περιβάλλον και πολιτική

δυστυχώς τα πράγματα χειροτερεύουν

8 Σχόλια

Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

broken-euroΗ Κύπρος αποτελεί το νέο θύμα του ευρωπαϊκού ολοκαυτώματος – ενώ η 16η Μαρτίου του 2013, όπου αποφασίστηκε η άμεση δήμευση περιουσιακών στοιχείων των Πολιτών, θα μείνει στην Ιστορία ως η ημερομηνία της αρχής του τέλους της Ευρωζώνης και του ευρώ…

Ένα βαρύ, σκοτεινό «πέπλο» φαίνεται να καλύπτει σταδιακά τον ουρανό της Ευρώπης – με αποτέλεσμα πολλοί να αναφέρονται δυστυχώς στην «αναβίωση του «ναζιστικού φαντάσματος» και της «χιτλερικής Γερμανίας».

Η μία χώρα μετά την άλλη, αφού οδηγείται στη χρεοκοπία, «διασώζεται» από τους δανειστές της – λεηλατείται δηλαδή ο δημόσιος και ο ιδιωτικός πλούτος της, εξαθλιώνεται, εξευτελίζεται και μετατρέπεται σε άβουλη αποικία.

Στα πλαίσια αυτά, «μαυροντυμένοι άνδρες» αναλαμβάνουν απολυταρχικά, αμέσως μετά την υπογραφή της κάθε συμφωνίας «διάσωσης», τη σκιώδη εξουσία – ερήμην των πολιτών και των εκλεγμένων, δειλών ή ενδοτικών, κυβερνήσεων τους, οι οποίες παραδίδουν αμαχητί τα ηνία στους εισβολείς.  

Έντονες φράσεις, όπως «χρηματοπιστωτικός ναζισμός» ή «ολοκαύτωμα (holocaust) της ιδιοκτησίας», ακούγονται δυστυχώς από παντού – με τα κινήματα εναντίον του ευρώ να γίνονται συνεχώς ισχυρότερα.

Παράλληλα, αναμένονται τραπεζικές επιδρομές (bank run) σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό νότο – γεγονός που οφείλει να αποφευχθεί, αφού θα οδηγούσε στη χρεοκοπία των τραπεζών, καθώς επίσης στην κατάρρευση του ήδη «ευάλωτου» χρηματοπιστωτικού συστήματος (αν και ίσως αντιμετωπισθεί βραχυπρόθεσμα, αφού η ΕΚΤ θα έχει μάλλον προετοιμάσει μεγάλους «κρουνούς» παροχής έκτακτης ρευστότητας).        

Ποιος θα μπορούσε όμως να εγγυηθεί πλέον στους πολίτες την ασφάλεια των καταθέσεων και των υπόλοιπων περιουσιακών τους στοιχείων, όταν «δημεύονται» ερήμην τους από έναν «νεοσύστατο εθνικοσοσιαλισμό», έναν «εθνικοκαπιταλισμό» καλύτερα, με τέτοιον αυθαίρετο τρόπο;    

Στην περίπτωση της Κύπρου, δεν δημεύονται μόνο οι καταθέσεις των Κυπρίων στις τράπεζες – αλλά επίσης των Ελλήνων, των Βρετανών και των Ρώσων, με τους τελευταίους να κατέχουν σχεδόν το 50%. Οι καταθέσεις συνολικά είναι της τάξης των 68,4 δις € (Πίνακας Ι), εκ των οποίων τα 30 δις € είναι ασφαλισμένα, ενώ τα 38,4 δις € δεν είναι – σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Τραπεζικές καταθέσεις στην Κύπρο σε δις € – σύνολο 68,4 δις €, σχεδόν τέσσερις φορές το ΑΕΠ της δηλαδή(συγκριτικά στην Ελλάδα θα ήταν πάνω από 800 δις!), στα τέλη Ιανουαρίου 2013

Τράπεζα Ποσόν Ποσοστό επί συνόλου
     
Τράπεζα Κύπρου (BOC) 18,2 26,7%
Λαϊκή (CPB) 8,8 12,2%
Ελληνική (Hellenic) 6,9 10,1%
Ελληνικές τράπεζες 7,6 11,1%
Λοιπές 26,9 39,9%
     
Σύνολα 68,4 100%

Σημείωση: Με επιφύλαξη, επειδή πηγή είναι το διαδίκτυο. Ας σημειωθεί ότι, μία ενδεχόμενη μαζική φυγή των καταθέσεων, θα σήμαινε το τέλος της Κύπρου – ενώ οι Κύπριοι στις εκλογές επέλεξαν μόνοι τους το δήμιο τους. 

Μεταφορικά λοιπόν, έχει κηρυχθεί έμμεσα από τη Γερμανία ο οικονομικός πόλεμος: αφενός μεν εναντίον της Μ. Βρετανίας, αφετέρου δε της Ρωσίας – η οποία δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι θα «σιωπήσει», ενώ ορισμένα από τα ισχυρότατα μέσα που έχει στη διάθεση της, με τα οποία θα μπορούσε εύκολα να «αντεπιτεθεί», περιγράφονται στη ανάλυση μας «Σενάρια παγκόσμιας σύρραξης».  

Ολοκληρώνοντας, η απάντηση στο ερώτημα «Τι θα συμβεί με τις καταθέσεις στην Ελλάδα, εάν μετά τις εκλογές στη Γερμανία, αποφασισθεί μία δεύτερη διαγραφή (κούρεμα) του χρέους της;», είναι μάλλον εύκολη και αυτονόητη: «Μέχρι εκείνη τη στιγμή, εάν τελικά επιβληθεί η δήμευση στην Κύπρο, καθώς επίσης εάν τεθεί το ίδιο ερώτημα από πολλούς, μάλλον δεν θα υπάρχουν ούτε καταθέσεις, ούτε ιδιωτικές τράπεζες στην πατρίδα μας».   

ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η Κύπρος αποτελεί το τέταρτο θύμα του ευρωπαϊκού ολοκαυτώματος – ενώ η 16η Μαρτίου του 2013, κατά την οποία αποφασίσθηκε η δήμευση περιουσιακών στοιχείων των Πολιτών, με το πάγωμα ενός σημαντικού μέρους των τραπεζικών τους καταθέσεων (σαν αποτέλεσμα ενός κατεπείγοντος νόμου που θα ψηφιστεί από τη Βουλή – εάν), θα μείνει στην Ιστορία ως η ημερομηνία του ξεκινήματος της τέταρτης φάσης του οικονομικού πολέμου. Ειδικότερα τα εξής:

(α)  Φάση πρώτη: Κατά την άποψη του συνόλου των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, της Γερμανίας καλύτερα (2010), οι φορολογούμενοι θα έπρεπε να αναλάβουν τα αλόγιστα χρέη, τα οποία συσσώρευαν για πολλά χρόνια οι τράπεζες – θα έπρεπε δηλαδή να «κοινωνικοποιηθούν» οι ζημίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος, παρά το ότι δεν ιδιωτικοποιήθηκαν ποτέ τα κέρδη του.

Οι πολιτικοί ηγέτες, υπηρέτες πλέον της οικονομικής εξουσίας και όχι των πολιτών που τους εξέλεξαν, αποφάσισαν να καλέσουν το ΔΝΤ, καθώς επίσης να λάβουν «μέτρα φτωχοποίησης» – γεγονός που οδήγησε τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου σε μία καταστροφική ύφεση, χώρισε τους πολίτες σε αντίπαλα στρατόπεδα,  δημιούργησε αντιπαραθέσεις μεταξύ των κρατών, ενώ διαίρεσε την ήπειρο σε δύο μέρη: στο Βορά και στο Νότο. 

(β)  Φάση δεύτερη: Ξεκίνησε ουσιαστικά με το εγκληματικό PSI (2011), το οποίο επιβλήθηκε στην Ελλάδα από τη Γερμανία και το ΔΝΤ. Οι ζημίες της Ελλάδας, ιδιαίτερα η μετατροπή του εξωτερικού δημοσίου χρέους της από «μεταφραζόμενο» κατά περίπου 90% σε δραχμές, σε 100% ευρώ με αγγλικό δίκαιο (γεγονός που την εγκλώβισε αυτόματα στην Ευρωζώνη), ήταν και είναι ανυπολόγιστες.

Σε κάθε περίπτωση, η ροή των χρημάτων αντιστράφηκε – με τη Γερμανία να είναι ο κύριος αποδέκτης τους, με μηδενικό σχεδόν κόστος. Επίσης, η χώρα που τρέφεται και μεγαλώνει από την κρίση – παραστατικά, ο «βρικόλακας» που ζει, πίνοντας το αίμα των θυμάτων του. 

(γ)  Φάση τρίτη: Η ΕΚΤ (Φθινόπωρο του 2012) ανακοινώνει ότι, θα χρηματοδοτεί εκείνα τα κράτη, τα οποία υποτάσσονται στα γερμανικά προγράμματα λιτότητας, αγοράζοντας απεριόριστες ποσότητες των ομολόγων τους – με αποτέλεσμα να καθησυχάσουν ανόητα οι επενδυτές, οι οποίοι σχεδίαζαν να κατευθύνουν το σύνολο των κεφαλαίων τους εκτός ευρώ και Ευρωζώνης, μετά το PSI (γεγονός που είχε θορυβήσει σε μεγάλο βαθμό τη Γερμανία).

(δ)  Φάση τέταρτη: Πιθανότατα η αρχή του τέλους για το ευρώ, μετά την πρωτοφανή απόφαση δήμευσης των καταθέσεων στην Κύπρο – η οποία σηματοδοτεί επί πλέον μία κατά μέτωπο επίθεση εναντίον της Μ. Βρετανίας και της Ρωσίας.

ΣΥΖΗΤΕΙΤΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η έμμεση κοινωνικοποίηση των ζημιών των τραπεζών, καθώς επίσης η κρυφή «αιμοδότηση» της Γερμανίας από τις υπόλοιπες χώρες, γίνεται πλέον άμεση – ενώ ουσιαστικά καταργείται η έννοια της ιδιοκτησίας, την οποία θα ακολουθήσει η ολοσχερής κατάργηση της δημοκρατίας, από ένα εθνικοκαπιταλιστικό καθεστώς.

Παράλληλα, «τροχοδρομείται» η υπεξαίρεση του ελληνικού και κυπριακού υπόγειου πλούτου, με απώτερο στόχο την ανεξαρτητοποίηση της Γερμανίας από τη ρωσική ενέργεια – χωρίς την οποία είναι αδύνατη η περαιτέρω αύξηση της ισχύος της.   

(ε)  Φάση πέμπτη: Πρωταγωνιστές θα είναι αυτή τη φορά η Ισπανία και η Ιταλία – όπου οι μικρομέτοχοι των τραπεζών, καθώς επίσης οι ιδιώτες ομολογιούχοι και οι καταθέτες, θα κληθούν να πληρώσουν τη Γερμανία, μέσω μίας κατά πολύ ευρύτερης δήμευσης.

Εν τούτοις, πολλοί μέτοχοι, ομολογιούχοι και καταθέτες, «εμπνεόμενοι» από το παράδειγμα της Κύπρου, ίσως σπεύσουν να «εξαργυρώσουν» τα περιουσιακά τους στοιχεία – «αναζωπυρώνοντας τη φωτιά» (την ευρωπαϊκή κρίση χρέους) και μετατρέποντας την σε μία ανεξέλεγκτη πλέον πυρκαγιά.

(στ) Φάση έκτη: Οι κοινωνικές εξεγέρσεις, οι εμφύλιοι πόλεμοι και οι διακρατικές μάχες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν την Ευρώπη σε έναν νέο μεσαίωνα – πολύ περισσότερο, εάν «συντονισθούν» με την παγκόσμια οικονομική σύρραξη, η οποία ευρίσκεται σε εξέλιξη.

Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, η Γερμανία θα έχει για τρίτη φορά «αιματοκυλίσει» την Ευρώπη – γεγονός που ελπίζουμε να αποφευχθεί, με την έγκαιρη αφύπνιση των Ευρωπαίων πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων και των Γερμανών.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η πρόσφατη δίκη και η καταδίκη της Κύπρου (δήθεν λόγω του ότι δεν σεβάστηκε τις συστάσεις της ΕΕ, όσον αφορά το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, επιμένοντας να αποτελεί έναν «φορολογικό παράδεισο»), έμοιαζε, όπως πάρα πολύ εύστοχα διατυπώθηκε, με εκείνες τις δίκες των βιαστών, οι οποίοι κατηγορούν και καταδικάζουν τελικά το βιαζόμενο θύμα τους – ισχυριζόμενοι ότι ήταν πολύ προκλητικά ντυμένο και δεν μπόρεσαν να αντισταθούν.

Στα πλαίσια αυτά, ακόμη και οι υποστηρικτές της ευρωπαϊκής ιδέας, μίας ενωμένης και αλληλέγγυας δηλαδή Ευρώπης των Πολιτών της, η οποία θα μπορούσε να επιπλεύσει με ασφάλεια στην τεράστια τρικυμία της παγκοσμιοποίησης, αναζητούν πλέον την «έξοδο κινδύνου» από το κοινό νόμισμα – παρά τα απίστευτα δεινά που θα την συνόδευαν.  

Κατά την πάγια άποψη μας βέβαια (δυστυχώς για πολλούς Γερμανούς Πολίτες, οι οποίοι δεν συμμερίζονται την πολιτική της κυβέρνησης τους), η σωστή λύση θα ήταν η άμεση έξοδος της Γερμανίας από την Ευρωζώνη – το γρηγορότερο δυνατόν, παράλληλα με την «εκδίωξη» της από την ΕΚΤ, έτσι ώστε να αποκτήσει η ένωση ξανά μία λειτουργική κεντρική τράπεζα, επιλύοντας πανεύκολα όλα της τα υπόλοιπα προβλήματα.  

Αυτό φυσικά δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ, εάν συνεχίσει η σιωπή των αμνών – καθώς επίσης εάν οι πολίτες περιμένουν τον από μηχανής Θεό για να τους σώσει, κάποιον δήθεν «πολιτικό ηγέτη» δηλαδή, παρά το ότι γνωρίζουν πως η μοναδική διέξοδος τους είναι η άμεση δημοκρατία: η ενεργητική συμμετοχή τους καλύτερα στην ψήφιση των σημαντικών νόμων και στον αυστηρό έλεγχο της εκάστοτε εξουσίας.   

ΥΓ: Εάν ισχύουν οι δηλώσεις του Γερμανού υπουργού οικονομικών, τότε η συντριπτική ήττα της Κύπρου οφείλεται σε έναν «Εφιάλτη» εντός των τειχών της – όπως άλλωστε συνέβη και στην περίπτωση της Ελλάδας. Πόσο μάλλον εάν πράγματι απορρίφθηκαν προτάσεις της Ρωσίας, όπως αναφέρεται, οι οποίες θα εξασφάλιζαν την ελευθερία του νησιού – ένα εξαιρετικά πολύτιμο αγαθό που χάθηκε μέσα σε μόλις δεκαπέντε ημέρες, από την εκλογή της νέας του ηγεσίας.

Όσον αφορά δε το σύνηθες κυβερνητικό «διάγγελμα χειραγώγησης του πλήθους», δεν έχει νόημα να το κρίνει κανείς – αν και δεν παύουμε να απορούμε με την ευκολία, με την οποία ένας μηδαμινός αριθμός πολιτικών, έχει τη δυνατότητα να «χειρίζεται» έναν ολόκληρο λαό, παρά το ότι ενεργεί εντελώς αντίθετα με τα συμφέροντα της συντριπτικής πλειοψηφίας.    

Δυστυχώς η «νέα τάξη πραγμάτων», η οποία δημιουργήθηκε από το «κυπριακό προηγούμενο», δεν αφορά μόνο το νησί – αλλά και την Ευρώπη, ενδεχομένως δε ολόκληρο τον πλανήτη. Η κατάρριψη του «ταμπού» των εγγυημένων καταθέσεων (έως 100.000 € εντός της ΕΕ), η de facto «δήμευση» της ιδιωτικής περιουσίας χωρίς καμία προειδοποίηση, καθώς επίσης η «κρίση εμπιστοσύνης» που θα προκαλέσουν οι ενέργειες αυτές, είναι πολύ πιθανόν να συμβάλλουν στην σταδιακή κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος – με οδυνηρές συνέπειες για όλους μας.  

Αν και υποθέτουμε τώρα ότι, οι αναμενόμενες τραπεζικές επιθέσεις (bank run) στο Νότο θα είναι σταδιακές, με τους καταθέτες να αποσύρουν τα χρήματα τους με μικρές, διαδοχικές αναλήψεις, «φοβούμενοι» να μην γίνουν αντιληπτές οι πραγματικές τους προθέσεις, ελπίζουμε να αποφευχθεί τελικά το μοιραίο – η άτακτη διάλυση της Ευρωζώνης, μέσα από το κλίμα μεσοπολέμου που βλέπουμε να διαμορφώνεται από τις επαίσχυντες ενέργειες των ευρωπαίων πολιτικών.

Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright)

Αθήνα, 17. Μαρτίου 2013

viliardos@kbanalysis.com

Advertisements

Written by dds2

Μαρτίου 21, 2013 στις 12:02 πμ

8 Σχόλια

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ο καπιταλισμός στην σωστή του μορφή ήταν είναι και θα είναι το σωστότερο σύστημα γιατί βασίζεται σε μια βασική έννοια που υπάρχει έμφυτη στο ανθρώπινο DNA : Την καλώς εννοούμενη ιδιοκτησία.

    Κατά την χθεσινή συνεδρίαση του Eurogroup η βασική αυτή αρχή παραβιάστηκε στον βωμό ενός απεχθούς πολέμου με την Ρωσία και ενός φθηνού κίνητρου για τιμωρία όσων προσπάθησαν το αυτονόητο, να προστατέψουν δηλαδή τους κόπους ετών μεταφέροντας τους στην Κύπρο.

    Στα κομμουνιστικά καθεστώτα, ο λαός «δημεύει» το μεγάλο κεφάλαιο – χωρίς να σημαίνει ότι συμφωνούμε. Στα σημερινά «εθνικοκαπιταλιστικά», το μεγάλο κεφάλαιο «δημεύει» το λαό – όπως στο παράδειγμα της απίστευτης δήμευσης των τραπεζικών καταθέσεων στην Κύπρο.

    Αποφασίσθηκε εφάπαξ άμεση φορολόγηση 6,75% των καταθέσεων έως 100.000, καθώς επίσης 9,9% από 100.000 – με νόμο που θα κατατεθεί το Σαββατοκύριακο και με πάγωμα των αντίστοιχων ποσών τη Δευτέρα, ημέρα αργίας (συν φορολόγηση των τόκων, για να εξασφαλιστούν περί τα 6 δις €). Επίσης πολλά άλλα (αύξηση του συντελεστή φορολόγησης, «κατάσχεση» των κυπριακών υποκαταστημάτων στη Ελλάδα, από τις Ελληνικές τράπεζες κλπ.).

    Ποιος θα πληρώσει το «μάρμαρο» για τις κυπριακές τράπεζες εν Ελλάδι που φορτώνονται στις πλάτες του ελληνικού λάου ;

    Αλήθεια τι θα συμβεί με τα χρήματα που ευρίσκονται σε τραπεζικές θυρίδες; Δεν θα προκληθεί bank run στην Κύπρο από τους Κύπριους, τους Βρετανούς, τους Ρώσους, τους Έλληνες και τους άλλους καταθέτες;

    Δεν είναι επικίνδυνο να επεκταθεί το bank run και σε άλλες χώρες του ευρώ, κυρίως δε στην Ισπανία και την Ιταλία; Ποιος εγγυάται ότι δεν θα επιβληθούν παντού, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, τα ίδια μέτρα;

    Η απόφαση της Ευρώπης, της Γερμανίας καλύτερα, δεν είναι μία εχθρική κίνηση, εναντίον της Ρωσίας, οι πολίτες της οποίας υπολογίζεται ότι έχουν καταθέσεις άνω των 20 δις €;

    Η ενωμένη Ευρώπη εισέρχεται και επισήμως στον επιθανάτιο ρόγχο της.
    http://www.sofokleous10.gr/portal2/index.php?option=com_content&view=article&id=91450&catid=&Itemid=73

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 12:07 πμ

  2. Η Πτώση της Ευρωπαϊκής «Αυτοκρατορίας»
    Τετάρτη, 13 Μάρτιος 2013
    http://www.sofokleous10.gr/portal2/index.php?option=com_content&view=article&id=91214&catid=&Itemid=73

    Δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποια μεταμοντέρνα εκδοχή του Δάντη, υπό την καθοδήγηση του Βιργιλίου, ώστε να εξηγήσει σε έναν σαστισμένο κόσμο τι ακριβώς συμβαίνει στην Ευρώπη κατά τον απόηχο των πρόσφατων ιταλικών εκλογών.

    Εκ πρώτης όψεως, οι Ιταλοί φαίνεται να ψήφισαν ένα συντριπτικό «όχι» – ενάντια στην λιτότητα (που επιβλήθηκε με τρόπο γερμανικό)· ενάντια στην αύξηση της φορολογίας· ενάντια στις περικοπές του προϋπολογισμού οι οποίες (στη θεωρία) σχεδιάστηκαν για να σώσουν το ευρώ. Σύμφωνα με τα λόγια του κεντροαριστερού δημάρχου της Φλωρεντίας, Ματέο Ρέντσι, «οι πολίτες μας μίλησαν δυνατά και ξεκάθαρα, ωστόσο μπορεί να μην έχουμε συνειδητοποιήσει πλήρως ακόμα το μήνυμά τους.» Στην πραγματικότητα όμως, το μήνυμά τους είναι απολύτως κατανοητό.

    Τέσσερις είναι οι βασικοί πρωταγωνιστές σε αυτό το ηθικό/υπαρξιακό θεατρικό, το οποίο ακολουθεί την παλαβή παράδοση της κομέντια ντελ άρτε.

    «Πύρρειος» νικητής των πρόσφατων βουλευτικών εκλογών, αναδείχθηκε ο Πιέρ Λουίτζι Μπερσάνι, ηγέτης του συνασπισμού της κεντροαριστεράς· ωστόσο δεν είναι σε θέση να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο αδιαφιλονίκητος χαμένος είναι ο πρώην τεχνοκράτης της Goldman Sachs και υπηρεσιακός πρωθυπουργός, Μάριο Μόντι.

    Και μετά, υπάρχουν και οι πραγματικοί κερδισμένοι: οι «δύο κλόουν» -έτσι τουλάχιστον αναφέρονται σε αυτούς, η Γερμανία, αλλά και το City του Λονδίνου, μέσω του Economist. Πρόκειται για τον επαναστάτη κωμικό Μπέπε Γκρίλο και το Κίνημα του των Πέντε Αστέρων, και τον διαβόητο δισεκατομμυριούχο και πρώην πρωθυπουργό, Σίλβιο «μπούγκα-μπούγκα» Μπερλουσκόνι.

    Για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο μπερδεμένα, ο Μπερλουσκόνι καταδικάστηκε την περασμένη Πέμπτη σε ενός έτους φυλάκιση για σκάνδαλο υποκλοπών. Φυσικά, θα ασκήσει έφεση. Και όπως και παλιότερα, που είχε κατηγορηθεί και καταδικαστεί, έτσι και τώρα θα αφεθεί ελεύθερος. Το μάντρα του παραμένει το ίδιο: «Καταδιώκομαι από την ιταλική δικαιοσύνη.»

    Και η ιστορία δεν τελειώνει εδώ. Οι τέσσερις αυτοί χαρακτήρες –Μπερσάνι, Μόντι, Γκρίλο και Μπερλουσκόνι- τυχαίνει να βρίσκονται στο επίκεντρο μίας ευρύτερης σαιξπηρικής τραγωδίας: της πολιτικής αποτυχίας της τρόικας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), η οποία μεταφράζεται στην απόλυτη συντριβή της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

    Αυτό είναι το αποτέλεσμα ενός ευρωπαϊκού σχεδίου που δεν περιελάμβανε ποτέ μία πολιτική «ένωση» -και που ουσιαστικά είχε να κάνει μόνο με το ευρώ ως κοινό νόμισμα. Δεν προκαλεί άλλωστε έκπληξη το γεγονός ότι ο σημαντικότερος μηχανισμός ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Από την άλλη πλευρά, μπορούμε πλέον να εγκαταλείψουμε κάθε ελπίδα ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί θα ζητήσουν από τους δυσαρεστημένους πολίτες μία πραγματική Ευρωπαϊκή Ένωση. Θέλει κανείς πια κάτι τέτοιο; Και υπό ποία μορφή ακριβώς;

    Ας γνωρίσουμε καλύτερα το «Παραλογιστάν».

    Γιατί συνέβησαν τα πράγματα με τον τρόπο που συνέβησαν, στην Ιταλία; Σπάνια θα συναντήσουμε καλύτερη εξήγηση από αυτή του Μάρκο Κατάνεο, όπως την εκφράζει στο blog του, προσπαθώντας να καταλάβει και ο ίδιος καλύτερα τη «χώρα του παραλόγου».

    Όλα ξεκίνησαν με έναν εκλογικό νόμο, ο οποίος ακόμα και στην Ιταλία θεωρήθηκε «ulna porcata» (ένα μάτσο σκουπίδια), επικυρώνοντας ένα ήδη «δυσανάλογο» πολιτικό σύστημα (ας το σημειώσουν αυτό οι πολιτικοί επιστήμονες), το οποίο μπορούσε να οδηγήσει μόνο σε κατάσταση ακυβερνησίας.

    Σύμφωνα με την απαράμιλλη περιγραφή του Κατάνεο, τα αποτελέσματα στις εκλογές ήρθαν ως εξής: ο συνασπισμός του «Όλοι για Έναν, και Ένας για Όλους» του Μπερσάνι πήρε το 31,6% των ψήφων. Ο συνασπισμός του «Όλοι για την Πάρτη Μου» του Μπερλουσκόνι πήρε το 30,7%. Και ο ολοκαίνουριος συνασπισμός του «Ένας ισούται με Έναν, και Όλοι οι Άλλοι ισούνται με Κανέναν» του Γκρίλο πήρε ένα εκπληκτικό 23,8%.

    Παρ’ όλα αυτά, αψηφώντας κάθε λογική, στο τέλος ο «Όλοι για την Πάρτη Μου» πήρε 116 έδρες, ο «Όλοι για Έναν, και Ένας για Όλους» πήρε 113, και ο «Ένας ισούται με Έναν, και Όλοι οι Άλλοι ισούνται με Κανέναν» πήρε μόλις 54 – λιγότερες από τις μισές δηλαδή.

    Μεταξύ των κοινών ανθρώπων, από το Τορίνο μέχρι τη Ρώμη και το Παλέρμο, παρατηρείται παράλληλη εξήγηση. Τουλάχιστον 45% των Ιταλών, από συνταξιούχους δημοσίους υπαλλήλους που ζουν με 1.000 ευρώ το μήνα, μέχρι τραπεζίτες που βγάζουν 10 εκατομμύρια το χρόνο, δεν επιθυμούν καμία αλλαγή. Ένα άλλο 45% -οι άνεργοι και οι κακοπληρωμένοι- θέλουν ριζικές αλλαγές. Και, το 10% δεν ενδιαφέρεται –και δεν ενδιαφερόταν ποτέ και ούτε πρόκειται. Ας προσθέσουμε λοιπόν σε αυτή την συνταγή και το συστατικό της ακυβερνησίας.

    Και, αν είναι εφικτό, ας προσπαθήσουμε να αποσπάσουμε από όλο αυτό, ένα ψήγμα σοφίας. Τα οικονομικά του λεγόμενου «Παραλογιστάν» θα είναι σύντομα στην ίδια δεινή κατάσταση με τα οικονομικά του «Ελληνιστάν» -αυτούς τους γειτονικούς απογόνους του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Και τότε, το «Παραλογιστάν» θα γίνει μοντέλο για την Ευρώπη αλλά και για τον υπόλοιπο κόσμο –όπου το 1% του πληθυσμού θα ελέγχει το 99% του εθνικού πλούτου. Από τον Λορέντζο ντε Μεντίτσι στον Μπερλουσκόνι· αυτό κι αν πρόκειται για Παρακμή και Πτώση.

    «Μπούγκα-Μπούγκα» μωρό μου!

    Καταδικασμένος μέχρι αηδίας (συμπεριλαμβανομένης της φοράς που καταδικάστηκε για φοροδιαφυγή τον Οκτώβριο του 2012, και αφέθηκε ελεύθερος ξανά)· δικαιούχος ειδικών νόμων-τεχνασμάτων σχεδιασμένων για την προστασία του εαυτού του, αλλά και της πελώριας αυτοκρατορίας του· κάπως έτσι έχει ξετυλιχτεί το σατιρικό έπος του «μπούγκα-μπούγκα». Τους έχει νικήσει όλους (μέχρι στιγμής). Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι μπορεί τελικά να είναι το απόλυτο φαβορί επιστροφής. Πως τα κατάφερε και αυτή την φορά;

    Είναι εύκολο όταν συνδυάζει κανείς τη δύναμη των μέσω μαζικής ενημέρωσης (και του εταιρικού ελέγχου) ενός δισεκατομμυριούχου, με τις εξωπραγματικές υποσχέσεις –όπως την ακύρωση του μισητού φόρου ακίνητης περιουσίας. Και πως θα καλύψουμε το έλλειμμα; Απλό: Ο Σίλβιο υποσχέθηκε νέους φόρους στο τζόγο, και μία σκιερή συμφωνία για ανάκτηση μέρος των κεφαλαίων που κρατούνται από Ιταλούς σε ελβετικές τράπεζες.

    Δεν έχει φυσικά καμία σημασία το ότι η Ελβετία ξεκαθάρισε αμέσως ότι θα χρειάζονταν χρόνια για να πάρει μπρος αυτό το σχέδιο. Ακόμα και η μεγάλη αντιπολίτευση του Σίλβιο αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι η ιδέα ήταν «σημάδι μεγαλοφυΐας». Σχεδόν το 25% των Ιταλών ψήφισε το κόμμα του Μπερλουσκόνι. Σχεδόν το ένα τρίτο, υποστήριξε τον δεξιό του συνασπισμό. Στη Λομβαρδία –γνωστή ανεπίσημα και ως το ιταλικό Τέξας- ο συνασπισμός του Σίλβιο διέλυσε την κεντροαριστερά. Η Τοσκάνη, από την άλλη πλευρά, ψήφισε παραδοσιακά αριστερά, ενώ η Ρώμη είναι κλασικά μία πόλη στην οποία παίζουν πάντα και οι δύο πλευρές.

    Οι ψηφοφόροι του Μπερλουσκόνι είναι, κατά κύρια ομολογία, ιδιοκτήτες μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων· η βόρεια Ιταλία, που οδηγεί την οικονομία. Είναι όλοι τους «τρελαμένοι» με τους φόρους, από ολόκληρες λεγεώνες φοροφυγάδων μέχρι άλλους που ασφυκτιούν από το βάρος της φορολογίας. Προφανώς, ελάχιστα ενδιαφέρονται όλοι αυτοί για τα δημοσιονομικά ελλείμματα της Ρώμης. Και όλοι τους πιστεύουν ότι η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ θα έπρεπε να σαπίσει στον ένατο κύκλο της κόλασης του Δάντη.

    Η Φράου Μέρκελ, από τη μεριά της, φλερτάρει με την ιδέα να συνεχίσει να σαλπάρει στα «ήρεμα νερά της ευρωζώνης» προς την τρίτη συνεχόμενη θητεία της στις ερχόμενες εκλογές του Σεπτεμβρίου. Ούτε κατά διάνοια! Δεν πρόκειται να τα καταφέρει, χάρη στους ψηφοφόρους του Μπερλουσκόνι και του Γκρίλο. Αυτή κι αν είναι άβυσσος μεταξύ Βορρά και Νότου στην Ευρώπη. Η σύνοδος κορυφής της ΕΕ αυτό το μήνα θα είναι σίγουρα συναρπαστική!

    Οι σέξι κλόουν-πολιτικοί.

    Χαμός γίνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εφημερίδα «Le Monde» επιμένει ότι η Ευρώπη δεν περνά στιγμές αγωνίας. Ναι, πράγματι, διότι βρίσκεται ήδη σε κώμα.

    Και, παρ’ όλα αυτά, οι Βρυξέλλες (η φωλιά των γραφειοκρατών που λέγεται Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και το Βερολίνο (η γερμανική κυβέρνηση) απλά δεν ενδιαφέρονται για κάποιο σχέδιο Β. Οι λύσεις είναι δύο: ή λιτότητα ή το κλείνουμε το μαγαζί. Όπως ήταν αναμενόμενο, ο Ολλανδός Υπουργός Οικονομικών Jeroen Dijsselbloem – ο νέος επικεφαλής της θεαματικά μη διαφανούς πολιτικής επιτροπής που διαχειρίζεται το ευρώ- δήλωσε ότι αυτά τα οποία έκανε ο Μόντι (και τα οποία απορρίφθηκαν απερίφραστα από τους Ιταλούς) είναι «ζωτικής σημασίας για ολόκληρη την ευρωζώνη».

    Το 2012, η οικονομία της Ιταλίας συρρικνώθηκε κατά 2,2%, πάνω από 100.000 μικρές επιχειρήσεις χρεωκόπησαν (και ναι, συνέχισαν να ψηφίζουν Μπερλουσκόνι), και η ανεργία είναι πάνω από 10% (στην πραγματικότητα πάνω από 15%). Η Ιταλία μπορεί να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη μετά την Ελλάδα. Ωστόσο, εδώ εκδηλώνεται και πάλι το «Παραλογιστάν» σε όλο του το μεγαλείο, μέσω της λιτότητας· το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ιταλίας είναι πολύ χαμηλότερο από ό,τι της Γαλλίας και της Ολλανδίας.

    Ας ανοίξουμε τη σαμπάνια· η Γαλλία βρίσκεται σε κάθετη παρακμή. Και δεν είναι μόνο η βιομηχανική παρακμή αλλά και η πολυετής ύφεση, οι κοινωνικές αναταραχές και το δημόσιο χρέος άνω του 90% του ΑΕΠ. Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έναν επιπλέον χρόνο για να ρίξει το έλλειμμά της κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Ο Τζενς Γουιντμαν, πρόεδρος της Bundesbank, απάντησε «ξεχάστε το».

    Η Πορτογαλία ζητάει επίσης λίγη βοήθεια από την τρόικα. Η οικονομία της Πορτογαλίας εμφανίζει συρρίκνωση (κατά 2%) για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με την ανεργία να βρίσκεται σε επίπεδα άνω του 17%.

    Η Ισπανία είναι βυθισμένη σε φρικτή ύφεση, υποφέροντας επίσης από τεράστια κρίση χρέους. Το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 0,7 τοις εκατό το 2012 και, σύμφωνα με τη Citibank, φέτος πρόκειται να μειωθεί περαιτέρω κατά 2,2%. Η ανεργία κυμαίνεται στο συντριπτικό 26%, με την ανεργία μεταξύ των νέων να κυμαίνεται άνω των 50%. Δε μπορεί ο καθένας να πετύχει το λαχείο παίζοντας για τη Μπαρτσελόνα ή τη Ρεάλ Μαδρίτης. Η Ιρλανδία έχει το μεγαλύτερο έλλειμμα της ευρωζώνης, στο 8%, και έχει μόλις πραγματοποιήσει αναδιάρθρωση του χρέους των τραπεζών της.

    Η Ελλάδα είναι στο πέμπτο έτος ύφεσης στη σειρά, με την ανεργία πάνω από το 30% -και αυτό μετά από δύο πακέτα λιτότητας. Η Αθήνα τρέχει γύρω-γύρω σε κύκλους, παλεύοντας με τους δανειστές της, ενώ παράλληλα προσπαθεί να ανακουφιστεί από τις δρακόντειες περικοπές. Οι Έλληνες είναι ανένδοτοι· η κατάσταση είναι χειρότερη από ότι στην Αργεντινή το 2001. Και, να θυμόμαστε, ότι η Αργεντινή προχώρησε σε αθέτηση πληρωμών.

    Ακόμη και η Ολλανδία βρίσκεται υπό σοβαρή τραπεζική κρίση. Και σαν το «κερασάκι στην τούρτα», ο Ντέιβιντ Κάμερον έρχεται να προσθέσει στην όλη αναταραχή το ερώτημα του μέλλοντος της Βρετανίας στην Ευρώπη.

    Έτσι, ήταν για μία ακόμα φορά η σειρά του Μπερλουσκόνι να νοστιμέψει την ιστορία. Ποιος άλλος; Μόνο ο Καβαλιέρε θα μπορούσε να κάνει την εξής δήλωση-διαμάντι: ότι «το περίφημο spread –η διαφορά του κόστους δανεισμού μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας στις αγορές ομολόγων- είχε «εφευρεθεί» το 2011 από το Βερολίνο (τη Γερμανική κυβέρνηση) και τη Φρανκφούρτη (την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), έτσι ώστε να τον ξεφορτωθούν, αυτόν τον Σίλβιο, και να «εκλέξουν» τον τεχνοκράτη Μόντι. Επίσης αναμενόμενο, ήταν και το γεγονός ότι τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης δεν έδειξαν κανένα έλεος ως αντίποινα. Η Ιταλία και οι Ιταλοί χλευάζονται επί μονίμου βάσεως ως «παιδιάστικοι», «ακυβέρνητοι» και «μεγάλος κίνδυνος για την ευρωζώνη». (βλέπε, για παράδειγμα, Der Spiegel).

    Το δημοφιλέστατο ταμπλόιντ Bild εφηύρε ακόμα και μία ονομασία για ένα νέο είδος πίτσας: αντί για Quattro Stagioni (Τέσσερις Εποχές), θα λέγεται Quattro Stagnazioni (Τέσσερις Στασιμότητες).

    Η ετυμηγορία είναι ότι η Ιταλία βρίσκεται «στα χέρια των κλόουν-πολιτικών, οι οποίοι μπορεί να διαλύσουν το ευρώ ή να αναγκάσουν τη χώρα να εξέλθει από την ένωση». Ακόμα και η φιλελεύθερη-προοδευτική εφήμεριδα Der Tagesspiegel στο Βερολίνο, αναφέρεται στην Ιταλία ως «κίνδυνο για την Ευρώπη».

    Ο Peer Steinbruck, ο πρώην υπουργός οικονομικών της Γερμανίας και υποψήφιος με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ενάντια στη Μέρκελ τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, το συνόψισε όλο ως εξής: «Ως ένα βαθμό, είμαι αρκετά τρομοκρατημένος επειδή δύο κλόουν κέρδισαν τις εκλογές.»

    Έτσι, ότι κυβέρνηση κι αν προκύψει στην Ιταλία, το μήνυμα από τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και τη Φρανκφούρτη παραμένει το ίδιο: «αν δεν κάνεις περικοπές, και αν δεν συνεχίσεις να κάνεις περικοπές, τότε θα βρεθείς μόνος σου, και άξιος της μοίρας σου.»

    Η Γερμανία, από πλευράς της, έχει μόνο το σχέδιο Α. Το οποίο λέει πολύ απλά: «Ξεχάστε της χώρες του Club Med». Αυτό σημαίνει στενότερη ενσωμάτωση με την Ανατολική Ευρώπη (και παρακάτω στο μέλλον, με την Τουρκία). Μία συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με τις ΗΠΑ. Και μεγαλύτερη επιχειρηματική δραστηριότητα με τη Ρωσία –η ενέργεια είναι το κλειδί- και με τις χώρες BRICs γενικότερα. Άσχετα με το πώς θα παρουσιαστεί στο κοινό, το γεγονός παραμένει ότι οι γερμανικές δεξαμενές σκέψης έχουν ήδη στα σκαριά μία ευρωζώνη δύο ταχυτήτων.

    Οι άνθρωποι θέλουν ποσοτική χαλάρωση

    H Annalisa Piras, στην ταινία με τον πολύ σωστό τίτλο «Girlfriend in a Coma, την οποία έγραψε μαζί με τον πρώην εκδότη του Economist Bill Emmott,», προσπάθησε να αποκρυπτογραφήσει τα ελαττώματα, αλλά και τις αρετές της Ιταλίας.

    Και είναι γεγονός ότι η Ιταλία συνεχίζει ακόμα να παρουσιάζει λαμπρά δείγματα, και όχι μόνο μέσα από την Prada ή τη Maserati, το ζαμπόν Πάρμας ή τα κρασιά Brunello· και την εφαρμογή κινητών τηλεφώνων Atom –μία από τις καλύτερες εφαρμογές στον κόσμο που δίνει στον χρήστη άπειρες δυνατότητες εξατομίκευσης των λειτουργιών του τηλεφώνου χωρίς να χρειάζεται γνώσεις προγραμματισμού- η οποία σχεδιάστηκε από τέσσερις 20άρηδες στη Ρώμη, σύμφωνα με την εφημερίδα La Republica.

    Ο φιλόσοφος Φράνκο Μπεράρντι –ο οποίος ήταν μέρος των ιταλικών αυτονομιστικών κινημάτων του 1970- αξιολογεί ορθώς ότι η Ευρώπη σήμερα ζει τις άμεσες συνέπειες της δεκαετίας του 1990, όταν το οικονομικό κεφάλαιο κατέλαβε το ευρωπαϊκό μοντέλο και το «ασβεστοποίησε» δυνάμει του νεοφιλελευθερισμού.

    Συνεπώς, υπάρχουν λεπτομερή στοιχεία για να υποστηρίξει κανείς ότι οι οικονομικοί «Άρχοντες του Σύμπαντος» χρησιμοποίησαν τον απόηχο της οικονομικής κρίσης του 2008, για να θέσουν σε κίνηση την πολιτική αποσύνθεση της ΕΕ μέσω ενός τσουνάμι περικοπών μισθών, έλλειψης θέσεων απασχόλησης για τους νέους, ισοπέδωσης των συντάξεων και σκληρών ιδιωτικοποιήσεων των πάντων. Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία ως προς το γιατί περίπου 75% των Ιταλών κατέληξαν να λένε «Όχι» στο Μόντι και τη Μέρκελ.

    Η τελική ανάλυση δείχνει πως οι Ευρωπαίοι –είτε από τις χώρες του κλαμπ της Μεσογείου είτε από ορισμένες οικονομίες του βορρά- έχουν βαρεθεί να πληρώνουν το χρέος που συσσωρεύεται από το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

    Το κίνημα του Γκρίλο αυτό καθεαυτό –ακόμα και λαμβάνοντας 8,7 εκατομμύρια ψήφους- προφανώς δεν είναι ικανό να κυβερνήσει την Ιταλία. Ορισμένες από τις (ασαφείς) του ιδέες έχουν τεράστια απήχηση στις νέες γενιές, ιδιαίτερα η μονομερής αθέτηση του δημοσίου χρέους (βλέπε τα παραδείγματα της Αργεντινής, της Ισλανδίας και της Ρωσίας), η εθνικοποίηση των τραπεζών, και η ιδέα ενός πιστοποιημένου, εγγυημένου εισοδήματος «ιθαγένειας» των 1000 Ευρώ το μήνα. Και μετά, θα ακολουθούσαν διαδοχικά δημοψηφίσματα, για τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ και, φυσικά, για την παραμονή στην ευρωζώνη.

    Αυτό που έχει σίγουρα ήδη καταφέρει το κίνημα του Γκρίλο, είναι να δείξει το πόσο ακυβέρνητη έχει γίνει η Ευρώπη υπό το καθεστώς λιτότητας της Μέρκελ και του Μόντι. Τώρα το μπαλάκι έχει περάσει στην πλευρά της ευρωπαϊκής οικονομικής ελίτ. Οι περισσότεροι δεν θα είχαν κανένα πρόβλημα η Ιταλία να γίνει η νέα Ελλάδα.

    Συνεπώς γυρίζουμε πάλι πίσω στην αρχή. Η μόνη διέξοδος θα ήταν η πολιτική αναδιατύπωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως έχουν τα πράγματα, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι παρακολουθούν, ανίσχυροι, το θάνατο του κράτους πρόνοιας, το οποίο θυσιάζεται στο βωμό της Ύφεσης. Και αυτό συμβαίνει παράλληλα με το γεγονός ότι η Ευρώπη τείνει να γίνεται όλο και πιο ασήμαντη στο παγκόσμιο ταμπλό –με εξαιρέσεις πάντα τη Ρεάλ Μαδρίτης ή τη Μπάγερν Μονάχου.

    Η πτώση της Ευρωπαϊκής «Αυτοκρατορίας» μπορεί να μετατραπεί σε μία ιστορία τρόμου που να ξεπερνά οτιδήποτε φαντάστηκε ο Πόε –με στοιχεία φασισμού (ήδη ορατά), νέο-Ντικενσιανή εκμετάλλευση εργατών και έναν ευρέως διαδεδομένο κοινωνικά, εμφύλιο πόλεμο. Στο πλαίσιο αυτό, η αργή ανοικοδόμηση μίας Ευρώπης με κοινωνικές βάσεις, θα μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε ένα άπιαστο όνειρο.

    Τι θα συμπέραινε ο Δάντης από όλα αυτά; Επί του παρόντος, ο μέγας Ρομπέρτο Μπενίνι, που κατάγεται από την Τοσκάνη, ερμηνεύει και σχολιάζει εις βάθος 12 κάντος –από το XI μέχρι το XXII- της Κόλασης του Δάντη, μέρους της Θείας Κωμωδίας. Μαγεμένος, τον παρακολούθησα στο RAI της ιταλικής τηλεόρασης –στην πλατεία μπροστά από την υπέροχη βασιλική εκκλησία Santa Croce της Φλωρεντίας, φίσκα στον κόσμο. Τα λόγια του Μαέστρου έρρεαν με κοσμική τελειότητα και οι στίχοι του Δάντη έβγαζαν απόλυτο νόημα.

    Τι ωραία θα ήταν αν μπορούσε το πνεύμα του να διαφωτίσει και τους κατοίκους της κολάσεως, από το Μόντι και τη Μέρκελ, μέχρι το Μπερλουσκόνι και τους τραπεζίτες της ΕΚΤ- ευθυγραμμίζοντας για άλλη μια φορά τον Άνθρωπο με τα άστρα και δείχνοντας τον δρόμο σε μια προβληματισμένη Ευρώπη.

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 12:19 πμ

  3. Η «λίθος» των Οικονομολόγων

    Thursday, 14 March 2013 http://www.banksnews.gr/portal/home-page/124-top-story/15906–lr–

    Η φετινή χρονιά σηματοδοτεί την 100η επέτειο δύο διαφορετικών θεσμικών καινοτομιών στην αμερικανική οικονομική πολιτική: της εισαγωγής του ομοσπονδιακού φόρου εισοδήματος και της δημιουργίας της Αμερικανικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve). Αξίζει να τιμήσουμε την επέτειο αυτή, μόνο και μόνο επειδή διατρέχουμε τον κίνδυνο να ξεχάσουμε τα όλα όσα έχουμε μάθει από τότε.

    Αρχικά, ούτε η φορολογία εισοδήματος, ούτε η Fed σχετίζονταν με ρητές έννοιες δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Πράγματι, δεν ήταν παρά μόνο μετά την εμπειρία του 1930, που άρχισαν να θεωρούνται ως δυνητικά μέσα μακροοικονομικής διαχείρισης. Ο Τζων Μέυναρντ Κέυνς επεσήμανε τα πλεονεκτήματα των δημοσιονομικών κινήτρων σε περιπτώσεις όπως αυτή της Μεγάλης Ύφεσης. Ο Μίλτον Φρίντμαν κατηγόρησε τη Fed για την Ύφεση επειδή, όπως ισχυρίστηκε, επέτρεψε τη μείωση της προσφοράς χρήματος.

    Ο Κέυνς συνδέεται με την πίστη στην ενεργητική οικονομική πολιτική με στόχο την εξασφάλιση αντι-κυκλικών αντιδράσεων στις οικονομικές διακυμάνσεις –επεκτατικές πολιτικές κατά τη διάρκεια υφέσεων και σύσφιξη πολιτικής κατά τις ανοδικές περιόδους. Από την άλλη, ο Φρίντμαν ήταν αντίθετος στην επιλεκτική χάραξη πολιτικής, πιστεύοντας ότι τα κυβερνητικά όργανα δεν είχαν τη δυνατότητα να πετύχουν το σωστό χρόνο για κάθε πολιτική. Και οι δύο, ωστόσο, ήταν αντίθετοι στην προ-κυκλική πολιτική, όπως ήταν η λανθασμένη δημοσιονομική και νομισματική σύσφιξη του 1937 στις ΗΠΑ: πριν προλάβει η οικονομία να ανακάμψει πλήρως, ο Πρόεδρος Ρούσβελτ αύξησε τους φόρους και τις περικοπές δαπανών, ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αύξησε τα υποχρεωτικά ρευστά διαθέσιμα, με αποτέλεσμα την παράταση και την επιδείνωση της Μεγάλης Ύφεσης.

    Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σπουδαστές αλλά και φορείς χάραξης πολιτικής εσωτερίκευσαν τα μαθήματα του 1930. Όμως, τα επεισόδια των τελευταίων δεκαετιών –για παράδειγμα, ο υψηλός πληθωρισμός της δεκαετίας του 1970- μπέρδεψαν πολλά από τα όσα είχαμε μάθει. Ως αποτέλεσμα, πολλές προηγμένες χώρες επαναλαμβάνουν σήμερα τα λάθη του 1937, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται αντιμέτωπες με παρόμοιες μακροοικονομικές συνθήκες: υψηλή ανεργία, χαμηλό πληθωρισμό, και σχεδόν μηδενικά επιτόκια.

    Τα υπέρ και τα κατά της σημερινής λιτότητας έχουν συζητηθεί διεξοδικά. Οι υποστηρικτές της λιτότητας επισημαίνουν σωστά ότι η μόνιμη επεκτατική μακροοικονομική πολιτική οδηγεί σε μη βιώσιμα ελλείμματα, χρέη και πληθωρισμό. Οι υπέρμαχοι της τόνωσης επισημαίνουν σωστά ότι κατά τον απόηχο της ύφεσης, όταν η ανεργία είναι υψηλή και ο πληθωρισμός χαμηλός, οι άμεσες συνέπειες της συρρίκνωσης της πολιτικής είναι η συνεχιζόμενη ανεργία, η αργή ανάπτυξη, και οι αυξανόμενες αναλογίες χρέους/ΑΕΠ. Και, οι

    Και, οι υπέρμαχοι της προ-κυκλικότητας, στις ΗΠΑ αλλά και στην Ευρώπη, εκπροσωπούν το χειρότερο πρόσωπο και των δύο κόσμων, επιζητώντας επεκτατικές πολιτικές κατά τη διάρκεια περιόδων άνθησης, όπως μεταξύ 2003-07, και πολιτικές συρρίκνωσης κατά τη διάρκεια υφέσεων, όπως κατά την περίοδο 2008-2012.

    Ωστόσο, εάν οι επικριτές της προ-κυκλικότητας έχουν δίκιο να προωθούν τη συγκράτηση, αντί της επιδείνωσης των ανοδικών και καθοδικών τάσεων της οικονομίας, και πάλι χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια από τις δύο λύσεις λειτουργεί καλύτερα. Δεδομένων των πρόσφατων συνθηκών, είναι η νομισματική ή η δημοσιονομική τόνωση το πιο αποτελεσματικό μέσο;

    Ο Τζον Χικς εξέτασε το ερώτημα αυτό ξεκάθαρα στο περίφημο άρθρο του που δημοσιεύτηκε το 1937 με τίτλο «Ο κ. Κέυνς και οι Κλασικοί». Υπό τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε, και που τυχαίνει να επικρατούν και σήμερα (υψηλή ανεργία, χαμηλός πληθωρισμός, σχεδόν μηδενικά επιτόκια), η νομισματική επέκταση είναι σχετικά λιγότερο αποτελεσματική, καθώς δε μπορεί να ωθήσει τα επιτόκια κάτω από το μηδέν. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις είναι λιγότερο πιθανό να ανταποκριθούν στα εύκολα χρήματα, με το να επενδύσουν σε νέο φυσικό κεφάλαιο και εργασία, εφόσον δε μπορούν να πουλήσουν τα όσα ήδη παράγουν στα εργοστάσια τα οποία ήδη έχουν με τους εργάτες τους οποίους ήδη πληρώνουν. Η δημοσιονομική τόνωση είναι σχετικά πιο αποτελεσματική υπό αυτές τις συνθήκες, διότι δημιουργεί ζήτηση για αγαθά, χωρίς να στέλνει στον πάτο τα επιτόκια και χωρίς να παραγκωνίζει τη ζήτηση του ιδιωτικού τομέα (όπως θα γινόταν υπό φυσιολογικές συνθήκες).

    Τίποτε από αυτά δεν θα έπρεπε να θεωρείται αμφιλεγόμενο. Η «εισαγωγή στα οικονομικά» συνήθιζε να δίνει έμφαση στο κεϋνσιανό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα: οι παραλήπτες των κρατικών δαπανών (η των δαπανών των καταναλωτών που τονώνονται μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων ή μεταβιβάσεων) ανταποκρίνονται στην αύξηση των εισοδημάτων τους με το να δαπανούν περισσότερα, όπως πράττουν και οι αποδέκτες των εν λόγω δαπανών, και ούτε καθεξής. Και πάλι, ο πολλαπλασιαστής είναι πολύ πιο σχετικός υπό τις παρούσες συνθήκες, καθώς δεν τροφοδοτεί την αύξηση του πληθωρισμού και των επιτοκίων (και συνεπώς δεν αποκλείει το ενδεχόμενο των ιδιωτικών δαπανών).

    Δυστυχώς, πολλοί οικονομολόγοι και πολιτικοί έχουν ξεχάσει πολλά από αυτά που ήξεραν (ή έχουν τυφλωθεί από νέες θεωρίες περί αναποτελεσματικότητας της πολιτικής). Πράγματι, μέχρι τη στιγμή που «χτύπησε» η παγκόσμια ύφεση του 2008-2009, ακόμα και οι υποστηρικτές των φορολογικών κινήτρων είχαν χαμηλώσει τις εκτιμήσεις τους για τον πολλαπλασιαστή. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη σοβαρότητα της ύφεσης στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε άλλες χώρες που επιδιώκουν τη δημοσιονομική συστολή, υποδεικνύει ότι οι πολλαπλασιαστές όχι μόνο είναι θετικοί, αλλά και μεγαλύτερη από τη μονάδα- όπως ακριβώς υποδείκνυε η παλιά σοφία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει απαντήσει, ομολογώντας ευθέως ότι οι επίσημες προβλέψεις, συμπεριλαμβανομένης και της δικής του, είχαν υποτιμήσει το μέγεθος του πολλαπλασιαστή.

    Φυσικά, τα αποτελέσματα της δημοσιονομικής πολιτικής είναι αβέβαια. Κανείς δε γνωρίζει, για παράδειγμα, το πότε η άνοδος των επιπέδων χρέους ενδέχεται να ανησυχήσει τους διεθνείς επενδυτές, οι οποίοι μπορεί στη συνέχεια να απαιτήσουν σημαντικά υψηλότερα επιτόκια, όπως συνέβη στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας το 2010. Αβέβαιο είναι επίσης και το μέγεθος των αρνητικών μακροπρόθεσμων επιπτώσεων της υψηλής φορολογίας στην ανάπτυξη. Και, σήμερα έχουμε πολύ καλύτερη κατανόηση της νομισματικής πολιτικής από ότι στο παρελθόν. Πράγματι, μία πρόσφατη μελέτη που έλαβε πολύ θετικές κριτικές, χαρακτήρισε τη νομισματική πολιτική ως επιστήμη και τη δημοσιονομική πολιτική ως αλχημεία.

    Σίγουρα, το επίπεδο της γνώσης και της πρακτικής στο επίπεδο των κεντρικών τραπεζών είναι κοντά στο καλύτερο που μπορεί να προσφέρει η σύγχρονη κοινωνία, ενώ η δημοσιονομική πολιτική λαμβάνει χώρα εντός μίας ιδιαίτερα υψηλής, πολιτικά, διαδικασίας η οποία ενημερώνεται φτωχά από την οικονομική γνώση και υποκινείται, σε μεγάλο βαθμό, από την επιθυμία των αξιωματούχων να επανεκλεγούν. Αλλά το πρόβλημα των αρχαίων αλχημιστών στην αναζήτησή τους για τη φιλοσοφική λίθο, δεν ήταν ότι ήταν ηλίθιοι ή εγωιστές. Ούτε ότι δεν τους άκουγαν οι πολιτικοί ηγέτες. Αντιθέτως, η κατάσταση της γνώσης εκείνη την εποχή ήταν πολύ πίσω από τη σύγχρονη επιστήμη της χημείας.

    Υπό αυτή την έννοια, ο όρος αλχημεία θα μπορούσε να εφαρμοστεί στους προ-Κεϋνσιανούς όπως τον Αμερικανό υπουργό οικονομικών Άντριου Μέλον, του οποίου η συνταγή κατά την έναρξη της Μεγάλης Ύφεσης ήταν «ρευστοποίηση της εργασίας, ρευστοποίηση των μετοχών, ρευστοποίηση των αγροτών [και] ρευστοποίηση της ακίνητης περιουσίας» προκειμένου να «εξαγνιστεί η σαπίλα από το σύστημα». Θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σήμερα σε όσους ευνοούν την επιστροφή της νομισματικής πολιτικής στο πρότυπο του χρυσού προ-1914.

    Αυτό δε σημαίνει ότι η δημοσιονομική πολιτική ή η νομισματική πολιτική έχουν «αποφοιτήσει» κι έχουν γίνει κανονικές επιστήμες όπως η χημεία, η οποία υποστηρίζεται από φυσικούς νόμους που προβλέπουν ακριβή αποτελέσματα. Ωστόσο, από το 1913, έχουμε σίγουρα μάθει ότι η δημοσιονομική επέκταση είναι κατάλληλη υπό ορισμένες συνθήκες, ακόμη κι αν δεν είναι σωστή υπό άλλες.

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 12:27 πμ

  4. Η Κύπρος αποκαλύπτει ρωγμές στην πανοπλία της ΕΚΤ
    Τετάρτη, 20 Μάρτιος 2013
    http://www.sofokleous10.gr/portal2/index.php?option=com_content&view=article&id=91711&catid=&Itemid=73

    Τελικά, υπάρχουν όρια στις αρμοδιότητες των Κεντρικών Τραπεζών. Τους τελευταίους οκτώ μήνες, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) έχουν ωθήσει τις οικονομίες της δύσης προς την ανάκαμψη –η πρώτη με την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με τη σταθερότητα της ευρωζώνης, και η δεύτερη μέσων της «ποσοτικής χαλάρωσης» ανοικτού τύπου.

    Γιατί, λοιπόν, δε μπορούσε η ΕΚΤ να σταματήσει την κρίση στην Κύπρο, ένα από τα πιο μικροσκοπικά μέλη της ευρωζώνης, από το να βγει εκτός ελέγχου και από το να θέσει σοβαρούς κινδύνους στην όλη ιστορία της οικονομικής ανάκαμψης;

    Η ΕΚΤ συμμετείχε ενεργά στην κατάρτιση του πακέτου διάσωσης για το νησί της Μεσογείου, ένα πακέτο το οποίο προκάλεσε αναστάτωση στους πελάτες των τραπεζών όλης της νότιας Ευρώπης κάνοντας τους να αναρωτιούνται αν θα έρθει η σειρά τους στο μέλλον. Εκτός αυτού, προκάλεσε και αμφιβολίες για τη δέσμευση των ηγετών της ευρωζώνης σχετικά με την διόρθωση των διαρθρωτικών ελαττωμάτων της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης που κλείνει πλέον 14 χρόνια.

    Δύο πτυχές του ρόλου της ΕΚΤ κάνουν εντύπωση. Η πρώτη πτυχή έχει να κάνει με την απειλή για κατάρρευση του κυπριακού τραπεζικού συστήματος σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας –κάτι άκρως αντίθετο με την διαβεβαίωση του περασμένου Ιουλίου από τον πρόεδρο Μάριο Ντράγκι ότι η ΕΚΤ θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να διατηρήσει την ακεραιότητα της ευρωζώνης (μία υπόσχεση που εξηγεί και το μεγαλύτερο μέρος του μετέπειτα ράλι μετοχών).

    Ο Κύπριος πρόεδρος, Νίκος Αναστασιάδης, αποκάλυψε ότι η ΕΚΤ είχε απειλήσει να ανακαλέσει την έγκριση για δισεκατομμύρια ευρώ «βοήθειας ρευστότητας έκτακτης ανάγκης» από την εθνική κεντρική τράπεζα, τα οποία θα οδηγούσαν σε «πλήρη κατάρρευση και πιθανή έξοδο από το ευρώ».

    Αν οι υπολογισμοί του είναι σωστοί, τότε η στάση της ΕΚΤ ήταν πολύ σκληρότερη από ότι στην περίπτωση της Ιρλανδίας ή ακόμα και της Ελλάδας, σε σχέση με τα προηγούμενα πακέτα διάσωσης, όπου προτίμησε την εσκεμμένη «εποικοδομητική ασάφεια» -που δεν είχε δηλαδή διευκρινίσει τι ακριβώς θα γινόταν σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας.

    Η δεύτερη πτυχή, έχει να κάνει με την αποτυχία της ΕΚΤ να σταματήσει την Κύπρο από το να προσπαθήσει να χρηματοδοτήσει μέρους του σχεδίου διάσωσης μέσω της επιβολής εισφοράς σε τραπεζικές καταθέσεις μικρότερες των €100.000, το επίπεδο που υποτίθεται ότι είχε εγγυήσεις βάσει νόμου σε όλη την ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης, η ΕΚΤ έχει κατανοήσει τις πιθανές αντιδράσεις της αγοράς· θα είχε σίγουρα συνειδητοποιήσει και τις εμπρηστικές συνέπειες ενός τέτοιου βήματος.

    Φυσικά, η ΕΚΤ βρισκόταν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση· η χρηματοδότηση της διάσωσης περιλάμβανε δύσκολες επιλογές, και έπρεπε να βρεθεί διέξοδος. Όμως, η ΕΚΤ θα μπορούσε να είχε εμμείνει στις υψηλότερες εισφορές για καταθέσεις άνω των €100.000. Διότι, η ΕΚΤ, όχι μόνο είναι ενθουσιώδης υποστηρικτής μίας Ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης, η οποία θα περιλάμβανε εν τέλει την κοινή προστασία των καταθέσεων· αλλά, ως μη εκλεγμένο όργανο, θα έπρεπε να ανησυχεί και για τη φήμη της, και τη λαϊκή νομιμοποίηση.

    Αντ’ αυτού, η Κύπρος μετατράπηκε στο μεγαλύτερο πολιτικό παραπάτημα στην κρίση της Ευρωζώνης. Πίσω στις αρχές του 2010, ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ, τότε πρόεδρος της ΕΚΤ, είχε χρειαστεί να ξεπεράσει τη διστακτικότητα των Γερμανών όσον αφορά την αντιμετώπιση της Ελλάδας, η οποία επέτρεψε στα δεινά των χρεών της να γίνουν υπαρξιακή κρίση για την ευρωζώνη.

    Αργότερα το ίδιο έτος, οι ηγέτες της ευρωζώνης άφησαν ακούσια την κρίση να κλιμακωθεί μετά την ανακοίνωση σε σύνοδο κορυφής στην Ντοβίλ της Γαλλίας, ότι στις μελλοντικές διαδώσεις, οι επενδυτές του ιδιωτικού τομέα θα φέρουν μεγαλύτερο βάρος. Το περασμένο έτος, η ΕΚΤ απέτυχε να αποτρέψει τους ηγέτες της ευρωζώνης από το να εξαναγκάσουν σε απώλειες τους κατόχους ελληνικού χρέους, κάτι το οποίο οδήγησε στην περαιτέρω έξαρση της κρίσης στην περιφέρεια.

    Σε γενικές γραμμές, έχουν παρατηρηθεί αποτυχίες όταν το -βασισμένο στους κανόνες- σκεπτικό των γερμανικών φορέων χάραξης πολιτικής και η εμμονή στο ότι αυτοί που αναλαμβάνουν κινδύνους πρέπει να πληρώσουν τίμημα για τα λάθη τους, έχουν συγκρουστεί με τις βραχυπρόθεσμες, επιτακτικές ανάγκες διαχείρισης, με την συντηρητική Bundesbank να ηγείται συχνά της αντίστασης.

    Υπό τον κ. Ντράγκι, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία της ΕΚΤ το Νοέμβριο του 2011, αυτές οι δυσκολίες φάνηκε να υποχώρησαν. Το πρόγραμμα «οριστικών νομισματικών συναλλαγών» που τέθηκε σε εφαρμογή το περασμένο έτος, σύμφωνα με το οποίο η ΕΚΤ θα μπορούσε να αγοράσει το χρέος των προβληματικών κυβερνήσεων της ευρωζώνης, υπήρξε αποτελεσματικό, κατευνάζοντας τις ανησυχίες της αγοράς για τη διάλυση της ευρωζώνης –ακόμα και χωρίς να αγοραστεί ούτε ένα ενιαίο ομόλογο- εξαιτίας της υποστήριξης από το Βερολίνο.

    Μία άλλη ερμηνεία του γιατί η ΕΚΤ απέτυχε να αποτρέψει την κλιμάκωση της κρίσης στην Κύπρο, είναι ότι ο κ. Ντράγκι δεν ασχολήθηκε. Την τελευταία Παρασκευή, οι συζητήσεις αφέθηκαν στον Jörg Asmussen, τον πρώην Γερμανό αξιωματούχο του υπουργείου Οικονομικών, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ.

    Μία άλλη, ίσως πιο πιθανή εξήγηση, είναι ότι η πολιτική και η αριθμητική του τραπεζικού κλάδου και των οικονομικών προβλημάτων της Κύπρου, ήταν απλά τόσο δυσεπίλυτες που η ΕΚΤ έκρινε ότι οποιοδήποτε αποτέλεσμα θα ήταν εξίσου μη ικανοποιητικό –αλλά ότι η βελτίωση στις χρηματοπιστωτικές αγορές από τον περασμένο Ιούλιο θα απέτρεπε τις δευτερογενείς επιδράσεις από το να γίνουν καταστροφικές.

    Μέχρι στιγμής, έτσι έχουν τα πράγματα. Το ξεπούλημα των ευρωπαϊκών μετοχών έχει περιοριστεί αυτή την εβδομάδα, και οι ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων έχουν, σε μεγάλο βαθμό, αποφύγει την απειλή για οικονομική αστάθεια στην ευρωζώνη: εξάλλου, οι ηγέτες της ευρωζώνης τήρησαν την υπόσχεσή τους ότι δεν θα επαναληφθεί η αναδιάρθρωση χρέους της Ελλάδας.

    Ωστόσο, η Κύπρος αποτελεί υπενθύμιση της αστάθειας της ευρωζώνης και των ορίων των αρμοδιοτήτων των κεντρικών τραπεζών.

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 1:22 μμ

  5. Η γερμανική γραμμή γίνεται πιο αυστηρή
    Τετάρτη, 20 Μάρτιος 2013
    http://www.sofokleous10.gr/portal2/index.php?option=com_content&view=article&id=91606&catid=&Itemid=73

    Όταν διέρρευσαν τα νέα περί διάσωσης της Κύπρου στο Βερολίνο το Σάββατο το πρωί, μαζί με τη δυνητικά ανησυχητική είδηση της διάσωσης bail-in (συμμετοχή πιστωτών στη διάσωση) για τους τραπεζικούς καταθέτες, οι οποίοι θα μοιραστούν το κόστος, η γερμανική αντίδραση ήταν πολύ θετική.

    Οι πολιτικοί της αριστεράς και της δεξιάς, συμφώνησαν ότι δίχως μία τέτοια συμφωνία, η διάσωση δεν θα είχε καμία ελπίδα να εγκριθεί από το Bundestag. Παραδέχτηκαν ότι ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έκανε καλή δουλειά.

    Στα €10 δις, πρόκειται για ένα πρόγραμμα, πολύ πιο φτηνό από τα προηγούμενα της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας. Ωστόσο, υπάρχει ομοφωνία στο γερμανικό πολιτικό σώμα όσον αφορά την άποψη ότι το «bail-in» με τη συμμετοχή των πιστωτών θα πρέπει να αποτελεί μέρος οποιασδήποτε διάσωσης (bail-out) από τους φορολογούμενους.

    Έχουν προκύψει ορισμένοι ενδοιασμοί σχετικά με το βάρος που πέφτει στους αποταμιευτές της Κύπρου, και όχι μόνο σε αυτούς με τις μεγάλες καταθέσεις άνω των €100.000. Όμως, η βασική αρχή της κατανομής των βαρών δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.

    Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, αυτή τη φορά, το αντιπολιτευόμενο Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SPD) είναι αυτό που έσπευσε να θέσει σκληρές προϋποθέσεις για το πρόγραμμα διάσωσης, και όχι η σκληροπυρηνική ομάδα του κεντροδεξιού συνασπισμού της Άνγκελα Μέρκελ.

    Μέχρι σήμερα, το SPD είχε την τάση να επικρίνει την κα Μέρκελ και την κυβέρνησή της, κατηγορώντας την για κακία, καθώς και για την διστακτικότητα της σχετικά με τη διάσωση των καταχρεωμένων εταίρων της ευρωζώνης –και στη συνέχεια ψήφιζε υπέρ των συμφωνιών στο Bundestag. Μαζί με τους Οικολόγους Πράσινους, οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν υποστηρίξει όλα τα προγράμματα, εξαιτίας του φόβου της επιδείνωσης της οικονομικής κρίσης και του ταρακουνήματος των αγορών. Ωστόσο, η υπεύθυνη αυτή συμπεριφορά δεν τους έχει κερδίσει ψήφους, και φέτος είναι χρονιά εκλογών. Ωστόσο, η περίπτωση της Κύπρου μπορεί να είναι διαφορετική.

    Χάρη στην ιδιαιτερότητα του κυπριακού τραπεζικού κλάδου, ο οποίος είναι διογκωμένος με ξένες καταθέσεις κατά περίπου οκτώ φορές το μέγεθος της νησιωτικής οικονομίας, το SPD είχε την ευκαιρία να επιδείξει ηθική ανωτερότητα σε σχέση με την κυβέρνηση, τουλάχιστον όσον αφορά το δημοφιλή γερμανικό διάλογο. Τόσο το SPD όσο και οι Πράσινοι, δήλωσαν ότι η Κύπρος οφείλει να εγκαταλείψει το σημερινό της «επιχειρηματικό μοντέλο», δηλ. το να παρέχει φορολογικό παράδεισο για τους πλούσιους (κατά κύριο λόγο) Ρώσους καταθέτες, προτού εγκρίνουν οποιαδήποτε διάσωση.

    Η ιδέα του «κουρέματος» για τους ανασφάλιστους καταθέτες προήλθε από το SPD. Το κόμμα επέμεινε επίσης ότι ο φόρος των εταιρειών πρέπει να αυξηθεί από το ελάχιστο ποσό του 10 τοις εκατό, και ότι η Κύπρος θα πρέπει να ενταχθεί στην ομάδα των χωρών, μαζί με τη Γερμανία, τη Γαλλία και άλλες χώρες της ευρωζώνης, στην εισαγωγή ενός φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών.

    Τη Δευτέρα, ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, επικεφαλής του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, απέκλεισε για μία ακόμη φορά τη χρήση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας €500 δις, για την άμεση ανακεφαλαιοποίηση των κυπριακών τραπεζών –τη μόνη πραγματική εναλλακτική λύση για την εισφορά επί των καταθέσεων. Δήλωσε ότι θα ήταν «παράνομο» σύμφωνα με το νόμο ΕΜΣ που εγκρίθηκε στο Bundestag. Μόνο εφόσον υπάρξει μία πλήρης τραπεζική ένωση, με αυστηρή κοινή εποπτεία των τραπεζών, θα μπορούσε να εξεταστεί οποιοδήποτε ενδεχόμενο αλλαγών στο νόμο.

    Μέχρι ενός σημείου, πρόκειται για ψηφοθηρία. Προηγουμένως, η κα Μέρκελ είχε κερδίσει ευρεία λαϊκή υποστήριξη, συνδυάζοντας μία φιλο-ευρωπαϊκή στάση με την αυστηρή εμμονή στις συνθήκες διάσωσης για την προστασία των Γερμανών φορολογουμένων: αλληλεγγύη με αντάλλαγμα τη σταθερότητα. Δεν είχε αφήσει κανένα περιθώριο ελιγμών στο SPD.

    Το 2011, ο Πέερ Στάινμπρουκ, ο υποψήφιος καγκελάριος των Σοσιαλδημοκρατών για τη θέση της Μέρκελ, καθώς και ο Φρανκ Γουόλτερ Στάινμαϊερ, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας, δημοσίευσαν ένα κοινό άρθρο στους Financial Times, μέσω του οποίου έκαναν έκκληση για περιορισμένη χρήση των ομολόγων της ευρωζώνης για τη διευκόλυνση της κρίσης χρέους. Το περασμένο έτος, ο κ. Γκάμπριελ υποστήριξε μία παρόμοια ιδέα, αυτή της «αμοιβαιοποίησης» του χρέους, με τη δημιουργία ενός ταμείου εξόφλησης.

    Καμία από τις δύο ιδέες δεν έχει απορριφθεί επίσημα, ωστόσο καμία δεν προωθείται πια: η κα Μέρκελ έχει μετατρέψει την ιδέα της αμοιβαιοποίησης του χρέους σε εκλογικό δηλητήριο, σύμφωνα με έναν ειδικό του SPD Europe, ο οποίος τάσσεται υπέρ τέτοιου είδους συστημάτων.

    Με μόλις έξι μήνες να μένουν μέχρι τις εκλογές, η γερμανική προεκλογική εκστρατεία έχει ενισχύσει την βαθιά ριζωμένη εθνική πεποίθηση ότι ο ηθικός κίνδυνος θα πρέπει να αποφευχθεί, εξαναγκάζοντας τους ιδιώτες επενδυτές να μοιραστούν το κόστος αποτυχίας με τους φορολογούμενους. Η προοπτική του να κατέβει στις εκλογές ένα κόμμα ενάντιο στο ευρώ –τη νεοσύστατη εναλλακτική λύση για τη Γερμανία- θα κάνει επίσης τα μεγάλα κόμματα πολύ πιο προσεκτικά, σχετικά με το αν θα ακούγονται υπερβολικά χαλαρά ως προς τα χρήματα των φορολογουμένων, ακόμη κι αν είναι απίθανο ένα τέτοιο κόμμα να πάρει πολλές ψήφους.

    Ακόμη και αν οι εκλογές παράγουν έναν «μεγάλο συνασπισμό» του SPD και του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος της Μέρκελ το Σεπτέμβριο – κάτι που μαθηματικά, παραμένει ακόμα το πιο πιθανό αποτέλεσμα- η μελλοντική κυβέρνηση είναι σχεδόν απίθανο να προτείνει οποιαδήποτε διευκόλυνση των συνθηκών διάσωσης για τους εταίρους της. Η αλληλεγγύη με αντάλλαγμα τη σταθερότητα θα συνεχίσει να είναι το εθνικό σλόγκαν.

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 1:26 μμ

  6. Μεγάλα προβλήματα από τη «μικρή» Κύπρο
    Τετάρτη, 20 Μάρτιος 2013 2
    http://www.sofokleous10.gr/portal2/index.php?option=com_content&view=article&id=91712&catid=&Itemid=73

    (ΑΠΌ ΣΧΌΛΙΑ:
    Haris Spiropoulos · Aristotle University of Thessaloniki, Greece
    ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΑΝΥΠΟΓΡΑΦΟ ΑΡΘΡΟ. Αν θεωρήσουμε φυσιολογικό μια τραπεζα να επιστρεφει τα χρήματα και τοκους μονο υπο προυποθεσεις, ξεχναμε την οικονομική ιστορία 300 ετών.
    Constantine Papadopoulos · University of Sussex
    Πρόκειται περί χθεσινού άρθρου τού Martin Wolf στούς Financial Times. Γιατί δεν γίνεται καμμία αναφορά στην πηγή;)
    Λέγεται ότι η καμήλα είναι ένα άλογο, σχεδιασμένο από μία επιτροπή. Αυτό είναι άδικο για τις καμήλες, οι οποίες προσαρμόζονται ιδιαιτέρως καλά στο σκληρό τους περιβάλλον. Δυστυχώς, δε μπορούμε να πούμε το ίδιο και για τα προγράμματα διάσωσης της ευρωζώνης. Η προτεινόμενη παρέμβαση στην Κύπρο, την οποία απέρριψε το κοινοβούλιο της Λευκωσίας, σίγουρα δεν θα βοηθήσει την ευρωζώνη να πραγματοποιήσει ομαλή έξοδο από τα κύματα των κρίσεων. Πράγματι, το όλο αυτό μπέρδεμα θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως μάθημα για το πώς πρέπει να μην αντιμετωπίζουμε τις οικονομικές κρίσεις και τα προβλήματα κρατικού χρέους.

    Ας ξεκινήσουμε με το γιατί η (μέχρι ενός βαθμού) αναδιάρθρωση των τραπεζών ήταν αναπόφευκτη. Η κυβέρνηση της Κύπρου είναι και υπερχρεωμένη, αλλά και υπεύθυνη για έναν τραπεζικό τομέα που σίγουρα είναι υπερβολικά μεγάλος για να σωθεί. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος έφτασε το 87 τοις εκατό του ΑΕΠ το περασμένο έτος και, χωρίς τη διάσωση, θα έφτανε το 106 της εκατό μέχρι το 2017. Η πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας είναι επίσης πολύ χαμηλή: Ο οίκος Standard & Poor’s έχει αξιολογήσει την Κύπρο με CCC+. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη: ο τραπεζικός τομέας εξακολουθεί να έχει περιουσιακά στοιχεία που αντιστοιχούν σε επτά φορές το μέγεθος του ΑΕΠ.

    Οι τράπεζες βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι αυτή που βάζει ουσιαστικά τέλος, απειλώντας να μην δεχτεί το κυπριακό δημόσιο χρέος ως εγγύηση έναντι ενίσχυσης της ρευστότητας. Οι τράπεζες θα πρέπει να ανακεφαλαιοποιηθούν. Οι φορολογούμενοι δε μπορούν να το κάνουν αυτό από μόνοι τους. Δίχως τη φορολόγηση των καταθετών, το προτεινόμενο πακέτο διάσωσης θα έπρεπε να αντιστοιχεί σε €17,2 δις, αντί για €10 δις, ή αλλιώς, κοντά στο 70 τοις εκατό του ΑΕΠ. Αυτό θα έφερνε το δημόσιο χρέος στο επίπεδο του 160 τοις εκατό του ΑΕΠ: ένα δυσβάσταχτο βάρος. Πράγματι, ακόμα και το ίδιο το πακέτο διάσωσης φαίνεται μη βιώσιμο, δεδομένου ότι φέρνει το ακαθάριστο χρέος στο 130 της εκατό του ΑΕΠ. Το πλαίσιο του προγράμματος προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος θα πέσει στο 100 τοις εκατό του ΑΕΠ μέχρι το 2020. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα απαιτήσει ισχυρή δημοσιονομική πειθαρχία και ευνοϊκούς όρους δανεισμού για την Κύπρο. Η αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους εξακολουθεί να είναι πιθανή. Όπως συμβουλεύει και ο Άμλετ: «αν δεν είναι τώρα, θα είναι άλλοτε».

    Υπάρχει άλλη εναλλακτική πέραν των bail-in (συμμετοχή πιστωτών στη διάσωση); Πράγματι, υπάρχει: η άμεση ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από την ευρωζώνη, για την οποία το ποσό που απαιτείται είναι σχετικά μικρό. Αν η τραπεζική ένωση είχε ήδη τεθεί σε λειτουργία, αυτό θα είχε συμβεί. Η τραπεζική ένωση όμως δεν υφίσταται, πιθανότατα διότι οι χώρες του πυρήνα δεν θέλουν να διασώσουν τα κακοδιαχειρισμένα τραπεζικά συστήματα. Ένα τέτοιο παράδειγμα κακής διαχείρισης θεωρείται και το κυπριακό τραπεζικό σύστημα το οποίο παρέχει offshore καταφύγιο για τα ρωσικά κεφάλαια. Δεν πρόκειται να συσταθεί τραπεζική ένωση προτού διορθωθούν τα λάθη του παρελθόντος και προτού καθιερωθούν νέες ρυθμίσεις.

    Ας στραφούμε λοιπόν στο αν αυτό που έγινε ήταν σωστό. Η απάντηση είναι: ναι, μέχρι ένα σημείο.

    Πολλοί επιμένουν ότι οποιοσδήποτε φόρος επί των καταθέσεων αντιστοιχεί σε κλοπή. Αυτό είναι ανοησία. Οι τράπεζες δεν είναι θησαυροφυλάκια. Είναι αραιά κεφαλαιοποιημένοι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων οι οποίοι δίνουν μία υπόσχεση –να επιστρέφουν τα χρήματα των καταθετών στη ζήτησή τους και στην ονομαστική τους αξία- την οποία δε μπορούν πάντα να κρατήσουν χωρίς τη βοήθεια ενός φερέγγυου κράτους. Οποιοσδήποτε δανείζει στις τράπεζες πρέπει να το καταλάβει αυτό. Είναι αδιανόητο να μπορεί ο τραπεζικός κλάδος –ένας κατεξοχήν κλάδος οικονομικών κινδύνων- να λειτουργήσει χωρίς έκθεση σε απώλειες, τουλάχιστον για ορισμένες κατηγορίες δανειστών. Ειδάλλως, το τραπεζικό χρέος είναι κρατικό χρέος. Δε μπορεί να επιτρέπεται σε καμία ιδιωτική επιχείρηση να παίζει κατ’ αυτόν τον τρόπο με τα χρήματα των φορολογουμένων. Αυτό είναι προφανές.

    Το ερώτημα, συνεπώς, δεν έχει να κάνει με την αρχή που υπαγορεύει ότι οι δανειστές μπορεί να αντιμετωπίσουν απώλειες. Το ερώτημα είναι ποιοι από αυτούς οφείλουν να το κάνουν και σε ποιο βαθμό. Προφανώς, με την επιμονή του Νίκου Αναστασιάδη, του προέδρου της Κύπρου, οι απώλειες πρόκειται να επιβληθούν στις καταθέσεις κάτω των €100.000, που είναι και το ανώτατο όριο για την ασφάλιση των καταθέσεων στην ευρωζώνη. Η ιδέα είναι να φορολογηθούν οι μικρότερες καταθέσεις με 6,75 τοις εκατό και οι μεγαλύτερες με 9,9 τοις εκατό. Αυτό μπορεί να αλλάξει –και για καλό λόγο. Ωστόσο, η αποχή από το προηγούμενο θα σήμαινε την αύξηση των επιτοκίων για καταθέσεις άνω των €100.000 σε 15 τοις εκατό, ώστε να μαζευτεί το απαιτούμενο ποσό των €5,8 δις. Πράγμα καλό, θα έλεγα. Ωστόσο η ρωσική κυβέρνηση δε συμφωνεί. Αλλά ούτε και η κυπριακή.

    Ένα άλλο μεγάλο ερώτημα είναι το εξής: γιατί είναι υποχρεωμένοι οι Κύπριοι φορολογούμενοι να διασώσουν τις τράπεζες; Χωρίς πακέτο διάσωσης και πλήρη προστασία των καταθέσεων κάτω των €100.000, ο φόρος σε ότι απομένει (μετά και το €1,4 δις από τον αφανισμό των κατώτερων πιστωτών) θα αυξανόταν πολύ περισσότερο. Άδικο; Όχι. Το μοναδικό επιχείρημα ενάντια σε αυτό είναι ότι η κυβέρνηση, ως εκπρόσωπος των φορολογουμένων, δημιούργησε ένα επικίνδυνο οικονομικό σύστημα. Έτσι, οι φορολογούμενοι πρέπει να φέρουν μέρος του κόστους.

    Ωστόσο τα bail-in δημιουργούν κινδύνους. Το πραγματικό πακέτο που συζητιέται είναι μία πράξη εξισορρόπησης μεταξύ εκείνων που φοβούνται να προκαλέσουν περαιτέρω πανικό και εκείνων που φαίνονται αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουν τους «ηθικούς κινδύνους». Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το χειρότερο και των δύο κόσμων. Το γεγονός ότι οι καταθέτες κινδυνεύουν, μπορεί να οδηγήσει σε φυγή κεφαλαίων αλλού. Ταυτόχρονα, οι φορολογούμενοι εξακολουθούν να σηκώνουν στις πλάτες τους μεγάλο μέρος των απωλειών της αποτυχίας.

    Αυτό οδηγεί σε ορισμένες μεγάλες ανησυχίες.

    Η πρώτη ανησυχία έχει να κάνει με την ίδια τη συμφωνία. Η απόφαση για την επιβολή ζημιών στους ανασφάλιστους καταθέτες είναι όντως μεγάλο λάθος. (Ναι, πρόκειται για αθέτηση και όχι φόρο.) Ωστόσο, η απόφαση για bail-in σε ορισμένες καταθέσεις δεν ήταν λανθασμένη. Όσο αντιλαϊκό κι αν είναι, ένα καθεστώς εξυγίανσης που θα το κάνει πραγματικότητα είναι απαραίτητο, στην Κύπρο αλλά και αλλού. Μία άλλη ανησυχία, έχει να κάνει με την ευρεία κάλυψη του φόρου αυτού, η οποία δεν διαφέρει από τράπεζα σε τράπεζα. Αυτό αφαιρεί το κίνητρο παρακολούθησης της φερεγγυότητας της τράπεζας ακόμα και από τους μεγάλους καταθέτες.

    Η μεγαλύτερη όμως ανησυχία μου, προέρχεται από το βιβλίο «Banker’s New Clothes» (Τα Νέα Ρούχα του Τραπεζίτη), γραμμένο από τους Anat Admati του Στάνφορντ και Martin Hellwig του Ινστιτούτου Max Planck, για το οποίο έγραψα κριτική στην αρχή της εβδομάδας. Οι τράπεζες έχουν τόσο μικρή ικανότητα απορρόφησης απωλειών που βρίσκονται διαρκώς στο χείλος της καταστροφής.

    Η περίπτωση της Κύπρου είναι ένα ακραίο παράδειγμα: πέρα από ένα μικρό ποσοστό ιδίων κεφαλαίων, υπήρχαν περίπου €2,7 δις σε μη εξασφαλισμένα ομόλογα (€2,5 δις σε κατώτερα και €200 εκατ. σε ανώτερα) για την προστασία €68 δις καταθέσεων. Δικαίως ή όχι, τα υπόλοιπα, συμπεριλαμβανομένων των διατραπεζικών δανείων κρίθηκε ότι θα παρέμεναν ανέγγιχτα. (βλ. Διάγραμμα) Η δομή αυτή παρουσιάζει στις αρχές, όχι μόνο στην Κύπρο αλλά παντού, ένα τρομερό δίλημμα: είτε θα διασώσουν όλα τα θεσμικά όργανα, επικυρώνοντας έτσι τα πιο επικίνδυνα επιχειρηματικά μοντέλα και, στην χειρότερη περίπτωση, θέτοντας σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα των κυβερνήσεων, είτε θα αρνηθούν τη διάσωση, δημιουργώντας τον κίνδυνο για εγχώρια ύφεση και πανικό στο εξωτερικό, ιδιαίτερα στην σφιχτά ενσωματωμένη ευρωζώνη.

    Η ευρωζώνη θα πρέπει είτε να κάνει πιο ισχυρή τη βιομηχανία, αυξάνοντας σημαντικά τα μετοχικά κεφάλαια, είτε να εδραιώσει τη δημοσιονομική ικανότητα και να συσφίξει τις ρυθμίσεις, για να εξασφαλίσει επαρκή εποπτεία στην ευρωζώνη, και δημοσιονομική στήριξη. Αυτό που είναι τρομακτικό δεν είναι το ότι η «μικρή» Κύπρος μπήκε σε μπελάδες, αλλά το γεγονός ότι αποτελεί πηγή ευρύτερου κινδύνου. Ο τραπεζικός κλάδος κρύβει κινδύνους παντού. Ωστόσο, εξακολουθεί να απειλεί την επιβίωση της ευρωζώνης. Αυτό πρέπει να αλλάξει, και μάλιστα πολύ σύντομα.

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 7:42 μμ

  7. Ο καυτός κυπριακός φάκελος

    Wednesday, 20 March 2013
    http://www.banksnews.gr/portal/home-page/124-top-story/16147-2013-03-20-21-25-39

    Φαίνεται ειρωνικό ότι η Κύπρος, ένα από τα μικρότερα κράτη στην Ευρώπη με κάτι παραπάνω από 1 εκατ. πληθυσμό και περίπου 0,5% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να αποδειχθεί ως το καθοριστικό σημείο καμπής στην κρίση. Οι ιστορικοί σχολιαστές έχουν επισημάνει πως η κατάρρευση της αυστριακής τράπεζας Creditanstalt το 1931 κατέληξε σε οικονομικό πανικό.. και αφήνουν όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

    Από τον Ιούνιο του 2012, έχει γίνει γνωστό ότι η Κύπρος χρειάζεται περίπου 17 με 18.000.000.000 ευρώ για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της (περίπου 10 δισεκατομμύρια ευρώ) και για γενικές κυβερνητικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της εξυπηρέτησης του χρέους (περίπου 7 έως 8.000.000.000 ευρώ).

    Η απαιτούμενη διάσωση των κυπριακών τραπεζών είναι αναγκαία ουσιαστικά λόγω των απωλειών από την επέκταση του επιθετικού δανεισμού στη Κύπρο που χρηματοδοτήθηκε από την ταχεία αύξηση των καταθέσεων, αντανακλώντας εν μέρει τη φήμη της χώρας ως φορολογικό παράδεισο και κέντρο ξεπλύματος χρήματος. Η βρετανική Daily Telegraph περιγράφει το νησί ως «έναν ηλιόλουστο τόπο για σκιερούς τύπους».

    Αν και μικρή σε ονομαστικούς όρους στο πλαίσιο των πόρων της ΕΕ, η διάσωση που απαιτείται η φτάνει περίπου το 100% του ΑΕΠ της Κύπρου – είναι απίθανο η Κύπρος να μπορεί να επιστρέψει τα κεφάλαια αυτά, εν απουσία μιας δραματικής αλλαγής στις συνθήκες της, (όπως τα πιθανά μελλοντικά έσοδα από μια πιθανή εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο).

    Η δέσμη μέτρων που προτείνει η ΕΕ ενσωματώνει μέτρα που έχουν ληφθεί στο παρελθόν αλλά και νέες προσεγγίσες, οι περισσότερες αμφιλεγόμενες! Οι απλοί καταθέτες θα αντιμετωπίσουν έναν ‘φόρο’ ή ‘εισφορά αλληλεγγύης’ μέσω των κυπριακών τραπεζικών καταθέσεων, που ισοδυναμεί με μόνιμη μείωση της ονομαστικής αξίας των καταθέσεών τους. Η πρωτοφανής μείωση των τραπεζικών καταθέσεων, η οποία αναμένεται να φτάσει περίπου τα 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ, έχει ως κίνητρο έναν αριθμό παραγόντων.

    Πρώτον, η διαγραφή των κεφαλαίων των καταθετών μειώνει το χρέος, αλλά και το μέγεθος του απαιτούμενου πακέτου διάσωσης για την Κύπρο στα 10 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΝΤ και μελών της ευρωζώνης, όπως η Γερμανία. Η συμμετοχή του ΔΝΤ απαιτεί επίσης το επίπεδο του χρέους να είναι βιώσιμο, ένα κριτήριο το οποίο δεν θα μπορεί να επιτευχθεί με μεγαλύτερα ποσά χρέους.

    Δεύτερον, οι κυπριακές τράπεζες έχουν περιορισμένες ποσότητες μειωμένης εξασφάλισης ή ανώτερου ακάλυπτου χρέους. Η μείωση της αξίας αυτών των ομολογιούχων θα επιφέρει μόνο μεταξύ 1 και 2 δισ. ευρώ, αρκετά κάτω από το απαιτούμενο ποσό. Αυτό λοιπόν οδήγησε σε καταλογισμό των ζημιών και στους καταθέτες.

    Τρίτον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει σημαντική έκθεση σε κυπριακές τράπεζες.

    Τέταρτον, η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους στη Κύπρο είναι επικίνδυνη, διότι πολλά από τα ομόλογα διέπονται από το αγγλικό δίκαιο. Οποιαδήποτε προσπάθεια για αναδιάρθρωση αυτών και προστασίας των επίσημων πιστωτών από απώλειες θα κατέληγε σε νομικό αγώνα.

    Πέμπτον, η Γερμανία, η Φινλανδία και η Ολλανδία ανησυχούν όλο και περισσότερο για απώλειες από τα δάνεια διάσωσης. Η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ δεν θέλει την ανησυχία αυτή (για πραγματικές απώλειες στα μετρητά των Γερμανών φορολογουμένων) να επηρεάσει τις προοπτικές της στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2013. Επίσης δεν θέλει την ΕΚΤ να αναλάβει ζημίες που μπορεί οδηγήσουν σε νέα γερμανική εισφορά κεφαλαίων.

    Έκτον, η Γερμανία θέλει να αποτρέψει οποιοδήποτε ποσό διάσωσης να φτάσει σε Ρώσους καταθέτες οργανωμένου εγκλήματος, που έχουν χρησιμοποιήσει τις κυπριακές τράπεζες για ξέπλυμα χρήματος. Ο Carsten Schneider, πολιτικός του SPD, μίλησε με χαρά για το κάψιμο του «ρωσικού μαύρου χρήματος.»

    Ο φόρος επί των καταθετών είναι μια σημαντική επέκταση του αρχικού κεφαλαίου του PSI (συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα), που προηγουμένως εφαρμόστηκε στην περίπτωση της Ελλάδας και παρουσιάστηκε από την ΕΕ ως εφάπαξ μέτρο. Η ΕΕ θα υποστηρίξει ότι οι καταθέτες (και ειδικά οι αλλοδαποί καταθέτες) χρηματοδότησαν την υπερβολική επέκταση του κυπριακού τραπεζικού σύστηματος στην εγχώρια αγορά όσο και στο εξωτερικό, ώστε να φτάσει περίπου οκτώ φορές το μέγεθος του ΑΕΠ.

    Όποιες και αν είναι οι συνθήκες για το πακέτο της Κύπρο, κινδυνεύει να προκαλέσει σημαντικές παρενέργειες.

    Πρώτον, μπορεί να προκαλέσει φυγή κεφαλαίων από τις τράπεζες στην Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Ισπανία, με βάση τις ανησυχίες των καταθετών για απώλεια κεφαλαίου σε κάθε μελλοντική αναδιάρθρωση χρέους.

    Η Ευρώπη έχει συνολικά τραπεζικές καταθέσεις που ανέρχονται στα 8 τρις. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων περίπου 6.000 δισεκατομμύρια ευρώ σε καταθέσεις ιδιωτών. Περίπου 1,5 με 2 τρις αυτών των καταθέσεων βρίσκονται σε τράπεζες σε περιφερειακές χώρες. Κατά την περίοδο που μεσολάβησε από τον Ιούλιο του 2012 οι τράπεζες στις περιφερειακές χώρες έχασαν μεταξύ 10% και 20% των καταθέσεων τους. Αυτή η τάση μειώθηκε μόνο όταν η ΕΚΤ προέβη στη σχετική ανακοίνωση της τον Ιούλιο του 2012 ότι θα κάνει ό, τι χρειάζεται για να διασφαλίσει το ευρώ.

    Αν οι καταθέτες αποσύρουν κεφάλαια σημαντικού μεγέθους και επιταχύνουν τη φυγή κεφαλαίων, τότε η ΕΚΤ, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να παρέμβουν, η χρηματοδότηση των τραπεζών θα επηρεαστεί και ενδεχομένως θα τεθεί περιορισμός στις αναλήψεις, στις ηλεκτρονικές μεταφορές κεφαλαίων και η επιβολή διασυνοριακών ελέγχων κεφαλαίου είναι πιθανή.

    Ο τραπεζικός πανικός και οι αποχωρήσεις κεφαλαίου είναι δύσκολο να ελεγχθούν από τη στιγμή που αρχίσουν. Ο Σερ Mervyn King, πρώην Κυβερνήτης της Τράπεζας της Αγγλίας , υποστήριξε ότι δεν ήταν λογικό κανείς να ξεκινάει έναν τραπεζικό πανικό, αλλά έβγαζε νόημα να συμμετάσχει κανείς σε έναν υπό εξέλιξη.

    Δεύτερον, η διάσωση της Κύπρου θα καταστήσει ολοένα και πιο δύσκολο για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, ιδιαίτερα στις ευάλωτες χώρες να αυξήσουν τις καταθέσεις τους ή να εκδίδουν ομόλογα. Θα υπάρξει αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με τον κίνδυνο απώλειας και υποταγής των απαιτήσεων των επενδυτών προς τους επίσημους δανειστές. Η ΕΚΤ, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να καλύψουν τις ελλείψεις χρηματοδότησης.

    Τρίτον, οι ρυθμίσεις στην Κύπρο υπονομεύουν την αξιοπιστία της ΕΚΤ και της ΕΕ και τα μέτρα που ανακοίνωσαν το περασμένο έτος για την καταπολέμηση της κρίσης, που χαρακτήριζαν την πρόσφατη σχετική σταθερότητα.

    Το σύστημα OMT της ΕΚΤ επιτρέπει την αγορά κρατικών ομολόγων για να βοηθήσει τα κράτη να χρηματοδοτούνται και να μειώνουν το κόστος του δανεισμού τους. Δεν έχει ακόμη χρησιμοποιηθεί αλλά απαιτεί την πληγείσα χώρα να υποβάλει επίσημο αίτημα για βοήθεια. Μετά την Κύπρος, θα είναι πολιτικά δύσκολο για χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία να ζητήσουν βοήθεια εάν χρειαστεί, γνωρίζοντας ότι αν είναι απαραίτητη μια μελλοντική αναδιάρθρωση του χρέους, τότε οι φορολογούμενοι αντιμετωπίζουν πιθανή απώλεια στις τραπεζικές καταθέσεις τους.

    Η Κύπρος αναδεικνύει τις αδυναμίες της πολυσυζητημένης ένωσης τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ρυθμίσεις δεν παρέχουν επαρκείς πόρους για να προβεί σε κάθε απαιτούμενη εκ νέου κεφαλαιοποίηση των τραπεζών, μια εναλλακτική λύση για την εισφορά επί των καταθέσεων.

    Τέταρτον, το πακέτο της Κύπρου υπογραμμίζει την αυξανόμενη απροθυμία των χωρών όπως η Γερμανία, η Φινλανδία και η Ολλανδία να υποστρίξουν ασθενέστερα μέλη της ευρωζώνης. Η εγχώρια πολιτική και η λαϊκή αντίσταση κατά της δέσμευσής νέων πόρων φορολογουμένων για διασώσεις καθιστούν τέτοια βοήθεια ολοένα και πιο προβληματική.

    Το σχέδιο επηρεάζει και τα ρωσικά συμφέροντα. Οι πολίτες της αντιμετωπίζουν ζημίες της τάξης των 2 δις. ευρώ. Επιπλέον, οι ρωσικές τράπεζες έχουν σημαντική έκθεση στην Κύπρο. Το 2011, η Ρωσία δάνεισε στην Κύπρος 2,5 δισ. ευρώ. Τον Ιούλιο του 2012, η ​​Ρωσία απέρριψε αίτημα για περαιτέρω 5 δις δάνειο, δηλώνοντας ότι ήταν ευθύνη της ΕΕ να καταλήξει σε μια ολοκληρωμένη λύση στα προβλήματά της Κύπρου.

    Η ΕΕ μπορεί να χρησιμοποιεί την διάσωση για να αποσπάσει παραχωρήσεις από τη Ρωσία και την περαιτέρω συνεισφορά της στη διάσωση της Κύπρου. Το πρόβλημα στην Κύπρο δημιουργεί επίσης σημαντική γεωπολιτική αβεβαιότητα και αλλαγές στις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

    Η ικανότητα της πρόσφατα εκλεγμένης κυβέρνησης του Πρωθυπουργού Νίκου Αναστασιάδη στην Κύπρο να περάσει την απαραίτητη νομοθεσία είναι ασαφής για την ώρα, με δεδομένη την έλλειψη σαφούς κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

    Αντιμετωπίζει ήδη δυσκολίες να πείσει τους διστακτικούς νομοθέτες, ειδικά τη στιγμή που υποσχέθηκε ότι ποτέ δε δεχθεί κούρεμα των καταθέσεων ως προϋπόθεση για ένα σχέδιο διάσωσης.

    Αν η Κύπρος δεν συμφωνεί, τότε η στάση πληρωμών είναι πιθανή και η οικονομία μπορεί να καταρρεύσει πολύ γρήγορα. Οι επιχειρήσεις θα αντιμετωπίσουν την πτώχευση. Πολλές τράπεζες θα κασταστραφούν. Οι Κύπριοι θα χάσουν τις αποταμιεύσεις τους κατά πάσα πιθανότητα αφού το κράτος δε θα είναι σε θέση να τους αποζημιώσει και η ΕΕ είναι απίθανο να στηρίξει την τοπική νομοθεσία ασφάλισης καταθέσεων.

    Αν το πακέτο θεσπιστεί, το μέτρο θα αποτρέψει την άμεση κατάρρευση, αλλά δεν μπορεί να αντιμετωπίσει συνολικά το πρόβλημα της Κύπρου. Όπως και στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις και τα έσοδα από την αύξηση των φόρων μπορεί να μην επιτύχουν τους στόχους. Η επιβολή του φόρου μπορεί να μην δημιουργήσει επαρκή κεφάλαια. Αλλά σίγουρα θα ενθαρρύνει τους καταθέτες να φύγουν από την Κύπρο.

    Όπως και με την Ελλάδα, υπάρχει ο κίνδυνος ότι η Κύπρος θα χρειαστεί επιπλέον βοήθεια, η οποία συνεπάγεται περαιτέρω μειώσεις στις καταθέσεις.

    Η οργισμένη αντίδραση κατά της αρχικής πρότασης έχει αναγκάσει την ΕΕ να επανεξετάσει το σκανδαλώδη φόρο επί των καταθέσεων. Είναι πιθανό να μην εφαρμοστεί καθόλου στους μικρούς καταθέτες.

    Αλλά ανεξάρτητα από την τύχη της Κύπρου, η λύση που υιοθετήθηκε θα επιδεινώσει την ευρωπαϊκή κρίση χρέους.

    Όπως πολλοί σχολιαστές έχουν σημειώσει, οι κρίσεις χρέους, ιδιαίτερα στην τρέχουσα κλίμακα, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με άλλο τρόπο εκτός από την οικονομική καταπίεση. Μέχρι σήμερα, αυτή έχει λάβει τη μορφή υψηλότερων ποσοστών φόρων, τόκων κάτω από το ποσοστό του πληθωρισμού, στοχευμένες επενδύσεις και αύξηση της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία. Η Κύπρος σηματοδοτεί μια νέα φάση οικονομικής καταπίεσης, μετατοπίζοντας το βάρος όλο και περισσότερο άμεσα στους αποταμιευτές με κατάσχεση των οικονομιών τους.

    Σε κάθε κρίση χρέους, υπάρχουν αρκετές πιθανές μεθόδους καταλογισμού των ζημιών. Ο οφειλέτης αναλαμβάνει τις απώλειες, είτε μέσω της λιτότητας ή της πτώχευσης. Οι δανειστές αναλαμβάνουν τις ζημίες. Κάποια πλούσια κράτη (στην Ευρώπη βλέπε Γερμανία) καλύπτει το το χρέος του δανειολήπτη. Μια άλλη επιλογή είναι απλά να αγνοήσει κανείς το θέμα, να αλλάξει τους αριθμούς, και να ελπίσει ότι η τύχη θα διορθώσει τα προβλήματα. Η Ευρώπη έχει δοκιμάσει τώρα όλα τα παραπάνω.

    Δυστυχώς, σε κάθε προσπάθεια επίλυσης, όπως φαίνεται από το προτεινόμενο πακέτο της Κύπρου, τα ίσια τα μέτρα έχουν γίνει το πρόβλημα και όχι η λύση.

    Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν παρατήρησε ότι «δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας με τον ίδιο τρόπο σκέψης που χρησιμοποιήσαμε όταν τα δημιουργήσαμε». Δυστυχώς, οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.

    dds2

    Μαρτίου 21, 2013 at 7:50 μμ

  8. Ενδιαφέροντα σχετικά άρθρα:
    • Από τη Σκύλλα… στη Χάρυβδη (27/3/13, Ζ. Ζήκου)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_27/03/2013_515294
    • Η Μέρκελ… παίζει ντόμινο (22/3/13, Ζ. Ζήκου)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_22/03/2013_514857
    • Κύπρος: όλα τα οικονομικά λάθη σε ένα (22/3/13, Paul Krugman)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_22/03/2013_514889
    • Ποιες χώρες της Ευρωζώνης έχουν υπερτροφικό τραπεζικό τομέα (22/3/13, Oικ.Kαθ.)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyepix_1_22/03/2013_514871
    • Το Eurogroup και το πρόβλημα της Κύπρου (24/3/2013, Κ.Καλλίτσης)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_24/03/2013_515195
    • Τα θύματα των (οικονομικών ή μη) Blitzkrieg της κ. Μέρκελ (24/3/13, Ζ. Ζήκου)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_24/03/2013_515162
    • Oικονομία χωρίς «οίκο», χωρίς «νομή» (24/3/2013, Χ. Γιανναράς)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_24/03/2013_515226
    • Είμαι ήδη άνεργος, είμαι ήδη πτωχός, είμαι πάλι «Ραγιάς»… (16-17/3/13, Ζ. Ζήκου)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathuseful_1_16/03/2013_1297915

    και άλλα γενικότερα αλλά εν τέλει σχετιζόμενα:

    Is Anarchism Socialist or Capitalist?
    A new defense of libertarian anarchism makes the case that the philosophy belongs on the left.
    http://reason.com/archives/2013/03/22/is-anarchism-socialist-or-capitalist

    και άλλα:

    • Kατά τί μας αφορά ο πάπας (10/3/2013, Χ. Γιανναράς)
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathuseful_1_10/03/2013_1297910


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: