακούς νόμους και στηρίχτηκαν σε δημόσιες επιχορηγήσεις ιδιωτικών επενδύσεων, σε ποσοστό μέχρι και 40%.
Το νομοθετικό πλαίσιο ήταν δαιδαλώδες (Ν. 2244/94, Ν. 2773/99, Ν. 3851/2010 γνωστός και ως νόμος Μπιρμπίλη, Ν. 4001/2011), μεταβάλλονταν συνέχεια υπέρ των επενδυτών και εις βάρος της ΔΕΗ Α.Ε. και εξαρχής ήταν προσανατολισμένο στην εξασφάλιση των επενδύσεων και της κερδοφορίας των ιδιωτικών κεφαλαίων.
Παρόλα αυτά, μέχρι την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης, η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ ΔΕΝ ήταν στην ατζέντα των κυβερνήσεων Σημίτη – Καραμανλή. Αυτό οφείλεται, ίσως, στο ότι οι κυβερνήσεις είχαν κάποια επίγνωση της πραγματικά στρατηγικής σημασίας που παίζει η ΗΕ για τη χώρα. Αφετέρου, όπως θα αναλυθεί και στη συνέχεια, το όλο σύστημα βασίζονταν τόσο στο δανεισμό – με κρατική εγγύηση – της ΔΕΗ Α.Ε. (που κάλυπτε τις “τρύπες” που δημιουργούσε η λειτουργία της αγοράς) όσο και στη διαρκή ανατίμηση των τιμολογίων λιανικής. Νέα “ενεργειακά” τζάκια εμφανίστηκαν με την ισχυροποίηση κατασκευαστικών ομίλων, την είσοδο πολυεθνικών κολοσσών και τον αθρόο δανεισμό από τις ελληνικές και ξένες τράπεζες.

Μέχρι τα Μνημόνια, η αγορά ΗΕ στην Ελλάδα ΔΕΝ ήταν πλήρως απελευθερωμένη καθώς:

  • Η τιμή λιανικής καθορίζονταν από το Υπουργείο Οικονομικών. Από την 1η Ιουλίου 2013 το κόστος ηλεκτροπαραγωγής (χονδρική) έχει μεταφερθεί πλήρως στους καταναλωτές (λιανική).
  • Όσο η ΔΕΗ Α.Ε. διαθέτει πλούσιο ενεργειακό μίγμα (μονοπώλιο στα κοιτάσματα λιγνίτη και στους μεγάλους υδροηλεκτρικούς σταθμούς – ΥΗΣ) κανείς ιδιώτης δεν μπορεί να παράγει ενέργεια σε πραγματικά ανταγωνιστικές τιμές.
Η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ Α.Ε. τέθηκε ως βασικός όρος στο Επικαιροποιημένο Πρόγραμμα του Μνημονίου (Αύγουστος 2010). Με το ΦΕΚ Α168/24-07-2013 η πώληση τουλάχιστον του 30% της ΔΕΗ Α.Ε. και του 66% του δικτύου μεταφοράς (ΑΔΜΗΕ Α.Ε.) έγινε νόμος του κράτους. Τα χρονοδιαγράμματα που προβλέπονται είναι ασφυκτικά και η πώληση πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2014.
2.1 The Greek model: Τυχοδιωκτισμός, κερδοσκοπία και απουσία Ενεργειακού Σχεδιασμού
Η απορρύθμιση της Ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού την περίοδο 2001 – 2012 και η μαζική είσοδος επενδυτών άλλαξε ριζικά το ηλεκτρικό ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας. Η εγκατεστημένη ισχύς των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στο διασυνδεδεμένο σύστημα (πλην νησιών) για το 2012 δίνεται στον Πίνακα 2 ενώ το Διάγραμμα 2 δίνει μια σύγκριση του ενεργειακού μίγματος (σε ποσοστό %) που χρησιμοποιήθηκε για ηλεκτροπαραγωγή για τα έτη 2004 και 2012.
Πίνακας 2: Εγκατεστημένη Ισχύς μονάδων (MW) ηλεκτροπαραγωγής (ΔΕΗ + ιδιώτες) στο Ελληνικό Σύστημα (Πηγή: ΛΑΓΗΕ, Συνοπτικό Πληροφοριακό Δελτίο Δεκέμβριος 2012)
Καύσιμο
Εγκατεστημένη
Ισχύς (MW)
%
Λιγνίτης (100% ΔΕΗ)
4.456
28,43%
Φυσικό Αέριο (35% ΔΕΗ, 65% ιδιώτες)
4.486
28,62%
Πετρέλαιο (100% ΔΕΗ)
698
4,45%
Μεγάλα Υδροηλεκτρικά (100% ΔΕΗ)
3.018
19,25%
ΑΠΕ (~100% ιδιώτες)
3.018
19,25%
ΣΥΝΟΛΟ
15.676
100,00%
Σε ότι αφορά τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του Πίνακα 2, το σύνολο των λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών σταθμών ανήκει ακόμα στη ΔΕΗ Α.Ε. Σε μεγάλες κοινοπραξίες Ελληνικών και πολυεθνικών επιχειρηματικών ομίλων ανήκει το σύνολο σχεδόν των σταθμών ΑΠΕ (ΓEK ΤΕΡΝΑ Α.Ε. – Gaz De France Suez, Ρόκας – Ibedrola, Όμιλος ΕΛ.ΠΕ. – EDISONItaly) και περισσότερο από το 50% της εγκατεστημένης ισχύος σταθμών ΦΑ, (ΓEK ΤΕΡΝΑ Α.Ε., ΑΚΤΩΡ – Μπόμπολας, Όμιλος ΕΛ.ΠΕ. – EDISONItaly, ΕΝΕL Ιταλία – Κοπελούζος, EdF France κλπ ).
Το ΦΑ που εισάγεται στην Ελλάδα, έχει την υψηλότερη τιμή σε όλη την ΕΕ και μια από τις υψηλότερες τιμές σε όλο τον κόσμο, παράμετρος που από την πρώτη στιγμή έκανε προβληματική τη βιωσιμότητά τους (13,27 €/GJ σε σύγκριση με τα 10,55 €/GJ που είναι ο μέσος όρος της ευρωζώνης2).
Συγκρίνοντας τον Πίνακα 2 (ισχύς) και το Διάγραμμα 1 (ενέργεια), διαπιστώνεται μια δραστική μείωση της λιγνιτικής παραγωγής προς όφελος της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και ΦΑ για την περίοδο 2004-2012. Εντούτοις, παρά την αύξηση της ισχύος μονάδων ΦΑ (29% του συνόλου το 2012), η συνεισφορά του ΦΑ στην παραχθείσα ενέργεια είναι μόλις 27%. Οι λιγνιτικές μονάδες (28% της συνολικής ισχύος) παράγουν το 52% της ενέργειας. Αυτό οφείλεται στο πολύ υψηλό κόστος λειτουργίας των μονάδων ΦΑ (~100€/MWh) σε σχέση με τις λιγνιτικές μονάδες (40-50€/MWh). Οι ΑΠΕ αν και αποτελούν το 20% της εγκατεστημένης ισχύος της χώρας, παράγουν μόλις το 10% της ενέργειας που καταναλώνεται. Αυτό οφείλεται στο χαμηλό βαθμό αξιοπιστίας των ΑΠΕ, λόγω του στοχαστικού χαρακτήρα του ήλιου και του ανέμου.
Tο Μάρτιο του 2013, η συνολική ισχύς ΑΠΕ σε λειτουργία (με συμβόλαιο αγοραπωλησίας) ήταν 3.463 MW, υπό σύνδεση (με συμβόλαιο αγοραπωλησίας) ήταν άλλα 2.282 MW ενώ η συνολική ισχύς ΑΠΕ (εγκαταστάσεις σε λειτουργία, υπό σύνδεση και σε πρώιμο στάδιο) φτάνει τα 32.527 MW! Το νούμερο αυτό είναι εξωπραγματικό για τις ανάγκες της χώρας και φανερώνει τoν πρόχειρο και τυχοδιωκτικό χαρακτήρα της αγοράς – φούσκας που έχει δημιουργηθεί.
Διάγραμμα 2: Ανάλυση του ενεργειακού μίγματος (%) ανά κατηγορία καυσίμου που χρησιμοποιήθηκε για παραγωγή ΗΕ τα έτη 2004 και 2012.
(Πηγή: ΑΔΜΗΕ Α.Ε. Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Συστήματος Μεταφοράς, 2014-2023)
Τη ίδια στιγμή, ενώ το ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας άλλαζε ριζικά και η εγκατεστημένη ισχύς παραγωγής αυξήθηκε, η οικονομική ύφεση μείωσε τη συνολική ζήτηση. Στο Διάγραμμα 3 (συνεχής γραμμή) αποτυπώνεται η ζήτηση ΗΕ σε TWh στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Είναι σαφής μια απότομη πτώση από το 2008 και μετά. Για το 2012 καταγράφεται μια ζήτηση της τάξεως των 54 TWh, με πτώση της τάξεως του 8% σε σχέση με τις περίπου 58,5 TWh του 2008, που δείχνει το βάθος της ύφεσης στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα (παραγωγικό κεφάλαιο ή “πραγματική” οικονομία). Η τάση αυτή συνεχίζει να είναι πτωτική και για το 2013. Για τα έτη 2012 και 2013, η πραγματική αιχμή του συστήματος δεν ξεπέρασε τα 9.500 MW, σε σύγκριση με τα 15.700 MW της διαθέσιμης εγκατεστημένης ισχύος.
Διάγραμμα 3: Μεταβολή ζήτησης ΗΕ στην Ελλάδα και αιχμής φορτίου 2000 – 2012. (Πηγή: ΑΔΜΗΕ: Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Συστήματος Μεταφοράς 2014-2023, διαθέσιμο στο διαδίκτυο)
Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΚΑ (“Εθνικός Ενεργειακός Σχεδιασμός – Οδικός Χάρτης για το 2050”, Μάρτιος 2012) o “εκσυγχρονισμός” του ενεργειακού μείγματος με την κατασκευή νέων σταθμών ΦΑ και την εισαγωγή των ΑΠΕ κόστισε πάνω από €15 δις μέσα σε 10 χρόνια. Τα επιτόκια δανεισμού των επενδύσεων αυτών κυμαίνονταν από 8-11% (οι επενδύσεις σε ενεργειακά έργα θεωρούνται ιδιαίτερα επισφαλείς) με ρήτρες απόσβεσης εντός δεκαετίας. Οι επισφάλειες αυτές, καλύφθηκαν από την κατακόρυφη αύξηση της τιμής της ΗΕ Και, όπως θα φανεί στη συνέχεια, από το δανεισμό της κρατικά ελεγχόμενης ΔΕΗ Α.Ε.
Συνοπτικά, με το ελληνικό μοντέλο απορρύθμισης της αγοράς:
  • Η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας αυξήθηκε είτε άμεσα (χρήση ΦΑ) είτε έμμεσα (σχεδόν αποκλειστικά εισαγόμενος εξοπλισμός ΑΠΕ υψηλής τεχνολογίας, με μηδαμινή μεταφορά τεχνογνωσίας και δημιουργία ελάχιστων σταθερών θέσεων εργασίας).
  • Προκάλεσε μια υδροκέφαλη αγορά ΗΕ με υπερβάλλουσα εγκατεστημένη ισχύ και ταυτόχρονη σταθερή μείωση της ζήτησης και των ετήσιων πωλήσεων.
  • Κόστισε περίπου €15 δις με υψηλά επιτόκια δανεισμού, ο οποίος πρέπει να αποσβεστεί.
  • Επέβαλε τη λειτουργία μονάδων ΦΑ με εισαγόμενο ενεργειακό καύσιμο και υψηλό λειτουργικό κόστος.
  • Ο όποιος ενεργειακός σχεδιασμός αποδείχτηκε λανθασμένος και εξωπραγματικός για τα δεδομένα της χώρας.
2.2 Ελεύθερη Αγορά με την εγγύηση του κράτους
Μια παράμετρος που δεν έχει αναλυθεί, είναι τα έμμεσα κόστη που δημιουργεί η λειτουργία της αγοράς, πέρα από το κόστος του εξοπλισμού και εισαγωγής του καυσίμου. Κόστη που σε μεγάλο βαθμό θα ήταν ανύπαρκτα σε συνθήκες φυσικού μονοπωλίου.
Διάγραμμα 4: λειτουργία χονδρεμπορικής αγοράς ΗΕ στην Ελλάδα, στοιχεία Σεπτεμβρίου 2013
Η Ελληνική χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί με ένα μοντέλο Υποχρεωτικής Κοινοπραξίας (Mandatory Pool), Διάγραμμα 4. Το σύνολο της ΗΕ που παράγεται, διακινείται και καταναλώνεται σε μια ημέρα αγοράζεται ή πωλείται μέσω μιας 100% δημόσιας εταιρίας, του ΛΑΓΗΕ Α.Ε., και δεν επιτρέπονται διμερείς συναλλαγές (physical bilateral transactions) μεταξύ των συμμετεχόντων της αγοράς (παραγωγοί, προμηθευτές, έμποροι)3 . Η βιωσιμότητα του μοντέλου αγοράς, στηρίζεται στην παραδοχή μιας διαρκώς αυξανόμενης ζήτησης φορτίου που θα καθιστά αναγκαία την κατασκευή νέων αιχμιακών μονάδων, φωτογραφίζοντας τις μονάδες ΦΑ. Σε περίπτωση που η αγορά λειτουργεί ομαλά, το ισοζύγιο του ΛΑΓΗΕ Α.Ε. είναι μηδενικό. Αντίθετα, σε περίπτωση που η αγορά αντιμετωπίζει προβλήματα, η Δημόσια αυτή επιχείρηση παρουσιάζει λογιστικό έλλειμμα …
Μια επιπλέον ιδιαιτερότητα της Ελληνικής αγοράς είναι η σχεδόν απόλυτη κυριαρχία της ΔΕΗ Α.Ε. στο χώρο της προμήθειας (λιανικό εμπόριο), μετά τη χρεοκοπία και το γνωστό σκάνδαλο των παρόχων Hellas Power και Energa. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 4, αν στη λιανική αγορά υπάρχει αδυναμία πληρωμής των τιμολογίων, η ΔΕΗ Α.Ε. είναι υποχρεωμένη να καλύπτει το έλλειμμα της αγοράς. Μόνο τα τελευταία χρόνια η ΔΕΗ Α.Ε. έχει δανειστεί περισσότερο από €1,0δις, μεγάλο μέρος του οποίου κατευθύνθηκε στην την τόνωση των αγορών και την αποπληρωμή των παραγωγών ΑΠΕ 4.
Έτσι, η αποτυχία του ενεργειακού σχεδιασμού που επέβαλε η ΕΕ, η εξασφάλιση των τυχοδιωκτικών ιδιωτικών επενδύσεων και η χρησιμοποίηση της κατά 51% δημόσιας ΔΕΗ Α.Ε. σα δοχείο διαστολής των δυσλειτουργιών της αγοράς, έγινε μια ακόμα συνιστώσα στο φούσκωμα του δημοσίου χρέους …
Η χονδρεμπορική αγορά, αναλύεται σε επιμέρους αγορές, κυριότερες από τις οποίες είναι:
Η Βραχυχρόνια Αγορά – ο Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός (ΗΕΠ)
Η βραχυχρόνια αγορά ενέργειας (Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός – ΗΕΠ), καθορίζει την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ σε €/ΜWh). Η ΟΤΣ είναι το “νόμισμα” με το οποίο συναλλάσσονται όλοι οι εμπλεκόμενοι στην αγορά (παραγωγοί από συμβατικούς σταθμούς, προμηθευτές και έμποροι) και εκφράζει το συνολικό κόστος λειτουργίας της αγοράς (προμήθεια καυσίμων και λειτουργικά κόστη. Οι παραγωγοί ΑΠΕ αποζημιώνονται σε υψηλότερες τιμές, με το σύστημα εγγυημένων τιμών.
Χωρίς να γίνει επέκταση σε πολλές λεπτομέρειες, καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ΟΤΣ παίζει η σειρά με την οποία εντάσσονται οι μονάδες ανάλογα με το λειτουργικό (μεταβλητό) τους κόστος. Οι ΑΠΕ, οι φθηνότερες συμβατικές μονάδες (λιγνιτικές) και οι μονάδες με υποχρεωτική λειτουργία σε τεχνικά ελάχιστη παραγωγή εντάσσονται κατά προτεραιότητα. Η πολύ μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ και η μείωση της ζήτησης, οδήγησε στο φαινόμενο να καλύπτεται σχεδόν πλήρως το φορτίο από τις ΑΠΕ και τις μονάδες που λειτουργούν σε τεχνικά ελάχιστα. Έτσι, η ΟΤΣ διαρκώς μειώνεται ενώ οι προσφορές των ιδιωτικών μονάδων ΦΑ (κόστος ~100€/ΜWh) απορρίπτονται από το μοντέλο αγοράς. Αν και σύμφωνα με τους “νόμους της αγοράς” θα έπρεπε να αφεθούν να χρεοκοπήσουν, με αποφάσεις της ΡΑΕ θεσμοθετήθηκε η υποχρεωτική κατανομή του 30% της παραγωγής από μονάδες ΦΑ και μάλιστα σε τιμή +10% του λειτουργικού κόστους. Έτσι, οι ιδιώτες παραγωγοί εξασφάλισαν ένα σταθερό και εγγυημένο κέρδος!
Ο Μηχανισμός Διασφάλισης Επάρκειας Ισχύος
Με το μηχανισμό αυτό, οι παραγωγοί λαμβάνουν αμοιβή και ανακτούν μέρους του κεφαλαιουχικού του κόστους (αποπληρωμή τραπεζικών δανείων και τόκοι επενδύσεων) με βάση την ετήσια διαθεσιμότητα τους και όχι με βάση την ημερησία (πραγματική) παραγωγή τους. Η διαθεσιμότητα μιας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής εξαρτάται από την παλαιότητά της και την τεχνολογία που χρησιμοποιεί. Αν συγκρίνουμε τη διαθεσιμότητα μιας (ακριβής) μονάδας ΦΑ με μια ισοδύναμη (φθηνή) λιγνιτική, η μονάδα ΦΑ εμφανίζεται πλεονεκτικότερη. Πέρα από αυτό, ο μηχανισμός αυτός εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το αν έχει αποσβεσθεί ή όχι μια επένδυση, ακόμα και για μονάδες που θεωρούνται πεπαλαιωμένες ή (λόγω κόστους) κατανέμονται ελάχιστα (π.χ. η αιχμιακή μονάδα του ΗΡΩΝ που ουσιαστικά λειτούργησε μόνο την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων). Με αποφάσεις της ΡΑΕ, το κόστος αυτό ανέρχεται σήμερα στα 45.000€/ΜW. Μια μονάδα των 400MW λαμβάνει περίπου €18 εκ. το χρόνο (περίπου 11% του κεφαλαιουχικού της κόστους) χωρίς να χρειάζεται να παράγει ούτε μια kWh …
Το Σύστημα Εγγυημένων Τιμών ΑΠΕ
Το σύστημα αυτό εφαρμόστηκε και εξακολουθεί να εφαρμόζεται με διάφορες μορφές σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Σύμφωνα με το σύστημα των εγγυημένων τιμών (FiT) η παραγωγή των ΑΠΕ αγοράζεται υποχρεωτικά από το ΛΑΓΗΕ Α.Ε. σε σταθερές τιμές και με μακροχρόνια συμβόλαια αγοραπωλησίας (10-20 χρόνια).
Πίνακας 3: Εγγυημένες τιμές ΑΠΕ σε χώρες της ΕΕ, τιμές Απριλίου 2010 σε €/KWh
(Πηγή: http://www.energy.eu/#Feedin)
Member state
Windpower
“On-shore”
Wind power
“Off-shore”
Solar PV
Biomass
Hydro
Austria
0.073
0.073
0.29 – 0.46
0.06 -0.16
n/a
Bulgaria
0.07 – 0.09
0.07 – 0.09
0.34 – 0.38
0.08 – 0.10
0.045
Cyprus
0.166
0.166
0.34
0.135
n/a
Czech Republic
0.108
0.108
0.455
0.077 – 0.103
0.081
France
0.082
0.31 – 0.58
n/a
0.125
0.06
Germany
0.05 – 0.09
0.13 – 0.15
0.29 – 0.55
0.08 – 0.12
0.04 – 0.13
Greece
0.07 – 0.09
0.07 – 0.09
0.55
0.07 – 0.08
0.07 – 0.08
Ireland
0.059
0.059
n/a
0.072
0.072
Italy
0.3
0.3
0.36 – 0.44
0.2 – 0.3
0.22
Netherlands
0.118
0.186
0.459 – 0.583
0.115 – 0.177
0.073 – 0.125
Portugal
0.074
0.074
0.31 – 0.45
0.1 – 0.11
0.075
Spain
0.073
0.073
0.32 – 0.34
0.107 – 0.158
0.077
United Kingdom
0.31
n/a
0.42
0.12
0.23

Στον Πίνακα 3, δίνονται οι εγγυημένες τιμές ΑΠΕ σε χώρες της ΕΕ για το έτος 2010, πριν την κορύφωση της οικονομικής κρίσης. Η πριμοδότηση των ΑΠΕ είχε ενιαία χαρακτηριστικά σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ. Οι τιμές είναι περίπου συγκρίσιμες και δε λαμβάνουν υπόψη το διαφορετικό βαθμό οικονομικής ανάπτυξης ούτε το διαφορετικό δυναμικό ΑΠΕ κάθε χώρας. Για παράδειγμα, το 2010 η μέγιστη τιμή ΗΕ από Φ/Β στη Γερμανία είναι ίση με τη μέση τιμή στην Ελλάδα, αν και η Γερμανική οικονομία είναι πολλαπλάσια της Ελληνικής ενώ ο βαθμός ηλιοφάνειας στη χώρα μας είναι πολύ μεγαλύτερος από τη Γερμανία.

Έτσι, π.χ. για τους Φ/Β σταθμούς στην Ελλάδα η αποζημίωση έφτανε τα 0,55€/kWh (550€/MWh) ενώ για τα Α/Π ήταν ~90€/MWh – δεκαπλάσια και διπλάσια, αντίστοιχα, από ότι το κόστος λειτουργίας ενός λιγνιτικού σταθμού (~50€/MWh)!
Σαν αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης (αλλά και της σταδιακής χρεοκοπίας των αγορών ΗΕ στις περισσότερες χώρες της ΕΕ), οι εγγυημένες τιμές του Πίνακα 5 αναπροσαρμόστηκαν προς τα κάτω τα τελευταία χρόνια σε όλες τις χώρες ενώ επιβλήθηκαν περιορισμοί στην απορρόφηση και τη δημιουργία νέων σταθμών ΑΠΕ.
Ο περιορισμός στη διείσδυση των ΑΠΕ δεν προήλθε από κάποιο “αυτοματισμό” λόγω κορεσμού της αγοράς αλλά ήταν κεντρική πολιτική απόφαση. Η αγορά ΑΠΕ όσο απότομα ανδρώθηκε άλλο τόσο απότομα φαίνεται να ξεφουσκώνει σε όλη την ΕΕ.
2.3 Το έλλειμμα του ΛΑΓΗΕ Α.Ε. και η χρεοκοπία της αγοράς
Ο τρόπος λειτουργίας της αγοράς ΗΕ στην Ελλάδα έχει δημιουργήσει μια κατάσταση ασφυξίας στον (100% δημόσιο) ΛΑΓΗΕ Α.Ε.. Η ασφυξία αυτή μεταφράζεται σε ένα διαρκώς διογκούμενο έλλειμμα της χονδρεμπορικής αγοράς το οποίο κυβέρνηση και τρόικα προσπαθούν να αντιμετωπίσουν με διαρκείς ανατιμήσεις του ηλεκτρικού ρεύματος.
Ο ΛΑΓΗΕ Α.Ε. αδυνατεί να πληρώσει τους παραγωγούς (αυτή τη στιγμή οι πληρωμές γίνονται με 7μηνη καθυστέρηση) και πολλοί μικροεπενδυτές στο χώρο των ΑΠΕ (ιδιαίτερα αγρότες με Φ/Β) αντιμετωπίζουν κίνδυνο οικονομικής καταστροφής καθώς είναι υπερχρεωμένοι στις τράπεζες με υποθήκη τις εγκαταστάσεις και τα οικόπεδα των σταθμών τους,
Το έλλειμμα αυτό, δημιουργείται από την ίδια τη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς και δημιουργείται με τον ακόλουθο τρόπο: Το σύνολο της παραγωγής ΑΠΕ εντάσσεται κατά προτεραιότητα στο πρόγραμμα της ημερήσιας κατανομής των μονάδων παραγωγής, με μηδενική τιμή προσφοράς. Η ΟΤΣ μειώνεται και η λειτουργία των συμβατικών μονάδων (που αποζημιώνονται με την ΟΤΣ) εμφανίζεται ζημιογόνα. Παράλληλα, επειδή η αποζημίωση των παραγωγών ΑΠΕ γίνεται με τις κατά πολύ υψηλότερες εγγυημένες τιμές το ισοζύγιο του ΛΑΓΗΕ εμφανίζεται διαρκώς ελλειμματικό.
Για την αντιμετώπιση του ελλείμματος αυτού, ο Ν. 4001/2011 ενεργοποίησε τον “Ειδικό Διαχειριστικό Λογαριασμό ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ”, τα έσοδα του οποίου μετακυλίονται στους καταναλωτές και προέρχονται από διάφορες πηγές κρατήσεων (Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αερίων Ρύπων – ΕΤΜΕΑΡ (πρώην “Τέλος ΑΠΕ”), Ειδικό Τέλος Λιγνίτη, Δικαιώματα Εκπομπής Αερίων Θερμοκηπίου, και το 25 % του τέλος υπέρ ΕΡΤ. Έτσι, το κόστος αποζημίωσης των ΑΠΕ που μετακυλίεται στον τελικό καταναλωτή αυξήθηκε από 5,99 το 2011 σε 14,93 €/MWh τον Αύγουστο του 2013, μια αύξηση 249 % ! Παράλληλα επιβλήθηκε Έκτακτη Εισφορά και στους παραγωγούς ΑΠΕ.
Παρά τα μέτρα αυτά, όμως, το έλλειμμα του ΛΑΓΗΕ συνεχίζει να διευρύνεται και αναμένεται να φτάσει τα €695 εκ. το Δεκέμβριο του 2014 (ΛΑΓΗΕ Α.Ε. “Μηνιαίο Δελτίο Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ Αύγουστος 2013”). Αν όμως συνεχιστεί να αυξάνεται με τους ίδιους ρυθμούς η αδυναμία πληρωμής των λογαριασμών από τους καταναλωτές, εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το € 1,0 δις.
3. Πόσο κοστίζει η απελευθέρωση της αγοράς ΗΕ στην Ελλάδα
Συνοψίζοντας τα μέχρι τώρα, το κόστος της απελευθέρωσης της αγοράς ΗΕ έχει κοστίσει:
  • Περί τα €15 δις σε επενδύσεις μονάδων ΦΑ και ΑΠΕ. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν το κόστος για την εξυπηρέτηση του δανεισμού που κυμαίνεται σε 8-11% το χρόνο.
  • Στο παραπάνω ποσό θα συμπεριληφθεί και το κόστος κατασκευής ηλεκτρικών δικτύων για τη σύνδεση των παραγωγών ΑΠΕ. Σύμφωνα με μελέτες της ΡΑΕ («Ανάλυση Κόστους Σύνδεσης Αιολικών Πάρκων στο ΕΔΣΜ», Ιανουάριος 2012 και «Ανάλυση Κόστους Σύνδεσης Φωτοβολταϊκών Σταθμών στο ΕΔΣΜ και σε τοπικά δίκτυα ΜΤ», Μάρτιος 2012) το ποσό αυτό εκτιμάται σε € 200εκ. Τα φιλόδοξα προγραμματιζόμενα έργα για τη διασύνδεση των νησιών (Κρήτη, Κυκλάδες, Νησιά του Β.Α. Αιγάιου) ξεπερνούν τα € 3,0 δις για την επόμενη δεκαετία.

Τέλος, στα παραπάνω κόστη θα πρέπει να προστεθούν και τα κόστη λειτουργίας της αγοράς.

Αυγούστου 2013. Στον Πίνακα 5 δίνεται το κόστος των άλλων μηχανισμών αγοράς – πλην της εκκαθάρισης.

Στην ανάλυση δεν έχει συμπεριληφθεί το κόστος των εισαγωγών και η εκκαθάριση της αγοράς γιατί τα στοιχεία που σχετίζονται με αυτές τις δραστηριότητες δεν είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο. Επίσης δεν έχει συμπεριληφθεί το διασυνοριακό εμπόριο και η τιμολόγηση των επικουρικών υπηρεσιών. Τα πραγματικά νούμερα, είναι λίγο μεγαλύτερα …
Το σύνολο του κόστους λειτουργίας αγοράς ανέρχεται σε € 4.683,08 εκ. για την παραγωγή περίπου 50.300 GWh. Το 35,25% του κόστους αφορά την αποζημίωση των ΑΠΕ ενώ άλλο ένα 26,77% αφορά τη φορολογία και επιμέρους λειτουργίες της αγοράς.
Συνολικά, οι μηχανισμοί της αγοράς που έμμεσα επιδοτούν τις ιδιωτικές επενδύσεις αφορούν το 23,48%. Αν σε αυτά προστεθούν και οι εγγυημένες τιμές των ΑΠΕ, το σύνολο της επιδότησης φτάνει το 58,73% !
Πίνακας 4: Κόστος χονδρεμπορικής αγοράς (Σεπτέμβριος 2012 – Αύγουστος 2013)
Πηγές: Μηνιαία Δελτία ΗΕΠ, Μηνιαία Δελτία ΑΠΕ (ΛΑΓΗΕ Α.Ε.), εκκαθάριση λογαριασμών προσαυξήσεων (ΑΔΜΗΕ Α.Ε.), διαθέσιμα στο διαδίκτυο
GWh
Κόστος ΗΕΠ (εκ. €)
Κόστος Εκκαθάρισης
(εκ. €)
Εγγυημένες
Τιμές
(εκ. €)
Σύνολο
(εκ. €)
/MWh
Συμβατικές Μονάδες
42.238
1.777,9
(*)
1.777,9
42,1
ΑΠΕ
8.092
246,3
27,1
1.337,7
1.651,1
204,03
Γενικό Σύνολο
50.330
3.429,0
(*) Μη προσβάσιμες τιμές
Πίνακας 5: Κόστος άλλων μηχανισμών αγοράς. Πηγή: Εκκαθάριση λογαριασμών προσαυξήσεων (ΑΔΜΗΕ Α.Ε.), διαθέσιμη στο διαδίκτυο
εκ.
Μηχανισμός Ανάκτησης Μεταβλητού Κόστους
647,73
Ειδικός Φόρος Καυσίμων
154,69
Μηχανισμός Επάρκειας Ισχύος (ΑΔΙ)
451,66
Γενικό Σύνολο Κόστους Επιμέρους Μηχανισμών της Αγοράς
1.254,08
Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κόστους δεν θα υπήρχε σε συνθήκες κρατικού μονοπωλίου: μια καθετοποιημένη δημόσια επιχείρηση δε θα χρειάζονταν να εισάγει μηχανισμούς εξασφάλισης διαθεσιμότητας ισχύος, και μάλιστα για μονάδες που έχουν αποσβέσει το δανεικό τους κόστος, ούτε να πριμοδοτεί μονάδες ΦΑ προκειμένου να τις εντάξει στο πρόγραμμα κατανομής, Σε ότι αφορά τις ΑΠΕ, μια ορθολογική εισαγωγή τους στο ενεργειακό ισοζύγιο θα μείωνε κατά πολύ το κόστος τους.
5. Η πώληση της ΔΕΗ και ο ρόλος της ΕΕ
Βασικός στόχος της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2009/72/ΕΚ είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου τρόπου λειτουργίας των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες μέλη της ΕΕ, που περιγράφεται ως Ενιαίο Μοντέλο Ευρωπαϊκής Αγοράς Ηλεκτρισμού (Target Model & European Price Coupling – EPC) και θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την 01-01-2015.
Στο Ενιαίο Μοντέλο Αγοράς, η δημοπράτηση συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα σε οποιεσδήποτε χώρες της ΕΕ θα είναι ελεύθερη ενώ η διενέργεια των συναλλαγών θα γίνεται μέσω ενός Ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, με έδρα το Λουξεμβούργο. Στα πλαίσια του Ενιαίου Μοντέλου Αγοράς, τα Ευρωπαϊκά δίκτυα έχουν διαχωριστεί σε επτά περιφέρειες ηλεκτρικής ενέργειας (ζώνες) με την Ελλάδα να ανήκει στην περιφερειακή αγορά της Κεντρικής – Νότιας Ευρώπης (CSE), Διάγραμμα 5.
Προϋπόθεση για τη λειτουργία του μοντέλου αυτού, είναι η δραστηριοποίηση επενδυτών στο χώρο της προμήθειας (διανομή) που σήμερα μονοπωλείται από τη ΔΕΗ Α.Ε. Το Νοέμβριο του 2012, η ΡΑΕ κλήθηκε να εξειδικεύσει σε μια σειρά προτάσεις και μέτρα όλα όσα προβλέπεται στο επικαιροποιημένο μνημόνιο (Αύγουστος 2012) και αφορούν την προετοιμασία της αγοράς για την ένταξη στο Ενιαίο Μοντέλο Ευρωπαϊκής Αγοράς Ηλεκτρισμού.
Η έκθεση της ΡΑΕ είναι αποκαλυπτική. Σε ένα περιβάλλον κατάρρευσης της αγοράς, παραδέχεται ότι μόνο οι καθετοποιημένες επιχειρήσεις ηλεκτρισμού μπορούν να προσφέρουν το ενεργειακό προϊόν σε πραγματικά ανταγωνιστικές τιμές (sic) και αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο της ΔΕΗ Α.Ε. στη διατήρηση χαμηλής τιμής της ΗΕ λόγω του ενεργειακού μίγματος που χρησιμοποιεί (λιγνίτης και υδροηλεκτρικά).

Διάγραμμα 5: Ευρωπαϊκές περιφερειακές ζώνες αγορών ηλεκτρικής ενέργειας

Καθοριστικός παράγοντας στην αποτυχία του υφιστάμενου μοντέλου είναι το γεγονός ότι αν και η λειτουργία του mandatory pool έχει οδηγήσει σε αρκετά σημαντικές επενδύσεις στο στάδιο της ηλεκτροπαραγωγής, οι επενδυτές δεν έχουν κίνητρο να δραστηριοποιηθούν στην προμήθεια γιατί έχουν εξασφαλισμένα κέρδη από τον τρόπο που λειτουργεί η αγορά … Η ίδια η ΡΑΕ σημειώνει ότι μηχανισμοί (που η ίδια δημιούργησε) καθώς και το σύστημα των εγγυημένων τιμών και ο πλήρης ανορθολογισμός της αγοράς ΑΠΕ λειτουργούν αποτρεπτικά στη δραστηριοποίηση των ιδιωτών παραγωγών στην προμήθεια5.
Αναγνωρίζοντας ότι το σημερινό μοντέλο αγοράς έχει καταρρεύσει, η ΡΑΕ εισηγήθηκε την δημιουργία εικονικών (Virtual) καθετοποιημένων επιχειρήσεων ηλεκτρισμού που θα δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και στην προμήθεια ΗΕ. Συνοπτικά, το σχέδιο αυτό προβλέπει τη απευθείας πώληση ενεργειακού μίγματος χαμηλού κόστους από τη ΔΕΗ σε ιδιώτες προμηθευτές. Αν και δε θίγει το ιδιοκτησιακό καθεστώς της ΔΕΗ Α.Ε., η ΡΑΕ τονίζει ότι το σχέδιο αναδιοργάνωσης της αγοράς που προτείνει δεν έρχεται σε αντίθεση με τα σχέδια της κυβέρνησης και της τρόικας για πώληση της ΔΕΗ Α.Ε.
Απάντηση στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της ΔΕΗ έδωσε απευθείας η τρόικα που επέβαλε την απευθείας πώληση του 30% της εγκατεστημένης ισχύος των σταθμών παραγωγής της ΔΕΗ Α.Ε. Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέργειας, υπολογίζεται ωστόσο να πωληθούν 1400 MW λιγνιτικών, 500  MW υδροηλεκτρικών και 500  MW μονάδων ΦΑ. Πέρα από αυτό, η τρόικα επέβαλε και την πώληση του συστήματος μεταφοράς (ΑΔΜΗΕ Α.Ε.) σε ποσοστό που κυμαίνεται από 60 ως 100%.
Με βάση πρόσφατη ανάλυση της Goldman Sachs (Αύγουστος 2013), η αξία της ΔΕΗ, υπολογίζεται σε €2,3 δισ. Για την εξαγωγή του ποσού αυτού λαμβάνει υπόψη την αξία λειτουργικών δραστηριοτήτων (παραγωγή λιγνίτη, παραγωγή, μεταφορά, διανομή, προμήθεια) σε €7,71 δις και αφαιρεί €4,91 δις. ευρώ που αντιστοιχούν στο χρέος και € 488 εκ. για υποχρεώσεις για τα ασφαλιστικά ταμεία και έναντι της περιβαλλοντικής νομοθεσίας (ανάπλαση ορυχείων κλπ). Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι το τίμημα που θα καταβάλει ο δυνητικός αγοραστής είναι κυριολεκτικά ψίχουλα. Ακόμα και την περίοδο αυτής της βαθιάς ύφεσης οι μόνες σοβαρές επενδύσεις, έγιναν από κρατικά ελεγχόμενες επιχειρήσεις, Πίνακας 6. Η ΔΕΗ, την τριετία της κρίσης και της ύφεσης, επένδυσε €2,95 δις. Ο ΑΔΜΗΕ (ΔΕΗ-Μεταφορά ως το 2011) επένδυσε €253 εκ. Ο ΔΕΣΦΑ, θυγατρική του Ομίλου ΔΕΠΑ, που πουλήθηκε στην Αζέρικη SOCAR για €305 εκ., επένδυσε την ίδια περίοδο για την ανάπτυξη των αγωγών φ.α. 310 εκ.€. Ακόμα και σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης, οι μόνες – πολυπόθητες – επενδύσεις προέρχονται από τον υπό εκποίηση δημόσιο τομέα.
Το μέγεθος της καταστροφικής λογιστικής των “οίκων αξιολόγησης” φαίνεται και από τα παρακάτω:
  • Μόνο η επένδυση της ΔΕΗ Α.Ε. στην κατασκευή της λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδα 5 εντός της επόμενης πενταετίας, ανέρχεται στα €1,6 δις 6.
  • Στην ετήσια μελέτη της ICAP για τις πλέον κερδοφόρες επιχειρίσεις του 2013, η ΔΕΗ Α.Ε. παρά την ύφεση και τα προβλήματα της αγοράς ΗΕ έλαβε τη δεύτερη θέση με αύξηση κερδών προ φόρων ( EBITDA) +52,2%.

Οι συνέπειες από την πώληση αυτή, αν πραγματοποιηθεί, θα είναι καταστροφικές για την ελληνική οικονομία:

  • Η ΔΕΗ θα εκποιηθεί σε εξευτελιστική αξία.
  • Η ηλεκτρική ενέργεια παύει να τελεί υπό τον έλεγχο του κράτους, περνά στον έλεγχο των Ευρωπαϊκών Χρηματιστηρίων και μετατρέπεται από ανεκτίμητο κοινωνικό αγαθό σε απλό χρηματιστηριακό εμπόρευμα.
  • Οι προτεραιότητες ανάπτυξης των δικτύων σταματούν να εξυπηρετούν τους σκοπούς ενός εθνικού ενεργειακού σχεδιασμού, καθορίζονται πλέον από τις χρηματιστηριακές αγορές και προσανατολίζονται στη διευκόλυνση του διασυνοριακού εμπορίου.
  • Το Ευρωπαϊκό Ενιαίο Μοντέλο Αγοράς, πέρα από την απώλεια κάθε έννοιας εθνικής κυριαρχίας που συνεπάγεται, θα οδηγήσει στη σταδιακή σύγκλιση των τιμών ηλεκτρισμού. Σε μια οικονομία που παραπαίει η ΔΕΗ Α.Ε. παρά τις απανωτές αυξήσεις, εξακολουθεί να διαθέτει ενέργεια σε τιμές στο 60-70% του μέσου όρου στην ευρωζώνη, Διάγραμμα 6.
  • Τη στιγμή που πάνω από 500.000 νοικοκυριά έχουν μείνει χωρίς ρεύμα και ενεργοβόρες βιομηχανίες κλείνουν ή σκέφτονται να μετακομίσουν στο εξωτερικό, υπάρχει ορατός ο κίνδυνος διαμόρφωσης συνθηκών ενεργειακής πενίας. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε υποανάπτυκτη χώρα.
Πίνακας 6: Επενδύσεις κρατικά ελεγχόμενων επιχειρήσεων στα χρόνια της ύφεσης
ΤΡΙΕΤΙΑ 2010-2012
(Σε εκ. €)
ΟΜΙΛΟΣ ΔΕΗ
ΟΜΙΛΟΣ ΔΕΠΑ
ΟΜΙΛΟΣ ΟΣΕ
ΣΥΝΟΛΑ
ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
2.948
474,0
892,0
4.314,0
ΠΗΓΗ: ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΜΙΛΩΝ

Διάγραμμα 6: μεταβολή τιμών ΗΕ στην Ελλάδα και την ευρωζώνη 2009-2012

6. Μερικές θέσεις για την ενέργεια

Στη σημερινή συγκυρία διαφαίνονται σοβαροί κίνδυνοι για τη δυνατότητα πρόσβασης των λαϊκών στρωμάτων στα ενεργειακά αγαθά καθώς και ο κίνδυνος διόγκωσης του κόστους ηλεκτροπαραγωγής σε βαθμό που όποια προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης θα σκοντάφτει στον ενεργειακό κόστος.
Σε ότι αφορά τη λειτουργία της αγοράς, η πώληση της ΔΕΗ θα σηματοδοτήσει τη διαλυτοποίηση του σκηνικού με την έννοια ότι οι υποδομές θα περάσουν στα χέρια υπερεθνικών ομίλων με κερδοσκοπικό χαρακτήρα ή και με αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα. Η εικόνα αυτή δεν είναι κάτι καινοφανές. Αρκεί κανείς να θυμηθεί ότι στις αρχές του 20ου αιώνα, υπήρχαν δεκάδες εταιρείες ηλεκτρισμού. Πριν τη ΔΕΗ, όμως, δεν υπήρχε ηλεκτρισμός στην Ελλάδα …
Θέλοντας να συμβάλουμε στη διαμόρφωση μιας στρατηγικής αντίστασης στα παραπάνω, οφείλουμε πρώτα να ξεκαθαρίσουμε μια σειρά θέματα που αφορούν αυτό το ενεργειακό αγαθό.
  1. Η ηλεκτρική ενέργεια είναι ζωτικής σημασίας για τη σύγχρονη κοινωνία και αποτελεί ανεκτίμητο αγαθό για την ίδια την ανθρώπινη ζωή. Η μετατροπή του αυτού του κοινωνικού αγαθού σε εμπόρευμα, η συνακόλουθη κερδοσκοπία και η διαμορφούμενη ενεργειακή πενία πλατιών στρωμάτων του πληθυσμού, συνιστά έγκλημα κατά του λαού.
  2. Πρέπει να γίνει κατανοητό σε όλους ότι το αγαθό αυτό κοστίζει. Οι ενεργειακοί πόροι είναι περιορισμένοι και δεν είναι ανεξάντλητοι. Είναι ουτοπικό να διατείνεται κανείς ότι η διάθεση της ΗΕ μπορεί να γίνεται δωρεάν. Πρέπει να γίνεται στην τιμή κόστους, πλέον μιας πρόβλεψης για αναγκαίες επενδύσεις που θα βασίζονται στις μελλοντικές ανάγκες της κοινωνίας. Οι εταιρίες ΗΕ δεν πρέπει και δεν μπορεί να είναι κερδοσκοπικές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να λειτουργούν με τρόπο ορθολογικό, διαφανή και απόλυτα ελεγχόμενο. Οι εταιρίες ΗΕ πρέπει να υπάγονται σε έναν κεντρικό ενεργειακό σχεδιασμό. Η λειτουργία τους είναι τόσο πολύπλοκη και πολυπαραμετρική που οποιοιδήποτε ισχυρισμοί περί “αυτοδιαχείρισης” ή “αυτόνομων ενεργειακών χώρων” κλπ είναι ουτοπικοί, εσφαλμένοι και αδυνατούν να εξασφαλίσουν ενεργειακή αυτάρκεια στο λαό.
  3. Το ενεργειακό αγαθό πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμος φυσικός πόρος και ως βασικός πυλώνας ανάπτυξης της οικονομίας της χώρας. Ως τέτοιο, απαιτεί απόλυτα ορθολογική μεταχείριση και πρέπει να καταναλώνεται με φειδώ. Η παραγωγή της ΗΕ πρέπει να σέβεται απόλυτα το περιβάλλον, την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και την ιστορία του κάθε τόπου.
  4. Το ενεργειακό αγαθό δεν μπορεί να αφήνεται έρμαιο της “ελεύθερης αγοράς”, η λειτουργία της οποίας προϋποθέτει διαρκή αύξηση της ζήτησης που οδηγεί στην κατασπατάληση ενέργειας, στην υλοποίηση μη βιώσιμων επενδύσεων και τελικά στην κερδοσκοπία. Το παράδειγμα της Ελλάδας είναι από τα πλέον αποκαλυπτικά σε όλο τον κόσμο. H παραγωγή ΗΕ με εγγυημένες τιμές από ΑΠΕ είναι μια μορφή ανακατανομής εισοδήματος υπέρ των πλουσίων: τη στιγμή που ο φτωχός δυσκολεύεται να πληρώσει το λογαριασμό του ρεύματος, ο εύπορος που έχει πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό επενδύει π.χ. σε μια ασήμαντη μονάδα 10kW Φ/Β και μετακυλύει το κόστος απόσβεσης της επένδυσής του στον υπερχρεωμένο φτωχό. Αυτό είναι ανήθικο, κοινωνικά άδικο και πρέπει να σταματήσει.
  5. Οι ΑΠΕ δεν είναι ούτε μπορούν να γίνουν ο βασικός πυλώνας ανάπτυξης και χάραξης ενεργειακής πολιτικής. Πολύ περισσότερο δε μπορούμε να μιλάμε για ηλεκτροπαραγωγή αποκλειστικά από ΑΠΕ, τουλάχιστον μέχρι να ανακαλυφθούν τεχνικά βιώσιμοι τρόποι αποθήκευσης της ΗΕ. Η στοχαστικότητα της παραγωγής του τις καθιστά αναξιόπιστες. Επιπλέον, επιβάλει την εγκατάσταση ευέλικτων συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής – τεχνολογικά τέτοιοι είναι μόνο οι σταθμοί ΦΑ – που αυξάνουν το κόστος για το κοινωνικό σύνολο και την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην ΕΕ η “πράσινη ανάπτυξη” ήταν ο πολιορκητικός κριός της απελευθέρωσης της αγοράς. Η χρήση των ΑΠΕ μπορεί και πρέπει να είναι μια βασική παράμετρος εξοικονόμησης ενέργειας – ιδιαίτερα σε χώρες σαν την Ελλάδα. Μόνο η ορθολογική χρήση των συμβατικών καυσίμων με αυστηρούς περιβαλλοντικούς και άλλους περιορισμούς σε συνδυασμό με τις ΑΠΕ μπορεί να εξασφαλίσει την ενεργειακή αυτάρκεια σε ένα λογικό κόστος.
  6. Στις παρούσες συνθήκες ιμπεριαλιστικής παγκοσμιοποίησης οποιαδήποτε πρόταση δήθεν διαχείρισης της ενεργειακής κρίσης που έρχεται είναι εξωπραγματική και πλαστή. Ειδικά για το χώρο της ενέργειας, ο ρόλος της ΕΕ είναι ξεκάθαρος και δεν μπορεί να αλλάξει. Η ΗΕ δεν μπορεί να αποτελέσει κοινωνικό αγαθό και δεν μπορεί να υπάρξει δημόσια ελεγχόμενη ηλεκτροπαραγωγή σε συνθήκες της ευρωπαϊκής ενοποίησης, ιδιαίτερα για μια χώρα όπως η Ελλάδα που είναι σε μεγάλο βαθμό ενεργειακά εξαρτημένη.
  7. Είναι δεδομένο ότι σε περίπτωση που ολοκληρωθεί η πώληση της ΔΕΗ, μόνο η επανεθνικοποίησή της θα μπορέσει να διαφυλάξει τα λαϊκά συμφέροντα και την ανάπτυξη της χώρας.
  8. Είναι δεδομένο, επίσης, ότι τα τιμολόγια ηλεκτρισμού πρέπει να παραμείνουν στον έλεγχο του κράτους, οι κάθε είδους πλάγιες επιδοτήσεις προς τους ιδιώτες πρέπει να σταματήσουν και ότι όλες οι συμβάσεις ΑΠΕ και οι εγγυημένες τιμές τους θα πρέπει να καταγγελθούν. Θα πρέπει να γίνει αυστηρός έλεγχος και συνακόλουθο “κούρεμα” των τραπεζικών δανείων που χρηματοδότησαν τη δημιουργία της φούσκας των ΑΠΕ. Έτσι σταδιακά θα επέλθει η επανακρατικοποίηση του συνόλου των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, μικρών και μεγάλων.
  9. Πρέπει να ακολουθηθούν πολιτικές απεξάρτησης της ηλεκτροπαραγωγής από το ΦΑ. Αυτή η χρήση του ΦΑ είναι ανορθολογική και σπάταλη: ο μέγιστος βαθμός απόδοσης ενός σύγχρονου αεριοστροβίλου δεν ξεπερνά το 50%. Στις απώλειες αυτές θα πρέπει να προστεθούν και οι απώλειες μεταφοράς της ΗΕ στο δίκτυο. Αντίθετα, η καύση ΦΑ για θέρμανση ή στα νοικοκυριά έχει βαθμό απόδοσης σχεδόν 100%.
  10. Η ηλεκτροδότηση της χώρας πρέπει να εξασφαλιστεί με την καύση λιγνίτη – ως βασικού “εθνικού” καυσίμου – πράγμα που σημαίνει ότι ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων λιγνιτικών μονάδων πρέπει να είναι πρωταρχικής σημασίας. Μια σύγχρονη λιγνιτική μονάδα μπορεί να έχει βαθμό απόδοσης άνω του 40% (σε αντίθεση με το 20-25% της πλειοψηφίας των σημερινών μονάδων ενώ η εκλυόμενη θερμότητα μπορεί να στηρίξει με θερμικό φορτίο τοπικές κοινωνίες ή ενεργοβόρες βιομηχανίες. Ο λιγνίτης ως καύσιμο υπάρχει σε μεγάλη αφθονία στη χώρα ενώ σημαντικότατα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα υπάρχουν στην περιοχή της Ελασσόνας και της Δράμας. Εκτιμάται ότι τα αποθέματα αυτά μπορούν να ηλεκτροδοτούν τη χώρα για περισσότερο από 45 χρόνια, ακόμα και αν ο ρυθμός αύξησης της ζήτησης συνεχίζονταν με τα προ της κρίσης επίπεδα7.
  11. Συμπληρωματικά, εξασφαλίζοντας μεγάλη εξοικονόμηση ορυκτού καυσίμου πρέπει να αξιοποιηθούν οι ΑΠΕ όχι ως ένας μηχανισμός εξασφάλισης σίγουρου κέρδους αλλά ενταγμένες σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα αξιοποίησης του υδρολογικού δυναμικού (αντλιοταμίεση, υβριδική λειτουργία υδροηλεκτρικών και ΑΠΕ). Οι τεχνικές δυνατότητες είναι πλέον πραγματικές και τα οικονομικά οφέλη τεράστια.
  12. Βασική παράμετρος πρέπει να είναι η εξοικονόμηση ενέργειας μέσα από την υποχρεωτική εγκατάσταση κεντρικών ηλιακών συστημάτων σε κάθε νέα οικοδομή καθώς και με την υλοποίηση εφαρμογών μικροδικτύων, η ανάπτυξη των οποίων αναμένεται να γίνει εμπορικά εκμεταλλεύσιμη την επόμενη δεκαετία. Έτσι, οι ΑΠΕ μπορούν να εισαχθούν σε μεγάλο βαθμό στον αστικό ιστό (Φ/Β στοιχεία ενσωματωμένα στα δομικά στοιχεία κτιρίων, στις οροφές εγκαταλειμμένων εγκαταστάσεων κλπ). Με εφαρμογές μικροστροβίλων (ισχύος μερικών watt) μπορεί να γίνει εξοικονόμηση ενέργειας στο κάθε νοικοκυριό. Πρέπει να δοθούν κίνητρα στους πολίτες για την ενσωμάτωση τέτοιων διατάξεων τα οποία θα μπορούσαν να είναι φοροαπαλλαγές και η εφαρμογή της αρχής του συμψηφισμού: μείωση ή και απαλλαγή από το κόστος ρεύματος σε αντάλλαγμα για την έγχυση ενέργειας στο επίπεδο της χαμηλής τάσεως.
  13. Η εγκατάσταση Φ/Β σε αρόσιμη γη πρέπει να απαγορευθεί. Αντίθετα, μπορεί και πρέπει να ενταθεί η ένταξη Φ/Β σε πολύ μικρά νησιά του Αιγαίου τα οποία, τους θερινούς μήνες, μπορούν να εξασφαλίσουν ως και απόλυτη ενεργειακή κάλυψη.
  14. Η αιολική ενέργεια μπορεί και πρέπει να αξιοποιηθεί με την ανάπτυξη υποθαλάσσιων διασυνδέσεων σε επιλεγμένες βραχονησίδες, όπου η αισθητική και περιβαλλοντική όχληση είναι μικρότερη. Ο συντελεστής χρησιμοποίησης (capacity factor) των θαλάσσιων Α/Π ξεπερνά το 40% (σε σύγκριση με το <30 7=»» lang=»en-US» span=»»>MW ανά πύργο, σε σύγκριση με τα 3,0 ΜW σε εφαρμογές στη στεριά, ενώ η τεχνολογία τους εξελίσσεται διαρκώς. Με λιγότερους πύργους μπορεί να επιτευχθεί καλύτερο αποτέλεσμα με μικρότερη όχληση.

Τέλος, πρέπει να διερευνηθεί η συμμετοχή της Ελλάδας στους μηχανισμούς εμπορίας αερίων ρύπων. Χωρίς να αμφισβητεί κανείς την κλιματική αλλαγή, είναι ένα ζητούμενο κατά πόσο αυτή μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην χρήση του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή 8. Παρόλα αυτά, οι μηχανισμοί αγοράς που έχουν δημιουργηθεί απλά μετατοπίζουν το πρόβλημα στις χώρες της περιφέρειας τη στιγμή που οι ενεργειακοί κολοσσοί που εμπορεύονται τα πράσινα πιστοποιητικά συμβάλλουν όσο κανένας άλλος στην υπερθέρμανση του πλανήτη (π.χ. Shell).

Προϋπόθεση για τα παραπάνω, είναι η ύπαρξη κοινωνικών κινημάτων προάσπισης και ανάδειξης των δημόσιων αγαθών που δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζονται στα πλαίσια της ριζοσπαστικής αριστεράς. Οι οργανωμένες δυνάμεις της αριστεράς όχι μόνο δε φτάνουν για το μέγεθος και τη σπουδαιότητα του επίδικου αλλά δυστυχώς δε μπορούν να θέσουν απλά ερωτήματα στον ελληνικό λαό, όπως “ τι σημαίνει Δημόσιο Κοινωνικό Αγαθό και σε τι διαφέρει από ένα απλό εμπόρευμα ή μια υπηρεσία επ’ αμοιβή”. Η προάσπιση του δημόσιου αγαθού της ενέργειας – και όχι της ΔΕΗ με την έννοια μιας κρατικής εταιρίας – πρέπει να γίνει υπόθεση όλου του λαού.

Τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα με τη διάλυση του συνδικαλιστικού κινήματος που καθιστά αμφίβολη την όποια προσπάθεια αντίδρασης στο εσωτερικό της ΔΕΗ Α.Ε. Αξίζει να αναφερθεί η αδράνεια της ΓΕΝΟΠ στις επερχόμενες αλλαγές, αποτέλεσμα του χρόνιου συντεχνιασμού, της ώσμωσής της με τις εκάστοτε διοικήσεις και της απονομιμοποίησής της στα μάτια της κοινωνίας. Τα οικονομικά σκάνδαλα που αφορούσαν χρηματοδότηση δραστηριοτήτων της ΓΕΝΟΠ από την ίδια τη ΔΕΗ Α.Ε. – χρήματα το ύψος των οποίων και το που πραγματικά διατέθηκαν κανείς δεν ξέρει το ξέρει – έχουν αναστείλει κάθε δραστηριότητα της ομοσπονδίας.
Η κατάσταση αυτή, βέβαια, διευκολύνει παρατάξεις που έμμεσα έχουν αποδεχθεί την ιδιωτικοποίηση σαν μια πραγματικότητα (ΔΑΚΕ και επίσημη ΠΑΣΚ). Η στάση της ΕΑΜΕ (Φωτόπουλος) δεν είναι ούτε ενιαία ούτε σταθερή. Αν και διακηρυκτικά τάσσεται υπέρ κινητοποιήσεων, δεν φαίνεται να έχει δύναμη να κινητοποιήσει κόσμο ενώ στελέχη της εξακολουθούν να ωσμώνονται με το επίσημο ΠΑΣΟΚ – δέσμια συντεχνιακών ή άλλων προσωπικών συμφερόντων. Οι δυνάμεις της αριστεράς, μικρές και διασπασμένες χωρίς ουσιαστική παρέμβαση στους πραγματικά μαζικούς χώρους της εταιρίας που είναι οι ενώσεις των τεχνικών και τα ορυχεία.
Τα αποτελέσματα των εκλογών εκπροσώπου εργαζομένων (Απρίλιος 2013) στις τρεις θυγατρικές του Ομίλου ΔΕΗ Α.Ε. είναι ενδεικτικά:
ΔΕΗ
ΑΔΜΗΕ
ΔΕΔΔΗΕ
Σύνολο
ΔΑΚΕ
2161
409
1332
3902
36.36%
ΕΑΜΕ
(Φωτόπουλος)
1461
315
818
2594
24.17%
ΠΑΣΚΕ
1349
1349
12.57%
ΠΑΜΕ
744
292
880
1916
17.85%
Αγ. Ενότητα
(ΣΥΡΙΖΑ / ΑΝΤΑΡΣΥΑ)
499
143
328
970
9.04%
Η χρόνια κακοδιαχείριση της ΔΕΗ – που περνούσε μέσα και από την ανοχή και στήριξη της ΓΕΝΟΠ – έχουν φθείρει σε μεγάλο βαθμό την εικόνα της στην κοινωνία. Στην ίδια την εταιρία έχει δημιουργήσει μια υδροκέφαλη, αδιαφανή και ανορθολογική λειτουργία (ενδεικτικά, το 40% των εργαζομένων έχουν κάποιο βαθμό ιεραρχίας που τους διαφοροποιεί από τους υπόλοιπους εργαζομένους. Στους μηχανικούς το ποσοστό αυτό φτάνει μέχρι και το 60%) ! Αυτό συνοδεύεται από αντίστοιχα οικονομικά επιδόματα, δημιουργεί στεγανά, διευθύνσεις που αλληλοκαλύπτονται κλπ κλπ. Όχι μόνο αυξάνει το λειτουργικό κόστος αλλά συμβάλλει στην αδιαφάνεια, τη δυσλειτουργία και στην αδράνεια όλου του μηχανισμού.
Η συντεχνειακή πολυδιάσπαση αποτυπώνεται και στον τρόπο λειτουργίας των πρωτοβάθμιων σωματείων: μόνο στο χώρο του ΑΔΜΗΕ Α.Ε. – που είναι πρώτος στη λίστα αποκρατικοποίησης – σε σύνολο ~1400 εργαζομένων δραστηριοποιούνται 21 πρωτοβάθμια σωματεία. Ο παραμικρός συντονισμός και η ανάληψη δράσης είναι πρακτικά αδύνατη …
Παρόλα αυτά, η ευρωπαϊκή εμπειρία καταγράφει συνεχείς εξελίξεις υπέρ του δημόσιου και κοινωνικού χαρακτήρα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Οι πρωτοβουλίες αυτές για την ώρα περιορίζονται στο χώρο της ύδρευσης και αποχέτευσης και αφορούν τη διοργάνωση άτυπων «κοινωνικών διαβουλεύσεων» κατά μιας συγκεκριμένης ιδιωτικοποίησης (π.χ. consulta social» κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού στη Μαδρίτη), τη διεξαγωγή επίσημων δημοψηφισμάτων με δεσμευτικό αποτέλεσμα για τις εθνικές και τοπικές κυβερνήσεις (π.χ. Ιταλία, Γερμανία) μέχρι και την ανάκτηση από το δημόσιο επιχειρήσεων και υποδομών που είχαν παραχωρηθεί σε ιδιώτες (Γαλλία, Γερμανία).
Η παρέμβαση της Αριστεράς πρέπει να ακολουθήσει αυτή την τακτική – του ανοίγματος στην πραγματική κοινωνία και της διαμόρφωσης μιας αντίστοιχης κοινωνικής συνείδησης για τα λαϊκά αγαθά και δικαιώματα.
Χωρίς τη διαμόρφωση μιας τέτοιας συνείδησης, εργατικίστικες τακτικές και οραματισμοί συμβουλίων εργαζομένων που θα πάρουν τις τύχες στα χέρια τους κλπ είναι ουτοπικές. Η εμπειρία από τα κοινωνικά συμβόλαια των περασμένων δεκαετιών που εξέθρεψαν μια κακώς νοούμενη δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία – ο χώρος της ΔΕΗ ήταν από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα – είναι ακόμα νωπή.
Αντίθετα, η Αριστερά πρέπει να πρωτοστατήσει στην οργανωτική ανασυγκρότηση του συνδικαλισμού στο χώρο της ΗΕ με τη δημιουργία πρωτοβάθμιων σωματείων ανά χώρο ή και κλάδο δουλειάς και όχι ανά ειδικότητα. Ενιαία Σωματεία στα οποία θα μετέχουν και το διοικητικό προσωπικό και οι τεχνικοί και οι μηχανικοί, που θα έχουν ένα μέσο μέγεθος που θα διευκολύνει τις μαζικές διαδικασίες, που θα είναι συγκεντρωμένα τοπικά και όχι διάσπαρτα σε όλη την επικράτεια.
Το βήμα αυτό, αν και δύσκολο είναι πραγματικά αναγκαίο. Ίσως η παρούσα κρίση, και η de jure διάσπαση της ΔΕΗ να είναι και μια ευκαιρία για την ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος.
1 Π.χ. Flash Economics: “The cost of energy will be a strategic variable in international competition”, January 2013
3 Κώδικας Διαχείρισης Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΦΕΚ Β΄ 103/31.01.2012)
Κώδικας Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΦΕΚ Β΄ 104/31.01.2012)
5 Ολόκληρη η μελέτη είναι διαθέσιμη στο σύνδεσμο:
8 Μια πολύ ενδιαφέρουσα και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία είναι η τοποθέτηση του καθ. ΕΜΠ Δ. Κουτσογιάννη στην Ημερίδα του Ιδρύματος Ευγενίδου “Το κλίμα της γης αλλάζει ή το αλλάζουμε;”, Νοέμβριος 2011, διαθέσιμη στο:

Written by dds2

Νοέμβριος 29, 2013 at 7:56 μμ

Η βρώμικη ενέργεια (κατά την Greenpeace)

leave a comment »

Η Greenpeace είναι πάντοτε υπερβολική και μονοδιάστατη. Στην δουλειά της που δημοσιεύται πιο κάτω βρίσκεται η μία (πολύ σημαντική βεβαίως) πλευρά του νομίσματος. Πάρα ταύτα, το δημοσιεύω, γιατί συνολικά έχει σημαντικότατες πληροφορίες. Και για να θεμελιώσω, λίγο μόνο, τις ενστάσεις μου, λέω πως αρκεί λίγο μόνο γαϊδουράγκαθο να χρησιμοποιούσε η ΔΕΗ και όλα θα γίνονταν καλύτερα…

http://www.greenpeace.org/greece/vromiki-energeia-dei/…rticle2

Written by dds2

Φεβρουαρίου 1, 2013 at 5:23 μμ