περιβάλλον και πολιτική

πηγή: http://www.care2.com/causes/environment/blog/what-is-veganic-agriculture/
If you’ve ever wanted to learn about growing food veganically (without the use of any animal products or chemical fertilizers), there is a fantastic opportunity coming up, provided by The Certified Organic Associations of BC (COABC).

On Thursday November 12, the COABC will be hosting a web seminar with Iain Tolhurst, a leader in the field of veganic agriculture. For those who grow their own food, or those who want to know more about what veganic agriculture means, this webinar should be a great way to learn about the practical methods of veganic growing.

Tolhurst is an independent organic horticulture consultant who runs a highly successful, low-carbon, veganic farm in the United Kingdom. By using crop rotations, green manures and sustainable agricultural practices, Iain Tolhurst farms without any animal manures or animal byproducts. His program provides more than 400 boxes of produce per week, using 90% of his own produce.

The November 12 webinar will discuss the methods used on Tolhurst’s veganic farm, including how they have developed a low carbon footprint.

Tolhurst has been a Soil Association symbol holder since 1976, specializing in supplying organic vegetables through his own box scheme. His advisory career began in 1984 as senior horticultural advisor with Elm Farm Research Centre. He has been involved with many national and international organic projects in more than 12 countries. Tolhurst Organic Produce was the first farm to be certified “Stockfree Organic”, as per the UK veganic certification program.

As well as authoring an extensive range of papers and articles in various organic journals, Tolhurst is the co-author of Growing Green: Animal-Free Organic Techniques. Growing Green demonstrates, through case studies, that when growers abandon the use of slaughterhouse by-products and manures they can be rewarded with healthier crops, and fewer weeds, pests and diseases.

Iain Tolhurst’s farm is used extensively for demonstration purposes with visitors from all over the world, and a range of seminars are held during the year. He works closely with a group of clients delivering on-farm advice and specializes in a “systems approach” to deal with the problems of fertility, pests and diseases. He is currently chairman of Thames Organic Growers and a founding member of the Organic Growers Alliance.

For more information about the benefits of veganic agriculture, visit the Veganic Agriculture Network or the Vegan Organic Network.

πηγή: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artId=246603

▅ Στο μικροσκόπιο φρέσκα και τυποποιημένα είδη αντσούγιας, ρέγκας, σαρδέλας, τόνου, ξιφία και σκουμπριού
Τρώμε ψάρια με δηλητηριώδη τοξίνη
Επιστήμονες του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων εντόπισαν ισταμίνη σε δείγματα αλιευμάτων από διάφορα σημεία πώλησης στη Βόρεια και στη Βορειοδυτική Ελλάδα
ΜΑΧΗ ΤΡΑΤΣΑ | Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2008

ΔΗΛΗΤΗΡΙΩΔΗΣ τοξίνη ανιχνεύθηκε σε φρέσκα και τυποποιημένα ψάρια που πουλιούνται στην ελληνική αγορά. Η ισταμίνη, μια
τοξική αμίνη που αναπτύσσεται κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις σε διάφορα αλιεύματα, «πιάστηκε στα δίχτυα» των επιστημόνων του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, οι οποίοι εξέτασαν 125 δείγματα ψαριών από
διάφορα σημεία πώλησης στη Βόρεια και στη Βορειοδυτική Ελλάδα. Η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν μεγάλες ποσότητες ισταμίνης προκαλεί ένα είδος τροφικής δηλητηρίασης (σκομβροειδής δηλητηρίαση),
ιδιαίτερα σοβαρής, με συνέπεια συχνά ο ασθενής να χρειάζεται νοσηλεία. Μάλιστα τα συμπτώματα ορισμένες φορές μπορεί να μοιάζουν ακόμη και με εκείνα του εμφράγματος.

Μελέτη του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας Τροφίμων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (με επιστημονική υπεύθυνη την αναπληρώτρια καθηγήτρια κυρία Χρυσάνθη Παπαδοπούλου ), η οποία δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του επιστημονικού εντύπου «Food Αdditives and Contaminants», δείχνει ότι το 14,5% των δειγμάτων ψαριών που αναλύθηκαν υπερέβαινε το όριο που έχει θέσει η αμερικανική αρχή για τον έλεγχο των τροφίμων (US Food and Drug Αdministration), το οποίο είναι τα 50 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό.

Ειδικότερα, στο μικροσκόπιο των ελλήνων μελετητών μπήκαν φιλέτα αντσούγιας, αντσούγια σε κονσέρβα, ρέγκες παστές, καπνιστές και κονσέρβας, σαρδέλες φρέσκες και κονσέρβας, τόνος σε κονσέρβα, κατεψυγμένος ξιφίας και διάφοροι τύποι σκουμπριού. Οι συγκεντρώσεις ισταμίνης ήταν υψηλότερες στα δείγματα παστής ρέγκας και φιλέτων αντσούγιας και έφταναν τα 220 και 165 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό αντίστοιχα. Για τα επίπεδα της ισταμίνης στα ψάρια η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει ορίσει ως όριο τα 100 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό.

Δέκα ημέρες πριν, στις 4 Δεκεμβρίου, 12 επιχειρηματίες που βρέθηκαν στην πόλη Αμπερντίν της Βρετανίας για να παρακολουθήσουν ένα συνέδριο νόσησαν αφού κατανάλωσαν ψάρι με… ισταμίνη. Δύο από αυτούς νοσηλεύθηκαν στο νοσοκομείο για δύο ημέρες. Τα ξεσπάσματα σκομβροειδών δηλητηριάσεων δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Πολύ συχνά καταγράφονται περιστατικά σε διάφορες χώρες του πλανήτη.

▅ Περιστατικά

Στη Γερμανία τα υψηλότερα επίπεδα ισταμίνης έχουν μετρηθεί σε τηγανητό ψάρι. Στην Ταϊβάν, έπειτα από ξέσπασμα δηλητηριάσεων, βρέθηκαν σε ξιφία συγκεντρώσεις ισταμίνης από 859 ως 2.937 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό. Συνολικά, το ποσοστό των δειγμάτων ψαριών στην Ταϊβάν που ξεπερνούν το όριο αγγίζει το 6,5%. Στη Ρωσία σε επιστημονική μελέτη αναφέρεται ότι μόλις το 4,7% από τα 149 δείγματα φρέσκου και κονσερβοποιημένου ψαριού που ελέγχθησαν περιείχε ισταμίνη πάνω από το επιτρεπτό όριο. Στην Πολωνία η ισταμίνη σε φρέσκο και επεξεργασμένο ψάρι κυμαινόταν από μηδέν ως 160 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό. Στην Τουρκία το 7,7% των δειγμάτων περιείχε την τοξίνη σε συγκεντρώσεις πάνω από 1.000 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό. Στη Νέα Ζηλανδία το ποσοστό των δειγμάτων στα οποία ανιχνεύθηκε η διοξίνη δεν ξεπερνά το 7,5%.

Στη χώρα μας το ποσοστό των προβληματικών δειγμάτων φτάνει το 14,5%. Οπως προέκυψε, ισταμίνη ανιχνεύθηκε σε όλα τα δείγματα τόνου και κυμαινόταν από 3,1 ως 23,5 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό. Σε αντίστοιχη μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη Βαρκελώνη η τοξίνη ανιχνεύθηκε στο 83,3% των δειγμάτων τόνου. Σε δείγμα εισαγόμενης αντσούγιας ανιχνεύθηκε ισταμίνη σε συγκέντρωση 165 μικρογραμμαρίων ανά κιλό. Τέτοιες συγκεντρώσεις μπορούν να προκύψουν ύστερα από διατήρηση του συγκεκριμένου ψαριού επί τέσσερις ημέρες σε θερμοκρασία 4 βαθμών Κελσίου. Το συγκεκριμένο δείγμα είχε εισαχθεί από γειτονική χώρα και προφανώς η μεταφορά του δεν είχε γίνει σωστά.

Στις ελληνικές σαρδέλες τα επίπεδα ισταμίνης βρέθηκαν χαμηλά (3- 22 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό). Αντίστοιχες μετρήσεις στη Βραζιλία έδειξαν συγκεντρώσεις που κυμαίνονταν από 1,2 ως 36 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό. Στην Ιαπωνία η ισταμίνη σε σαρδέλες βρέθηκε από 50 ως και 3.400

χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό.
▅ Πρόληψη

Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει ότι οι τοξικές επιδράσεις της ισταμίνης δεν επηρεάζονται με το μαγείρεμα, την κονσερβοποίηση ή την κατάψυξη. Κανένας, εκτός από τον επιστήμονα στο εργαστήριο, δεν μπορεί να αντιληφθεί, διά γυμνού οφθαλμού, ότι το ψάρι που αγοράζει περιέχει ή όχι την τοξίνη. Υποπτα για παρουσία ισταμίνης είναι όλα τα μπαγιάτικα ψάρια ή τα αλιεύματα που δεν έχουν διατηρηθεί όπως θα έπρεπε. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προ διετίας αποφάσισε να επιβάλει μέτρα ασφαλείας- υποχρεωτικούς ελέγχους για τα επίπεδα ισταμίνης – για προϊόντα αλιείας που προέρχονται από τη Βραζιλία. Το μοναδικό «όπλο» του καταναλωτή απέναντι σε αυτή την επικίνδυνη τοξίνη είναι οι… αισθήσεις του. Συχνά, αν και όχι πάντα, η παραγωγή ισταμίνης σε ένα τρόφιμο σχετίζεται με την παραγωγή αμμωνίας, με αποτέλεσμα την εμφανή αλλοίωσή του και την άσχημη οσμή.

Συχνότερες δηλητηριάσεις από ισταμίνη έχουν καταγραφεί ύστερα από κατανάλωση παλαμίδας ή κιτρινόπτερου τόνου, σαρδέλας, σκουμπριού, σολομού και άλλων κυρίως λιπαρών ψαριών. Η συγκεκριμένη τοξίνη παράγεται στα ψάρια και στα αλιεύματα κυρίως κατά τη μικροβιακή αποσύνθεση εξαιτίας της παρουσίας βακτηρίων. Επίσης παράγεται και με την επίδραση διαφόρων ενζύμων που υπάρχουν στους μυϊκούς ιστούς των ψαριών και των αλιευμάτων. Σε θερμοκρασίες γύρω στο 0 C η παραγωγή ισταμίνης σταματά. Η θερμική επεξεργασία των ψαριών στους 60 και άνω βαθμούς Κελσίου θα καταστρέψει τα βακτήρια που παράγουν την ισταμίνη. Ωστόσο, όταν ήδη έχει παραχθεί η ισταμίνη στη σάρκα των ψαριών, δεν πρόκειται να καταστραφεί με το ψήσιμο και συνεπώς καταναλώνεται από τους ανυποψίαστους καταναλωτές.

▅ Συμπτώματα

Τα αρχικά συμπτώματα του ασθενούς που έχει καταναλώσει ψάρι το οποίο περιέχει υψηλή συγκέντρωση ισταμίνης είναι τσούξιμο στο στόμα, εξανθήματα στο πάνω μέρος του σώματος, πτώση της πίεσης του αίματος και διαταραχές στο καρδιοαγγειακό και στο γαστρεντερικό σύστημα. Ακόμη είναι πιθανόν να παρουσιάσει πονοκέφαλο και κνησμό. Στους ηλικιωμένους ή στους εξασθενημένους ασθενείς μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, εμετός και διάρροια, με αποτέλεσμα να χρειαστούν νοσηλεία. Τα συμπτώματα της δηλητηρίασης εμφανίζονται αμέσως μετά την κατανάλωση του αλλοιωμένου τροφίμου αλλά και ύστερα από μισή ώρα. Η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει από τρεις ώρες ως και μερικές ημέρες. Σε κάθε περίπτωση το ύποπτο τρόφιμο πρέπει να δοθεί άμεσα για ανάλυση, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι περιείχε υψηλά επίπεδα ισταμίνης και να ακολουθήσει ο ασθενής την κατάλληλη αγωγή.

Ανακαλούνται αλλαντικά με διοξίνη εξ Ιρλανδίας

ΣΕ ΔΕΚΑ ΤΟΝΟΥΣ ανέρχονται τα αλλαντικά (μορταδέλα και πεπερόνε) με τις ιρλανδικές διοξίνες τα οποία διακινήθηκαν στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) η μεγαλύτερη ποσότητα αποσύρθηκε ενώ η υπόλοιπη (περίπου 750 κιλά μορταδέλας) βρίσκεται υπό ανάκληση. Ο Φορέας, στο πλαίσιο των ελέγχων και μέσω του Συστήματος Εγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές, ενημερώθηκε στις 9 Δεκεμβρίου για τη διακίνηση στην Ελλάδα μορταδέλας στην οποία έχουν ανιχνευθεί υψηλά επίπεδα διοξινών. Συγκεκριμένα η ιταλική επιχείρηση Αlcisa πούλησε στην ελληνική εταιρεία Τσελεμπής Β. & Σία ΟΕ- Αυλός περίπου 1,35 τόνους μορταδέλας με την εμπορική επωνυμία Αlcisa (αριθμός παρτίδας 8325060). Από τη συνολική ποσότητα ήδη κατασχέθηκαν 600 κιλά από την Περιφερειακή Διεύθυνση Κεντρικής Μακεδονίας του ΕΦΕΤ. Η υπόλοιπη ποσότητα, η οποία ήδη βρίσκεται υπό ανάκληση, διακινήθηκε στην αγορά από τις επιχειρήσεις τροφίμων Χρυσόπουλος Ιωάννης, Δ. Μασούτης ΑΕ, Αφροδίτη ΑΕΕ, Λιάντας Χ. & Σία ΕΕ, Ζλατιλίδης Στέφανος, Κυζιρίδης Αφοί και Καραγιάννης Ιωάννης. Ο ΕΦΕΤ καλεί όσους έχουν ήδη προμηθευτεί το συγκεκριμένο προϊόν να μην το καταναλώσουν.

Η επιχείρηση Αlcisa προμήθευσε επίσης την ελληνική εταιρεία Αφοί Φρονά ΑΕ στη Ρόδο περίπου 3,1 τόνους μορταδέλας με την ίδια εμπορική επωνυμία και με αριθμό παρτίδας 8325059. Η συνολική ποσότητα βρίσκεται στις αποθήκες της επιχείρησης.

Ο ΕΦΕΤ διαπίστωσε ακόμη τη διακίνηση στην Ελλάδα πεπερόνε το οποίο παρασκευάστηκε από ιρλανδικό χοιρινό κρέας με χρόνο σφαγής μετά τον Σεπτέμβριο 2008. Επειδή το ανωτέρω προϊόν είναι ύποπτο επιμόλυνσης με διοξίνες, η εταιρεία εισαγωγής προέβη άμεσα σε προληπτική απόσυρσή του και το σύνολο της συγκεκριμένης ποσότητας βρίσκεται δεσμευμένο στις αποθήκες της.

———-

πηγή: http://www.ert3.gr/news/et3newsbody.asp?ID=433760

Ψάρια «πειραματόζωα» – μάρτυρες για τοξικές ουσίες στο Θερμαϊκό Κόλπο
(12/12/2008 )

Ψάρια πειραματόζωα, σε μικρά ενυδρεία, μπορούν να δώσουν αξιόπιστες και ασφαλείς πληροφορίες, όσον αφορά την τοξικότητα των νερών του Θερμαϊκού Κόλπου και κατ΄ επέκταση την καταλληλότητα των αλιευμάτων, που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.
Τη σχετική μελέτη, που φέρει το όνομα «βιοπειραματισμός», παρουσίασε ο ομότιμος καθηγητής Ιχθυολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γεώργιος Φώτης, σε ημερίδα με θέμα «Οικολογικές συνθήκες και παραγωγικότητα στην παράκτια ζώνη του δυτικού Θερμαϊκού κόλπου», που διοργάνωσε απόψε στη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης, ο Φορέας Διαχείρισης του Δέλτα Αξιού- Λουδία- Αλιάκμονα.
Όπως εξήγησε ο κ. Φώτης, η εξέταση της τοξικότητας των νερών γίνεται με την επιλογή ορισμένων ειδών ψαριών, (με καθορισμένο βάρος και ηλικία), που τίθενται «υπό παρακολούθηση» μέσα σε εγκαταστάσεις (γυάλινα ενυδρεία ή μικρές δεξαμενές από σκυρόδεμα ή ουδέτερο συνθετικό υλικό), στις οποίες υπάρχει ο κατάλληλος δείκτης ποιότητας νερού. Στις δεξαμενές αυτές, εισάγονται δείγματα από το νερό που φεύγει, π.χ. από τους βιολογικούς καθαρισμούς, και από την εξέταση των ψαριών που ακολουθεί φαίνεται εάν το νερό αυτό είναι κατάλληλο για να εισέλθει στο οικοσύστημα.
«Ελέγχεται η συμπεριφορά των πειραματόζωων και εξετάζονται: δέρμα, πτερύγια, βράγχια και εσωτερικά όργανα, ταυτόχρονα γίνεται και αιματολογική εξέταση. Ο τρόπος αυτός εξέτασης των νερών πρέπει να γίνεται μετά από κάθε βιολογικό και χημικό καθαρισμό τους, δηλαδή μετά την εξυγίανσή τους. Το ίδιο συνιστάται να γίνεται και σε κάθε ύποπτο ή επικίνδυνο υδάτινο οικοσύστημα», ανέφερε ο καθηγητής.

Οι μέχρι τώρα ερευνητικές μελέτες, που έχουν πραγματοποιηθεί στο Θερμαϊκό κόλπο, σύμφωνα με όσα ανέφερε στην εισήγησή της, η ερευνήτρια του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), Καλλιόπη Πάγκου, έχουν δείξει ότι το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ο ευτροφισμός, δηλαδή ο εμπλουτισμός σε θρεπτικά άλατα του θαλάσσιου οικοσυστήματος από αλλόχθονες πηγές (αστικά λύματα, γεωργικά απόβλητα κ.λπ.), που οδηγεί άμεσα σε υπερβολική ανάπτυξη της φυτοπλαγκτονικής μάζας.

Το ΕΛΚΕΘΕ προτείνει τουλάχιστον μηνιαία παρακολούθηση του εσωτερικού του Θερμαϊκού, επεσήμανε η κα Πάγκου, προσθέτοντας ότι σημαντικό είναι και το πρόβλημα της εκτεταμένης μυδοκαλλιέργειας στην περιοχή, η διαχείριση της οποίας ερευνάται στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος SPICOSA.

Το πρόγραμμα παρακολούθησης των οστράκων στο Θερμαϊκό Κόλπο που εφαρμόζει η Νομαρχία Θεσσαλονίκης παρουσίασε ο προϊστάμενος του Τμήματος Αλιευμάτων της Κτηνιατρικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης Ιωάννης Καρανάσιος.

Όπως διευκρίνισε, γίνονται τακτικοί έλεγχοι (εβδομαδιαίοι, μηνιαίοι κ.α.) για τη μικροβιολογική ποιότητα ζώντων δίθυρων μαλακίων και νερού, για πιθανή παρουσία τοξικού φυτοπλαγκτού στο θαλασσινό νερό, για παρουσία βιοτοξινών, για ανίχνευση και προσδιορισμό βαρέων μετάλλων.

Στα προβλήματα των μυδοκαλλιεργητών, που, όπως είπε, δε σχετίζονται τόσο με την περιβαλλοντική επιβάρυνση του Θερμαϊκού, όσο με διαδικαστικά ζητήματα, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του Οστρακοπαραγωγικού Συνεταιρισμού Χαλάστρας και μέλος του ΔΣ του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού, Δημήτρης Κακανάς.

«Στην περιοχή περίπου 200 οικογένειες ζουν από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, με τις επίσημες άδειες, όμως, να ανέρχονται μόλις σε 23, με αποτέλεσμα οι μη αδειοδοτημένοι παραγωγοί να προσπαθούν να διαθέσουν το προϊόν τους μέσω των συναδέλφων τους, που έχουν άδεια, πρακτική που τα τελευταία δύο χρόνια έχει επιφέρει την επιβολή διοικητικών προστίμων συνολικού ύψους 800.000 ευρώ», είπε.

Το πρόβλημα, σημείωσε, έγκειται στο ότι η θεσμοθετημένη Περιοχή Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργητών (ΠΟΑΥ) του Θερμαϊκού Κόλπου, αρμόδια για το θέμα της υπεκμίσθωσης των θαλάσσιων χώρων προς τους ιδιώτες – παραγωγούς, δεν έχει επιλύσει ακόμη θεσμικά προβλήματα, που σχετίζονται με τη διαδικασία των αδειοδοτήσεων.

Στο πρόβλημα αναφέρθηκε και ο βιολόγος – Ιχθυολόγος, Προϊστάμενος Διεύθυνσης Σχεδιασμού και Προγραμματισμού της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης, Απόστολος Γιάντσης, σημειώνοντας ότι υπάρχει σχετική αλληλογραφία με το ΥΠΕΧΩΔΕ προκειμένου να καλυφθούν τα θεσμικά κενά. «Επιδίωξη είναι να διασφαλιστεί η υγιεινή και ασφάλεια στη διακίνηση των μυδιών, με οργανωμένους χώρους φορτοεκφόρτωσης», είπε.

Του Πετρου Παπακωνσταντινου, “Κ”, 15/4/2008

Οχι, δεν φταίνε η Κίνα και η Ινδία για την επιστροφή της πείνας στο διεθνές προσκήνιο. Η οικονομική μεγέθυνση των δύο ασιατικών γιγάντων ασφαλώς πιέζει σιγά σιγά προς τα πάνω τις τιμές, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί το ρύζι αυξήθηκε κατά 52% σε δύο μόνο μήνες και τα δημητριακά κατά 84% σε τέσσερις μήνες. Ο πρώτος, καθοριστικός παράγοντας είναι η επιβεβλημένη από τον βιομηχανικό Βορρά στροφή αγροτικών καλλιεργειών (καλαμπόκι, φοινικέλαιο, σόγια κ.ά.) από την παραγωγή τροφίμων στα βιοκαύσιμα. Μόνο στις ΗΠΑ, η παραγωγή βιοκαυσίμων αφαίρεσε από την παγκόσμια αγορά καλαμποκιού 138 εκατ. τόνους. Ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ, Ζαν Ζιγκλέρ, μίλησε για «προαναγγελθείσα εκατόμβη», στηλιτεύοντας την πολιτική που θεωρεί πιο επείγουσα την ανάγκη των πλουσίων να γεμίσουν το ρεζερβουάρ τους από την ανάγκη των φτωχών να γεμίσουν το στομάχι τους. Ο δεύτερος, ακόμα σημαντικότερος παράγοντας, είναι η χρηματιστική κερδοσκοπία πάνω στα τρόφιμα, που επιβαρύνει τις τιμές τους πολύ πάνω από τις φυσιολογικές τιμές παραγωγής, όπως συμβαίνει και με το πετρέλαιο. Η ασυδοσία των αμερικανικών τραπεζών στον τομέα των στεγαστικών δανείων ευθύνεται εν μέρει και για την επιστροφή της πείνας στην πιο πλούσια χώρα του κόσμου, όπου 28 εκατομμύρια άνθρωποι καταφεύγουν σε κουπόνια σίτισης, ύστερα από τις μαζικές κατασχέσεις κατοικιών. Ακούγεται αναπάντεχα επίκαιρη η προειδοποίηση του Δημοκρατικού προεδρικού υποψηφίου του 1896, Γουίλιαμ Μπράιαν, για την απειλή «να σταυρωθεί η πλειονότητα των ανθρώπων πάνω σ’ ένα Χρυσό Σταυρό».

————————-

Του Πασχου Μανδραβελη, “Κ”,15/4/2008

Σ’ αυτό τουλάχιστον, πραγματικά, φταίει ο νεοφιλελευθερισμός. Απελευθέρωσε τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ασίας, οι χώρες αναπτύσσονται, οι πεινασμένοι των πρώην κομμουνιστικών χωρών απέκτησαν πλούτο κι έχουν πλέον ένα κομμάτι ψωμί να φάνε. Ακόμη χειρότερα: καταναλώνουν και κρέας μια φορά την εβδομάδα. Κι αυτές οι καπιταλιστικές συνήθειες δεν δημιουργούν μόνο οικολογικές πιέσεις. Η αυξημένη ζήτηση αυξάνει και τις τιμές των τροφίμων. Ο πάλαι ποτέ ένοχος για την πείνα νεοφιλελευθερισμός, είναι τώρα είναι ένοχος επειδή τρώνε οι Κινέζοι και οι Ινδοί. Πολλοί ισχυρίζονται ότι η παραγωγή βιοκαυσίμων ευθύνεται για την άνοδο της τιμής των τροφίμων. Οι αγρότες, λένε, προτιμούν να καλλιεργούν ενεργειακά φυτά και όχι τροφή. Αποφεύγουν βέβαια να πουν ότι η παραγωγή ενεργειακών φυτών είναι απειροελάχιστη σε σύγκριση με τις καλλιέργειες αγροτικών προϊόντων. Και, παρά το γεγονός ότι τα τελευταία δύο χρόνια μειώθηκε ελάχιστα η παραγωγή τροφίμων (κυρίως επειδή η τιμή τους πέφτει: από το 1974 μέχρι σήμερα μειώθηκε κατά 75%), η παραγωγή δημητριακών παρά τις διακυμάνσεις αυξάνεται διαρκώς: το 1990/91 ήταν περί 1.800 εκατ. τόνους, φέτος θα ξεπεράσει τους 2.000 εκατ. τόνους. Σημαντικοί παράγοντες για την αύξηση της τιμής είναι επίσης η άνοδος του κόστους παραγωγής, εξαιτίας του πετρελαίου όπως και η αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες λόγω αύξησης του πλούτου: Στην Κίνα μόνο η κατά κεφαλήν κατανάλωση του κρέατος υπερδιπλασιάστηκε (2,4) από το 1990.

————————-

ΕΠΙΣΗΣ:

«Νιου Ντιλ» για αντιμετώπιση της φτώχειας

Η ύφεση δεν εμποδίζει κάποιους να ξοδεύουν με… μανία

 

———————–

“OIKONOMIKH K”, 20/4/2008

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάθε χρόνο μετά το 1985, οι αγρότες μπορούν να προτείνουν την τιμή στην οποία θα ήσαν διατεθειμένοι να μην καλλιεργήσουν τη γη τους. Η ανάδειξη του περιβάλλοντος, ο περιορισμός της διάβρωσης των εδαφών, η προστασία της άγριας ζωής είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους το αμερικανικό κράτος πληρώνει στις περιπτώσεις αυτές τους αγρότες. Κοντά 36 εκατομμύρια εκτάρια είναι σήμερα στο πρόγραμμα. Το ίδιο προσπαθούμε να κάνουμε και στην Ευρώπη. Ο συμβιβασμός για τον οριστικό τερματισμό της παλαιάς αγροτικής πολιτικής είναι σ’ αυτή την κατεύθυνση. Εξασφαλισμένο εισόδημα για αγραναύπαση ή για πέρασμα σε ανταγωνιστικότερη καλλιέργεια. Μέχρι πριν από δύο τρία χρόνια, δεν υπήρχαν σοβαρά προβλήματα. Το Χρηματιστήριο Τροφίμων στο Σικάγο και η μεγάλη αγορά της Γενεύης λειτουργούσαν μάλλον ήρεμα με επεισόδια σε κάποιο από τα τρόφιμα, ώστε να μη χάνουν τη φόρμα τους οι λίγοι και πολύ εξειδικευμένοι «κερδοσκόποι». Σταδιακά όμως, η τιμή του ενός μετά το άλλο βασικού προϊόντος διατροφής, έφευγε ψηλά και ξεχνούσεε τον δρόμο προς τα κάτω. Ο κόσμος βρέθηκε αντιμέτωπος με μια κρίση από τα παλιά. Τις τελευταίες εβδομάδες το αντιλήφθηκε, με τη βοήθεια του «σοσιαλιστή» γενικού διευθυντή του μισητού Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και του γκρίζου δεξιού γραφειοκράτη επικεφαλής της Παγκόσμιας Τράπεζας. Την ίδια στιγμή, χωρίς πολλά λόγια, Ρωσία, Καζακστάν, χώρες της Αφρικής, Βραζιλία και αλλού, μπροστά στον κίνδυνο να μην υπάρχουν επαρκείς τροφές για τους πολίτες τους, απαγορεύουν τις εξαγωγές. Οι παραγωγοί τους δεν μπορούν να πουλήσουν ακριβά και στρέφονται σε άλλα «διεθνώς ακριβά» προϊόντα, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν την κρίση. Η παλαβή πορεία του καθοριστικού φαινομένου του El Nino, η εκδήλωση δηλαδή των βαθέων κλιματικών αλλαγών, οδηγεί σε καταστροφικές σοδειές και σε καταστροφή των καλλιεργειών.

Κίνα, Ινδία και άλλοι νέοι καταναλωτές δεν καλλιεργούν μεγαλύτερες εκτάσεις, οι πλημμύρες καταστρέφουν τους ορυζώνες και τα αποθέματά τους πέφτουν στη μέση. Οι τιμές ανεβαίνουν κι άλλο. Η προσφορά φαίνεται αδύνατη να καλύψει τη ζήτηση. Οι ποσότητες των (υποχρεωτικώς σχεδόν) αποθηκευμένων τροφίμων μοιάζουν πολύ μικρές. Εχει φτάσει η ώρα της αγοράς. Αυτή πρέπει να πει σε ποια τιμή θα υπάρξει ομαλή τροφοδοσία της παγκόσμιας αγοράς. Δυστυχώς, οι τιμές ισορροπίας δεν είναι για τους φτωχούς της γης. Σε 33 χώρες ο Robert Zoellick μετράει 100 εκατομμύρια θύματα περισσότερης φτώχειας και συγκρούσεων για εξασφάλιση τροφής. Κακές πολιτικές, κακή τύχη και δύσκολο να ανατραπούν μακροχρόνιες τάσεις. Με το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια, η αγροτική παραγωγή ακριβαίνει, τα επιδοτούμενα βιοκαύσιμα συμφέρουν (για απάτη μιλάει το περιοδικό TIME) και η μετοχή της Monsanto πηγαίνει στα ουράνια, καθώς οι γενετικές καλλιέργειες μοιάζουν ρεαλιστικές. Το σίγουρο είναι ότι φθηνά τρόφιμα, όπως και το φθηνό καύσιμο είναι πράγματα που θα διηγιόμαστε στα εγγόνια μας.

οπ

 Η μεσαία τάξη στην Κίνα και στην Ινδία απαιτεί!

Αν υπάρχει έστω και ένας, που να αμφιβάλει για τον καθοριστικό ρόλο των δύο αυτών μεγάλων κρατών στην παρούσα κρίση, θα κάνει πολύ καλά να αλλάξει άποψη. Αν και ο ρόλος καθεμιάς είναι διαφορετικός, η είσοδός τους στις διεθνείς οικονομικές ισορροπίες δεν θα έχει ολοκληρωθεί για αρκετά ακόμη χρόνια. Ως τότε, επεισόδια όπως αυτά που παρακολουθούμε τώρα, θα εμφανίζονται και θα επαναλαμβάνονται. Κανείς δεν μπορεί να λύσει ανέκδοτα προβλήματα που εμφανίζονται στην εξέλιξη του πολιτισμού. Μόλις αυτήν την εβδομάδα επιβεβαιώθηκε ο εξαιρετικά υψηλός ρυθμός ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας. Μαζί και ο υψηλότερος πληθωρισμός των τελευταίων δώδεκα ετών: στο 8,3% ετησίως! Οπως κάθε φορά που ένα κράτος προοδεύει, ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας αποκτά πραγματική αγοραστική δύναμη και ζητά την ταχύτατη προσαρμογή του στο παγκοσμίως κυρίαρχο καταναλωτικό μοντέλο. Κανείς δεν μπορεί να πει στους Κινέζους ή στους Ινδούς να παραμείνουν δέσμιοι της πείνας και της εξαθλίωσης. Είτε αυτής που επιβάλλεται από τον πόλεμο και την ανέχεια, είτε εκείνη που μοιράζει –δήθεν μάλιστα με «ισότητα»– ένα αυταρχικό πολιτικό καθεστώς. Το κατά κεφαλήν προϊόν στην Κίνα ήταν 500 δολάρια το 1993 και έχει ήδη ξεπεράσει τα 2.000 δολάρια. Μέχρι το 1993, το 26% του κινεζικού πληθυσμού εργαζόταν στην πόλη. Το 2008, το ποσοστό αυτό θα ξεπεράσει το 40% και οι μισθοί αυξάνονται με ετήσιο ρυθμό μεγαλύτερο από 10%. Τα ίδια στοιχεία ισχύουν και στην περίπτωση της Ινδίας. Οι δύο αυτές χώρες δημιουργούν μια ζήτηση παρόμοια με εκείνη των αναπτυγμένων κρατών. Ο Ajit Dayal, παλαιότερα στέλεχος του ισχυρού Quantum Fund του George Soros, δεν ανησυχεί καθόλου από την κατά 32% πτώση των 200 καλύτερων μετοχών του χρηματιστηρίου της Βομβάης. «Οι τιμές τους παραμένουν κατά 45% καλύτερες από όσο ήταν πριν δώδεκα μήνες». Η Ινδία, το 2020 θα είναι μεγαλύτερη οικονομία από τη Βρετανία. Μέχρι το 2050 το κατά κεφαλή προϊόν υπολογίζεται πως θα έχει αυξηθεί 35 φορές. Εφόσον ο νέος πλούτος των εθνών συγκεντρώνεται στις χώρες αυτές και με την προϋπόθεση πως θα συνεχίσουν να τοποθετούν τα χρήματά τους σε εταιρείες και ομόλογα του παλαιού πλούσιου κόσμου, η αναδιανομή θα αφορά στις τοποθετήσεις των επενδυτών, άρα και στα κέρδη τους. Το ίδιο ακριβώς που θα συμβεί και με τη διαθεσιμότητα των καταναλωτικών αγαθών. Οι καταναλωτές των ισχυρών δυτικών οικονομιών, αφού επωφελήθηκαν από τα φτηνά ασιατικά προϊόντα της, είναι καιρός να συνηθίσουν στην ιδέα ότι πρέπει να μοιραστούν με την ασιατική μεσαία τάξη τα δικά τους αγαθά. Ο ανταγωνισμός θα είναι δύσκολος…

———————–

LINK: March 2008, Volume 45, Number 1

from: INTERNATIONAL MONETARY FUND

Global Warming and Agriculture
William R. Cline

———————-

 Τα βιοκαύσιμα, οι αγορές και η πείνα

 Tου Πασχου Μανδραβελη, “K”, 4/5/2008

To 2002, την εποχή που διάφοροι οικολογίζοντες και άλλοι αριστεροί ούρλιαζαν ότι τα κράτη «κάτι πρέπει να κάνουν επιτέλους, για το φαινόμενο του θερμοκηπίου και να προωθήσουν τα βιοκαύσιμα» ο Εντουαρτ Κρέιν (πρόεδρος του νεοφιλελεύθερου Cato Institute) και ο Καρλ Ποπ (διευθυντής της οικολογικής οργάνωσης Sierra Club) τόνιζαν με κοινό τους άρθρο ότι «αν μια τεχνολογία είναι οικονομικά αποδοτική δεν χρειάζεται κρατικές επιδοτήσεις. Αν μια τεχνολογία δεν είναι αποδοτική κανένα ποσό επιδοτήσεων δεν πρόκειται να την κάνει αποδοτική». Το ενεργειακό νομοσχέδιο της αμερικανικής κυβέρνησης, όμως, υπερψηφίστηκε επειδή ήταν πολιτικά αποδοτικό. Φυσικά, οι νεοσυντηρητικοί του Λευκού Οίκου, δεν διακρίνονται για τις οικολογικές της ανησυχίες. Το ενεργειακό νομοσχέδιο με πρόσχημα την οικολογία πετύχαινε πολλά τρυγόνια: επιδοτούσε τους αγρότες (ψηφοφόρους) σε εποχές που οι τιμές των δημητριακών ήταν χαμηλά, κολάκευε τους συντηρητικούς κύκλους της Ουάσιγκτον που διαρκώς ανησυχούν για την ενεργειακή αυτονομία της χώρας των και πέρασε και μερικές φοροαπαλλαγές για κάθε ενεργειακό τομέα (πυρηνικά, άνθρακα κ.λπ.)

Τα βιοκαύσιμα είναι το αρνητικό τζακ ποτ της κρατικής παρέμβασης. Και δεν βοηθούν το περιβάλλον, και απομυζούν χρήματα των φορολογουμένων και στρέβλωσαν την αγορά των δημητριακών. Φυσικά δεν δημιουργούν πείνα, όπως ισχυρίζονται πολλοί (είναι ελάχιστη ακόμη η παραγωγή τους), αλλά δημιουργούν προσδοκίες κερδών. Με την τιμή του πετρελαίου να ανεβαίνει ταχύτατα πολλοί ποντάρουν κερδοσκοπικά στα ενεργειακά φυτά με αποτέλεσμα να εκτινάσσονται οι τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων.

Οι τιμές στην πραγματική αγορά ελάχιστα ορίζονται από τα βιοκαύσιμα. Απόδειξη αυτού είναι η τιμή της ζάχαρης. Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα βιοκαύσιμα παράγονται από ζάχαρη (η Βραζιλία έχει το 34% της παγκόσμιας παραγωγής) η τιμή της πέρυσι μειώθηκε. Αντιθέτως, η τιμή του ρυζιού (που δεν χρησιμοποιείται στην παραγωγή βιοκαυσίμων) τριπλασιάστηκε μέσα σε λίγους μήνες: από 375 δολ./τόνο τον Ιανουάριο σε 1.000 δολ./τόνο τον Απρίλιο. Η αύξηση της τιμής οφείλεται στην ξηρασία στην Αυστραλία που μείωσε την παραγωγή των 1,3 εκατομμυρίων τόνων σε αυτή τη χώρα κατά 98%! Και αυτού του κακού μύρια κυβερνητικά μέτρα ελήφθησαν. Πολλές μεγαλοπαραγωγές χώρες (όπως το Βιετνάμ, Ινδία, Φιλιππίνες κ.ά.) αποφάσισαν να περιορίσουν τις εξαγωγές ρυζιού. Το αποτέλεσμα του κρατικού προστατευτισμού ήταν η περαιτέρω άνοδος των τιμών.

Ο βασικότερος όμως και πιο μεσοπρόθεσμος παράγων αύξησης της τιμής των τροφίμων είναι η άνοδος του βιοτικού επιπέδου μεγάλων χωρών του Τρίτου Κόσμου. Η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία αποτελούν το μισό σχεδόν του παγκόσμιου πληθυσμού. Η ανάπτυξη -ειδικά της Κίνας- δημιουργεί όλο και μεγαλύτερες ανάγκες σε τρόφιμα και αλλάζει τις διατροφικές συνήθειες. Κάποτε στην Ελλάδα λέγαμε ότι θα λύναμε όλα μας τα οικονομικά προβλήματα αν μπορούσαμε να πουλήσουμε από ένα πορτοκάλι στα 1,3 δισεκατομμύρια των Κινέζων. Δυστυχώς όμως αυτοί προτιμούν το κρέας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων η κατά κεφαλήν κατανάλωση κρέατος αυξήθηκε την περίοδο 1990-2006 κατά 140% στην Κίνα, κατά 20% στην Ινδία και κατά 70% στη Βραζιλία. Αν υπολογίσουμε ότι για την παραγωγή ενός κιλού κρέατος απαιτούνται κατά μέσο όρο 5 κιλά δημητριακών, μπορούμε να φανταστούμε πως αυτή η τρομακτική άνοδος της ζήτησης πιέζει προς τα πάνω τις τιμές.

Καλώς ή κακώς η απελευθέρωση των οικονομιών στη Νοτιοανατολική Ασία φέρνει ευημερία σε δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η ευημερία δημιουργεί κατανάλωση και η αυξημένη κατανάλωση ανεβάζει τις τιμές. Εστω βραχυχρόνια: οι αυξημένες τιμές κάνουν συμφέρουσες οικονομικά άλλες λύσεις και οι άνθρωποι υποκαθιστούν προϊόντα ή εφευρίσκουν νέους τρόπους εξοικονόμησης πόρων.

Δεν είναι εύκολη διαδικασία και πολλές φορές χρειάζεται άμεση παρέμβαση κρατικών και κοινωνικών δομών για να διορθωθούν ακραίες καταστάσεις (π.χ. πείνας) σε κάποιους πληθυσμούς. Καταστροφική όμως είναι η κρατικοπαρεμβατική πολιτική που θέλει να ποδηγετεί τις αγορές προς δήθεν κοινωνικούς στόχους. Αυτό δεν αποδεικνύεται μόνο από την παταγώδη αποτυχία όλων των κομμουνιστικών καθεστώτων (ποιος ξεχνά τους λιμούς στην ΕΣΣΔ ή την Κίνα;), αλλά αν κοιτάξουμε σε ποιες χώρες ξέσπασαν ταραχές για την τωρινή άνοδο της τιμής των τροφίμων θα διαπιστώσουμε ότι όλες αποτελούν τον ανθό της οικονομικής ανελευθερίας. Σύμφωνα με το «Index of Economic Freedom» η Αίγυπτος βαθμολογείται με 59,2 βαθμούς οικονομικής ελευθερίας, Αϊτή με 49,8, Μπαγκλαντές 44,9, Καμπότζη 56,2, για να μην αναφερθούμε στην Υεμένη, Αιθιοπία κ.λπ. Το γεγονός ότι αγορές τροφίμων σε αυτές τις χώρες ρυθμίζονται διά διαταγμάτων δεν έχει ως μόνο αποτέλεσμα την πείνα, αλλά μεταμορφώνει μια οικονομική διαταραχή σε αιματηρό πολιτικό πρόβλημα.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων αυξημένες τιμές των δημητριακών οδηγούν φέτος σε αύξηση της παραγωγής των κατά 5%. Ακόμη και οι Ελληνες αγρότες –που, λόγω των κοινοτικών επιδοτήσεων, δεν φημίζονται για την ευελιξία τους– κινητοποιούνται. Η καλλιέργεια σιτηρών στον θεσσαλικό κάμπο είναι αυξημένη κατά 20%-30% σε σχέση με πέρυσι, ενώ η Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Λάρισας εκτιμά ότι θα συγκεντρώσει 100.000 τόνους έναντι 30.000 τόνων το 2006. Φυσικά δεν το κάνουν για να λύσουν το επισιτιστικό πρόβλημα της ανθρωπότητας, αλλά όπως δήλωσε ο πρόεδρος της ΕΑΣ Λάρισας κ. Αθ. Κοκκινούλης γιατί υπολογίζουν να πουλήσουν προς 40 λεπτά/κιλό έναντι 28 πέρυσι («Βήμα» 25/4/2008). Μόνο στην Αργεντινή δεν θα αυξηθεί η παραγωγή. Η απαγόρευση των εξαγωγών κράτησε τις τιμές χαμηλά με αποτέλεσμα κανένας αγρότης να μην έχει κίνητρο να σπείρει περισσότερο.

 Η άλλη κρίση των τροφίμων

Το ειδικό αφιέρωμα του περιοδικού Time στις 11 Νοεμβρίου 1974 είχε τον ίδιο τίτλο με όσα διαβάζουμε σήμερα στον Τύπο: «Η παγκόσμια κρίση των τροφίμων». Τα επιχειρήματα ήταν απαράλλαχτα. «Τα παγκόσμια αποθέματα δημητριακών έφτασαν στο χαμηλότερο επίπεδο των 22 τελευταίων ετών και φτάνουν για 26 ημέρες έναντι 95 ημερών που ήταν το 1961… Οι κυβερνήσεις Αιθιοπίας, Νιγηρίας και Ταϊλάνδης ανατράπηκαν ενώ ταραχές έχουν ξεσπάσει σε περιοχές του Μπαγκλαντές και της Ινδίας». Σύμφωνα με το περιοδικό εκείνης της εποχής η κρίση των τροφίμων «οφείλεται στους δύσκολους χειμώνες, στις ξηρασίες και τους τυφώνες που έπληξαν την Σοβιετική Ενωση, την Αργεντινή, την Αυστραλία, τις Φιλιππίνες και την Ινδία… Η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων έπεσε για πρώτη φορά τα τελευταία είκοσι χρόνια κατά 33 εκατομμύρια τόνους -από τους 1.200 εκατομμύρια τόνους- ενώ η αύξηση του πληθυσμού απαιτεί επιπλέον 24 εκατομμύρια τόνους».

Για τους επιστήμονες οι καλές εποχές για τη γεωργία είχαν περάσει. «Το ελάχιστο που προβλέπουν είναι ότι οι αλλαγές στην παγκόσμια θερμοκρασία και στον κύκλο των βροχοπτώσεων θα θέσουν σε σοβαρότατο κίνδυνο την δυνατότητα της γης να θρέψει τον εαυτό της…». Υπήρχε όμως μια διαφορά: το 1974 οι κλιματολόγοι φοβόταν ότι η γη μπαίνει σε μια ακόμη περίοδο παγετώνων σαν εκείνη που έζησε η Ευρώπη μεταξύ 16ου και 19ου αιώνα.

Ενδιαφέρουσα σημείωση: το αφιέρωμα του περιοδικού ξεκινούσε με μια ρήση από το Ευαγγέλιο «εγερθήσεται γαρ έθνος επί έθνος καί βασιλεία επί βασιλείαν, και έσονται σεισμοί κατά τόπους, και έσονται λιμοί και ταραχαί». (Κατά Μάρκον 13:8)

Το άρθρο του ΤΙΜΕ 11/11/1974

THE WORLD FOOD CRISIS