περιβάλλον και πολιτική

Αλήθειες και ψέματα για την πυρηνική ενέργεια

leave a comment »

«Κ», 11/5/2008

Φθηνή, ακριβή, ασφαλής ή επικίνδυνη; Η κούρσα τιμών του πετρελαίου ανοίγει και στην Ελλάδα τη συζήτηση για το μείζον θέμα

Των Γιαννη Ελαφρου – Σπυρου Καραλη

Η δυναμική επανεμφάνιση της πυρηνικής ενέργειας στον διεθνή χώρο και στα Βαλκάνια πυροδοτεί έναν νέο κύκλο αντιπαραθέσεων σχετικά με το εάν αποτελεί λύση στα ενεργειακά προβλήματα. Πυρηνικές χώρες και βιομηχανίες κάνουν λόγο για φθηνή, ασφαλή και καθαρή ενέργεια την ώρα που οι περισσότερες κοινωνίες (ανάμεσά τους και η ελληνική) συνεχίζουν να λένε «όχι, ευχαριστώ». Πώς όμως εξηγείται η πρόσφατη αναβίωση; Οι «πυρηνοκίνητες» εταιρείες, ύστερα από το πάγωμα των επενδύσεων μετά την τραγωδία του Τσερνόμπιλ, αναζητούν μια δεύτερη άνοιξη αξιοποιώντας την αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, άνθρακας), τα μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τους φόβους -ακόμα και- για διπλασιασμό της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στο μέλλον. Αλλά το φάρμακο μπορεί να είναι χειρότερο και από την αρρώστια. Μιλώντας την Πέμπτη σε ημερίδα στην Αθήνα, ο πρόεδρος του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας κ. Ιάν Φέισερ προέβλεψε ότι μέχρι το 2030 θα έχουν διπλασιαστεί τα πυρηνικά εργοστάσια. Ωστόσο, άλλες εκτιμήσεις αμφισβητούν τις προβλέψεις αυτές και μιλούν για κύκνειο άσμα της πυρηνικής εποχής, καθώς οι περισσότερες μονάδες θα κλείσουν λόγω παλαιότητας την επόμενη εικοσαετία. Επιπλέον, η ολική έκρηξη του αντιδραστήρα στο Τσερνόμπιλ έχοντας αφήσει πίσω μια περιοχή 3.000 στρεμμάτων χωρίς καμία απολύτως μορφή ζωής και ανυπολόγιστες οικολογικές επιπτώσεις, συνεχίζει να συγκλονίζει και να δρα ανασταλτικά στα σχέδια για επέκταση των πυρηνικών μονάδων. Και όσο ο φόβος ενός νέου πυρηνικού εφιάλτη θα πλανάται στην υδρόγειο, η εξοικονόμηση ενέργειας και η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών θα αποτελούν την πιο συμφέρουσα επιλογή για την επίλυση των μεγάλων ενεργειακών και περιβαλλοντικών ζητημάτων.

Στην Ελλάδα, ο διάλογος για την πυρηνική ενέργεια άρχισε ξανά, μετά τη δήλωση του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιά, που τη χαρακτήρισε «πράσινη». Ο υπουργός Ανάπτυξης Χρήστος Φώλιας διαβεβαίωσε ότι η πυρηνική ενέργεια δεν εντάσσεται σήμερα στον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας. Πάντως, ειδικά για τη σεισμογενή Ελλάδα, το κόστος της πυρηνικής ενέργειας απογειώνεται, όπως και η επικινδυνότητα.

— Γιατί ξανανοίγει η συζήτηση για χρήση πυρηνικής ενέργειας στον κόσμο και στην Ελλάδα;

Ο φόβος της ραδιενέργειας, το κόστος, τα νέα σχέδια και οι μεγάλοι «παίκτες»

— Στον διεθνή χώρο ως λόγοι αναφέρονται η άνοδος της τιμής του πετρελαίου και η αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Επειδή όμως μετά το Τσερνόμπιλ δεν υπήρξε σχεδόν καμία νέα εγκατάσταση, είναι εμφανές πως πυρηνικές χώρες και εταιρείες προσπαθούν να αναθερμάνουν τα οικονομικά τους, δίνοντας νέα ώθηση στην παραγωγή. Στην Ελλάδα, ο σχεδιασμός πυρηνικών αντιδραστήρων σε γειτονικές χώρες και η απειλή ελλείμματος στην ηλεκτρική ενέργεια πυροδοτεί πλέον ανοιχτά σκέψεις για παραγωγή πυρηνικής ενέργειας μετά το 2020.

— Ποιες χώρες ετοιμάζονται να αποκτήσουν νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες;

— Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), Κίνα, Ινδία και Ρωσία κατασκευάζουν από έξι αντιδραστήρες η κάθε μια. Ακολουθούν η Κορέα με τρεις, Βουλγαρία και Ουκρανία με δύο και από έναν Αργεντινή, Φινλανδία, Γαλλία, Ιράν, Ιαπωνία, Πακιστάν και ΗΠΑ.

— Πόσο καθαρή είναι η πυρηνική ενέργεια;

— Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Εταιρείας Ενέργειας, η πυρηνική ενέργεια συμβάλλει λιγότερο στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου ακόμη και από τα αιολικά πάρκα (15 KgCo2/MW έναντι 30 KgCo2/MW). Οι επικριτές της υποστηρίζουν ότι, παρότι δεν εκπέμπουν πολλά αέρια, απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα μεγαλύτερα ποσά θερμότητας από τα θερμοηλεκτρικά ίσης ισχύος. Αλλά το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι ότι τα πυρηνικά εκλύουν την πολύ επικίνδυνη ραδιενέργεια.

— Τι προκαλεί η ραδιενέργεια;

— Οι επιπτώσεις στην υγεία –αλλά και στο περιβάλλον– είναι κυριολεκτικά ανυπολόγιστες και μάλιστα σε βάθος δεκάδων, εκατοντάδων ακόμα και χιλιάδων χρόνων, σε περίπτωση διαφυγής. Στην ευρύτερη περιοχή του Τσερνόμπιλ ακόμη καταγράφουν θανάτους, καρκίνους, λευχαιμίες και τερατογενέσεις.

— Ποιο είναι το κόστος κατασκευής;

— Η πυρηνική βιομηχανία υπόσχεται νέους αντιδραστήρες με κόστος επένδυσης γύρω στα 2.000 δολάρια ανά κιλοβάτ (KW) εγκατεστημένης ισχύος. Ωστόσο, σήμερα, καταγράφονται υπερβάσεις κόστους που φθάνουν μέχρι και το 200%. Εκτιμήσεις της Moody’s Investors μιλούν για κόστος 5.000 – 6.000 δολάρια ανά KW.

— Είναι πιο «φθηνή» η πυρηνική ενέργεια;

Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) υπολογίζει το κόστος παραγωγής από πυρηνικό σταθμό σε 40 – 45 ευρώ/MWh, όταν ο λιθάνθρακας έχει κόστος 35 – 50 ευρώ/MWh, το φυσικό αέριο 35 – 45 και τα αιολικά από 35 έως 175 ευρώ/MWh. Αλλά δεν περιλαμβάνεται το λεγόμενο κρυφό περιβαλλοντικό κόστος, που αφορά στις παράλληλες εργασίες, στη βλάβη σε οικοσυστήματα και υγεία και στη διαχείριση των αποβλήτων.

— Τι γίνεται με τα απόβλητα;

— Για κάθε 1.000 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούνται 27 τόνοι αποβλήτων υψηλής επικινδυνότητας, 300 τόνοι μέσης και 450 χαμηλής επικινδυνότητας. Ενα μέρος απ’ αυτά χρησιμοποιούνται στην πολεμική βιομηχανία (απεμπλουτισμένο ουράνιο) με ολέθριες συνέπειες. Η διάθεση των υπολοίπων δεν είναι ασφαλής. Μετά τη Συνθήκη Αποθήκευσης του Λονδίνου (1972) «ανέλαβε» η μαφία με ύποπτα ναυάγια. Σήμερα, η πυρηνική βιομηχανία θεωρεί λύση την αποθήκευσή τους σε υπόγειες εγκαταστάσεις με κατάλληλη «συσκευασία». Αλλά όταν το πλουτώνιο έχει περίοδο ημιζωής (ο χρόνος που απαιτείται για να αποβάλει το μισό από τη ραδιενέργειά του) 23.000 χρόνια, ποιος μπορεί να αισθάνεται ασφαλής;

— Τι γίνεται ο πυρηνικός σταθμός μετά τη λειτουργία του;

— Ο χρόνος ζωής του υπολογίζεται σε 30 χρόνια. Μετά μετατρέπεται και αυτός σε απόβλητο! Το κόστος της «κηδείας» του μπορεί να ανέλθει στο 50% του κόστους ενός νέου αντιδραστήρα.

— Τι γίνεται με την πρώτη ύλη των σταθμών;

— Για την παραγωγή 1.000 μεγαβάτ τον χρόνο, απαιτούνται 120 τόνοι φυσικού ουρανίου. Η ΙΑΕΑ υποστηρίζει ότι τα υπάρχοντα αποθέματα επαρκούν για 65 χρόνια. Η ΙΑΕΑ μιλάει για τιμές στα 130 δολάρια το κιλό (το 2001 κόστιζε κάτω από δέκα δολάρια!), αν και στην πραγματικότητα είναι σχεδόν διπλάσιες.

— Πόσος χρόνος χρειάζεται για να κατασκευαστεί ένα νέο εργοστάσιο;

— Ειδικά για την περίπτωση της Ελλάδας, όπου δεν υπάρχει καμία προετοιμασία, θα απαιτηθούν πάνω από 20 χρόνια. Χρόνος κρίσιμος για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

— Μπορεί να δημιουργηθεί πυρηνικό εργοστάσιο στην Ελλάδα, την πιο σεισμογενή χώρα της Ευρώπης;

— Οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας λένε ότι όλα γίνονται και φέρνουν το παράδειγμα της ιδιαίτερα σεισμογενούς Ιαπωνίας. Η Ιαπωνία όμως είναι πολύ μπροστά στην ποιότητα και την ασφάλεια των κατασκευών και των υποδομών, χωρίς να λείπουν τα προβλήματα. Τον περσινό Ιούλιο, ύστερα από σεισμό 6,8 Ρίχτερ, 1.200 λίτρα ραδιενεργού νερού διέφυγαν από το εργοστάσιο Κασιβαζάκι (το μεγαλύτερο στον κόσμο).

— Ποιοι είναι οι μεγάλοι «παίκτες»;

— Η Γαλλία παίρνει το 85% της ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικούς σταθμούς. Μεγάλη παραγωγή έχουν επίσης οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Ιαπωνία και η Γερμανία, αν και η τελευταία έχει αποφασίσει το σταδιακό κλείσιμο των πυρηνικών. Σε επίπεδο εταιρειών, πολύ μεγάλη είναι η γαλλική Areva (με 58.000 υπαλλήλους), η ιαπωνική Tokyo Electric Power (μεγαλύτερη ιδιωτική εταιρεία ενέργειας), η αμερικανική Exelon Nuclear (θυγατρική της εταιρείας πετρελαίου και τρίτη πυρηνική δύναμη στον κόσμο), οι γερμανικές E.ON και RWE, η Westinghouse, η Candu.

— Ποια είναι τα πυρηνικά σχέδια των γειτονικών χωρών;

— Η Τουρκία έχει εξαγγείλει τη δημιουργία τριών πυρηνικών μονάδων (ισχύος 4.500 ΜW), η Βουλγαρία σχεδιάζει να κατασκευάσει δύο νέες (σύνολο 1.900 ΜW) στο Μπαλένα και έχει υπογράψει ήδη συμβόλαιο με τη ρωσική AtomoStroyexport και το γαλλογερμανικό κονσόρτσιουμ Areva – Siemens. Η Ρουμανία διαθέτει ήδη δύο μονάδες (σύνολο 1.310 MW) και σχεδιάζει άλλες δύο ίσης δυναμικότητας. Ενδιαφέρον έχει εκδηλώσει και η Αλβανία.

— Αφού θα υπάρξουν πυρηνικά εργοστάσια στα σύνορά μας, γιατί να μη φτιάξουμε κι εμείς;

— Γιατί να έχουμε μόνο τον κίνδυνο και όχι τα οφέλη, ρωτούν ορισμένοι. Καταρχήν, η άποψη αυτή αναγνωρίζει ότι υπάρχει κίνδυνος. Ομως, η άρνηση της Ελλάδας στα πυρηνικά ενισχύει την αντίδραση και στις γειτονικές χώρες. Επιπλέον, η απειλή από πιθανό πυρηνικό ατύχημα είναι ανάλογη της εγγύτητας του σταθμού. Σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι αδιάφορη στη λειτουργία πυρηνικών στη γειτονιά της.

Πηγές: ΙΑΕΑ, Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, Θ. Γεράνιος, Greenpeace.

ΣXETIKA ΘEMATA

Σε κλοιό η Ελλάδα, καθώς οι γειτονικές χώρες επενδύουν σε ατομικούς αντιδραστήρες,_του Μ. Χρυσοχοϊδη
Advertisements

Written by dds2

Μαΐου 16, 2008 στις 8:36 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: