περιβάλλον και πολιτική

έως πότε

leave a comment »

Χέρια βουτηγμένα στο ψ-αίμα,

πρόσωπα χωρίς συστολή,

μειδιάματα και ακκισμοί,

λόγια υγρά και μάτια στεγνά,

Υποσχέσεις

και Εσύ

τους ακούς, τους κοιτάς,

τους ανέχεσαι, τους αντέχεις,

τους αποφεύγεις, τους αφήνεις!

Έως Πότε;

Έως Πότε θα αφήνεις

να ματαιώνεται η Άνοιξη;

23/3/23 δδσ

Written by dds2

23 Μαρτίου, 2023 at 4:57 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , , ,

ΣτΕ νομολογία ΚΑΤΑ του περιβάλλοντος

leave a comment »

ΣτΕ 2462/2022 [Νόμιμη ΥΑ για την Περιβαλλοντική έγκριση του προγράμματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές “Νοτιοδυτικά Κρήτης” και “Δυτικά Κρήτης” βάσει της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων]

Περίληψη

– Με την κρινόμενη αίτηση προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη πράξη έχει εκδοθεί κατά παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, διότι δεν έχει προηγηθεί η απαιτούμενη απόφαση για την έγκριση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων [ΣΜΠΕ] του προγράμματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Επίσης, προβάλλεται ότι η πράξη αυτή δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως περιέχουσα ταυτόχρονη έγκριση του επίμαχου προγράμματος και της ΣΜΠΕ αυτού διότι Αρχή Σχεδιασμού του επίδικου προγράμματος είναι η [ήδη παρεμβαίνουσα] Ε… ΑΕ, η οποία δεν αποτελεί διοικητική υπηρεσία υπαγόμενη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως προϋποθέτει η ως άνω διάταξη, αλλά ανώνυμη εταιρεία που λειτουργεί με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας.

συνέχεια στο https://nomosphysis.org.gr/

μια μικρή κριτική και συζήτηση μεταξύ συναδέλφων για το θέμα στο https://www.facebook.com/giorgos.balias/…Dkl

Σημ. Κάποιες εικόνες και likes στο fb αποκαλύπτουν πολλά.

Written by dds2

2 Μαρτίου, 2023 at 3:16 μμ

ΣτΕ νομολογία υπέρ του περιβάλλοντος

leave a comment »

Αριθμός 3289/2004

από: https://www.facebook.com/groups/273872317219823/permalink/879397133334002/ και ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΡΑΣΣΟΣ, 4 Φεβρουαρίου 2023·

Ακύρωση από το ΣτΕ μικρού Υδροηλεκτρικού στον Βενέτικο

Με παλιότερη απόφαση του ΣτΕ ακυρώνεται Υδροηλεκτρικό έργο στον Βενέτικο με το σκεπτικό ότι δεν αρκεί Περιβαλλοντική μελέτη για έναν μόνο μΥΗΣ αλλά χρειάζεται να γίνει συνολική ΜΠΕ για «τη φέρουσα ικανότητα του ποταμού»

Η απόφαση αυτή θα έπρεπε να ισχύει και για τα αιολικά και για τα Φωτοβολταϊκά συστήματα΄αφού οι ΜΠΕ αφορούν μόνο ένα έργο ξεκομμένο από τις συνολικές επιπτώσεις των δεκάδων έργων στο ίδιο βουνό ή κάμπο….

Ολόκληρη η απόφαση του ΣτΕ

«Προστασία περιβάλλοντος. Υδροηλεκτρικά έργα. Προκειμένου να πραγματοποιηθούν περισσότερα υδροηλεκτρικά έργα σε ποτάμια οικοσύστημα απαιτείται να εξετάζονται συνθετικά οι επιπτώσεις από το σύνολο των επεμβάσεων και να λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειες από τυχόν προηγουμένως πραγματοποιηθέντα έργα, δεν αρκεί δε η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από καθένα από τα έργα

. Δεκτή η αίτηση ακύρωσης.»

Αριθμός 3289/2004 ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Ε΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 2 Ιουνίου 2004 με την εξής σύνθεση : Κ. Μενουδάκος, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Ε` Τμήματος, Σ. Ρίζος, Π. Πικραμμένος, Ν. Ρόζος, Α. Ράντος, Σύμβουλοι, Μ. Τριπολιτσιώτη, Χ. Λιάκουρας, Πάρεδροι. Γραμματέας η Γ. Σακελλαρίου, Γραμματέας του Ε΄ Τμήματος.

Για να δικάσει την από 21 Μαρτίου 2001 αίτηση : των :

Eλληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, που εδρεύει στην Αθήνα (οδός Εμμ. Μπενάκη αρ. 53), 2. Δήμου Γρεβενών, που εδρεύει στα Γρεβενά (Πλ. Ελευθερίας αρ. 1), 3. Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων, που εδρεύει στα Γρεβενά (τέρμα Μ. Αλεξάνδρου), 4. Χιονοδρομικού Ορειβατικού Συλλόγου Γρεβενών, που εδρεύει στα Γρεβενά (οδός Θ. Ζιάκα αρ. 36), 5. Μοτοσυκλετιστικού Ομίλου Γρεβενών, που εδρεύει στα Γρεβενά (οδός Λυκούργου αρ. 10), 6. Γραφείου Οικοτουρισμού Γρεβενών, που εδρεύει στα Γρεβενά (οδός Αγ. Αχιλλείου αρ. 77), 7. …………..8. εταιρείας ……….. και 9. Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Γρεβενών, που εδρεύει στα Γρεβενά, οι οποίοι παρέστησαν με τον δικηγόρο Δημήτριο Μέλισσα (Α.Μ. 17368), που τον διόρισαν με πληρεξούσιο,

κατά των Υπουργών : 1. Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, ο οποίος παρέστη με την Χριστίνα Διβάνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, 2. Ανάπτυξης, ο οποίος παρέστη με την Β. Τύρου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και 3. Γεωργίας, ο οποίος παρέστη με τον Νίκο Μουδάτσο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Με την αίτηση αυτή οι αιτούντες επιδιώκουν να ακυρωθεί η ΑΠ οικ.106667/21.3.2000 κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Ανάπτυξης και Γεωργίας, καθώς και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του Εισηγητή, Συμβούλου Ν. Ρόζου. Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο των αιτούντων, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή 2 η αίτηση και τους αντιπροσώπους των Υπουργών, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της. Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο Ν ό μ ο

1. Επειδή για την άσκηση της κρινομένης αιτήσεως έχει καταβληθή το νόμιμο παράβολο (ειδικό έντυπο γραμμάτιο 2288972/2001).

2. Επειδή με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση της οικ 106667/21.3.2000 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.), Αναπτύξεως και Γεωργίας. Με την ανωτέρω απόφαση εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι για την κατασκευή και λειτουργία ενεργειακής επενδύσεως υδροηλεκτρικού έργου μέγιστης ισχύος 5 ΜW της εταιρείας «…………» στον ποταμό Βενέτικο, στην περιοχή της Κοινότητας Ελευθεροχωρίου Ν. Γρεβενών.

3. Επειδή η κρινόμενη αίτηση ασκείται με έννομο συμφέρον

α) από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, της οποίας σκοπός είναι, κατά το άρθρο 2ο του καταστατικού της, «η μελέτη της ζωογεωγραφίας, οικολογίας και συστηματικής της ελληνικής ορνιθοπανίδας, η προστασία αυτής με κάθε νόμιμο μέσο . . .» και η οποία ισχυρίζεται ότι το έργο, στο οποίο αφορά η προσβαλλόμενη πράξη, συνεπάγεται καταστροφή σημαντικού οικοσυστήματος και υποβάθμιση του περιβάλλοντος (ΣτΕ Ολ. 3478/2000, 4498/1998, 2759/1994),

β) από το Χιονοδρομικό-Ορειβατικό Σύλλογο Γρεβενών, του οποίου σκοπός είναι, κατά το άρθρο 3 του καταστατικού του, μεταξύ άλλων, «η διάδοση . . . των αθλημάτων βουνού σε όλες τις μορφές και τις εκδηλώσεις, η διάδοση του σεβασμού στην ορεινή φύση και η ενεργός συμμετοχή σε θέματα προστασίας της» και ο οποίος ισχυρίζεται τα αυτά,

γ) καθ` ερμηνεία του δικογράφου και των προσκομιζομένων σχετικών εγγράφων, από τον …………. συνοδούς επισκεπτών για την άσκηση υπαίθριων δραστηριοτήτων στην περιοχή, όπου προβλέπεται να κατασκευασθή το επίδικο έργο, οι οποίοι ισχυρίζονται τα αυτά,

δ) το Δήμο Γρεβενών, την εδρεύουσα στα Γρεβενά Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών, στη περιοχή των οποίων πρόκειται να εκτελεσθή το επίδικο έργο, και από τους οποίους ο πρώτος και η τρίτη είχον αντιταχθή στην κατασκευή του.

Αντιθέτως, χωρίς έννομο συμφέρον ασκείται η κρινόμενη αίτηση από το Μοτοσυκλετιστικό Σύλλογο Γρεβενών, εφόσον σε κανέναν από τους κατά το καταστατικό σκοπούς του δεν περιλαμβάνεται η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, το οποίο, κατά τους ισχυρισμούς του, βλάπτεται από την κατασκευή και λειτουργία του επίδικου έργου. Συνεπώς η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθή ως προς τον σύλλογο αυτόν ως απαράδεκτη.

4. Επειδή, οι ανωτέρω παραδεκτώς, από την άποψη του εννόμου συμφέροντος, ασκούντες την κρινόμενη αίτηση, παραδεκτώς επίσης ομοδικούν προβάλλοντες κοινούς λόγους ακυρώσεως που στηρίζονται στην αυτήν πραγματική και νομική βάση.

3 5. Επειδή η κρινόμενη αίτηση ασκείται εμπροθέσμως ένα έτος μετά την έκδοση της προσβαλλομένης κοινής αποφάσεως, εφ` όσον από τα στοιχεία του φακέλου δεν τεκμαίρεται με οποιονδήποτε τρόπο, γνώση της από τους αιτούντες σε χρόνο που να καθιστά εκπρόθεσμη την άσκησή της ούτε άλλως τε, προκύπτει ότι η απόφαση αυτή υποβλήθηκε στις διατυπώσεις δημοσιότητας που προβλέπονται από την 75308/5512/26.10-2.11.1990 κοινή απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας (ΦΕΚ 691 Β΄).

6. Επειδή κατά το άρθρο 24 του Συντάγματος, όπως ίσχυε κατά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Πολιτεία έχει υποχρέωση να προστατεύη το φυσικό περιβάλλον και να λαμβάνη ιδιαίτερα προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα για τη διαφύλαξή του. Με τη συνταγματική αυτή διάταξη θεσπίζεται η θεμελιώδης αρχή της προλήψεως της βλάβης του φυσικού περιβάλλοντος χάριν της οικολογικής ισορροπίας και της διατηρήσεως αυτού και των φυσικών πόρων προς όφελος όχι μόνο της παρούσας γενεάς αλλά και των επομένων. Συνεπώς, από την ίδια διάταξη απορρέουν οι περιορισμοί εκείνοι στην αναπτυξιακή πολιτικής της πολιτείας που είναι αναγκαίοι για την πρόληψη της βλάβης του φυσικού περιβάλλοντος, σε τρόπο ώστε η επιδιωκομένη ανάπτυξη να είναι βιώσιμη, δηλαδή ανάπτυξη που δεν επιφέρει τέτοιες συνέπειες στο περιβάλλον ώστε να την καταστήσουν πρόσκαιρη και μη διατηρήσιμη.

Τούτου έπεται ότι για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, απαραίτητης για την πραγματοποίηση της αναπτυξιακής πολιτικής, μεθόδων εκμεταλλεύσεως ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η εκμετάλλευση υδάτινου δυναμικού (άρθρο 2 Ν. 2773/1999, ΦΕΚ 286 Α΄), Και των μεθόδων όμως αυτών η χρήση, η οποία κατ` αρχήν εναρμονίζεται προς την συνταγματική επιταγή για την προστασία του περιβάλλοντος, αφού μπορεί να υποκαταστήση άλλους, επιβλαβείς από την άποψη αυτή, τρόπους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, έχει άμεση επίδραση στο φυσικό περιβάλλον και είναι δυνατόν να αποτελέσει επίσης, κίνδυνο σοβαρής αλλοιώσεως ή ακόμα και ανεπανόρθωτης καταστροφής αυτού, εάν δεν γίνεται με πλήρη επιστημονική μελέτη όλων των επιπτώσεών της στο περιβάλλον, οπότε και μόνο είναι σύμφωνη με την αρχή της βιωσίμου αναπτύξεως. Στα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος περιλαμβάνεται και έκαστο ποτάμιο οικοσύστημα ως σύνολο.

Προκειμένου δε να αξιολογηθούν οι συνέπειες στο περιβάλλον από την πραγματοποίηση έργων εκμεταλλεύσεως του υδάτινου δυναμικού ποτάμιου οικοσυστήματος για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να ελεγχθή η τήρηση των ανωτέρω συνταγματικών επιταγών, είναι, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, αναγκαίο να λαμβάνονται υπ` όψιν οι συνολικές επιπτώσεις στο ποτάμιο οικοσύστημα από τις επί μέρους επεμβάσεις και δεν αρκεί η εξέταση των συνεπειών που θα έχη κάθε μεμονωμένη επέμβαση, ασυνδέτως προς τις υπόλοιπες υπό πραγματοποίηση ή ήδη πραγματοποιηθείσες (πρβλ. ΣτΕ 2759/1994, 1126/2004).

7. Επειδή σε συμμόρφωση προς την επιταγή που περιέχεται στις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 24 παρ. 1 του Συντάγματος εκδόθηκε ο Ν. 1650/1986 (ΦΕΚ 160 Α΄) με τον οποίο θεσπίζονται κανόνες αναφερόμενοι, πλην άλλων, στις προϋποθέσεις και στη διαδικασία για την έγκριση της εγκατάστασης δραστηριοτήτων ή εκτέλεσης έργων, από τα οποία απειλούνται δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ειδικότερα, με το άρθρο 3 παρ. 1 του νόμου αυτού παρέχεται εξουσιοδότηση για την κατάταξη, με κοινή απόφαση του Υπουργού 4 Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού, των δημόσιων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και με κριτήρια το είδος και το μέγεθός τους, το είδος και την ποσότητα των εκπεμπόμενων ρύπων και κάθε άλλη επίδραση στο περιβάλλον, τη δυνατότητα να προληφθεί η παραγωγή ρύπων από την εφαρμοζόμενη παραγωγική διαδικασία, τον κίνδυνο σοβαρού ατυχήματος και το βαθμό της ανάγκης να επιβληθούν περιορισμοί για την προστασία του περιβάλλοντος. Στη δε παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει «τα έργα και τις δραστηριότητες που λόγω της φύσης, του μεγέθους ή της έκτασής τους είναι πιθανό να προκαλέσουν σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον», ενώ στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν έργα και δραστηριότητες που δεν προκαλούν μεν σοβαρούς κινδύνους ή οχλήσεις αλλά για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος πρέπει να υποβάλλονται «σε γενικές προδιαγραφές, όρους και περιορισμούς που προβλέπονται από κανονιστικές διατάξεις» και στην τρίτη κατηγορία «όσα προκαλούν ιδιαίτερα μικρό κίνδυνο ή όχληση ή υποβάθμιση στο περιβάλλον».

Περαιτέρω, στο άρθρο 4 του παραπάνω νόμου προβλέπεται, πλην άλλων, ότι «για την πραγματοποίηση νέων ή την επέκταση, τον εκσυγχρονισμό ή τη μετεγκατάσταση υφιστάμενων έργων ή δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στις κατηγορίες του προηγούμενου άρθρου, απαιτείται η έγκριση όρων για την προστασία του περιβάλλοντος, η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας εγκατάστασης ή πραγματοποίησης της δραστηριότητας ή του έργου (παρ. 1), ότι για την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων για τα έργα και τις δραστηριότητες της πρώτης κατηγορίας απαιτείται υποβολή μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων» (παρ. 2α), ότι «η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για τα έργα και τις δραστηριότητες της κατηγορίας αυτής χορηγείται με κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων και των κατά περίπτωση συναρμόδιων υπουργών. Με όμοια απόφαση είναι δυνατό η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για ορισμένα έργα ή δραστηριότητες της κατηγορίας αυτής να ανατίθεται στο νομάρχη . . .» (παρ. 2β), ότι «για νέα έργα και δραστηριότητες της πρώτης κατηγορίας απαιτείται προέγκριση που αφορά τη χωροθέτηση…. Η διαδικασία για την προέγκριση, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 10 . . .» (παρ. 6), ότι «με κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Εργων και του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού καθορίζονται η διαδικασία έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και η προθεσμία υποβολής τους….» (παρ. 10) και ότι «. . . Με κοινές αποφάσεις, που εκδίδονται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων και τον κατά περίπτωση αρμόδιο υπουργό, καθορίζονται ο αναγκαίος χρόνος προσαρμογής των παραπάνω έργων και δραστηριοτήτων στις διατάξεις του νόμου αυτού και στις διατάξεις που θα εκδοθούν κατ` εξουσιοδότησή του, οι σχετικοί όροι και η διαδικασία» (παρ. 11).

Στο δε άρθρο 5 του ίδιου νόμου ορίζονται τα εξής : «1. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων και του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού καθορίζεται το περιεχόμενο της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που μπορεί να διαφοροποιείται κατά κλάδους ή ομάδα έργων και δραστηριοτήτων. Με όμοια απόφαση ορίζεται το περιεχόμενο της μελέτης ανάλογα με τα στάδια έγκρισης του έργου σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 6. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων περιλαμβάνει τουλάχιστον : α) περιγραφή του έργου ή της δραστηριότητας με πληροφορίες για το χώρο 5 εγκατάστασης, το σχεδιασμό και το μέγεθός του, β) εντοπισμό και αξιολόγηση των βασικών επιπτώσεων στο περιβάλλον, γ) περιγραφή των μέτρων για την πρόληψη, μείωση ή αποκατάσταση των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον, δ) εξέταση εναλλακτικών λύσεων και υπόδειξη των κύριων λόγων της επιλογής της προτεινόμενης λύσης, ε) απλή περίληψη του συνόλου της μελέτης. 2. Το οικείο νομαρχιακό συμβούλιο λαμβάνει γνώση της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και πριν από την έγκριση της ενημερώνει κάθε πολίτη και τους φορείς εκπροσώπησής του, για να εκφράσουν τη γνώμη τους. Ο τρόπος ενημέρωσης καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων».

Εξάλλου, με βάση εξουσιοδοτήσεις παρεχόμενες με διατάξεις του παραπάνω νόμου, μεταξύ των οποίων και τα προαναφερόμενα άρθρα 3, 4 παρ. 10 και 11 και 5 παρ. 1, αλλά και σε συμμόρφωση προς τις οδηγίες Η4/360/ΕΟΚ και 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 28ης Ιουνίου 1994 και της 27ης Ιουνίου 1985, αντιστοίχως, εκδόθηκε η κοινή απόφαση 69269/5387/24- 10-1990 των Υπουργών Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας, Γεωργίας, Πολιτισμού, Εμπορικής Ναυτιλίας, Τουρισμού, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων, Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας και Μεταφορών και Επικοινωνιών (φ. ()78/25-10-1990, τευχ. Β), με την οποία, πλην άλλων, ορίζονται τα έργα και οι δραστηριότητες που κατατάσσονται στην πρώτη και στη δεύτερη κατηγορία, καθορίζονται τα απαιτούμενα στοιχεία και προδιαγραφές του περιεχομένου των μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθώς και η διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 4 της κοινής αυτής υπουργικής απόφασης απαριθμούνται τα έργα και οι δραστηριότητες που κατατάσσονται στην πρώτη (Α) κατηγορία υποδιαιρούμενα σε δύο ομάδες (Ι και 11), μεταξύ δε εκείνων που ανήκουν στην ομάδα 11 περιλαμβάνονται τα «έργα διευθέτησης και ρύθμισης της ροής υδάτων (περ. ε) και τα «φράγματα και λοιπές εγκαταστάσεις προς συγκράτηση ή μονιμότερη αποθήκευση των υδάτων» (περ. στ) και, περαιτέρω, στον πίνακα 2, ο οποίος προσαρτάται στο άρθρο 16 και στον οποίο παραπέμπει η παράγραφος 2 του άρθρου 6 της ίδιας υπουργικής απόφασης, ορίζονται τα στοιχεία που πρέπει να περιέχουν οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων για τα έργα και τις δραστηριότητες της παραπάνω ομάδας ΙΙ, στο δε άρθρο 9 της απόφασης αυτής προβλέπεται η διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων. Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, ερμηνευομένων εν όψει των αναφερομένων στην προηγούμενη σκέψη, προκειμένου να πραγματοποιηθούν περισσότερα υδροηλεκτρικά έργα σε ποτάμιο οικοσύστημα απαιτείται να εξετάζονται συνθετικά οι επιπτώσεις από το σύνολο των επεμβάσεων και να λαμβάνονται υπ` όψιν οι συνέπειες από τυχόν προηγουμένως πραγματοποιηθέντα έργα, δεν αρκεί δε η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από καθένα από τα έργα.

8. Επειδή στην προκειμένη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής. Παραλλήλως προς τη διαδικασία η οποία κατέληξε στην έκδοση της προσβαλλομένης κοινής υπουργικής αποφάσεως εκινείτο και άλλη, με αντικείμενο την κατασκευή και λειτουργία ανάλογου έργου από την εταιρεία Υδροηλεκτρική ΑΕ, μέγιστης ισχύος 4,5 MW και σε απόσταση δύο περίπου χιλιομέτρων κατάντη του φράγματος του επίδικου έργου (βλ. το 66571/10.3.1998 έγγραφο της Προϊσταμένης της Διευθύνσεως Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού του Υπουργείου ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. προς τη Δ/νση Χωροταξίας του αυτού Υπουργείου, το οποίο εκδόθηκε κατά τη διαδικασία προεγκρίσεως της χωροθετήσεως του επιδίκου έργου και στο 6 οποίο ρητώς αναφέρεται ότι πρέπει να υπάρξη «μελέτη των επιπτώσεων του έργου σε συνδυασμό με την υλοποίηση του μικρού υδροηλεκτρικού έργου της Υδροηλεκτρικής Α.Ε. κατάντη αυτού» καθώς και την 5805/3.11.19989 εισήγηση του Προϊσταμένου της Διευθύνσεως Χωροταξίας για την προέγκριση της χωροθετήσεως του έργου αυτού. Εν τούτοις, και παρά την 34/23.6.1999 αρνητική γνωμοδότηση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Γρεβενών, που εκδόθηκε ύστερα από εισήγηση όπου γίνεται συνολική, έστω και από ορισμένης μόνον απόψεως, αντιμετώπιση των επιπτώσεων και των δύο έργων, με την προσβαλλομένη κοινή υπουργική απόφαση εγκρίνονται οι όροι κατασκευής και λειτουργίας μόνον του πρώτου από αυτά, με βάση μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που αφορά αποκλειστικώς το επίδικο έργο, χωρίς να συνεκτιμηθούν οι συνέπειες από την κατασκευή και του ετέρου από τα προαναφερόμενα έργα και χωρίς να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ότι ματαιώθηκε η κατασκευή του έργου αυτού. Με τα δεδομένα όμως αυτά η ανωτέρω απόφαση δεν είναι νόμιμη σύμφωνα με τα αναφερόμενα στις προηγούμενες σκέψεις, εφ` όσον δεν εξετάστηκαν οι συνέπειες από το σύνολο των έργων εκμεταλλεύσεως του υδάτινου δυναμικού του ποταμού Βενέτικου στο σύνολο του οικοσυστήματός του. Για το λόγο επομένως αυτόν, που βασίμως προβάλλεται, πρέπει να γίνη δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθή η προσβαλλόμενη απόφαση, παρέλκει δε ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών. Διά ταύτα Απορρίπτει την αίτηση ως προς τον Μοτοσυκλετιστικό Σύλλογο Γρεβενών. Δέχεται την αίτηση ως προς τους λοιπούς.

Ακυρώνει την 106667/21.3.2000 κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Αναπτύξεως και Γεωργίας. Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου. Επιβάλλει εις βάρος του Μοτοσυκλετιστικού Συλλόγου Γρεβενών τη δικαστική δαπάνη του Δημοσίου, η οποία ανέρχεται σε τριακόσια ογδόντα (380) ευρώ. Επιβάλλει εις βάρος του Δημοσίου τη δικαστική δαπάνη των υπόλοιπων αιτούντων, η οποία ανέρχεται σε επτακόσια εξήντα (760) ευρώ. Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2004 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 17ης Νοεμβρίου 2004.

Ο Πρόεδρος του Ε` Τμήματος Η Γραμματέας του Ε` Τμήματος

Κ. Μενουδάκος Γ. Σακελλαρίου

Written by dds2

1 Μαρτίου, 2023 at 11:15 πμ

Η «δίκη των Εξι»: ένας ενδικοφανής φόνος, του Ιωάν. Δασκαρόλη

leave a comment »

πηγή: ΤΑ ΝΕΑ 1/11/2022

Εκατό χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη της δίκης για τους «υπαίτιους της Μικρασιατικής Καταστροφής», μετά την οποία εκτελέστηκαν οι Δημήτριος Γούναρης, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, Νικόλαος Θεοτόκης, Γεώργιος Μπαλτατζής, Νικόλαος Στράτος, Γεώργιος Χατζανέστης.

Οι αρνητικές εξελίξεις λόγω της υπογραφής της Ανακωχής των Μουδανιών και την απώλεια της Ανατολικής Θράκης αύξησαν την πίεση στην Επαναστατική Επιτροπή που έψαχνε πλέον εξιλαστήρια θύματα (1). Ετσι, παρά τις αρχικές περί του αντιθέτου δημόσιες διαβεβαιώσεις της τόσο στο εσωτερικό όσο και προς τον άγγλο πρεσβευτή, η Επαναστατική Επιτροπή παρέπεμψε στις 31 Οκτωβρίου / 13 Νοεμβρίου 1922 (παλαιό και νέο ημερολόγιο) σε δίκη επί εσχάτη προδοσία, μέρος της πολιτικής ηγεσίας μετά την εκλογική νίκη των αντιβενιζελικών τον Νοέμβριο του 1920. Κατηγορούμενοι ήταν οι Δημήτριος Γούναρης, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, Νικόλαος Θεοτόκης, Γεώργιος Μπαλτατζής, Νικόλαος Στράτος, ο τελευταίος αρχιστράτηγος της Στρατιάς Μικράς Ασίας Γεώργιος Χατζανέστης, και οι Μιχαήλ Γούδας και Ξενοφών Στρατηγός. Καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν οι έξι πρώτοι, έτσι η Ιστορία απαθανάτισε την αιματοβαμμένη αυτή δίκη με την εύγλωττη ονομασία «Δίκη των Εξι».

Η τιμωρία των ηγετών είχε θεωρηθεί επιβεβλημένη εξαιτίας τόσο της πίεσης πολλών ακραίων αξιωματικών με επικεφαλής τον Πάγκαλο, όσο και της οργής τμήματος της κοινής γνώμης αλλά κυρίως των προσφύγων, οι οποίοι θεωρούσαν τους αντιβενιζελικούς αποκλειστικούς υπεύθυνους για την καταστροφή τους. Ο Γονατάς στα απομνημονεύματά του παραδέχθηκε ότι η εκτέλεση έγινε για να πειθαρχήσει ο Στρατός και να αποφευχθούν γενικότερα έκτροπα στα οποία απειλούσαν να προβούν αξιωματικοί που επηρεάζονταν από τον Πάγκαλο. Επίσης μια πιθανή καταδίκη των αντιβενιζελικών κυβερνήσεων στη λαϊκή συνείδηση μεταβίβαζε και τις στρατιωτικές ευθύνες που είχαν πολλοί αξιωματικοί του Στρατού από αυτούς που οργάνωσαν τη δίκη, ενώ διέσωζε και τη στρατιωτική τους σταδιοδρομία στο μέλλον. Αλλά η δίκη είχε και σαφή πολιτική στόχευση: να τρομοκρατήσει και να απενεργοποιήσει τον αντιβενιζελισμό μέσω του αποκεφαλισμού της πολιτικής του ηγεσίας.

Η δίκη ήταν στην ουσία της ένας ενδικοφανής φόνος (2), καθώς η διαδικασία της εξελίχθηκε σε παρωδία. Η καταπάτηση των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων ήταν προφανής καθώς δεν δικάστηκαν από τους φυσικούς τους δικαστές αλλά από Εκτακτο Στρατοδικείο, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 91 του τότε Συντάγματος που οι διατάξεις του δεν είχαν ανασταλεί από την Επανάσταση, απαγορευόταν η σύσταση και η λειτουργία Εκτακτων Στρατοδικείων (3).  Οι κατηγορούμενοι δεν είχαν πρόσβαση σε κρατικά έγγραφα ή ακόμη και στα προσωπικά τους αρχεία και οι περισσότεροι συνέταξαν τις απολογίες τους από στήθους. Η υπεράσπιση είχε δικαίωμα να καλέσει μόνο 13 μάρτυρες – όσοι και οι μάρτυρες κατηγορίας (4) -, ενώ οι κατηγορούμενοι δεν θα είχαν δικαίωμα έφεσης σε μια δίκη που προοιωνιζόταν – βλέπε δημοσιεύματα μίσους του βενιζελικού Τύπου – την καταδίκη κάποιων εξ αυτών σε θάνατο.

Το αποτέλεσμα ήταν φανερά προαποφασισμένο, κάτι που τεκμαίρεται εύκολα από την καταστρατήγηση του νόμου στην κατάρτιση της σύνθεσης του Στρατοδικείου. Ενώ αρχικώς η επιλογή της σύνθεσης είχε ανατεθεί στον υπουργό Στρατιωτικών Χαραλάμπη, όταν οι επιλογές του θεωρήθηκαν μετριοπαθείς και δεν τις τροποποίησε, η Επαναστατική Επιτροπή με νέα απόφασή της ανέλαβε η ίδια την κατάρτιση του Στρατοδικείου, ορίζοντας αξιωματικούς που υποστήριζαν τη θανάτωση των κατηγορουμένων (5).

Το κατηγορητήριο

Το κατηγορητήριο, το οποίο αποτελούσαν 15 σημεία, συντάχθηκε από τον πολιτικό αντίπαλο των κατηγορουμένων Γεώργιο Παπανδρέου, σε συνεργασία με τον Πάγκαλο που το υπογράφει ως επικεφαλής της ανακριτικής επιτροπής. Αυτό δεν θύμιζε σε τίποτε δικονομικό έγγραφο με τη συνηθισμένη τυπική νομική ορολογία, αλλά υβρεολόγιο εναντίον πολιτικών αντιπάλων που γράφτηκε εν θερμώ (6). Σύμφωνα με τον Ζαβιτσιάνο, ήταν ένα επιπόλαιο έγγραφο που έβριθε αντιφάσεων (λ.χ. χαρακτήριζε τον Χατζανέστη ανισόρροπο, αλλά του ζητούσε ευθύνες ως κατηγορουμένου), αλλά και φανερών ανακριβειών όπως η κατηγορία για τη μη κατάληψη της Β. Ηπείρου (7).

Πρωτοφανές νομικά ήταν το γεγονός ότι το κατηγορητήριο δεν εξατομικεύτηκε ανά κατηγορούμενο για λόγους συντομίας(!) σύμφωνα με τον Επαναστατικό Επίτροπο, με αποτέλεσμα κάποιοι να μη γνωρίζουν επακριβώς τις κατηγορίες που τους αφορούσαν και μοιραία να μην ξέρουν σε ποια ζητήματα να αναφερθούν στις απολογίες τους, ενώ ο Γούδας δεν απολογήθηκε καν, θεωρώντας ότι κανένα σημείο του κατηγορητηρίου δεν τον αφορούσε. Στο πόρισμα της ανακριτικής επιτροπής που είδε το φως της δημοσιότητας στις 24 Οκτωβρίου 1922, υπήρχαν εξειδικευμένες κατηγορίες μόνο για τους Στράτο, Θεοτόκη, Στρατηγό και Χατζανέστη. Ειδικά για τον Στρατηγό προκαλεί εντύπωση ότι υπήρχαν εις βάρος του οι ακόλουθες δύο έωλες κατηγορίες: α) Ο Στρατηγός επειδή ήταν επίσημος στρατιωτικός σύμβουλος της κυβέρνησης συνεκδοχικά ευθύνεται για τις λανθασμένες αποφάσεις της και β) ότι αποπροσανατόλιζε την κοινή γνώμη αναγγέλλοντας νίκες του ελληνικού στρατού που δεν είχαν γίνει (8)! Υποτίθεται ότι για τις δύο αυτές κατηγορίες ο Ξενοφών  Στρατηγός καταδικάστηκε τελικά σε ισόβια δεσμά.

Ενώ όμως το κατηγορητήριο αφορούσε υποτίθεται την περίοδο διακυβέρνησης μετά τις εκλογές του 1920, στο εδώλιο βρέθηκαν μόνο οι τρεις πρωθυπουργοί της εν λόγω περιόδου από τους συνολικά Εξι, ο ένας Αρχιστράτηγος από τους δύο και τέσσερις υπουργοί από δεκάδες που είχαν θέσεις στα υπουργικά συμβούλια της περιόδου. Ενδεικτικά υπουργοί Οικονομικών είχαν διατελέσει διαδοχικά οι Νικόλαος Καλογερόπουλος (Νοέμβριος 1920 – Ιανουάριος 1921), Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (Ιανουάριος 1921 – Μάρτιος 1921, Μάρτιος 1921 – Μάρτιος 1922), Εμμανουήλ Λαδόπουλος, (Μάιος – Αύγουστος 1922), Αθανάσιος Ευταξίας (Αύγουστος – Σεπτέμβριος 1922). Από τους τέσσερις παραπέμφθηκε ο δεύτερος μόνο…(9).

Το κατηγορητήριο προφανώς δεν ίσχυε ούτε τυπικά, καθώς η Μικρά Ασία δεν αποτέλεσε ποτέ τμήμα της ελληνικής επικράτειας, σε αντίθεση με την Ανατολική Θράκη της οποίας η απώλεια έγινε δεκτή από την Επανάσταση κατά τη Διάσκεψη των Μουδανιών (10), αλλά δεν αναζητήθηκαν ποτέ ευθύνες. Το κατηγορητήριο δεν ίσχυε ούτε ουσιαστικά γιατί οι κατηγορούμενοι δεν είχαν διαπράξει εσκεμμένη προδοσία ούτε κανείς άλλωστε από τους μάρτυρες κατηγορίας υποστήριξε κάτι τέτοιο. Ο ίδιος ο Βενιζέλος σε ύστερο χρόνο σε επιστολή του στον Τσαλδάρη ανέφερε: «Δύναμαι να βεβαιώσω υμάς με τον πλέον κατηγορηματικόν τρόπον ότι ουδείς των πολιτικών αρχηγών της Δημοκρατικής Παρατάξεως θεωρεί ότι οι ηγέται της πολιτικής ήτις ηκολουθήθη μετά το 1920, διέπραξαν προδοσίαν κατά της πατρίδος ή ότι εν γνώσει οδήγησαν τον τόπον εις την Μικρασιατικήν Καταστροφήν» (11).

Επίσης οι κυβερνήσεις Γούναρη – Στράτου – Πρωτοπαπαδάκη είχαν συμμορφωθεί με το ΟΧΙ στις ειρηνευτικές προτάσεις των Συμμάχων την άνοιξη του 1922, το οποίο ήταν καθολική δημοκρατική απόφαση του συνόλου των Ελλήνων και των πολιτικών δυνάμεων που τους εκπροσωπούσαν στο κοινοβούλιο. Αρα η τελική Καταστροφή που συντελέστηκε δεν μπορεί να βαρύνει αποκλειστικά μόνο τις τότε κυβερνήσεις, αφού ήταν συνολική λαϊκή απαίτηση η συνέχιση της Εκστρατείας (12) .

Η δίκη

Σύμφωνα με τις ισχύουσες τότε στρατιωτικές διατάξεις το Στρατοδικείο όφειλε να είναι επταμελές, αλλά η Επανάσταση όρισε 11μελές, προβλέφθηκε συμμετοχή Επαναστατικού Επιτρόπου αλλά και δύο αναπληρωτών του, ενώ τρία αναπληρωματικά μέλη θα συμμετείχαν κανονικά στην ακροαματική διαδικασία, αλλά και στη διάσκεψη λήψης αποφάσεως, ώστε να αναπληρωθεί άμεσα η απουσία τακτικού μέλους που θα δήλωνε κώλυμα λόγω ανωτέρας βίας. Ολες αυτές οι διατάξεις που επιβλήθηκαν ανέτρεπαν τις ως τότε καθιερωμένες δικονομικές αρχές καθιστώντας το Εκτακτο Στρατοδικείο παράνομο (13). Ο ίδιος ο Γονατάς από το βήμα της Δ’ Εθνοσυνέλευσης το 1925 περιέγραψε με λεπτομέρεια το σκεπτικό πίσω από τη συγκρότηση του Εκτακτου Στρατοδικείου, που δεν είχε καμία νομική εγκυρότητα, αλλά στηρίχθηκε αποκλειστικά στις εκδικητικές προθέσεις της Επανάστασης (14). Αλλωστε και ο ίδιος ο Πάγκαλος που πρωταγωνίστησε στις εκτελέσεις, με επιστολή του στον Βενιζέλο στις 17/30 Οκτωβρίου 1922, περιέγραφε το στημένο της διαδικασίας προαναγγέλλοντας τη βέβαιη καταδίκη των κατηγορουμένων σε θάνατο (15).

Tο Ανεξάρτητο Τάγμα Λέσβου, μονάδα συγκροτημένη βάσει (βενιζελικών) πολιτικών κριτηρίων και πρόδρομος των Δημοκρατικών Ταγμάτων, είχε αναλάβει τη φρούρηση του κτιρίου της Βουλής όπου θα γινόταν η δίκη αλλά και των γύρω χώρων (16). Ολες οι βάσιμες νομικές ενστάσεις της υπεράσπισης που προτάθηκαν στην αρχή της διαδικασίας απορρίφθηκαν παμψηφεί από την έδρα χωρίς δικονομικό αιτιολογικό σκεπτικό (17). Κατά την πρόοδο της δίκης το κατηγορητήριο της εσκεμμένης προδοσίας δεν αποδείχθηκε από την αλλόκοτη και παράνομη διαδικασία που ακολουθήθηκε, η οποία ολοκληρώθηκε σε μόλις 15 συνεδριάσεις. Ο άγγλος πρεσβευτής Lindley ανέφερε στον υπουργό Εξωτερικών Curzon ότι ελάχιστες από τις ερωτήσεις που δέχονταν οι μάρτυρες ήταν σχετικές με το κατηγορητήριο και ακόμη λιγότερες απαντήσεις μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές ως αποδείξεις ενοχής (18). Ο πρόεδρος της έδρας υποστράτηγος Αλέξανδρος Οθωναίος, δηλωμένος οπαδός της εκτέλεσης, διεξήγαγε τη δίκη με φανερή μεροληψία, ενώ ήταν σαφές ότι δεν είχε το απαραίτητο νομικό υπόβαθρο (19). Αλλά και οι αγορεύσεις των Επαναστατικών Επιτρόπων δεν προσπαθούσαν στο ελάχιστο να κρύψουν το μίσος και την εμπάθεια.

Οι εκτελέσεις

Υπέρ των εκτελέσεων, εκτός των περισσότερων βενιζελικών αξιωματούχων, τάχθηκε και η δημοκρατική πτέρυγα των Φιλελευθέρων, με τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου να δηλώνει δημοσίως ότι υπήρχε ανάγκη εξαγνισμού. Εναντίον των εκτελέσεων τάχθηκαν οι μετριοπαθείς Αλέξανδρος Ζαΐμης, Παναγιώτης Δαγκλής και Γεώργιος Καφαντάρης. Σύμφωνα με τις προσωπικές μαρτυρίες των Εμμανουήλ Ρέπουλη (20) και Νικόλαου Πολίτη (21), αλλά και του βρετανού διπλωμάτη Harold Nicolson, ο Ελευθέριος Βενιζέλος από το εξωτερικό όπου βρισκόταν δεν έκανε καμία σοβαρή προσπάθεια για να ματαιώσει τις εκτελέσεις (εσκεμμένα, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, καθώς ήθελε να πραγματοποιηθούν τουλάχιστον κάποιες από αυτές). Σε δεύτερο χρόνο, το 1928, ο Βενιζέλος σε ιδιωτική του συνομιλία υποστήριξε ότι όφειλαν να γίνουν μόνο δύο εκτελέσεις (του Γούναρη και του Χατζανέστη) για παραδειγματισμό, ενώ οι υπόλοιπες τέσσερις ήταν περιττές και εξέθεσαν την Ελλάδα στο εξωτερικό (22).

1 Σωτήρης Ριζάς, Το τέλος της Μεγάλης Ιδέας, Καστανιώτη, Αθήνα 2015, σ.337.

2 Νίκος Βασιλάτος, «Η δίκη που συντάραξε την Ελλάδα», στο συλλογικό Η δίκη των οκτώ και η εκτέλεση των Εξι, Ιδρυμα

Ιστορίας του Ελευθέριου Βενιζέλου, Αθήνα 2010, σ. 61.

3 Στο ίδιο.

4 Γεράσιμος Βασιλάτος, Η δίκη και η εκτέλεση των Εξ, Αθήνα 1980, σ. 149. Ο Βασιλάτος συμμετείχε στη δίκη ως ασκούμενος δικηγόρος και πρακτικογράφος στην υπεράσπιση του Ν. Στράτου.

5 Αναστάσιος Χαραλάμπης, Αναμνήσεις, Αθήνα 1947, σ. 106-110· Γρηγόρης Δαφνής, Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων, τόμος α’, Κάκτος, Αθήνα 1997, σ. 18-19.

6 «Τα έκφυλα μορμολύκεια, άτινα περιστοιχούσι συνήθως τους Θρόνους», «μη δυνάμενοι να αντιμετωπίσουν τον γίγαντα αντίπαλο αυτών», «του αντιστρατήγου Γ. Χατζηανέστη ως Αρχιστρατήγου, γνωστού εις πάντας και εις υμάς ως ανισορρόπου διαλυτικού στοιχείου», βλ. Παύλος Πετρίδης, Οι αντιμοναρχικοί αγώνες του Γεωργίου Παπανδρέου στον Μεσοπόλεμο, (πρόλογος Ανδρέα Γ. Παπανδρέου), Γκοβόστης, Αθήνα 1993, σ. 107-117.

7 Κωνσταντίνος Γ. Ζαβιτσιάνος, Αι αναμνήσεις εκ της Ιστορικής διαφωνίας Βασιλέως Κωνσταντίνου και Ελευθέριου Βενιζέλου όπως τις έζησε (1914-1922), τόμος Β’, Αθήνα 1946, σ. 168-171.

8 Τιμολέων Κουτσουράδης, Το χρονικό της δίκης και εκτέλεσης των Εξι, Συλλογές, Αθήνα 2020, σ. 73.

9 Χαρίκλεια Δημακοπούλου, «Το έκτακτον στρατοδικείον προς εκδίκασιν των «κατά των υπαιτίων της εθνικής καταστροφής κατηγοριών»» (1922), στο συλλογικό Η δίκη των οκτώ και η εκτέλεση των Εξι, Ιδρυμα Ιστορίας του Ελευθέριου Βενιζέλου, Αθήνα 2010, σ. 99.

10 Πασχάλης Κιτρομηλίδης, «Η ιδεολογία του προσφυγισμού» στο: 1922 – Η μικρασιατική καταστροφή, «ΤΑ ΝΕΑ», Αθήνα 2022, σ. 178.

11 Ιδρυμα Κωνσταντίνου Καραμανλή, Αρχείο Παναγή Τσαλδάρη, φάκ. 1 Α, (έγγραφο 7/3), επιστολή Βενιζέλου προς Τσαλδάρη, 3 Φεβρουαρίου 1929.

12 Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, Τα μυστήρια της Αιγηίδος (Το μικρασιατικό ζήτημα στην ελληνική πολιτική (1891-1922)), Εστία, Αθήνα 2015, σ. 367-368.

13 Lindley προς Curzon, Αθήνα 3 Νοεμβρίου 1922, αρ. 635, DBFP 1919-1939, First Series, v. XVIII, σ. 223-225.

14 Δημακοπούλου, ό.π., σ. 112.

15 Μουσείο Μπενάκη, Αρχείο Ελευθέριου Βενιζέλου, φάκ. 318/39, επιστολή Παγκάλου προς Βενιζέλο, 17 Οκτωβρίου 1922.

16 Ιωάννης Β. Δασκαρόλης, Δημοκρατικά Τάγματα – Οι πραιτωριανοί της Β’ Ελληνικής Δημοκρατίας, Παπαζήσης, Αθήνα 2019, σ. 52-53.

17 Νίκος Βασιλάτος, ό.π., σ. 77-91.

18 Lindley προς Curzon, Αθήνα 18 Νοεμβρίου 1922, αρ. 658, DBFP 1919-1939, First Series, v. XVIII, σ. 229.

19 Θανάσης Διαμαντόπουλος, Ο Εθνικός Διχασμός και η κορύφωσή του – Η δίκη των Έξι, εξιλασμός ή δικαστικός φόνος;, Παττάκης, σ. 124-126.

20 Ηλίας Μπρεδήμας, Η πρώτη Ελληνική Δημοκρατία (Ιστορική έρευνα της ταραχώδους περιόδου 1922-1925), Ακμων, Αθήνα 1960, σ. 212-213.

21 Δαφνής, Η Ελλάς, τόμος Α’, σ. 24.

22 Πηνελόπη Δέλτα, Ελευθέριος Βενιζέλος (επιμέλεια Π. Ζάννας), Ερμής, Αθήνα 2002, σ. 164.

Ο Ιωάννης Δασκαρόλης είναι ιστορικός, υποψήφιος διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου

Η χυδαιότητα της πράσινης ανάπτυξης

with one comment

[Από την δημοσίευση στο Ίσκρα, την 15/01/2023. Η αρχική δημοσίευση ήταν στην έντυπη έκδοση του «δρόμου ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ», στο φύλλο… καθώς και στην ηλεκτρονική έκδοση στο ….]

[“Χυδαίος. Χυδαιότητα. Παράγωγες λέξεις από τo ρήμα «χέω». Ακόμη: χυδαιότροπος. Χυδαιόγλωσσος. Χυδαιολόγος. Στο βάθος ο χύδην όχλος. Η σημασία των λέξεων φέρει μέσα της μια διάσταση εμποτισμού. Μιλάει για την εσωτερική εγκατάσταση του νοήματος του χυδαίου στο κύτταρο των πραγμάτων”[1]]

Ο οικονομικός όρος “Ανάπτυξη”  σημαίνει την συνεχή διόγκωση και διεύρυνση των οικονομικών μεγεθών μιας οικονομίας. Έχει άμεση επίδραση στην κοινωνία και θεωρείται ότι  βοηθάει στην ισχυροποίηση των κρατικών δομών, την βελτίωση της ζωής των πολιτών και στην ευημερία.

Μετά από πολλά χρόνια συνεχιζόμενης ή επιδιωκόμενης οικονομικής αναπτύξεως, κοινή πλέον διαπίστωση είναι, ότι αυτή συμβαίνει σχεδόν πάντοτε εις βάρος του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, με υποβάθμιση πόλεων, καταστροφή δασών, ρύπανση, τεράστιο όγκο σκουπιδιών, καύσεις επικίνδυνων υλών, μολύνσεις από ουσίες και πλάσματα εκτός του φυσικού τους χώρου, επικίνδυνες ακτινοβολίες κ.π.α.

Ως λύση σε αυτό παρουσιάζεται εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες η λεγόμενη “πράσινη ανάπτυξη”. Μπορούμε να θεωρήσουμε την Διάσκεψη του Ρίο του 1992 ως γενέθλια ημερομηνία του όρου. Αξίζει όμως ιδιαιτέρως να σημειωθεί ότι την δεκαετία του 80 είχε γίνει ένα “πρασίνισμα’ της  πολιτικής διεθνώς. Ξεκίνησε με κάποια μεγάλα θέματα (πχ όξινη βροχή ή ρύπανση της ατμόσφαιρας), άρχισε να παρουσιάζει τον άνθρακα ως κίνδυνο (με προεξάρχουσα την Μάργκαρετ Θάτσερ που το χρησιμοποίησε ως δούρειο ίππο για να αντιμετωπίσει το πανίσχυρο συνδικάτο των ανθρακωρύχων και την απεργία τους που διήρκεσε πάνω από ένα χρόνο) και σιγά-σιγά έγινε κύρια τάση στα διεθνή ΜΜΕ. Αφού έφτασε στα χείλη των τότε πλανηταρχών (στα τέλη της δεκαετίας ήταν οι Τζορτζ Μπους και ο Γκορμπατσόφ) γρήγορα έγινε αντιληπτό ότι μέσα από το μεγάλο ενδιαφέρον για την “σωτηρία του πλανήτη” ανοίγονταν καινούργιες και πολλά υποσχόμενες προοπτικές για την οικονομία[2]. Ερχόταν η ώρα της “πράσινης” οικονομίας.

Με τον επιθετικό προσδιορισμό “πράσινη” θέλουν να μας δείξουν ότι υπάρχει και ένα είδος ανάπτυξης που δεν έχει τα προβλήματα της κλασσικής ανάπτυξης, έχει παύσει δηλαδή να δημιουργεί δυσάρεστες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Μάλιστα έχουν προχωρήσει τόσο πολύ στην ισχυροποίηση αυτής της άποψης και την καθιέρωσή της στο κοινό θυμικό, που θεωρείται ότι αυτή φτάνει στο σημείο ακόμη και να βελτιώνει τις συνθήκες του φυσικού ή ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Ας σημειωθεί ότι μερικές φορές γίνονται αναφορές και σε “βιώσιμη ανάπτυξη” κλπ, δηλαδή για να προσδώσουν σε αυτό το είδος ανάπτυξης θετικά στοιχεία, σε επίπεδο λεκτικό, χρησιμοποιούν ως προσδιοριστικό της έναν όρο που κανονικά ανήκει στον χώρο της βιολογίας.

Τι όμως ανήκει στην λεγόμενη πράσινη ανάπτυξη;

Εν ολίγοις σχεδόν τα πάντα μπορούν να ενταχθούν σε αυτήν. Δηλαδή μπορεί να έχεις από  τουριστικές μονάδες πράσινης ανάπτυξης έως τρόπους οικοδόμησης ή δημιουργίας ρούχων και τροφίμων. Ιδίως προσφέρεται και χρησιμοποιείται σε τομείς, όπως η ενέργεια και η παραγωγή της, οι μεταφορές και η κατασκευή καταναλωτικών αντικειμένων και βιομηχανικών υλικών.

Αληθεύουν αυτοί οι ισχυρισμοί; Δηλαδή όντως η πράσινη ανάπτυξη μπορεί να υφίσταται χωρίς τα προβλήματα της κλασσικής ανάπτυξης; Αυτή η ερώτηση  είναι αναγκαίο να απαντηθεί εάν θέλουμε να ξέρουμε που βαδίζουμε. Και  εάν απαντηθεί η προηγούμενη ερώτηση, τότε θα πρέπει να απαντηθεί και ένα δεύτερο ερώτημα, δηλαδή το εάν αυτή όχι απλώς δεν δημιουργεί προβλήματα, αλλά πιθανά και βελτιώνει υφιστάμενες προβληματικές καταστάσεις.

Μετά λοιπόν από τρεις δεκαετίες πράσινης ανάπτυξης, δυστυχώς γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι προσπαθώντας να λύσουμε προβλήματα γεννήσαμε καινούργια. Ότι στο όνομα της πράσινης ανάπτυξης,  έχουμε ενίσχυση των καταστροφικών τάσεων σε τομείς που παλαιότερα μπορεί να υπήρχαν προβλήματα, αλλά πλέον αυτά έχουν γιγαντωθεί ή έχουν επεκταθεί σε χώρους και καταστάσεις που κάποτε ήταν αδιανόητο.

Μερικά λαμπρά παραδείγματα από την χώρα μας: Γόνιμη γεωργική γη της ελληνικής επικράτειας, αντί να χρησιμοποιείται για τον κύριο προορισμό της, την παραγωγή τροφής -δηλαδή το πιο απαραίτητο και αναγκαίο για τον άνθρωπο πράγμα- χρησιμοποιείται για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνελ (για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος). Δείτε τις εικόνες 1 και 2, εντός του Δελφικού τοπίου, τον κάμπο της Ιτέας με τον ελαιώνα του όπου αδειοδοτούνται κολοσσιαίες μονάδες φ/κ, στα δυτικά [αλλά και ΑΣΠΗΕ (α/π) στα ανατολικά[3]].

Εικόνα 1. Χάρτης της ΡΑΕ με τεράστια φ/κ στον κάμπο των Δελφών, γη γεωργική και ταυτοχρόνως τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους!

Εικόνα 2. Προστατευόμενη ζώνη του Δελφικού Τοπίου: Αιολικά πάρκα στα Ανατολικά, Φωτοβολταϊκά στα Δυτικά (πηγή: νησίδες του Αιγαίου)

Οι κορφές των βουνών χρησιμοποιούνται ως εργοτάξια εγκατάστασης γιγαντιαίων βιομηχανικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον άνεμο. Τα δάση κόβονται, τα ζώα  φεύγουν… Οι λίγοι πέτρινοι μικροί ανεμόμυλοι του παρελθόντος αντικαθίστανται από χιλιάδες κατασκευές εκατοντάδων τόνων χάλυβα και τσιμέντου[4], συνθετικών υλικών (fiberglass, ορυκτέλαια κλπ) και σπάνιων γαιών, πανάκριβων αλλά και επικίνδυνων, είτε στην εξόρυξη είτε στην χρήση.

Ποιος θα μπορούσε να φαντασθεί ότι παρθένα μέρη της ελληνικής γεωγραφίας, παραλίες σαν τον Ερημίτη στην Κέρκυρα[5], ή τον Παλίγκρεμνο στην Κρήτη[6], κάθε νησί του Αιγαίου,  κάθε όμορφο σημείο της Ελλάδος από τα Ζαγοροχώρια έως την Μεσσηνία, θα γινόντουσαν τόποι για να αναπτυχθούν προκλητικές τουριστικές μονάδες πολυτελείας, που ταυτοχρόνως όμως τις παρουσιάζουν ως φιλικές προς το περιβάλλον, “πράσινες”, εναλλακτικές κλπ; Με σκοπό ένα τουρισμό για λίγους, ενώ για τους πολλούς θα παρέχεται μόνο η θέση των γκαρσονιών, αυτό δηλαδή που φοβόμασταν από την δεκαετία του 80.  Εργαζομένων  της τουριστικής βιομηχανικής μονοκαλλιέργειας, φθηνά ή και ολίγιστα πληρωμένων και αναξιοπρεπώς διαβιούντων.  Για να μην χάσουμε τους ξένους που θα ζούνε για λίγες μέρες το όνειρό τους στο γαλάζιο του τόπου μας…

Όλα τα προηγούμενα θεωρούνται σπουδαία, αναγκαία, αδιαμφισβήτητα, ο μόνος δρόμος για να προχωρήσουμε μπροστά. Συμπληρώνονται και από τον υπέροχο ψηφιακό κόσμο που απαιτεί κεραίες να ορθώνονται παντού, σε βουνά, λόφους, μέσα στις πόλεις: με στόχο  την δυνατότητα πρόσβασης στο ίντερνετ. Τα σώματα μας ζουν σε συνθήκες μόνιμης ακτινοβόλησης, το ίδιο και των ευαίσθητων παιδιών μας, για τα οποία δήθεν έχουμε και μεγάλη έγνοια. Αλλά και κάθε πλάσμα – ζώο ή φυτό-  κολυμπάει στην ηλεκτρομαγνητική ρύπανση, που το μέλλον θα δείξει τελικά τα δυσάρεστα αποτελέσματά της[7].

Έχουμε τόσο αποθρασυνθεί, που αυτό που στα δημοτικά τραγούδια λεγότανε “καλότυχα που είναι τα βουνά που δε γερνούν κλπ” πλέον κατορθώσαμε να το εξαφανίσουμε. Τι μας μένει; Αλήθεια υπάρχουν ακόμη εσχατιές που μπορούμε να απλωθούμε και στο όνομα της πράσινης ανάπτυξης να έχουμε και τη συνείδησή μας  ήσυχη αλλά και να θεωρούμε ότι αυτό που κάνουμε είναι αναγκαίο και ωφέλιμο για τον τόπο μας;

Πλέον έχουμε τις θάλασσές μας για να απλωθούμε είτε με πλωτά φωτοβολταϊκά είτε με πλωτά ή αγκυρωμένα αιολικά -αναλόγως του βάθους της θαλάσσης. Θα μετατρέψουμε την Ελλάδα σε ένα απέραντο “μη” τόπο, που θα παράγει ενέργεια ή θα προσφέρει τουριστικές απολαύσεις στους επισκέπτες του καλοκαιριού. Και οι ντόπιοι θα ζούνε τη μιζέρια του χειμώνα τους, την αδυναμία να επισκεφθούν τα μέρη τους γιατί δεν θα τους το επιτρέπουν τα οικονομικά τους, την αδυναμία να ζεστάνουν το σπίτι τους ή να περπατήσουν σε ένα βουνό και να το χαρούνε, να απολαύσουν το τοπίο, να πάνε σε ένα δάσος και να σταθούν κάτω από ένα δέντρο και να ακούσουν το θρόισμα του…

Όλα τα προηγούμενα τα θεωρούμε συμβατά με την έννομη τάξη μας, τα θεωρούμε συμβατά με το Σύνταγμά μας (πόση ειρωνεία κρύβεται στο άρθρο 24), με την προστασία του περιβάλλοντος. Γιαυτό άλλωστε βλέπουμε ότι ακόμη και οι κατά επάγγελμα αρμόδιοι, δέχονται -για παράδειγμα- να κόβετε το δάσος για να μπαίνουν στη θέση του α/γ. Το ΣτΕ ανάμεσα στην αναδάσωση των καμένων και την εγκατάσταση βΑΠΕ προκρίνει το δεύτερο (βλ. απόφ. 2499/2012).  Προτιμούμε την κατάργηση της γεωργικής γης και παραγωγής υπέρ των φωτοβολταϊκών… Και πόσες άλλες διαστροφές δεν δεχόμαστε προς χάριν της ακρίδας της “πράσινης ανάπτυξης”. Για παράδειγμα ΑΣΠΗΕ μέσα στην καρδιά του μοναδικού ελατοδάσους του Αιγαίου (βλ. εικόνα 3), ενός από τα τελευταία στο πολύπαθο νησί της Εύβοιας[8]

Εικόνα 3. Προστατευόμενη ζώνη  Natura Κεντρικής Εύβοιας (καφέ απόχρωση). Επιτρέπονται  εκ προοιμίου τα Αιολικά Πάρκα που θα φτιαχτούν στο μέλλον (τα πράσινα πολύγωνα).

Διερωτάται κανείς πως είναι δυνατόν ένας άνθρωπος με καθαρή συνείδηση  και σκέψη να μπορεί να δεχτεί αυτό τον απόλυτο παραλογισμό.

Λοιπόν μπορείς να το δεχτείς όταν ζεις σε συνθήκες απόλυτης προπαγάνδας, όταν το νέο σύμβολο της πίστεως είναι δηλώσεις του τύπου “είμαστε υπέρ των ΑΠΕ, πιστεύουμε στις ΑΠΕ”. Όταν κάθε πολιτικός, κάθε δημοσιογράφος, κάθε κανάλι και κάθε εικονογράφηση θα κάνουν αναφορά ή θα σου παρουσιάσουν την εικόνα μιας κινούμενης α/γ σα να είναι μία μαργαρίτα  σε ένα λιβάδι.   Θυμάται κανείς τα χιλιαστικά έντυπα με τις ευτυχισμένες οικογένειες που ζούνε στον επίγειο παράδεισο. Σε όλα αυτά ας προστεθεί ότι η πράσινη ανάπτυξη είναι και ένα μεγάλο άλλοθι και παυσίπονο για τον αφυπνισμένο, δικαιωματιστή, πολιτικά ορθό καταναλωτή του σήμερα[9].

Υπό αυτές τις συνθήκες οδηγηθήκαμε σε αυτή την κατάσταση που αποσκοπεί  στο να υπνώσει, να αδρανοποιήσει  και εν τέλει να νεκρώσει την συνείδηση, την λογική και την ηθική τάξη στην ψυχή των ανθρώπων. Πρόκειται για μία χυδαία κατάσταση των ύστερων αστικών δημοκρατιών και του ακραία νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, που ούτε τους στοιχειώδεις δικούς του κανόνες δεν ακολουθεί.

Ευχές είναι δύσκολο να κάνουμε. Επειδή όμως οι άνθρωποι καλούνται να κτίζουν το μέλλον τους και την ελπίδα τους, αυτό που μπορούμε να ευχηθούμε είναι να καταργηθεί ο όρος “πράσινη” ανάπτυξη.

Σε κάθε περίπτωση οφείλουμε να εξορίσουμε από τον καθημερινό μας λόγο το παραμύθι της “πράσινης” ανάπτυξης και να πούμε ένα μεγάλο ΟΧΙ στην απάτη που έχει οικοδομηθεί. Πρέπει να παύσουμε να ανεχόμαστε την χυδαιότητα  που έχει παρεμβάλει  αυτός ο προπαγανδιστικός όρος στην ζωή, την αντίληψη και τον τόπο μας!

[1]Απόσπασμα από άρθρο του Λευτέρη Κουσούλη, με τον τίτλο “Η πολιτική ετυμολογία του χυδαίου”, δημοσιευμένο στην εφημερίδα ΒΗΜΑ, στις 9/6/2018.

[2]βλ. ενδεικτικά στο περιοδικό ΤΙΜΕ, 30 Οκτ. 1989, το άρθρο “A New Item On the Agenda”

[3]Για το θέμα ενδεικτικά https://www.facebook.com/nisides/posts/pfbid062rZ6Qq7mQBCQ7zxZzkBnCYQWfG3M4Lt8bkpRtHdViWSm7X414vp2gyW2vWMPirtl

[4]Μία μέση α/γ 3,3 MW απαιτεί περίπου 700 τόννους μετάλλου, άνω των 1000 τσιμέντου, σπάνιες γαίες 50-100 κιλά κα.

[5]https://www.erimitis.gr/

[6]https://www.neakriti.gr/article/kriti/1660890/ependusi-ston-paligremno-bros-gremos-kai-piso-espa/

[7]Εδώ τονίζεται η πρωτοβουλία της Εταιρείας Περιβάλλοντος Κύμης, για την δημιουργία Περιοχών Ανευ Ακτινοβολίας (ΠΑΑ), κατά το πρότυπο των ΠΑΔ, βλ. σχετ. Kati, Vassiliki & Kassara, Christina & Psaralexi, Maria & Tzortzakaki, Olga & Petridou, Maria & Papaioannou, Haritakis & Galani, Antonia. (2020). Οι Περιοχές Άνευ Δρόμων (ΠΑΔ) ως εργαλείο περιβαλλοντικού σχεδιασμού στην Ελλάδα.

[8]Πρόσφατα στην παρουσίαση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών για την Εύβοια, στην καρδιά των περιοχών Natura GR242001129 , εξαιρέθηκαν ουσιαστικά από την προστασία οι περιοχές μελλοντικής ανάπτυξης ΑΣΠΗΕ της Ελλάκτωρ Α.Ε.

[9]Για αυτό που αποκαλείται woke capitalism και συνδέεται πολλαπλώς με όλα αυτά, βλ. το άρθρο του  Δημ. Α. Τραυλού-Τζανετάτου, Woke καπιταλισμός, δικαιωματισμός και Αριστερά, στην εφημ. δρόμος ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ,  8/10/2022. Για το ίδιο θέμα και η κριτική του Γιώργου Καραμπελιά, “Η μαζική υστερία που απειλεί τις δυτικές κοινωνίες” για το βιβλίο  του Mathieu Bock-Cote, “Η Φυλετική Επανάσταση & άλλα ιδεολογικά ζιζάνια”, στην εφημ. ΡΗΞΗ, φύλ. 180, 15/10/2022.

Σίμων Καράς

leave a comment »

Γράφει ο εξαίρετος Γιώργος Παπαστεφάνου, το Πάσχα του 2022:

«Το Μεγαλοβδόμαδο, πάντα θυμάμαι τον Λυκούργο Αγγελόπουλο, που τον άκουγα την Μεγάλη Πέμπτη να ψέλνει στο ναό τής Αγίας Ειρήνης στην Αιόλου. Ο γλυκύτατος Λυκούργος ήταν ένας από τους πολλούς, πάρα πολλούς μαθητές τού Σίμωνα Καρά. Όπως και η Δόμνα Σαμίου, ο Παναγιώτης Μυλωνάς, η Φεβρωνία Ρεβύνθη και πόσοι-πόσοι άλλοι. Τον Σίμωνα Καρά τόν έζησα κι εγώ από κοντά, όταν ήταν προϊστάμενος στο Τμήμα Εθνικής Μουσικής τής Ραδιοφωνίας, όλοι μας ακόμη τότε στο κτήριο τής Ρηγίλλης.

Ο Σίμων Καράς είχε γεννηθεί σε ένα χωριό τής Ηλείας το 1903. 18 ετών ήρθε στην Αθήνα, πέρασε από την Νομική χωρίς να πάρει το πτυχίο και το 1938 άρχισε να δουλεύει στο Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών, που τότε μόλις ξεκινούσε. Ασχολήθηκε με την παραδοσιακή μουσική, βυζαντινή και δημοτική, από πολύ νωρίς, ακούραστος ερευνητής και λαογράφος. Δίπλα του αγαπημένη σύντροφος και συνοδοιπόρος, η γυναίκα του η κυρία Αγγελική. Το μικρό φιλμάκι που θα δείτε το γυρίσαμε στη Σχολή τους στον Λόφο τού Στρέφη το 1977, όταν με την Δάφνη Τζαφέρη ετοιμάζαμε μια Μουσική βραδιά, αφιέρωμα στην Δόμνα Σαμίου. Σε ώρα μαθήματος κινηματογραφήσαμε τον Σίμωνα Καρά. Τον βλέπουμε και τον ακούμε όμως να μάς μιλάει και για τον Εθνικό Μουσικό Σύλλογο που είχε δημιουργηθεί ήδη από τα χρόνια τού ‘30, καθώς και για τις ιστορικές μουσικές του εκπομπές στο κρατικό ραδιόφωνο. Απ’ την μεριά της, η Δόμνα Σαμίου μιλάει για τον Δάσκαλο, που έφυγε πλήρης ημερών το 1999.»

πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=TGqjnlzNLvM&t=19s

Written by dds2

16 Ιανουαρίου, 2023 at 3:12 μμ

Επιμνημόσυνη σκέψη για τον τ. Βασιλιά Κωνσταντίνο

leave a comment »

Ο θάνατος του τέως Βασιλέως Κωνσταντίνου τελικά αναδεικνύει δύο πράγματα, που δυστυχώς και τα δύο αναδεικνύουν την τραγικότητα του τόπου μας. Γιατί αφενός δείχνουν:

1) Την έλλειψη ιστορικής αντίληψης και την ψευδή προοδευτικότητα. Το πολίτευμα της Ελλάδας ήταν βασιλεία για σχεδόν ενάμιση αιώνα. Με καλές και κακές στιγμές. Με τον συγκεκριμένο Κωνσταντίνο να είναι ο τελευταίος βασιλιάς. Με νόμιμο τρόπο υπήρξε βασιλιάς. Όχι με παράνομο. Και ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού ήθελε την συγκεκριμένη πολιτειακή μορφή. Οφείλουμε σεβασμό στην ηττηθείσα άποψη τους.

Και αφετέρου κάνουν φανερή:

2) Την αγένεια, έλλειψη σεβασμού και ανοησία. Μπορεί κάποιος να έχει αρνητική ιστορική και πολιτική εκτίμηση για τον Κωνσταντίνο (καλώς) όμως η αλήθεια του κόσμου είναι η πιο πάνω. Με κουβέντες του τύπου πέθανε ένας ιδιώτης ή της συνεχούς αναφοράς στο δήθεν επίθετό του, δεν εξαφανίζεται ούτε η βασιλεία ούτε ίσως τα κακά που είναι συνδεδεμένα με αυτήν. Μάλλον θίγεται μόνο η ιστορική μνήμη. Και βεβαίως λειτουργεί ηθελημένα προσβλητικά για έναν θανόντα άνθρωπο.

Θα μπορούσε το γεγονός του θανάτου αυτού να μας οδηγούσε τόσο σε ουσιαστικές ιστορικές σκέψεις, όσο και σε προβληματισμούς για την ποιότητα του τρέχοντος πολιτεύματος μας, αυτής της δημοκρατίας και των προέδρων που επιλέγει, των εξόδων τους που μας επιβαρύνουν και πάλι και δεν είναι και λίγα…

Και κυρίως της σιγουριάς που μπορεί να νοιώθουμε μέσα σε αυτήν την Δημοκρατία. Εάν είμαστε σίγουροι για αυτήν και για το ιστορικό παρελθόν μας, τότε μπορούμε και την κηδεία και ταφή του τ. βασιλέως να μετατρέψουμε σε πολιτισμένη και πολιτικά ωφέλιμη στιγμή του πολιτειακού και πολιτικού μας βίου!

πηγή φωτογρ.: https://www.royalchronicles.gr/diadoxos-konstantinos-xrusos-olumpionikis-stin-istioploia/

Written by dds2

15 Ιανουαρίου, 2023 at 11:49 μμ

Κινήματα, κουνήματα και ακινησία

leave a comment »

[Δημοσίευση στον εφημερίδα Κυριακάτικη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ της 8/1/2023. Εδώ σε αρχείο pdf και πιο κάτω το πλήρες κείμενο]

{με αφορμή τα μεγαλειώδη κινηματικά της Εύβοιας,

εδώ και ένα μήνα…}

Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, γίνεται μία συνεχής αναφορά σε κινήματα. Το φαινόμενο και η αναφορά δεν είναι μόνο ελληνικά, είναι μάλλον παγκόσμια και οπωσδήποτε πανευρωπαϊκά. Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης μιλάμε για κινήματα πολιτών, κινήματα υπέρ του περιβάλλοντος, κινήματα υπέρ των δικαιωμάτων διαφόρων μειονοτήτων κλπ.

Στη χώρα μας όμως και αυτό το φαινόμενο μοιάζει να λαμβάνει περίεργες μορφές και διαστάσεις. Είναι τόσο διαδεδομένο που ακόμη και κόμματα στηρίζουν είτε το όνομά τους είτε την ύπαρξή τους σε κινήματα ή δηλώνουν ότι τα περιλαμβάνουν εντός τους ή χρησιμοποιούν ονοματοδοσίες, χρώματα και συμβολισμούς για να αποδείξουν ότι βρίσκονται αγκαλιά με τα “κινήματα”.

Αρχικά μιλώντας για κινήματα, στην σκέψη έρχεται η διαδήλωση, η πορεία στον δρόμο, ο λαός σε πράξη, μέσα από την συγκροτημένη δράση ανθρώπων προς κάποια κατεύθυνση. Ενίοτε όμως εξισώνονται (μέχρις εκφυλισμού) σε σηματάκια, χρώματα, τρόπο αναρτήσεων φωτογραφιών στα κοινωνικά δίκτυα και άλλα από χαριτωμένα έως ευτράπελα.

Το εντυπωσιακότερο όμως είναι το γεγονός ότι οι πολίτες (με κάποια βέβαια ερωτηματικά για την ποιότητα του πολιτικού τους είναι) και τέλος πάντων οι συνέλληνες, μοιάζει να λατρεύουν, να τιμούν και να σέβονται εκπληκτικά τα διάφορα κινήματα. Δηλώνουν ότι θέλουν να συμμετέχουν σε αυτά και να τα στηρίζουν. Είναι σύνηθες όπου και όποτε εμφανίζεται ένα κίνημα να θεωρείται ότι εκεί ενυπάρχει και κάποια δίκαιη υπόθεση. Συνεπώς είναι λάθος να πηγαίνει κάποιος ή κάτι κόντρα σε αυτό.

Αλήθεια όμως, έτσι είναι τα πράγματα; Δηλαδή είναι τα κινήματα τόσο δυνατά και σπουδαία, είναι τόσο καθολικά που πραγματικά πρέπει να τα σεβόμαστε απόλυτα και να μην τολμούμε να διαφοροποιηθούμε σε σχέση με αυτά;

Εάν τα κινήματα είναι όντως σοβαρά και σπουδαία, τότε που μας έχουν οδηγήσει; Η ίδια η λέξη κίνημα σημαίνει ότι κάπου πρέπει να οδηγούμαστε, αφού εμπεριέχει μέσα της την έννοια της κίνησης, συνεπώς από κάπου ξεκινάμε, οδεύουμε και κάπου φτάνουμε. Ας δούμε όμως κάποιες περιπτώσεις.

Κίνημα για τα διόδια: κράτησε κάμποσο καιρό, έκανε κάποιες εντυπωσιακές πράξεις, συμπεριέλαβε κάμποσους ανθρώπους (στην πραγματικότητα μια μικρή μειοψηφία του πληθυσμού των άμεσα ενδιαφερομένων, των οδηγών). Έσβησε μόλις ποινικοποιήθηκε, παρόλο που τα διόδια ανήκουν σε ιδιώτες και όχι το δημόσιο και ενώ κανονικά αυτό θα έπρεπε να οδηγήσει στην ενίσχυσή του.

Κινήματα κατά των μνημονίων: Κατσαρόλες, διαδηλώσεις μπροστά στη Βουλή, συνθήματα εντυπωσιακά (πχ να καεί το μπουρδέλο η Βουλή), λόγια και διαμαρτυρίες και στην πορεία, αφού πέρασε από τα 40 κύματα, αφού ψήφισε εντελώς αντικρουόμενες μεταξύ τους πολιτικές παρατάξεις, στη δεξιά και στην αριστερή πλευρά του κοινοβουλευτικού φάσματος (με κοινό σημείο ότι σκίζανε ή με ένα νόμο καταργούσαν τα μνημόνια…), έσβησε, εξαφανίστηκε, χάθηκε σαν το νερό μες στην άμμο.

Κινήματα για το περιβάλλον: Για πολλά και για διάφορα. Σκουπίδια, ΑΠΕ, χρυσός, μεταλλεία κλπ, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Πάρα ταύτα η κατάσταση του περιβάλλοντος τραγική. Εδώ παρατηρείται στους ενδιαφερόμενους και μια διάσταση απόψεων: περί του εάν το περιβάλλον θα πρέπει να το υπερασπιζόμαστε κινηματικά ή νομικά. Συνήθως οι απόψεις είναι διαζευκτικές, ενώ είναι προφανές ότι η σύζευξη των μεθόδων θα ήταν καλύτερη.

Κινήματα υπέρ των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Κινήματα υπέρ των διαφόρων μορφών σεξουαλικότητας, με την φαντασία να είναι το μόνο όριο στα σχήματα που μπορεί να υπάρχουν…

Μετά από όλα αυτά, διερωτάται κανείς: που έχουμε οδηγηθεί με όλα αυτά τα κινήματα; Προοδεύσαμε ως χώρα και ως κοινωνία; Φτάσαμε εκεί που αποσκοπούσαν τα κινήματα, απαλλαχτήκαμε από τα μνημόνια, κατορθώσαμε να αντιμετωπίσουμε τη φτώχεια μας ή απλά μετράμε απανωτά μνημόνια; Προστατεύσαμε ικανοποιητικά έστω και κάποιες παραμέτρους του περιβάλλοντος ή αποχαιρετάμε βουνά, νησιά, δάση, αρχιτεκτονήματα; Ζούμε σε μια κοινωνία όπου η σεξουαλικότητα του ανθρώπου δημιουργεί αρμονικές καταστάσεις και οδηγεί στον έρωτα και την αγάπη ή μήπως ζούμε την τραγωδία των αλλεπάλληλων βιασμών, κακοποιήσεων, διαστροφών κλπ;

Γιατί συμβαίνει αυτό το πράγμα; Απλώθηκαν αυτά τα κινήματα στις πλατιές λαϊκές μάζες ή τελικά είναι ένα είδος λόμπινγκ (ίσως θα μπορούσαν να ονομασθούν το λόμπινγκ του φτωχού), δηλαδή μια μορφή πίεσης εκ μέρους κάποιων ομάδων του πληθυσμού; Ομάδων που μπορεί να μην είναι πολυπληθείς, κάνουν όμως πολύ θόρυβο!

Η γνώμη του γράφοντος είναι ότι τα κινήματα ούτε μας έχουν προχωρήσει πολύ, ούτε μας δώσανε λύσεις στα προβλήματα, ούτε έχουν απλωθεί στις πλατιές μάζες, αλλά παραμένουν κυρίως υπόθεση μικρών συνόλων που απλά κάνουν πολύ φασαρία, κραυγάζουν, κουνάνε σημαιάκια, ακολουθούν πολιτικές σαν και αυτές των κομμάτων της δεκαετίας του 80 (μετακινήσεις οπαδών με λεωφορεία, ντουντούκες, τραγούδια και μουσικές κλπ). Τα προβλήματα όμως δεν λύνονται, απλά διαχέονται, θολώνουν, συσσωρεύονται.

Προφανέστατα δεν είναι κακή η ύπαρξη των κινημάτων. Κακός είναι ο τρόπος με τον οποίο δουλεύουνε, κακό είναι η απολυτοποίησή τους, η σχεδόν θρησκειοποίησή τους, κακό είναι ότι οι πολλοί με την συμμετοχή τους σε αυτά νομίζουν ότι πράττουν, ενεργούν και οδηγούν τα πράγματα στην εξέλιξή τους ή στην λύση των προβλημάτων. Γιαυτό και όποιος τολμήσει σε οποιαδήποτε στιγμή να βρεθεί κόντρα σε μια κινηματική δράση θεωρείται το μαύρο πρόβατο, απεμπολείται, εξορίζεται και απομονώνεται. Μερικές φορές μοιάζει τα κινήματα να είναι ένα βήμα πριν από τον όχλο.

Εάν στα προηγούμενα συνυπολογίσουμε την μορφή που έχει λάβει ο συνδικαλισμός, τις επετειακές κατ΄ έτος ημερήσιες απεργίες (μία το φθινόπωρο και μία την άνοιξη) και τον υποκριπτόμενο ναρκισισμό και πολιτικές βλέψεις των ενασχολουμένων με τις λαϊκές δράσεις , τότε οδηγούμαστε στην ακόλουθη υπόθεση. Πολλά από τα κινήματα είναι στην πραγματικότητα απλές ταλαντώσεις, απλά κουνήματα, δεν είναι αληθινές κινήσεις. Είναι υποκριτικά, δεν έχουν καθαρούς στόχους και σκοπούς, δεν έχουν καθαρές προθέσεις . Παρασύρουν τους πολλούς, που θέλουν να δουν κάτι καλό να γίνεται. Επειδή όμως οργανωτές αλλά και συμμετέχοντες είναι μπερδεμένοι ή ακόμη χειρότερα ανειλικρινείς, γιαυτό το λόγο τα κινήματα τελικά απλά ταλαντώνονται γύρω από ένα σημείο, εντυπωσιάζουν αλλά δεν είναι τίποτε άλλο από κούνιες που πάνε πέρα-δώθε. Δεν είναι κινήσεις που πάνε πραγματικά μπροστά την κοινωνία.

Αυτός είναι ένας από τους σοβαρούς λόγους που η ελληνική κοινωνία και πολιτεία μέσα από αυτό τον χορό των κινημάτων, αντί να έχει ουσιωδώς εξελιχθεί, δυστυχώς βρίσκεται στο ίδιο σημείο, είτε για τα μνημόνια πρόκειται, είτε για την μεταπολιτευτική μας εξέλιξη, είτε για τα προβλήματα της μετανάστευσης. Γιαυτό χρόνια μετά την ανάπτυξη των οικολογικών κινημάτων ακόμη τα πλαϊνά των δρόμων είναι γεμάτα πλαστικά, οι δήμοι στέλνουν τα σκουπίδια τους εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, τα βουνά και οι θάλασσες καίγονται, ρυπαίνονται, βιομηχανοποιούνται βάρβαρα… Και όσο για τα κινήματα περί την συμπεριφορά του ανθρώπου, εάν υποθέσουμε ότι αυτά οδηγούσαν σε προσωπική εξέλιξη, τότε αυτό θα έπρεπε να λειτουργεί ενισχυτικά της οικογένειας, της συζυγίας, της συντροφικής σχέσης. Κάτι που στις μέρες μας δυστυχώς δεν ισχύει.

Η κοινωνία παλιότερα ζούσε χωρίς κινήματα, όμως προόδευσε, κατόρθωσε πράγματα, είχε στόχους και αρκετές φορές τους επέτυχε, έδωσε ικανοποιητική ποιότητα ζωής και τις ανέσεις του σύγχρονου πολιτισμού σε κάθε εσχατιά της Ελλάδας, ενέταξε την Ελλάδα σε αυτό που (είτε καλώς είτε κακώς) θεωρείται η οικογένεια των ευρωπαϊκών κρατών, στις προηγμένες χώρες που ανήκουν στον ΟΟΣΑ.

Όμως εδώ και πολλά χρόνια αυτή η κοινωνία είναι πλέον καθηλωμένη, ακινητούσα, αγκυλωμένη μέσα σε ψευδεπίγραφες προοδευτικές ιδέες, στοχεύσεις και καθυστερήσεις. Η πρόοδος λοιπόν δεν είναι ευθέως ανάλογη με τα κινήματα.

Πιθανά μόνο από πολίτες, ανθρώπους δηλαδή που να στηρίζονται στην δικιά τους την συνείδηση, το νου και την καρδιά μπορεί να έρχεται η ουσιαστική πρόοδος στην κοινωνία. Αυτοί οι πολίτες είναι που θα συνταιριάζουν τους αγώνες τους, την θέλησή τους και την δουλειά τους, με πιστούς συνοδοιπόρους και με αυτό τον τρόπο, έστω και λίγοι, θα σπρώχνουν τις κοινωνίες προς τα μπροστά. Άλλωστε πάντα λίγο ήταν το αλάτι της γης. Οι “πολλοί” θα συνεχίσουν να παρασύρονται στις παρελάσεις, τις φανφάρες και τις κινηματικές ατέρμονες δράσεις γύρω από την ακινησία του κόσμου τους!

Η απάτη της πράσινης ανάπτυξης

2 Σχόλια

Written by dds2

17 Νοεμβρίου, 2022 at 3:25 μμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Γιατί δεν συμμετέχω στην σημερινή συγκέντρωση

4 Σχόλια

Εύβοια 13/11/2022

Καταρχήν θα πρέπει να πω ότι δεν είμαι αντίθετος με την ιδέα μιας συγκεντρώσεως με ανθρώπους από όλη την Εύβοια που θέλουν να δηλώσουν την αντίθεσή τους στην καταστροφή του νησιού μας από την βιομηχανία της αιολικής ενέργειας.

Όμως η αυριανή συγκέντρωση είναι κατά την γνώμη μου όχι μόνο άκαιρη, αλλά επιπλέον με τον τρόπο που έγινε και με τον τρόπο που προχώρησε, πέρα από αντιδημοκρατική, ουσιαστικά λειτουργεί ως εμπόδιο και πρόβλημα για την αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος που αντιμετωπίζει το νησί.

Τι εννοώ: Πρώτα από όλα αυτή η συγκέντρωση γίνεται ενώ βρισκόμαστε στη μέση σοβαρών διαδικασιών που αφορούν την αδειοδότηση και επιδρομή ΑΣΠΗΕ στην Εύβοια και την Σκύρο. Δύο μόνο ημέρες πριν έληξε η δημόσια διαβούλευση για τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) που θα προβλέπουν τα μέτρα προστασίας των περιοχών Natura του νησιού για πολλά χρόνια. Ενώ κάποιοι θεωρούσαν αυτές τις μελέτες σημαντικό εργαλείο και μονίμως συζητούσαν για αυτές (δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι όντως σημαντικό εργαλείο) ΟΜΩΣ αντί να βοηθήσουν στο να οργανώσουμε τον κόσμο στην συμμετοχή του σε αυτή την πολύπλοκη υπόθεση, αντιθέτως ξεκίνησαν να οργανώνουν αυτήν την εκδήλωση. Έτσι όχι μόνο δεν βοηθήθηκε ο κόσμος στην συμμετοχή του αλλά επιπλέον έχασε τον προσανατολισμό του, βάζοντας στο νου του την αυριανή εκδήλωση και δεν αντελήφθη την σημασία της συμμετοχής στην Δημόσια Διαβούλευση. Τελικά για πρώτη φορά είχαμε μία Δημόσια Διαβούλευση που σχεδόν έπεσε στα χέρια των βιομηχάνων των ΑΠΕ, των κυνηγητικών ομοσπονδιών και με τεράστιες και βαρύνουσες απουσίες που είχαν άλλες προτεραιότητες τελικά…

Δεύτερο θέμα: Τις επόμενες ημέρες λήγει η προθεσμία για την άσκηση αιτήσεων ακυρώσεως κατά της ΑΕΠΟ των έργων του ΕΛΛΑΚΤΩΡΑ στην κεντρική Εύβοια. Και πάλι, αντί όλοι όσοι ασχολούμαστε με το περιβάλλον στην Εύβοια να επικεντρώσουμε τις δυνάμεις μας στο να οργανωθούμε και να συγκεντρώσουμε το υλικό μας εν΄όψει των δικαστικών αγώνων, με σκοπό να αντιμετωπίσουμε το μεγαλύτερο αιολικό έργο στην Ελλάδα και πάλι χάθηκε ο προσανατολισμός σχεδόν όλων στην αυριανή συγκέντρωση.

Τρίτος λόγος: Είναι γνωστό ότι η Εύβοια είναι ο πιο υποβαθμισμένος και καταπιεσμένος από την Αιολική Ενέργεια νομός της Ελλάδας. Εάν στεκόντουσαν στο ύψος τους οι αυτοδιοικητικοί του νησιού, με προεξάρχοντες τους δημάρχους (φυσικά και η Περιφέρεια) τα πράγματα δεν θα ήταν έτσι. Τώρα, στην αυριανή συγκέντρωση, οι Δήμοι παρουσιάζονται αιφνιδίως, χρόνια μετά την έναρξη της καταστροφής του τόπου μας, ως πρωτεργάτες στον δρόμο για τη Σωτηρία. Παράλογο και αδύνατον να το πιστέψει κάποιος λογικός και έντιμος άνθρωπος. Πως μπορεί να γίνει αυτό, όταν για παράδειγμα, μέχρι πρόσφατα υπέγραφαν έγγραφα με χορηγίες από τις εταιρείες, όταν οι ενημερώσεις των πολιτών που κάνουν είναι προσχηματικές έως και γελοίες, όταν ενώ δηλώνουν αντίθετοι στα αιολικά, ταυτοχρόνως κάποιοι έχουν τα μηχανήματά τους να δουλεύουν για τις εταιρείες. Πόσο μπορούμε να τους πιστέψουμε, όταν κανένας από αυτούς δεν δεσμεύτηκε σε απλά πράγματα, όπως ότι δεν θα ξαναεγκρίνουν έργο και άδεια για οτιδήποτε αφορά την δραστηριότητα των εταιρειών και είναι αρμοδιότητος των εν γένει δημοτικών αρχών και υπηρεσιών. Οι προφάσεις περί υποχρεωτικότητας είναι έωλες. Οι αγώνες δεν γίνονται μόνο με υποσχέσεις για κλεισίματα δρόμων…

Επί 21 χρόνια στην περιοχή της Κύμης κατορθώσαμε να κρατούμε την Αιολική Βιομηχανία έξω από τα όρια της περιοχής μας. Ο αγώνας αυτός δεν υπήρξε εύκολος. Υπήρξε όμως συνεπής, συνεχής και έντιμος. Ήταν αγώνας ουσίας και όχι επικοινωνιακών εντυπώσεων. Εξαιτίας της εμπειρίας μας αλλά και της καθολικής αγάπης μας για την Φύση και το νησί μας τα τελευταία 2,5 χρόνια σταθήκαμε συμπαραστάτες σε πολλούς συμπατριώτες μας και περιοχές.

Όσον με αφορά προσωπικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου ως δικηγόρου, μετά από περισσότερες των 15 ενδικοφανών προσφυγών προς την ΡΑΕ, περισσότερα των 15 Δ11 για τον τόπο μου αλλά και την υπόλοιπη Εύβοια και μετά από τρεις αιτήσεις ακυρώσεως ενώπιον διοικητικών δικαστηρίων και του ΣτΕ, χωρίς καμία αμοιβή, ως προσφορά στον κοινό αγώνα, νομίζω ότι δικαιούμαι να ομιλώ. Και να πω και τα ακόλουθα: το καλοκαίρι που πέρασε σε συζήτηση που είχα με τον πρόεδρο του ΕΟΣ Χαλκίδας μου ζητήθηκε να προτείνω δικηγόρους για την αντιμετώπιση του έργου του ΕΛΛΑΚΤΩΡΑ. Απάντησα βάζοντας στις δύο πρώτες θέσεις τον πρόεδρο του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος & Βιωσιμότητας και γνωστό πανεπιστημιακό καθηγητή. Στην τρίτη θέση τοποθέτησα εμένα. ΟΜΩΣ οι εκπλήξεις που συνοδεύουν την αυριανή συγκέντρωση δεν σταματούν: έτσι, από ότι έχουμε μάθει, κανένας από τους προαναφερόμενους δεν επελέγη. Αντιθέτως, σύμφωνα με παρασκηνιακές πληροφορίες, επελέγη καλά αμειβόμενος δικηγόρος, που μάλλον το κυριότερο που κατορθώνει είναι να πλασάρει τον εαυτό του στο πανελλήνιο περιβαλλοντικό κίνημα. Θεωρώ πολλαπλώς τουλάχιστον προβληματική την επιλογή αυτή, πιθανότατα και όχι ιδιαιτέρως έντιμη…

Συνεπώς, μετά από όλα αυτά: Κατά την γνώμη μου η αυριανή συγκέντρωση είναι απολύτως αποπροσανατολιστική για την ουσία των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το νησί μας, για τους αγώνες που έχουν γίνει μέχρι τώρα και για τους αγώνες που θα πρέπει να γίνουν στην συνέχεια. Κατανοώ το μεγάλο πάθος και επιθυμία των Ευβοέων να σώσουν τον τόπο τους. Φοβάμαι όμως ότι η αυριανή φιέστα απλά θα δημιουργήσει και θα αφήσει εντυπώσεις ως ένα πυροτέχνημα.

Δεν μπορώ παρά να ευχηθώ στους πολίτες και στους φίλους του φυσικού περιβάλλοντος της Εύβοιας να καταλάβουν τι πραγματικά συμβαίνει, να καταλάβουν τις σκοπιμότητες και τις λανθασμένες επιλογές που ήδη έχουν γίνει και προδιαγράφουν ένα δυστοπικό μέλλον. Και να φροντίσουν ώστε η αυριανή συγκέντρωση να μην ωφελήσει αφενός τις πολιτικές καριέρες κάποιων και την οικονομική ευμάρεια κάποιων άλλων.

Δημήτριος Δούκα Σουφλέρης

(γράφτηκε το Σάββατο 12/11/2022, δημοσιεύθηκε όμως ξημερώματα της Κυριακής, για να μην θεωρηθεί ότι θα ήταν ένα εμπόδιο στην μάζωξη του κόσμου)

Written by dds2

13 Νοεμβρίου, 2022 at 12:26 πμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized

Tagged with , , , ,