περιβάλλον και πολιτική

150 χρόνια πετρέλαιο, μύθοι και πραγματικότητα Μια ιστορία που ξεκινάει το 1859 στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ Του Τακη Kαμπυλη, Καθημερινή 3/1/2009 Ολα ξεκίνησαν πριν από ακριβώς 150 χρόνια, το 1859, τότε που ένας ονειροπόλος μηχανοδηγός ο Εντουιν Ντρέικ, εγκατέστησε σε ένα μικρό χωριό της Πενσυλβάνια την πρώτη πετρελαιοπηγή. Από τα 20 μέτρα μέσα στη γη ανέβλυσε το μέχρι τότε γνωστό ως «Λάδι του Σενέκα» το οποίο οι Αμερικανοί χρησιμοποιούσαν περισσότερο ως γιατρικό. Χρειάστηκαν περίπου 150 εκατομμύρια χρόνια για να δημιουργηθεί το πετρέλαιο, αλλά το 2009 είναι ίσως ο επίλογος που λείπει σε ένα από τα ωραιότερα παραμύθια. Ενας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους δημοσιογράφους, ο Ρίτσαρντ Καπισίνσκι έγραψε σχετικά (σε μετάφραση Παλμύρας Ισμυρίδου): «Το πετρέλαιο δημιουργεί την ψευδαίσθηση μιας εντελώς διαφορετικής ζωής, μιας ζωής χωρίς δουλειά, μιας ζωής στο τζάμπα (…) Η έννοια του πετρελαίου εκφράζει τέλεια το αιώνιο όνειρο του ανθρώπου για τυχαίο πλουτισμό (…) Υπ’ αυτήν την έννοια το πετρέλαιο είναι παραμύθι και, όπως όλα τα παραμύθια, βασίζεται λίγο στο ψέμα». Ομως ποιο είναι το «ψέμα» της ιστορίας του πετρελαίου; Η Sonia Shah, Αμερικανή ακτιβίστρια και δημοσιογράφος, το αναζήτησε με επιμονή και χωρίς προκαταλήψεις. (Crude: Η ιστορία του αργού πετρελαίου, εκδόσεις ΑΓΡΑ). Και όπως κάθε σοβαρός ερευνητής, έτσι και η Shah (γνωστή για τις αποκαλύψεις πειραμάτων σε ανθρώπους από μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες των ΗΠΑ) αναζήτησε πρώτα την αλήθεια της Οδύσσειας του ανθρώπου στην πετρελαϊκή εποχή. Από την αφθονία στην έλλειψη. Ηδη, σύμφωνα με τα στοιχεία του Associatiofor Study of Peak Oil, το Ιράν (1974), οι ΗΠΑ (1971), η Βενεζουέλα (1970), η Ρωσία (1987) και η Σαουδική Αραβία πέρυσι βρίσκονται τη νέα χρονιά μακριά από το έτος της μέγιστης παραγωγής τους. Με εξαίρεση το Ιράκ (προβλέπεται να φθάσει στη μέγιστη παραγωγή το 2017), το Αμπού Ντάμπι (2011) και το Κουβέιτ (2015), όλες οι άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες βρίσκονται μακριά από την εποχή της αφθονίας. Στην αρχή της 150ετίας, το πετρέλαιο υποσχέθηκε το άγγιγμα του Μίδα. Τα περίπου 3,5 λίτρα πετρελαίου δίνουν ενέργεια αντίστοιχη των 5 κιλών κάρβουνου ή 10 κιλών ξύλου ή 50… «καλοθρεμμένων σκλάβων» (όπως υπολογίστηκε τότε). Η Shah έψαξε να βρει τους σύγχρονους σκλάβους και έφθασε μέχρι το Δέλτα του Νίγηρα. Το 1993 132 άοπλοι χωρικοί της φυλής των Ογκόνι σφαγιάστηκαν επειδή αντέδρασαν στα σχέδια της Shell. Το καλοκαίρι εκείνο, περισσότεροι από 2.000 Ογκόνι έχασαν τη ζωή τους από σφαίρες «βουτηγμένες» στο πετρέλαιο. Λίγα χρόνια πριν, το 1981, ο Ρόναλντ Ρέιγκαν είχε δώσει το σύνθημα: Πετρέλαιο υπάρχει άφθονο για όλους, καταναλώστε! Σε αντίθεση με τον Τζίμι Κάρτερ που είχε εμφανιστεί με πουλόβερ στον παγωμένο Λευκό Οίκο για να δείξει την ανάγκη εξοικονόμησης ενέργειας, ο Ρέιγκαν ζήτησε επιδεικτικά να αφαιρεθούν οι ηλιακοί συλλέκτες από τη σκεπή της προεδρικής κατοικίας. Το πετρέλαιο από τη Βόρεια Θάλασσα και την Αλάσκα είχε πείσει τον παλαίμαχο ηθοποιό πως το καρτέλ του ΟΠΕΚ δεν ήταν πια παντοδύναμο. Ο Ρέιγκαν έκανε λάθος. Και για τον ΟΠΕΚ και για την ενεργειακή αφθονία. Η Shah δεν χρειάστηκε να ταξιδέψει (πάλι) μέχρι την Αφρική για να το αποδείξει. Το 2000 οι βιομηχανικοί αγρότες των ΗΠΑ έριξαν στα χωράφια τους πάνω από 85.000.000 τόνους αζωτούχων λιπασμάτων. Για την παραγωγή τους χρειάστηκαν περισσότερα από μισό δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου. Ο Αμερικανός διανοητής Τζ. Ρίφκιν υποστηρίζει πως από τότε η ενέργεια που αποκτούσαμε με την κατανάλωση καλαμποκιού ή κρέατος ήταν ήδη μεγαλύτερη από την ενέργεια που ξοδεύτηκε για την παραγωγή τους! Το μοναδικό στοίχημα που απομένει, σύμφωνα με την Shah, είναι να εξοικονομήσουμε πετρέλαιο για την «μετά πετρέλαιο» εποχή: «Ισως περισσέψει αρκετό πετρέλαιο για την εξόρυξη αλουμινίου και πετρελαίου προκειμένου να κατασκευαστούν ανεμογεννήτριες και ηλιακοί συλλέκτες». ΣXETIKA ΘEMATA

Καταναλώνουμε περισσότερο και από τους Γερμανούς_(…KOΣMOΣ…)

Ενας κόσμος αλαζονικός, ψυχρός, συμφεροντολογικός, πλούσιος_(…KOΣMOΣ…)

Ο προεδρος του ΟΠΕΚ κ. Χαλίλ, σε συνέντευξή του στην «Κ» τονίζει ότι η κατάρρευση της τιμής του πετρελαίου έβγαλε τους κερδοσκόπους από την αγορά Συνέντευξη στον Φιλιο Σταγκο

Την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου, στο Οράν της Αλγερίας, ο κ. Σακίμπ Χαλίλ θα προεδρεύσει σε μία από τις πιο κρίσιμες συνόδους του ΟΠΕΚ που καλείται να αντιμετωπίσει τη ραγδαία πτώση της τιμής από τα 147 στα 43 $ το βαρέλι μέσα σε τρεις μήνες.

Ο κ. Χαλίλ, ο οποίος είναι και υπουργός Ενέργειας και Μεταλλευμάτων της Αλγερίας σε συνέντευξή του προς την «Κ» επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι «παραγωγοί και καταναλωτές δεν συμφωνούμε ποτέ…».

— Ο ΟΠΕΚ είναι ίσως το κατεξοχήν καρτέλ στην παγκόσμια οικονομία. Πρόσφατα έχετε επιδοθεί σε μία προσπάθεια να προσελκύσετε νέα μέλη. Γιατί τέτοια σπουδή;

— Ο όρος «καρτέλ» δεν μας ικανοποιεί αλλά είναι αλήθεια ότι προσπαθούμε να επηρεάσουμε τις τιμές επεμβαίνοντας στην προσφορά του πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά. Εχουμε δεχθεί νέα μέλη όπως η Αγκόλα ή το Εκουαδόρ, ενώ η Ινδονησία αναγκάστηκε να αποχωρήσει επειδή σταμάτησε να εξάγει και είναι πια εισαγωγέας πετρελαίου. Σήμερα έχουμε 12 κράτη-μέλη που παράγουν ημερησίως 32 εκατ. βαρέλια σε μια αγορά όπου η ζήτηση κυμαίνεται στα 83-84 εκατ. βαρέλια.

— Αναφέρομαι στην προσπάθειά σας να στρατολογήσετε σημαντικούς εξαγωγείς όπως η Ρωσία, το Μεξικό και η Νορβηγία.

— Το Μεξικό και η Νορβηγία συμμετείχαν πάντοτε στις συνεδριάσεις μας με το καθεστώς του παρατηρητή. Δεν δεσμεύονται από τις αποφάσεις μας αλλά μερικές φορές τις εφαρμόζουν από αλληλεγγύη. Αν μοιράζεσαι το κόστος της περιστολής των εξαγωγών ανάμεσα σε περισσότερους παίκτες, τότε αυτό είναι μικρότερο. Οταν ελέγχεις μόνο το 40% της παραγωγής, τότε για να επηρεάσεις τις τιμές πρέπει να κόψεις μεγαλύτερο ποσοστό της παραγωγής σου απ’ ό,τι αν είχες μαζί σου τη Ρωσία, το Μεξικό κ.λπ. Διαφορετικά εμείς κάνουμε τις περικοπές για να ανεβάσουμε την τιμή κι αυτοί επωφελούνται από την τιμή και ταυτόχρονα αυξάνουν τις εξαγωγές τους για να κερδίσουν από τις δικές μας περικοπές. Οι χώρες αυτές δεν έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να γίνουν πλήρη μέλη αλλά θα συμμετάσχουν στη σύνοδο του Οράν. Η Ρωσία θα εκπροσωπηθεί από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, αρμόδιο σε ενεργειακά ζητήματα, κ. Σέτσιν. Είμαστε σε συνομιλίες για να υπογράψουμε ένα μνημόνιο κατανόησης με τη Ρωσία, ενδεχομένως και την Τετάρτη.

— Εσείς υποφέρετε κι εμείς επωφελούμαστε από ιδιαίτερα χαμηλές τιμές αυτήν την περίοδο. Τις θεωρείτε δικαιολογημένες;

— Ποτέ δεν γνωρίζουμε ποια τιμή είναι δικαιολογημένη. Η τιμή καθορίζεται από την αγορά. Οταν αυτή ήταν στα 140$ είχαμε πει ότι είναι αδικαιολόγητη. Αλλά είχε καθοριστεί από την αγορά, κυρίως από κερδοσκόπους (σπεκουλαδόρους) παρά από την πραγματική ζήτηση. Σήμερα έχουμε μία κατάσταση που οφείλεται στην κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας. Παραγωγοί και καταναλωτές δεν συμφωνούμε ποτέ. Οταν η τιμή είναι χαμηλή, οι καταναλωτές λένε ότι είναι σωστή, όταν είναι πολύ ψηλή οι παραγωγοί ισχυρίζονται ότι είναι η τιμή της αγοράς. Τώρα υπάρχει ένα «κονσένσους» για μία τιμή κοντά στα 75$.

— «Κονσένσους» μεταξύ των χωρών του ΟΠΕΚ…

— Μεταξύ των μελών μας αλλά πιστεύω ότι και στις καταναλώτριες χώρες οι πετρελαϊκές εταιρείες θεωρούν ότι τα 75$ χρειάζονται για να δικαιολογήσουν την εκμετάλλευση υποθαλάσσιων κοιτασμάτων στη Βραζιλία, την Αγκόλα και αλλού. Αν δεν γίνουν αυτές οι επενδύσεις τώρα, σε δύο-τρία χρόνια που θα ανακάμψει η ζήτηση, η τιμές θα εκτοξευθούν και πάλι στα ύψη.

— Βλέπετε ότι μπορεί να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα διορθώσει αυτό το «γιο-γιο» στις παγκόσμιες τιμές;

— Τα συναλλαγματικά μας αποθέματα εξαρτώνται κατά 95% από τις πετρελαϊκές εξαγωγές μας. Συνεπώς κι εμείς θέλουμε ορατότητα και προβλεψιμότητα στη διακύμανση των τιμών ώστε να προγραμματίσουμε τις επενδύσεις μας. Αλλά οι χώρες που έχουν απελευθερώσει τις οικονομίες τους πιστεύουν ότι οι τιμές πρέπει να καθορίζονται αποκλειστικά από την αγορά.

— Εσείς περιμένατε μια τόσο απότομη διόρθωση ή ήσασταν απλά χαρούμενοι με τη θετική συγκυρία;

— Γνωρίζαμε ότι ήταν κερδοσκοπία αλλά δεν μας πίστευαν. Θυμάστε ότι μας ασκήθηκαν πιέσεις από τον Γκόρντον Μπράουν και τον Τζ. Μπους κι ότι στη Τζέντα η Σαουδική Αραβία είχε αποφασίσει μονομερώς να αυξήσει την παραγωγή της κατά 0,5 εκατ. βαρέλια/μέρα. Κανείς δεν περίμενε την κατάρρευση η οποία έβγαλε τους κερδοσκόπους από την αγορά κι έτσι φτάσαμε από τα 140 στα 40 $ το βαρέλι.

— Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει μείωση της ζήτησης το 2009 κατά 500.000 ημερησίως αλλά εσείς έχετε ήδη αποφασίσει να μειώσετε κατά 2 εκατ. βαρέλια/μέρα.

— Εμείς βλέπουμε ότι εξαφανίστηκαν από την αγορά 2 εκατ. βαρέλια/μέρα. Τον Οκτώβριο νομίζαμε ότι το 2009 η αγορά θα συνεχίσει να μεγαλώνει λόγω της Κίνας αλλά τώρα η πρόβλεψη είναι ότι θα συρρικνωθεί και το 2008, κατά 20.000 βαρέλια/μέρα κι ακόμα περισσότερο το 2009, κατά 500.000 βαρέλια/μέρα. Αυτό είναι ανήκουστο. Συνεπώς θα χρειαστεί να μειώσουμε κι άλλο την παραγωγή μας. Αυτά δεν τα γνωρίζαμε πριν κι ακόμα δεν γνωρίζουμε πού θα πιάσει πάτο η ζήτηση.

— Ναι, αλλά εσείς έχετε ήδη περικόψει την παραγωγή σε μεγαλύτερο ποσοστό…

— Θα σας το εξηγήσω ως εξής: Ακόμα και μετά την περικοπή των 2 εκατ. βαρελιών/μέρα, έχουμε μία υπερπρομήθεια των αγορών με αποτέλεσμα τα στοκ να συσσωρεύονται. Σήμερα τα στοκ καλύπτουν τουλάχιστον 56 ημέρες ζήτησης, ενώ ο μέσος όρος των πέντε τελευταίων ετών ήταν 52 ημέρες. Αν θέλουμε να ξαναφτάσουμε την ισορροπία, θα πρέπει να ξεφορτωθούμε αυτές τις 4 παραπανίσιες ημέρες, ήτοι περίπου 320 εκατ. βαρέλια. Το ερώτημα είναι αν θα τα ξεφορτωθούμε σε ένα χρόνο ή έξι μήνες, ώστε να φτάσουμε και πάλι στις 52 ημέρες στοκ που θα μας βοηθήσουν να πετύχουμε τον στόχο στην τιμή που είναι τα 75$ το βαρέλι. Οπότε στο Οράν θα πρέπει να δούμε τι υπάρχει μέσα στην αγορά και πόσα ακόμα πρέπει να αφαιρέσουμε.

— Γιατί δεν αφήνετε την τιμή να διακυμανθεί ελεύθερα; Η φθηνότερη ενέργεια θα βοηθήσει την παγκόσμια οικονομία να επανακάμψει ταχύτερα.

— Είναι μία επιλογή. Αλλά ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας είπε ότι τα 75 $ το βαρέλι είναι η σωστή τιμή. Αν τη θεωρήσουμε λογική, τότε ίσως να πετύχουμε μία συμφωνία με τους καταναλωτές -για το οποίο αμφιβάλλω- πάνω στην οποία να εργαστούμε. Αν δεν το πετύχουμε πιθανόν σε τρία χρόνια να ξαναπάμε στα 150$ το βαρέλι. Μία τιμή στα 75$ δεν είναι μόνο καλή για εμάς αλλά και για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών ενέργειας. Για να έχουμε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ηλιακή και αιολική ενέργεια, χρειάζεται μία τιμή όχι μικρότερη από τα 75$ το βαρέλι. Ακουσα έκπληκτος κάποιες καταναλώτριες χώρες να μου λένε ότι θέλουν μια τιμή στα 80$ για να γίνουν ανταγωνιστικά τα αιολικά πάρκα τους.

— Ο κόσμος κινείται πλέον προς μία πιο πράσινη οικονομία και η ζήτηση των υδρογονανθράκων θα κορυφωθεί πριν από το 2035. Εσείς πώς βλέπετε αυτήν την προοπτική;

— Ας μην είμαστε υπερβολικά αισιόδοξοι για την απεξάρτησή μας. Πιστεύω ότι για τα επόμενα 50 χρόνια το 60-70% των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών θα συνεχίσει να καλύπτεται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Θα ζήσουμε με αυτά για πολύ καιρό και θα πρέπει να στρέψουμε τις προσπάθειές μας στην αποδοτικότερη καύση τους. Στη χώρα μας, στη ζώνη της Σαλά έχουμε ήδη αρχίσει να διοχετεύουμε το CO2 πίσω στη γη, για να μην εκλύεται στην ατμόσφαιρα. Σύντομα ολοκληρώνεται και η πρώτη υβριδική μονάδα που συνδυάζει το φυσικό αέριο με την ηλιακή ενέργεια.

— Σήμερα το 97% των εξαγωγών σας προέρχεται από υδρογονάνθρακες. Αλλες πετρελαιοπαραγωγοί χώρες, όπως στον Περσικό Κόλπο, ήδη διαφοροποιούν τις οικονομίες τους. Η Αλγερία;

— Αυτό είναι αλήθεια. Το 45% του ΑΕΠ μας προέρχεται από τους υδρογονάνθρακες. Είναι πολύ ψηλό ποσοστό. Στο Μεξικό είναι 20% στις χώρες του κόλπου 30%. Πρέπει να διαφοροποιήσουμε την οικονομία μας αλλά έχουμε καθυστερήσει για ιστορικούς λόγους. Εχουμε μεγάλο πληθυσμό και μεγάλες ανάγκες για σχολεία, νοσοκομεία και δρόμους που αυτές οι χώρες δεν έχουν. Πρέπει να κινηθούμε αναπτύσσοντας άλλους τομείς της βιομηχανίας, τον τουρισμό και την αγροτική παραγωγή και προς αυτήν την κατεύθυνση δουλεύουμε.

— Το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα. Η ανεργία στην Αλγερία ξεπερνά το 13% και ο κόσμος περιμένει να μοιραστεί το μέρισμα του ορυκτού πλούτου της χώρας.

— Αυτό γίνεται ήδη. Το 13% του ΑΕΠ μας δαπανάται για τη δωρεάν υγεία και εκπαίδευση. Εχουμε πάνω από 1 εκατ. φοιτητές. Προχωρούμε σε μεταρρυθμίσεις για να προσελκύσουμε ξένες επενδύσεις, υπογράψαμε συμφωνία εταιρικής σχέσης με την Ε.Ε. και προχωρούμε. Αργά μεν, αλλά προχωρούμε.

Η απεξάρτηση της τιμής του αερίου από το πετρέλαιο θα καθυστερήσει 20 χρόνια

— Πόσο κοντά βρισκόμαστε στη δημιουργία μιας ομάδας σαν τον ΟΠΕΚ στην αγορά του φυσικού αερίου;

— Υπάρχει μία παρόμοια ομάδα και η επόμενη συνάντησή μας είναι στις 23 Δεκεμβρίου στη Μόσχα. Πρόκειται για ένα φόρουμ εξαγωγέων φυσικού αερίου που συγκροτήθηκε το 2001 στην Τεχεράνη για την ανταλλαγή πληροφοριών και τη μεγιστοποίηση των αποδόσεών μας. Για παράδειγμα, αν εμείς έχουμε μια αγορά στην Ισπανία και την Κορέα και το Κατάρ εξάγει κι αυτό στην Ισπανία, μπορούμε να προμηθεύσουμε εμείς στη θέση τους την Ισπανία κι εκείνοι την Κορέα. Αλλά δεν νομίζω ότι μπορούμε να γίνουμε σαν τον ΟΠΕΚ επειδή το φυσικό αέριο πωλείται σε μακροπρόθεσμη βάση επί συγκεκριμένου όγκου. Δηλαδή, δεν μπορείς να πεις στον πελάτη σου «φέτος λέω να μειώσω την παραγωγή μου». Επίσης, η τιμή του φυσικού αερίου συνδέεται με αυτήν του πετρελαίου.

— Δεν βλέπετε πιθανότητα απεξάρτησης της τιμής του φυσικού αερίου από αυτήν του πετρελαίου;

— Για να γίνει αυτό πρέπει να έχεις μία κορεσμένη αγορά. Ισως σε 20 χρόνια που η αγορά του φυσικού αερίου θα επεκταθεί και θα υπάρχει ανταγωνισμός ανάμεσα στους παραγωγούς. Σήμερα το φυσικό αέριο ανταγωνίζεται άλλους ενεργειακούς πόρους όπως το πετρέλαιο και το κάρβουνο και η τιμή του συνδέεται με την τιμή του καυσίμου που θέλεις να υποκαταστήσεις. Αν έχουμε υπερπροσφορά φυσικού αερίου σε μία συρρικνούμενη παγκόσμια αγορά, τότε η τιμή του μπορεί να αποσυνδεθεί από την τιμή του πετρελαίου όπως κάποτε το πετρέλαιο αποσυνδέθηκε από το κάρβουνο.

Οι σχέσεις Αλγερίας – Ελλάδας

— Η Ελλάδα εισάγει από την Αλγερία το 20% των αναγκών της σε φυσικό αέριο. Πώς βλέπετε την εξέλιξη των διμερών ενεργειακών σχέσεων;

— Οι σχέσεις μας είναι εξαιρετικές. Το 2002 υπέγραψα στην Ελλάδα ένα μνημόνιο κατανόησης με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των ενεργειακών μας σχέσεων. Αλλά, με εξαίρεση το συμβόλαιο της ΔΕΠΑ με την (αλγερινή εταιρεία φυσικού αερίου) Sonatrach, δεν κατορθώσαμε να επεκτείνουμε τις σχέσεις αυτές. Είχαμε συνομιλίες για συγκεκριμένα σχέδια, όπως η προμήθεια της Κρήτης και η δημιουργία ηλεκτροπαραγωγού μονάδας στη Ρεβυθούσα αλλά δεν ευοδώθηκαν. Η Sonatrach δεν ενδιαφέρεται πλέον για την απλή προμήθεια φυσικού αερίου επειδή οι υπεραξίες μας σταδιακά θα μειώνονται. Ετσι, υπογράψαμε με την πορτογαλική εταιρεία ηλεκτρισμού συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας, στους τομείς της ηλεκτροπαραγωγής και της διανομής φυσικού αερίου. Δεν είμαστε απειλητικός εταίρος. Επιδιώκουμε ισχυρές συνεργασίες, αμοιβαία επωφελείς, με τους αγοραστές μας σε όλη τη Μεσόγειο. Ετσι γίνονται πια οι «μπίζνες».

---

ΣXETIKA ΘEMATA

---

«Λογική τιμή πετρελαίου τα 75 δολ.»_(…ΔIEΘNHΣ OIKONOMIA…)

Την εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από το πετρέλαιο αποκάλυψε για άλλη μία φορά η φρενήρης άνοδος των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες έχουν ξεπεράσει και τα 130 δολάρια το βαρέλιπηγή: http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathextra_1_22/05/2008_233839
Τα αποθέματα πετρελαίου

Η Μέση Ανατολή παραμένει ο μεγαλύτερος παίκτης στην οικονομία του πετρελαίου, κάτι που της επιτρέπει στις χώρες της περιοχής να διατηρούν πρωταγωνιστικό ρόλο στην παγκόσμια πολιτική σκηνή. Η Σαουδική Αραβία μόνη της διαθέτει το 21,9% των αποθεμάτων παγκοσμίως.

Η Βόρεια Θάλασσα και ο Καναδάς διαθέτουν επίσης σημαντικά αποθέματα.

Κανείς όμως δεν μπορεί να πει με σιγουριά για πόσο καιρό ακόμη θα κρατήσουν τα αποθέματα, αλλά οι πετρελαϊκές εταιρείες εκτιμούν ότι σύντομα θα φτάσουμε στο σημείο καμπή και θα ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση.

Σύμφωνα με τις αναλύσεις, υπάρχουν επιβεβαιωμένα αποθέματα για τα επόμενα 40 χρόνια – αυτό είναι όμως κάτι, που υποστήριζαν και πριν από 30 χρόνια. Στην ετήσια έκθεση Statistical Review of World Energy 2008, η BP αναφέρει ότι η παραγωγή μειώθηκε πέρυσι κατά 130.000 βαρέλια την ημέρα και ανήλθε σε 81,53 εκατομμύρια βαρέλια τη ημέρα, ενώ τα διαπιστωμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στον πλανήτη ανήλθαν στα τέλη του 2007 σε 1,2379 τρισεκατομμύρια βαρέλια έναντι των αναθεωρημένων 1,2395 τρισεκατομμυρίων βαρελιών στα τέλη του 2006. Αρκούν, ωστόσο, για να στηρίξουν τους σημερινούς ρυθμούς παραγωγής για τα επόμενα 41 χρόνια.

Οι μεγάλοι καταναλωτές

Οι τιμές του πετρελαίου τέθηκαν σε ανοδική τροχιά από το 2002 και πρόκειται για την πιο μακρόχρονη και απότομη άνοδο από τότε που άρχισε να συλλέγει στοιχεία η BP το 1861. Για την BP, η εκτίναξη των τιμών στο ιστορικό ρεκόρ των 139,12 δολαρίων το βαρέλι του αμερικανικού ελαφρού αργού αντικατοπτρίζει εν μέρει τους περιορισμούς στην προσφορά σε μία συγκυρία έντονης αύξησης της ζήτησης στις αναδυόμενες αγορές, ιδιαίτερα από τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη των οικονομιών της Κίνας και της Ινδίας.

Η Κίνα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου στον κόσμο μετά τις ΗΠΑ. Η ζήτηση για πετρέλαιο στην κινεζική αγορά αυξάνεται περίπου 15% κάθε χρόνο.

Οι οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης και της Ιαπωνίας εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου, καθώς η εγχώρια παραγωγή δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες των οικονομιών τους.

Οι ΗΠΑ παραμένουν στην πρώτη θέση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης, ωστόσο καταφέρνουν να καλύψουν σχεδόν απόλυτα τις ανάγκες της οικονομίας τους με την εγχώρια παραγωγή.

Από την άλλη πλευρά οι χώρες – παραγωγή της Μέσης Ανατολής, είναι μεγάλοι καταναλωτές, ωστόσο οι τιμές του πετρελαίου στην περιοχή αυτή είναι πολύ χαμηλές.

Επιπλέον, στις φτωχότερες χώρες η κατά κεφαλήν κατανάλωση παραμένει πολύ χαμηλή.

Το εμπόριο του πετρελαίου

Η Μέση Ανατολή είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου, προμηθεύοντας περίπου το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής.

Σημαντικοί παραγωγείς είναι επίσης, η Ευρώπη, η Ευρασία (κυρίως η Ρωσία και το Ηνωμένο Βασίλειο) και η Βόρεια Αμερική. Η διαφορά ωστόσο είναι πως σχεδόν όλο το πετρέλαιο που παράγεται στη Μέση Ανατολή οδηγείται προς εξαγωγή στις διεθνείς αγορές, ενώ η Ευρώπη και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες.

Εξάλλου, το ασθενές δολάριο οδηγεί στη άνοδο των τιμών, καθώς οι επενδυτές χρησιμοποιούν το πετρέλαιο ως μία εναλλακτική για να κρατήσουν το δολάριο.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν σχεδόν διπλασιαστεί σε αξία από το 2007, όμως οι τιμές δεν έχουν φτάσει ακόμη σε τιμή ρεκόρ εάν λάβει κανείς υπόψιν του τον πληθωρισμό. Συγκριτικά το 1980 το αμερικανικό αργό είχε αγγίξει τα 101,70 δολάρια με τιμές του 1980 εξαιτίας του πολέμου μεταξύ Ιράν – Ιράκ.

Οι τιμές της βενζίνης

Η αυξανόμενη τιμή του πετρελαίου έχει άμεσες επιπτώσεις στην τιμή της βενζίνης. Οι υψηλές τιμές στην ενέργεια έχουν επιπτώσεις και στους καταναλωτές και τους επιχειρηματίες, καθώς η ζωή γίνεται πιο ακριβή, με αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης σε άλλους τομείς.

Η τιμές της βενζίνης κυμαίνονται στα 3 δολάρια το γαλόνι στις ΗΠΑ, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο τα πρατήρια πωλούν τη βενζίνη στη 1 λίρα το λίτρο.

Ωστόσο, στη Γηραιά Αλβιώνα οι αυξητικές τάσεις είναι λιγότερο απότομες, καθώς οι τιμές διαμορφώνονται από τους φόρους.

Αύξηση παραγωγής φυσικού αερίου

Οσον αφορά το φυσικό αέριο, η παγκόσμια παραγωγή αυξήθηκε το 2007 κατά 2,4% και ανήλθε σε 2,94 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ η κατανάλωση σημείωσε αύξηση 3,1% και ανήλθε σε 2,92 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, λόγω κυρίως της αύξησης της κατανάλωσης στις ΗΠΑ. Τα εξακριβωμένα παγκόσμια αποθέματα φυσικού αερίου ανήλθαν, στα τέλη του 2007, σε 177,4 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, αυξημένα κατά 0,6% σε σχέση με το 2006.

Κατά 7,3% αυξήθηκε, πέρυσι, το παγκόσμιο εμπόριο υγροποιημένου φυσικού αερίου (οι συνολικές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου ανήλθαν σε 226 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, από 211 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 2006).

Για τέταρτο συνεχόμενο χρόνο ο γαιάνθρακας ήταν το ταχύτερα αναπτυσσόμενο καύσιμο καθώς πέρυσι η κατανάλωση αυτού του ενεργειακού πόρου σημείωσε αύξηση 4,5%. «Πάνω από το 50% της αύξησης της παγκόσμιας πρωτογενούς κατανάλωσης αντιστοιχεί στο κάρβουνο και πάνω από 70% αυτού του ποσοστού αντιστοιχεί σε αύξηση κατανάλωσης στην Κίνα», υπογράμμισε ο επικεφαλής οικονομολόγος της BP, Κρίστοφ Ρουλ.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από BP και BBC